Ychydig wedi wyth o’r gloch fore 14 Hydref 1913 lladdodd ffrwydrad yng Nglofa’r Universal, Senghennydd, 439 o lowyr ac achubwr. Dyma’r drychineb lofaol waethaf ym Mhrydain.FfynonellauSenghenydd colliery disaster ↗Wikipedia (Saesneg)Ychydig wedi 8 y bore ar 14 Hydref 1913 lladdodd ffrwydrad yng Nglofa’r Universal, Senghennydd, 439 o lowyr ac un achubwr, y drychineb lofaol waethaf ym Mhrydain; roedd 81 wedi marw mewn ffrwydradau yn yr un pwll ar 24 Mai 1901; daeth timau achub o gymoedd Rhymni a Rhondda, a chymerodd ddyddiau i drechu’r tanau; dadorchuddiwyd cofeb genedlaethol Cymru i bob trychineb lofaol, gyda cherflun efydd gan Les Johnson, ar safle’r hen bwll ar y canmlwyddiant, 14 Hydref 2013.South Wales Coalfield timeline ↗Agor, Cwm, Maes Glo De Cymru (Saesneg)1898: ffurfio Ffederasiwn Glowyr De Cymru; 1899: cynnyrch o 40 miliwn tunnell; 1900: Keir Hardie yr AS Llafur cyntaf o Gymru, dros Ferthyr Tudful; 1908: cynnyrch o 55 miliwn tunnell; 1910: Tonypandy; 1913: uchafbwynt cynnyrch a gweithlu, 56 miliwn tunnell a 232,800 o ddynion; 1913: trychineb Senghennydd, 439 o ddynion a bechgyn.
| Dyddiad | 14 Hydref 1913, ychydig wedi 8 y bore |
|---|---|
| Pwll | Glofa’r Universal, Senghennydd |
| Lladdwyd | 439 o lowyr ac achubwr |
| Cofio | Cofeb Genedlaethol Glofaol Cymru, 2013 |
Glofa’r Universal#
Roedd y pwll eisoes wedi colli 81 o ddynion mewn ffrwydradau ar 24 Mai 1901.FfynhonnellSenghenydd colliery disaster ↗Wikipedia (Saesneg)Ychydig wedi 8 y bore ar 14 Hydref 1913 lladdodd ffrwydrad yng Nglofa’r Universal, Senghennydd, 439 o lowyr ac un achubwr, y drychineb lofaol waethaf ym Mhrydain; roedd 81 wedi marw mewn ffrwydradau yn yr un pwll ar 24 Mai 1901; daeth timau achub o gymoedd Rhymni a Rhondda, a chymerodd ddyddiau i drechu’r tanau; dadorchuddiwyd cofeb genedlaethol Cymru i bob trychineb lofaol, gyda cherflun efydd gan Les Johnson, ar safle’r hen bwll ar y canmlwyddiant, 14 Hydref 2013.

Daeth timau achub o gymoedd Rhymni a Rhondda, a chymerodd ddyddiau i drechu’r tanau dan ddaear.FfynhonnellSenghenydd colliery disaster ↗Wikipedia (Saesneg)Ychydig wedi 8 y bore ar 14 Hydref 1913 lladdodd ffrwydrad yng Nglofa’r Universal, Senghennydd, 439 o lowyr ac un achubwr, y drychineb lofaol waethaf ym Mhrydain; roedd 81 wedi marw mewn ffrwydradau yn yr un pwll ar 24 Mai 1901; daeth timau achub o gymoedd Rhymni a Rhondda, a chymerodd ddyddiau i drechu’r tanau; dadorchuddiwyd cofeb genedlaethol Cymru i bob trychineb lofaol, gyda cherflun efydd gan Les Johnson, ar safle’r hen bwll ar y canmlwyddiant, 14 Hydref 2013.

Y gofeb genedlaethol#
Ar y canmlwyddiant, 14 Hydref 2013, dadorchuddiwyd cofeb genedlaethol Cymru i bob trychineb lofaol wrth hen ben y pwll, gyda cherflun efydd gan Les Johnson.FfynhonnellSenghenydd colliery disaster ↗Wikipedia (Saesneg)Ychydig wedi 8 y bore ar 14 Hydref 1913 lladdodd ffrwydrad yng Nglofa’r Universal, Senghennydd, 439 o lowyr ac un achubwr, y drychineb lofaol waethaf ym Mhrydain; roedd 81 wedi marw mewn ffrwydradau yn yr un pwll ar 24 Mai 1901; daeth timau achub o gymoedd Rhymni a Rhondda, a chymerodd ddyddiau i drechu’r tanau; dadorchuddiwyd cofeb genedlaethol Cymru i bob trychineb lofaol, gyda cherflun efydd gan Les Johnson, ar safle’r hen bwll ar y canmlwyddiant, 14 Hydref 2013.

Ffynonellau a darllen pellach





