
Ar-lein
Y gwefannau gorau ar hanes Cymru
Y 21 lle gorau ar-lein i ddarllen, chwilio a gweld hanes Cymru, i gyd am ddim.
Llun: Llyfrgell Genedlaethol Cymru ar y llethr uwchben Aberystwyth · Chris Andrews, CC BY-SA 2.0 · Wikimedia Commons
- Y Bywgraffiadur Cymreig ↗ biography.wales
- Llyfrgell Genedlaethol Cymru ↗ library.wales
- Papurau Newydd Cymru ↗ newspapers.library.wales
- Cylchgronau Cymru ↗ journals.library.wales
- Archifau Cymru ↗ archives.wales
- Amgueddfa Cymru ↗ museum.wales
- Cadw, henebion ↗ cadw.gov.wales
- Casgliad y Werin Cymru ↗ peoplescollection.wales
- Comisiwn Brenhinol Henebion Cymru ↗ rcahmw.gov.uk
- Coflein, cofnod henebion cenedlaethol ↗ coflein.gov.uk
- Heneb: Ymddiriedolaeth Archaeoleg Cymru ↗ heneb.org.uk
- Cymdeithas Hynafiaethau Cymru ↗ cambrians.org.uk
- Enwau Lleoedd Hanesyddol Cymru ↗ historicplacenames.rcahmw.gov.uk
- Seintiau: seintiau Cymru ↗ saints.wales
- Dafydd ap Gwilym: ei gerddi i gyd ↗ dafyddapgwilym.net/index_eng.php
- Guto’r Glyn a’i Gymru ↗ gutorglyn.net/gutoswales/index.php
- Rhyddiaith 1300–1425: yr hen chwedlau a’r cyfreithiau yn eu llawysgrifau ↗ rhyddiaithganoloesol.cardiff.ac.uk/en
- Anrhydeddus Gymdeithas y Cymmrodorion, ers 1751 ↗ cymmrodorion.org
- Cymdeithas yr Iaith: ei hanes ers 1962 ↗ archif.cymdeithas.cymru/what-is-cymdeithas-yr-iaith
- Y Lolfa, gwasg Tal-y-bont ↗ ylolfa.com
- ffolio: llyfrau Cymru gan Gyngor Llyfrau Cymru ↗ ffolio.wales
Rhagor o wefannau a ddefnyddir gan dudalennau’r wefan hon
- Cadw, Aberfan: Cemetery, Garden of Remembrance and Former Tip and Slide Area ↗Y cofnod swyddogol o’r ardd, y fynwent a’i bwâu gwyn.
- Internet Medieval Sourcebook, Fordham University, Annales Cambriae ↗Blwyddnodau Cymru yn Saesneg, flwyddyn wrth flwyddyn o 447: Baddon, Camlan, y pla, Arfderydd, Caer, Elfodd.
- University of Oxford, Atlas of Hillforts of Britain and Ireland ↗Pob bryngaer ym Mhrydain ac Iwerddon ar un map, pob un â’i chofnod ei hun.
- Amgueddfa Cymru, Big Pit National Coal Museum ↗Ewch dan ddaear gyda chyn-lowyr ym Mlaenafon.
- UNESCO World Heritage Centre, Blaenavon, Pontcysyllte and the Slate Landscape of Northwest Wales ↗Tri Safle Treftadaeth y Byd Cymru ddiwydiannol.
- Parker Library, Cambridge, Corpus Christi College, MS 153 ↗Pob tudalen, gyda disgrifiad y llyfrgell.
- Parker Library, Cambridge, Corpus Christi College, MS 199 ↗Pob tudalen, gyda cherdd Ieuan ar y diwedd.
- Amgueddfa Cymru, Cardiff: Coal and Shipping Metropolis of the World ↗Twf dociau Caerdydd a’r fasnach lo, gyda ffigurau flwyddyn wrth flwyddyn.
- Pembrokeshire Coast National Park, Castell Henllys Iron Age Village ↗I ymweld â’r gaer a’i thai crwn.
- Lyn Ebenezer, Cayo-Evans, William Edward Julian (1937–1995), political activist ↗Bywyd arweinydd Byddin Rhyddid Cymru, o Landenys i Silian.
- University College London, CISP: the database of early inscribed stones ↗Tudalen i bob carreg arysgrifenedig gynnar, gyda’i darlleniad, ei dyddiad a’i hanes.
- The British Museum, Collection online ↗Yr amgueddfa sy’n cadw’r ên addurnedig.
- Amgueddfa Cymru, Collections Online ↗Trysorau Cymru gynhanesyddol, megis celc Llyn Cerrig Bach a’r darganfyddiadau o Bafiland, yn y casgliad cenedlaethol.
- Dictionary of Welsh Biography, Crawshay family, of Cyfarthfa ↗Richard Crawshay a’i fab a’i ŵyr, meistri Cyfarthfa.
- Welsh Government, Curriculum for Wales ↗Y cwricwlwm ei hun: ei bedwar diben a’i chwe Maes Dysgu a Phrofiad.
- Football Association of Wales, Cymdeithas Bêl-droed Cymru ↗Timau cenedlaethol Cymru, dynion a menywod, gyda’u canlyniadau a’u recordiau.
- Welsh Government, Cymraeg 2050: A million Welsh speakers ↗Y strategaeth, ei thargedau a’r adroddiadau blynyddol ar ei hynt.
- Swansea University, Dafydd ap Gwilym ↗Holl gerddi Dafydd ap Gwilym, yn Gymraeg gyda chyfieithiadau Saesneg.
- Swansea University, Dafydd ap Gwilym.net ↗Pob un o gerddi Dafydd ap Gwilym yn Gymraeg, gyda chyfieithiadau Saesneg a nodiadau.
- Swansea University, Dafydd ap Gwilym: the poems ↗Argraffiad ar-lein o gerddi Dafydd, gan gynnwys ei weddi i Ddwynwen.
- J. E. Lloyd, Dafydd ap Llywelyn (died 1246), prince ↗Mab Siwan, ei deyrnasiad o 1240, ei apêl at y Pab a’i farw yn Aber.
- Thomas Jones, Dewi Sant (Saint David) ↗Bywyd Dewi, ei Fucheddau, ei eglwysi a’i ddyddiadau.
- National Library of Wales, Discover the Holy Grail at the National Library of Wales ↗Cwpan Nanteos yn mynd i’w arddangos yn y Llyfrgell.
- National Trust, Dolaucothi ↗Y mwyngloddiau aur ym Mhumsaint, gyda theithiau dan ddaear.
- Coflein, Drover’s Arms, Duhonw ↗Cofnod yr hen dafarn y porthmyn sy’n dal i sefyll ar y maes.
- People’s Collection Wales, Early stone inscriptions and their languages ↗Ieithoedd y cerrig cynnar: Lladin, ogam a’r Gymraeg ysgrifenedig gyntaf.
- NFU Cymru, Epynt: A lost community ↗Teuluoedd Epynt yn cofio, wedi pedwar ugain mlynedd: y llythyrau, y diwrnod olaf a lle’r aethant.
- Future Generations Commissioner for Wales, Future Generations Commissioner ↗Tudalennau’r Comisiynydd ar y Ddeddf, ei saith nod a’i phum ffordd o weithio.
- University of Wales, Geiriadur Prifysgol Cymru ↗Geiriadur hanesyddol yr iaith Gymraeg, am ddim ar-lein.
- National Library of Wales, Geoff Charles photographic collection ↗Miloedd o ffotograffau o fywyd Cymru, yn eu plith chwarelwyr Dinorwig, y Penrhyn a Blaenau.
- Thomas Jones Pierce, Gruffudd ap Llywelyn (d. 1063) ↗Unig frenin Cymru gyfan: ei fuddugoliaethau, ei heddwch ag Edward a’i gwymp.
- Swansea University, Guto’r Glyn.net ↗Cerddi Guto’r Glyn, bardd William Herbert, yn Gymraeg ac yn Saesneg.
- Cardiff Castle, History of the castle ↗Dwy fil o flynyddoedd y castell, o’r gaer Rufeinig i ailgodi Bute.
- National Library of Wales, Information for family historians ↗Canllawiau’r Llyfrgell i gofnodion plwyf a chapel, ewyllysiau, mapiau’r degwm a rhagor.
- Dictionary of Welsh Biography, Jones (Mrowiec), Elizabeth May Watkin (1907–1965), teacher and campaigner ↗Ysgrifennydd Pwyllgor Amddiffyn Capel Celyn.
- National Centre for Learning Welsh, Learn Welsh ↗Cyrsiau i oedolion ym mhob rhan o Gymru ac ar-lein.
- Iain McLean, Lessons from the Aberfan disaster and its aftermath ↗Hanes byr y Tribiwnlys, y Comisiwn Elusennau a’r arian a gymerwyd o’r gronfa.
- Thomas Jones Pierce, Llywelyn ap Iorwerth (‘Llywelyn the Great’, 1173–1240) ↗Bywyd y tywysog, o Aberconwy yn 1194 hyd ei farw yn Aberconwy yn 1240.
- Welsh Government, Llywodraeth Cymru ↗Tudalennau’r llywodraeth ei hun ar ei Chabinet, ei chynlluniau a Cymraeg 2050.
- The Magna Carta Project, Magna Carta 1215, clauses 56 to 58 ↗Y siarter Ladin yn Saesneg, cymal wrth gymal, gyda’r tri chymal am Gymru.
- National Library of Wales, Medieval manuscripts in the digital gallery ↗Pob tudalen o lawysgrifau mawr Cymru, wedi’u ffotograffu, i’w darllen ar-lein.
- Cadw, More about Bryn Celli Ddu ↗Hanes y beddrod, ac ymweld ag ef.
- Bodleian Libraries, MS. Auct. F. 4. 32 in the catalogue of medieval manuscripts ↗Y disgrifiad llawn, gyda dolenni i bob tudalen yn Digital Bodleian.
- Amgueddfa Cymru – Museum Wales, National Roman Legion Museum, Caerleon ↗Amgueddfa’r Ail Leng Awgwstaidd wrth faddondy’r gaer yng Nghaerllion.
- Amgueddfa Cymru, National Slate Museum ↗Yr amgueddfa yng ngweithdai Dinorwig yn Llanberis; gwiriwch yma cyn ymweld.
- Amgueddfa Cymru, National Waterfront Museum, Swansea ↗Gwelwch y copi gweithio o injan Penydarren Trevithick a hanes Cymru ddiwydiannol.
- National Library of Scotland, Ordnance Survey One-inch Popular Edition, England and Wales, 1919 to 1926 ↗Y mapiau y gweithiodd Watkins arnynt, wedi’u sganio a’u huno’n un map di-dor.
- The Owain Glyndŵr Society, Owain Glyndŵr: the timeline, year by year ↗Gwrthryfel Owain fis wrth fis, gyda’r lleoedd i ymweld â nhw.
- UNESCO World Heritage Centre, Pontcysyllte Aqueduct and Canal ↗Rhestriad Treftadaeth y Byd traphont Telford ac un filltir ar ddeg o gamlas.
- Bangor University Archives, PQS: Penrhyn Correspondence – Quarry Strike ↗411 o lythyrau a phapurau ar anghydfodau 1896–97 a 1900–03.
- Ronald H. Fritze, Prince Madoc ↗Stori Alabama a phlac Bae Mobile.
- Literature Wales, Remember Epynt, by Ifor ap Glyn ↗Cerdd Bardd Cenedlaethol Cymru i 219 o bobl a 54 o ffermydd Epynt, wedi pedwar ugain mlynedd.
- William Hopkin Davies, Rhygyfarch (1056/7–1099), scholar ↗Mab hynaf Sulien, ei Fuchedd Dewi, ei Alarnad a’i benillion yn y sallwyr.
- Roman Inscriptions of Britain, RIB online ↗Pob arysgrif Rufeinig ar garreg a gafwyd ym Mhrydain, gyda’r testun, cyfieithiad a lluniau.
- Dictionary of Welsh Biography, Roberts, Dafydd (1892–1965), chairman of Capel Celyn Defence Committee ↗Y postmon a’r blaenor a fu’n gadeirydd y Pwyllgor Amddiffyn.
- Cadw and DataMapWales, Scheduled monuments of Wales ↗Lleoliad, enw a math pob heneb gofrestredig yng Nghymru: y rhestr y mesurwyd ein llinellau ohoni.
- History of Parliament Trust, St David’s Day: Parliament and the Welsh Language ↗Y Senedd a’r Gymraeg o Ddeddf 1536 ymlaen.
- Amgueddfa Cymru, St Fagans National Museum of History ↗Amgueddfa awyr agored bywyd Cymru ger Caerdydd.
- Dyfed Archaeological Trust (Heneb), St Patrick’s Chapel, Whitesands: excavation reports ↗Y cloddio ers 2014 yng Nghapel Padrig, lle hwyliodd Padrig am Iwerddon yn ôl y traddodiad.
- William Hopkin Davies, Sulien (1011–1091), teacher and Bishop of St Davids ↗Addysg Sulien yn yr Alban ac Iwerddon, ei ddysgu yn Llanbadarn, ei feibion a’i farw.
- Daily Post, The bizarre plots to stop Prince Charles’s investiture ↗Bomiau MAC ar ddydd yr Arwisgo, achos Byddin Rhyddid Cymru, ac Ian Cox.
- National Library of Wales, The Blue Books reports ↗Tudalen y Llyfrgell Genedlaethol ar adroddiadau 1847 a’r dicter a achoswyd.
- Welsh Centre for International Affairs, The Bombing of Wales’ Temple of Peace, November 1967 ↗Y bom yn y Deml Heddwch a’r apêl a’i hadferodd.
- Llechi Cymru, The caban ↗Tudalennau Safle Treftadaeth y Byd ei hun ar gaban y chwarelwyr a’r hyn a ddigwyddai yno.
- National Library of Wales, The Chronicle of the Princes (Peniarth MS 20) ↗Pob tudalen o’r copi llawnaf o’r cronicl, i’w darllen ar-lein.
- John and Sheila Rowlands, The Distribution of Surnames in Wales ↗Ble roedd pob cyfenw Cymreig fwyaf cyffredin, o gofrestri priodasau 1813–37.
- Epynt Way Association, The Epynt Way ↗Y llwybr o amgylch y maes a Chanolfan Epynt yn Nisgwylfa.
- National Trust, The Great Penrhyn Quarry Strike ↗Yr anghydfod fel yr adroddir ef yng Nghastell Penrhyn, fis wrth fis.
- People’s Collection Wales, The Penrhyn Lockout, 1900-1903 ↗Cerdyn y ffenestr, rhaglen y cyngerdd ac apêl Parry, o Archifau Gwynedd a Phrifysgol Bangor.
- UNESCO World Heritage Centre, The Slate Landscape of Northwest Wales ↗Pam yr arysgrifiwyd tirwedd y llechi yn 2021, a’i chwe rhan.
- Senedd Cymru, The Welsh Parliament ↗Gwaith a hanes y Senedd.
- Daily Post, The ‘Abergele Martyrs’ killed in bomb explosion ↗Alwyn Jones a George Taylor, y cwest, a’r cwestiynau y mae eu teuluoedd yn dal i’w gofyn.
- Oxford University Museum of Natural History, The ‘Red Lady’ of Paviland ↗Yr amgueddfa sy’n cadw’r esgyrn.
- National Library of Wales, Tryweryn: learning resource ↗Dogfennau, lluniau a llinell amser lawn o’r boddi, 1955 i 1997.
- Natural Resources Wales, Wales Coast Path ↗Tudalennau’r llwybr ei hun, gyda mapiau o bob darn o Gas-gwent hyd y ffin ger Caer.
- Gwyneth Lewis, Wales Millennium Centre ↗Y bardd ar y geiriau a ysgrifennodd ar gyfer blaen y Ganolfan.
- Office for National Statistics, Welsh language, Wales: Census 2021 ↗Ffigurau’r cyfrifiad i Gymru ac i bob sir.
- The National Archives, Welsh Office: Tribunal of Inquiry into the Aberfan Disaster 1966: Records ↗Papurau’r Tribiwnlys ei hun, a gedwir yn Kew.
- Jerry Hunter, Yr Hen Iaith, part 22: the end of the world as we knew it ↗Y farwnad i Lywelyn wedi’i darllen fesul llinell, yn Gymraeg a Saesneg.
Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf