Edward Lhuyd
Naturiaethwr ac ieithydd (wedi’i gofnodi)Ceidwad Amgueddfa’r Ashmolean yn Rhydychen, a deithiodd Gymru, Cernyw, Llydaw, Iwerddon a’r Alban a dangos bod eu hieithoedd yn perthyn.
Edward Lhuyd
1675–1749
Mab fferm o Fôn a ddaeth yn fathemategydd blaenllaw yn Llundain ac a roddodd y symbol π i’r byd.
Llun: Y Bala o’r awyr, a Llyn Tegid yn ymestyn y tu ôl i’r dref · Llywelyn2000, CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Daeth William Jones, mab tyddynnwr o Fôn, yn un o fathemategwyr blaenaf ei oes a rhoi i’r byd y symbol π. Yn gyfaill i Isaac Newton ac Edmond Halley, yn olygydd papurau Newton ac yn is-lywydd y Gymdeithas Frenhinol, nid anghofiodd ei bobl ei hun: roedd y mapiau ym Meibl Cymraeg 1746 yn rhodd ganddo i’r Cymry.FfynonellauWilliam Jones (mathematician) ↗Wikipedia (Saesneg)Mathemategydd o Gymru (1675 – 1 Gorffennaf 1749), sy’n enwocaf am ddefnyddio’r symbol π am gymhareb cylchedd cylch i’w ddiamedr; cyfaill agos i Syr Isaac Newton a Syr Edmund Halley; Cymrawd o’r Gymdeithas Frenhinol o 1711 ac yn ddiweddarach ei his-lywydd; ganed ym mhlwyf Llanfihangel Tre’r Beirdd, tua phedair milltir i’r gorllewin o Benllech ym Môn, mab Siôn Siôr (John George Jones) ac Elizabeth Rowland; yn yr ysgol elusennol yn Llanfechell sylwodd y tirfeddiannwr yr Arglwydd Bulkeley ar ei ddawn mewn mathemateg; dysgodd fathemateg ar longau’r Llynges o 1695 hyd 1702 a chyhoeddi A New Compendium of the Whole Art of Navigation yn 1702; yna dysgodd fathemateg yn Llundain, mewn tai coffi ac yn diwtor preifat; defnyddiodd ei Synopsis Palmariorum Matheseos yn 1706, llyfr i ddechreuwyr â theoremau ar galcwlws a chyfresi anfeidraidd, y symbol π, gan ddilyn byrfoddau cynharach o’r gair Groeg am gylchedd; cyflwynodd ei waith yn 1711 y nodiant dot ar gyfer differu; daeth yn olygydd a chyhoeddwr llawer o lawysgrifau Newton a chasglodd un o’r llyfrgelloedd gwyddoniaeth a mathemateg mwyaf erioed; roedd ei fab, Syr William Jones, yn ieithegydd enwog a ddangosodd y cysylltiad rhwng Lladin, Groeg a Sansgrit.Jones, William (1675? – 1749), mathematician ↗Robert Thomas Jenkins, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned ym Merddyn, Llanfihangel Tre’r Beirdd, Môn, yn 1674 neu 1675, yr un flwyddyn â Morris ap Rhisiart Morris, tad y Morrisiaid; symudodd y teulu i Dyddyn-bach, Llanbabo, a llysenw’r Morrisiaid arno oedd ‘Pabo’; mab John George ac Elizabeth Rowland, o deulu Bodwigan, Llanddeusant; yn yr ysgol yn Llanfechell, dangosodd y fath ddawn gyda rhifau nes i’w landlord, Bulkeley o Baron Hill, ei anfon i Lundain; wedi cyfnod mewn swyddfa gyfrif daeth yn hyfforddwr ar long ryfel a denu sylw’r Llyngesydd Anson; dilynodd swyddi tiwtor mewn teuluoedd mawr, a daeth dau o’i ddisgyblion, Thomas Parker, Iarll Macclesfield, a Philip Yorke, Iarll Hardwicke, yn Arglwyddi Ganghellor; Castell Shirburn, cartref Macclesfield, oedd ei gartref am flynyddoedd; priododd Mary Nix yn 1731; bu farw yn Llundain ar 1 Gorffennaf 1749 a’i gladdu yn eglwys San Pawl, Covent Garden; ymddangosodd y symbol π am gymhareb cylchedd cylch i’w ddiamedr gyntaf yn ei Synopsis Palmariorum Matheseos (1706), ac yn ei argraffiadau o weithiau Newton defnyddiodd y dot yn arwydd differu mewn calcwlws; lluniodd reol ar gyfer llog cyfansawdd, a cheisiai llawer o fathemategwyr ei farn; cyfaill Halley a Newton, a golygodd rai o weithiau Newton; F.R.S. ac is-lywydd y Gymdeithas Frenhinol; roedd Beibl Cymraeg Richard Morris yn 1746 yn cynnwys dau fap, ‘rhodd William Jones i’r Cymry’; prynodd lyfrau a llawysgrifau Moses Williams, a chatalogiodd Richard Morris hwy; aeth ei lyfrgell o tua 15,000 o weithiau a dros 50,000 o dudalennau o lawysgrifau i Iarll Macclesfield, ac yn 1899 prynwyd llawer gan Syr John Williams ac maent heddiw yn y Llyfrgell Genedlaethol; ei blentyn ieuengaf oedd Syr William Jones yr ieithegydd.William Jones (mathemategydd) ↗Wicipedia CymraegMathemategydd o Gymru (1675 – 1 Gorffennaf 1749) a fathodd y symbol π (‘pai’ yn Gymraeg) i gynrychioli’r gymhareb rhwng cylchedd cylch a’i ddiamedr; ganed a magwyd mewn tyddyn o’r enw Y Merddyn ym mhentref bychan Capel Coch ym mhlwyf Llanfihangel Tre’r Beirdd, Môn, cyn symud i Lanbabo; addysgwyd mewn ysgol elusennol yn Llanfechell; tra’n gweithio i fasnachwr yn Llundain bu ar fordaith i India’r Gorllewin; ymddiddorai yn yr argraffiad newydd o’r Beibl a olygodd Richard Morris yn 1746, ac ynddo mae dau fap sy’n ‘rhodd William Jones i’r Cymry’; pan fu farw yn 1749 dywedid bod ganddo’r llyfrgell fathemategol orau ym Mhrydain; prynodd Syr John Williams y casgliad yn 1899 a’i roi i’r Llyfrgell Genedlaethol; daeth ei lyfr cyntaf, ar forwriaeth, allan yn 1702 ac yntau ond yn 28 oed.
| Ganed | 1675, Y Merddyn, Capel Coch, Môn |
|---|---|
| Ei ysgol | Yr ysgol elusennol yn Llanfechell |
| Ei lyfr cyntaf | Celfyddyd morwriaeth, 1702 |
| Ei gam mawr | π, yn 1706 |
| Ei anrhydedd | Is-lywydd y Gymdeithas Frenhinol |
| Bu farw | 1 Gorffennaf 1749, Llundain |
Ganed William yn 1675 yn Y Merddyn, tyddyn yng Nghapel Coch ym mhlwyf Llanfihangel Tre’r Beirdd, Môn, mab Siôn Siôr ac Elizabeth Rowland; symudodd y teulu wedyn i Lanbabo, a ‘Pabo’ oedd llysenw Morrisiaid Môn arno. Yn yr ysgol elusennol yn Llanfechell roedd ei ddawn gyda rhifau mor rhyfeddol nes i’r tirfeddiannwr lleol, yr Arglwydd Bulkeley o Baron Hill, ei anfon i Lundain i weithio yn swyddfa gyfrif masnachwr.FfynonellauWilliam Jones (mathemategydd) ↗Wicipedia CymraegMathemategydd o Gymru (1675 – 1 Gorffennaf 1749) a fathodd y symbol π (‘pai’ yn Gymraeg) i gynrychioli’r gymhareb rhwng cylchedd cylch a’i ddiamedr; ganed a magwyd mewn tyddyn o’r enw Y Merddyn ym mhentref bychan Capel Coch ym mhlwyf Llanfihangel Tre’r Beirdd, Môn, cyn symud i Lanbabo; addysgwyd mewn ysgol elusennol yn Llanfechell; tra’n gweithio i fasnachwr yn Llundain bu ar fordaith i India’r Gorllewin; ymddiddorai yn yr argraffiad newydd o’r Beibl a olygodd Richard Morris yn 1746, ac ynddo mae dau fap sy’n ‘rhodd William Jones i’r Cymry’; pan fu farw yn 1749 dywedid bod ganddo’r llyfrgell fathemategol orau ym Mhrydain; prynodd Syr John Williams y casgliad yn 1899 a’i roi i’r Llyfrgell Genedlaethol; daeth ei lyfr cyntaf, ar forwriaeth, allan yn 1702 ac yntau ond yn 28 oed.Jones, William (1675? – 1749), mathematician ↗Robert Thomas Jenkins, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned ym Merddyn, Llanfihangel Tre’r Beirdd, Môn, yn 1674 neu 1675, yr un flwyddyn â Morris ap Rhisiart Morris, tad y Morrisiaid; symudodd y teulu i Dyddyn-bach, Llanbabo, a llysenw’r Morrisiaid arno oedd ‘Pabo’; mab John George ac Elizabeth Rowland, o deulu Bodwigan, Llanddeusant; yn yr ysgol yn Llanfechell, dangosodd y fath ddawn gyda rhifau nes i’w landlord, Bulkeley o Baron Hill, ei anfon i Lundain; wedi cyfnod mewn swyddfa gyfrif daeth yn hyfforddwr ar long ryfel a denu sylw’r Llyngesydd Anson; dilynodd swyddi tiwtor mewn teuluoedd mawr, a daeth dau o’i ddisgyblion, Thomas Parker, Iarll Macclesfield, a Philip Yorke, Iarll Hardwicke, yn Arglwyddi Ganghellor; Castell Shirburn, cartref Macclesfield, oedd ei gartref am flynyddoedd; priododd Mary Nix yn 1731; bu farw yn Llundain ar 1 Gorffennaf 1749 a’i gladdu yn eglwys San Pawl, Covent Garden; ymddangosodd y symbol π am gymhareb cylchedd cylch i’w ddiamedr gyntaf yn ei Synopsis Palmariorum Matheseos (1706), ac yn ei argraffiadau o weithiau Newton defnyddiodd y dot yn arwydd differu mewn calcwlws; lluniodd reol ar gyfer llog cyfansawdd, a cheisiai llawer o fathemategwyr ei farn; cyfaill Halley a Newton, a golygodd rai o weithiau Newton; F.R.S. ac is-lywydd y Gymdeithas Frenhinol; roedd Beibl Cymraeg Richard Morris yn 1746 yn cynnwys dau fap, ‘rhodd William Jones i’r Cymry’; prynodd lyfrau a llawysgrifau Moses Williams, a chatalogiodd Richard Morris hwy; aeth ei lyfrgell o tua 15,000 o weithiau a dros 50,000 o dudalennau o lawysgrifau i Iarll Macclesfield, ac yn 1899 prynwyd llawer gan Syr John Williams ac maent heddiw yn y Llyfrgell Genedlaethol; ei blentyn ieuengaf oedd Syr William Jones yr ieithegydd.William Jones (mathematician) ↗Wikipedia (Saesneg)Mathemategydd o Gymru (1675 – 1 Gorffennaf 1749), sy’n enwocaf am ddefnyddio’r symbol π am gymhareb cylchedd cylch i’w ddiamedr; cyfaill agos i Syr Isaac Newton a Syr Edmund Halley; Cymrawd o’r Gymdeithas Frenhinol o 1711 ac yn ddiweddarach ei his-lywydd; ganed ym mhlwyf Llanfihangel Tre’r Beirdd, tua phedair milltir i’r gorllewin o Benllech ym Môn, mab Siôn Siôr (John George Jones) ac Elizabeth Rowland; yn yr ysgol elusennol yn Llanfechell sylwodd y tirfeddiannwr yr Arglwydd Bulkeley ar ei ddawn mewn mathemateg; dysgodd fathemateg ar longau’r Llynges o 1695 hyd 1702 a chyhoeddi A New Compendium of the Whole Art of Navigation yn 1702; yna dysgodd fathemateg yn Llundain, mewn tai coffi ac yn diwtor preifat; defnyddiodd ei Synopsis Palmariorum Matheseos yn 1706, llyfr i ddechreuwyr â theoremau ar galcwlws a chyfresi anfeidraidd, y symbol π, gan ddilyn byrfoddau cynharach o’r gair Groeg am gylchedd; cyflwynodd ei waith yn 1711 y nodiant dot ar gyfer differu; daeth yn olygydd a chyhoeddwr llawer o lawysgrifau Newton a chasglodd un o’r llyfrgelloedd gwyddoniaeth a mathemateg mwyaf erioed; roedd ei fab, Syr William Jones, yn ieithegydd enwog a ddangosodd y cysylltiad rhwng Lladin, Groeg a Sansgrit.
O 1695 hyd 1702 dysgodd fathemateg ar fwrdd llongau’r Llynges Frenhinol, a denu sylw’r Llyngesydd Anson. Wedi ei swyno gan y broblem o ganfod safle llong ar y môr, cyhoeddodd A New Compendium of the Whole Art of Navigation yn 1702, ac yntau ond yn wyth ar hugain.FfynonellauWilliam Jones (mathematician) ↗Wikipedia (Saesneg)Mathemategydd o Gymru (1675 – 1 Gorffennaf 1749), sy’n enwocaf am ddefnyddio’r symbol π am gymhareb cylchedd cylch i’w ddiamedr; cyfaill agos i Syr Isaac Newton a Syr Edmund Halley; Cymrawd o’r Gymdeithas Frenhinol o 1711 ac yn ddiweddarach ei his-lywydd; ganed ym mhlwyf Llanfihangel Tre’r Beirdd, tua phedair milltir i’r gorllewin o Benllech ym Môn, mab Siôn Siôr (John George Jones) ac Elizabeth Rowland; yn yr ysgol elusennol yn Llanfechell sylwodd y tirfeddiannwr yr Arglwydd Bulkeley ar ei ddawn mewn mathemateg; dysgodd fathemateg ar longau’r Llynges o 1695 hyd 1702 a chyhoeddi A New Compendium of the Whole Art of Navigation yn 1702; yna dysgodd fathemateg yn Llundain, mewn tai coffi ac yn diwtor preifat; defnyddiodd ei Synopsis Palmariorum Matheseos yn 1706, llyfr i ddechreuwyr â theoremau ar galcwlws a chyfresi anfeidraidd, y symbol π, gan ddilyn byrfoddau cynharach o’r gair Groeg am gylchedd; cyflwynodd ei waith yn 1711 y nodiant dot ar gyfer differu; daeth yn olygydd a chyhoeddwr llawer o lawysgrifau Newton a chasglodd un o’r llyfrgelloedd gwyddoniaeth a mathemateg mwyaf erioed; roedd ei fab, Syr William Jones, yn ieithegydd enwog a ddangosodd y cysylltiad rhwng Lladin, Groeg a Sansgrit.Jones, William (1675? – 1749), mathematician ↗Robert Thomas Jenkins, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned ym Merddyn, Llanfihangel Tre’r Beirdd, Môn, yn 1674 neu 1675, yr un flwyddyn â Morris ap Rhisiart Morris, tad y Morrisiaid; symudodd y teulu i Dyddyn-bach, Llanbabo, a llysenw’r Morrisiaid arno oedd ‘Pabo’; mab John George ac Elizabeth Rowland, o deulu Bodwigan, Llanddeusant; yn yr ysgol yn Llanfechell, dangosodd y fath ddawn gyda rhifau nes i’w landlord, Bulkeley o Baron Hill, ei anfon i Lundain; wedi cyfnod mewn swyddfa gyfrif daeth yn hyfforddwr ar long ryfel a denu sylw’r Llyngesydd Anson; dilynodd swyddi tiwtor mewn teuluoedd mawr, a daeth dau o’i ddisgyblion, Thomas Parker, Iarll Macclesfield, a Philip Yorke, Iarll Hardwicke, yn Arglwyddi Ganghellor; Castell Shirburn, cartref Macclesfield, oedd ei gartref am flynyddoedd; priododd Mary Nix yn 1731; bu farw yn Llundain ar 1 Gorffennaf 1749 a’i gladdu yn eglwys San Pawl, Covent Garden; ymddangosodd y symbol π am gymhareb cylchedd cylch i’w ddiamedr gyntaf yn ei Synopsis Palmariorum Matheseos (1706), ac yn ei argraffiadau o weithiau Newton defnyddiodd y dot yn arwydd differu mewn calcwlws; lluniodd reol ar gyfer llog cyfansawdd, a cheisiai llawer o fathemategwyr ei farn; cyfaill Halley a Newton, a golygodd rai o weithiau Newton; F.R.S. ac is-lywydd y Gymdeithas Frenhinol; roedd Beibl Cymraeg Richard Morris yn 1746 yn cynnwys dau fap, ‘rhodd William Jones i’r Cymry’; prynodd lyfrau a llawysgrifau Moses Williams, a chatalogiodd Richard Morris hwy; aeth ei lyfrgell o tua 15,000 o weithiau a dros 50,000 o dudalennau o lawysgrifau i Iarll Macclesfield, ac yn 1899 prynwyd llawer gan Syr John Williams ac maent heddiw yn y Llyfrgell Genedlaethol; ei blentyn ieuengaf oedd Syr William Jones yr ieithegydd.William Jones (mathemategydd) ↗Wicipedia CymraegMathemategydd o Gymru (1675 – 1 Gorffennaf 1749) a fathodd y symbol π (‘pai’ yn Gymraeg) i gynrychioli’r gymhareb rhwng cylchedd cylch a’i ddiamedr; ganed a magwyd mewn tyddyn o’r enw Y Merddyn ym mhentref bychan Capel Coch ym mhlwyf Llanfihangel Tre’r Beirdd, Môn, cyn symud i Lanbabo; addysgwyd mewn ysgol elusennol yn Llanfechell; tra’n gweithio i fasnachwr yn Llundain bu ar fordaith i India’r Gorllewin; ymddiddorai yn yr argraffiad newydd o’r Beibl a olygodd Richard Morris yn 1746, ac ynddo mae dau fap sy’n ‘rhodd William Jones i’r Cymry’; pan fu farw yn 1749 dywedid bod ganddo’r llyfrgell fathemategol orau ym Mhrydain; prynodd Syr John Williams y casgliad yn 1899 a’i roi i’r Llyfrgell Genedlaethol; daeth ei lyfr cyntaf, ar forwriaeth, allan yn 1702 ac yntau ond yn 28 oed.
Yn ôl yn Llundain dysgai fathemateg yn y tai coffi ac yn diwtor mewn teuluoedd mawr; daeth dau o’i ddisgyblion yn Arglwydd Ganghellor. Yn 1706 cyhoeddodd Synopsis Palmariorum Matheseos, cyflwyniad newydd i fathemateg, ac ynddo, am y tro cyntaf, safai’r llythyren Roeg π am gymhareb cylchedd cylch i’w ddiamedr. Yn 1711 cyflwynodd hefyd y dot yn arwydd differu mewn calcwlws.FfynonellauJones, William (1675? – 1749), mathematician ↗Robert Thomas Jenkins, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned ym Merddyn, Llanfihangel Tre’r Beirdd, Môn, yn 1674 neu 1675, yr un flwyddyn â Morris ap Rhisiart Morris, tad y Morrisiaid; symudodd y teulu i Dyddyn-bach, Llanbabo, a llysenw’r Morrisiaid arno oedd ‘Pabo’; mab John George ac Elizabeth Rowland, o deulu Bodwigan, Llanddeusant; yn yr ysgol yn Llanfechell, dangosodd y fath ddawn gyda rhifau nes i’w landlord, Bulkeley o Baron Hill, ei anfon i Lundain; wedi cyfnod mewn swyddfa gyfrif daeth yn hyfforddwr ar long ryfel a denu sylw’r Llyngesydd Anson; dilynodd swyddi tiwtor mewn teuluoedd mawr, a daeth dau o’i ddisgyblion, Thomas Parker, Iarll Macclesfield, a Philip Yorke, Iarll Hardwicke, yn Arglwyddi Ganghellor; Castell Shirburn, cartref Macclesfield, oedd ei gartref am flynyddoedd; priododd Mary Nix yn 1731; bu farw yn Llundain ar 1 Gorffennaf 1749 a’i gladdu yn eglwys San Pawl, Covent Garden; ymddangosodd y symbol π am gymhareb cylchedd cylch i’w ddiamedr gyntaf yn ei Synopsis Palmariorum Matheseos (1706), ac yn ei argraffiadau o weithiau Newton defnyddiodd y dot yn arwydd differu mewn calcwlws; lluniodd reol ar gyfer llog cyfansawdd, a cheisiai llawer o fathemategwyr ei farn; cyfaill Halley a Newton, a golygodd rai o weithiau Newton; F.R.S. ac is-lywydd y Gymdeithas Frenhinol; roedd Beibl Cymraeg Richard Morris yn 1746 yn cynnwys dau fap, ‘rhodd William Jones i’r Cymry’; prynodd lyfrau a llawysgrifau Moses Williams, a chatalogiodd Richard Morris hwy; aeth ei lyfrgell o tua 15,000 o weithiau a dros 50,000 o dudalennau o lawysgrifau i Iarll Macclesfield, ac yn 1899 prynwyd llawer gan Syr John Williams ac maent heddiw yn y Llyfrgell Genedlaethol; ei blentyn ieuengaf oedd Syr William Jones yr ieithegydd.William Jones (mathematician) ↗Wikipedia (Saesneg)Mathemategydd o Gymru (1675 – 1 Gorffennaf 1749), sy’n enwocaf am ddefnyddio’r symbol π am gymhareb cylchedd cylch i’w ddiamedr; cyfaill agos i Syr Isaac Newton a Syr Edmund Halley; Cymrawd o’r Gymdeithas Frenhinol o 1711 ac yn ddiweddarach ei his-lywydd; ganed ym mhlwyf Llanfihangel Tre’r Beirdd, tua phedair milltir i’r gorllewin o Benllech ym Môn, mab Siôn Siôr (John George Jones) ac Elizabeth Rowland; yn yr ysgol elusennol yn Llanfechell sylwodd y tirfeddiannwr yr Arglwydd Bulkeley ar ei ddawn mewn mathemateg; dysgodd fathemateg ar longau’r Llynges o 1695 hyd 1702 a chyhoeddi A New Compendium of the Whole Art of Navigation yn 1702; yna dysgodd fathemateg yn Llundain, mewn tai coffi ac yn diwtor preifat; defnyddiodd ei Synopsis Palmariorum Matheseos yn 1706, llyfr i ddechreuwyr â theoremau ar galcwlws a chyfresi anfeidraidd, y symbol π, gan ddilyn byrfoddau cynharach o’r gair Groeg am gylchedd; cyflwynodd ei waith yn 1711 y nodiant dot ar gyfer differu; daeth yn olygydd a chyhoeddwr llawer o lawysgrifau Newton a chasglodd un o’r llyfrgelloedd gwyddoniaeth a mathemateg mwyaf erioed; roedd ei fab, Syr William Jones, yn ieithegydd enwog a ddangosodd y cysylltiad rhwng Lladin, Groeg a Sansgrit.
Daeth Edmond Halley a Syr Isaac Newton yn gyfeillion iddo. Etholwyd Jones yn Gymrawd o’r Gymdeithas Frenhinol yn 1711 ac yn ddiweddarach yn is-lywydd arni, a golygodd a chyhoeddodd lawer o bapurau Newton. Bu Castell Shirburn, cartref ei ddisgybl Iarll Macclesfield, yn gartref iddo am flynyddoedd, a chasglodd un o’r llyfrgelloedd gwyddoniaeth a mathemateg mwyaf a fu erioed.FfynonellauWilliam Jones (mathematician) ↗Wikipedia (Saesneg)Mathemategydd o Gymru (1675 – 1 Gorffennaf 1749), sy’n enwocaf am ddefnyddio’r symbol π am gymhareb cylchedd cylch i’w ddiamedr; cyfaill agos i Syr Isaac Newton a Syr Edmund Halley; Cymrawd o’r Gymdeithas Frenhinol o 1711 ac yn ddiweddarach ei his-lywydd; ganed ym mhlwyf Llanfihangel Tre’r Beirdd, tua phedair milltir i’r gorllewin o Benllech ym Môn, mab Siôn Siôr (John George Jones) ac Elizabeth Rowland; yn yr ysgol elusennol yn Llanfechell sylwodd y tirfeddiannwr yr Arglwydd Bulkeley ar ei ddawn mewn mathemateg; dysgodd fathemateg ar longau’r Llynges o 1695 hyd 1702 a chyhoeddi A New Compendium of the Whole Art of Navigation yn 1702; yna dysgodd fathemateg yn Llundain, mewn tai coffi ac yn diwtor preifat; defnyddiodd ei Synopsis Palmariorum Matheseos yn 1706, llyfr i ddechreuwyr â theoremau ar galcwlws a chyfresi anfeidraidd, y symbol π, gan ddilyn byrfoddau cynharach o’r gair Groeg am gylchedd; cyflwynodd ei waith yn 1711 y nodiant dot ar gyfer differu; daeth yn olygydd a chyhoeddwr llawer o lawysgrifau Newton a chasglodd un o’r llyfrgelloedd gwyddoniaeth a mathemateg mwyaf erioed; roedd ei fab, Syr William Jones, yn ieithegydd enwog a ddangosodd y cysylltiad rhwng Lladin, Groeg a Sansgrit.Jones, William (1675? – 1749), mathematician ↗Robert Thomas Jenkins, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned ym Merddyn, Llanfihangel Tre’r Beirdd, Môn, yn 1674 neu 1675, yr un flwyddyn â Morris ap Rhisiart Morris, tad y Morrisiaid; symudodd y teulu i Dyddyn-bach, Llanbabo, a llysenw’r Morrisiaid arno oedd ‘Pabo’; mab John George ac Elizabeth Rowland, o deulu Bodwigan, Llanddeusant; yn yr ysgol yn Llanfechell, dangosodd y fath ddawn gyda rhifau nes i’w landlord, Bulkeley o Baron Hill, ei anfon i Lundain; wedi cyfnod mewn swyddfa gyfrif daeth yn hyfforddwr ar long ryfel a denu sylw’r Llyngesydd Anson; dilynodd swyddi tiwtor mewn teuluoedd mawr, a daeth dau o’i ddisgyblion, Thomas Parker, Iarll Macclesfield, a Philip Yorke, Iarll Hardwicke, yn Arglwyddi Ganghellor; Castell Shirburn, cartref Macclesfield, oedd ei gartref am flynyddoedd; priododd Mary Nix yn 1731; bu farw yn Llundain ar 1 Gorffennaf 1749 a’i gladdu yn eglwys San Pawl, Covent Garden; ymddangosodd y symbol π am gymhareb cylchedd cylch i’w ddiamedr gyntaf yn ei Synopsis Palmariorum Matheseos (1706), ac yn ei argraffiadau o weithiau Newton defnyddiodd y dot yn arwydd differu mewn calcwlws; lluniodd reol ar gyfer llog cyfansawdd, a cheisiai llawer o fathemategwyr ei farn; cyfaill Halley a Newton, a golygodd rai o weithiau Newton; F.R.S. ac is-lywydd y Gymdeithas Frenhinol; roedd Beibl Cymraeg Richard Morris yn 1746 yn cynnwys dau fap, ‘rhodd William Jones i’r Cymry’; prynodd lyfrau a llawysgrifau Moses Williams, a chatalogiodd Richard Morris hwy; aeth ei lyfrgell o tua 15,000 o weithiau a dros 50,000 o dudalennau o lawysgrifau i Iarll Macclesfield, ac yn 1899 prynwyd llawer gan Syr John Williams ac maent heddiw yn y Llyfrgell Genedlaethol; ei blentyn ieuengaf oedd Syr William Jones yr ieithegydd.
Er mai yn Lloegr y bu ei yrfa, cadwodd Jones yn ffyddlon i Gymru. Prynodd lyfrau a llawysgrifau’r ysgolhaig Cymreig Moses Williams, a phan gyhoeddodd Richard Morris o Fôn ei argraffiad o’r Beibl Cymraeg yn 1746, roedd ynddo ddau fap, ‘rhodd William Jones i’r Cymry’.FfynonellauJones, William (1675? – 1749), mathematician ↗Robert Thomas Jenkins, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned ym Merddyn, Llanfihangel Tre’r Beirdd, Môn, yn 1674 neu 1675, yr un flwyddyn â Morris ap Rhisiart Morris, tad y Morrisiaid; symudodd y teulu i Dyddyn-bach, Llanbabo, a llysenw’r Morrisiaid arno oedd ‘Pabo’; mab John George ac Elizabeth Rowland, o deulu Bodwigan, Llanddeusant; yn yr ysgol yn Llanfechell, dangosodd y fath ddawn gyda rhifau nes i’w landlord, Bulkeley o Baron Hill, ei anfon i Lundain; wedi cyfnod mewn swyddfa gyfrif daeth yn hyfforddwr ar long ryfel a denu sylw’r Llyngesydd Anson; dilynodd swyddi tiwtor mewn teuluoedd mawr, a daeth dau o’i ddisgyblion, Thomas Parker, Iarll Macclesfield, a Philip Yorke, Iarll Hardwicke, yn Arglwyddi Ganghellor; Castell Shirburn, cartref Macclesfield, oedd ei gartref am flynyddoedd; priododd Mary Nix yn 1731; bu farw yn Llundain ar 1 Gorffennaf 1749 a’i gladdu yn eglwys San Pawl, Covent Garden; ymddangosodd y symbol π am gymhareb cylchedd cylch i’w ddiamedr gyntaf yn ei Synopsis Palmariorum Matheseos (1706), ac yn ei argraffiadau o weithiau Newton defnyddiodd y dot yn arwydd differu mewn calcwlws; lluniodd reol ar gyfer llog cyfansawdd, a cheisiai llawer o fathemategwyr ei farn; cyfaill Halley a Newton, a golygodd rai o weithiau Newton; F.R.S. ac is-lywydd y Gymdeithas Frenhinol; roedd Beibl Cymraeg Richard Morris yn 1746 yn cynnwys dau fap, ‘rhodd William Jones i’r Cymry’; prynodd lyfrau a llawysgrifau Moses Williams, a chatalogiodd Richard Morris hwy; aeth ei lyfrgell o tua 15,000 o weithiau a dros 50,000 o dudalennau o lawysgrifau i Iarll Macclesfield, ac yn 1899 prynwyd llawer gan Syr John Williams ac maent heddiw yn y Llyfrgell Genedlaethol; ei blentyn ieuengaf oedd Syr William Jones yr ieithegydd.William Jones (mathemategydd) ↗Wicipedia CymraegMathemategydd o Gymru (1675 – 1 Gorffennaf 1749) a fathodd y symbol π (‘pai’ yn Gymraeg) i gynrychioli’r gymhareb rhwng cylchedd cylch a’i ddiamedr; ganed a magwyd mewn tyddyn o’r enw Y Merddyn ym mhentref bychan Capel Coch ym mhlwyf Llanfihangel Tre’r Beirdd, Môn, cyn symud i Lanbabo; addysgwyd mewn ysgol elusennol yn Llanfechell; tra’n gweithio i fasnachwr yn Llundain bu ar fordaith i India’r Gorllewin; ymddiddorai yn yr argraffiad newydd o’r Beibl a olygodd Richard Morris yn 1746, ac ynddo mae dau fap sy’n ‘rhodd William Jones i’r Cymry’; pan fu farw yn 1749 dywedid bod ganddo’r llyfrgell fathemategol orau ym Mhrydain; prynodd Syr John Williams y casgliad yn 1899 a’i roi i’r Llyfrgell Genedlaethol; daeth ei lyfr cyntaf, ar forwriaeth, allan yn 1702 ac yntau ond yn 28 oed.
Bu farw yn Llundain ar 1 Gorffennaf 1749 a’i gladdu yn eglwys San Pawl, Covent Garden. Yn 1899 prynodd Syr John Williams lawer o’i lyfrau a’i lawysgrifau, ac maent heddiw yn y Llyfrgell Genedlaethol. Ei fab ieuengaf oedd yr ysgolhaig mawr Syr William Jones, a ddarganfu berthynas Sansgrit â’r Roeg a’r Lladin.FfynonellauJones, William (1675? – 1749), mathematician ↗Robert Thomas Jenkins, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned ym Merddyn, Llanfihangel Tre’r Beirdd, Môn, yn 1674 neu 1675, yr un flwyddyn â Morris ap Rhisiart Morris, tad y Morrisiaid; symudodd y teulu i Dyddyn-bach, Llanbabo, a llysenw’r Morrisiaid arno oedd ‘Pabo’; mab John George ac Elizabeth Rowland, o deulu Bodwigan, Llanddeusant; yn yr ysgol yn Llanfechell, dangosodd y fath ddawn gyda rhifau nes i’w landlord, Bulkeley o Baron Hill, ei anfon i Lundain; wedi cyfnod mewn swyddfa gyfrif daeth yn hyfforddwr ar long ryfel a denu sylw’r Llyngesydd Anson; dilynodd swyddi tiwtor mewn teuluoedd mawr, a daeth dau o’i ddisgyblion, Thomas Parker, Iarll Macclesfield, a Philip Yorke, Iarll Hardwicke, yn Arglwyddi Ganghellor; Castell Shirburn, cartref Macclesfield, oedd ei gartref am flynyddoedd; priododd Mary Nix yn 1731; bu farw yn Llundain ar 1 Gorffennaf 1749 a’i gladdu yn eglwys San Pawl, Covent Garden; ymddangosodd y symbol π am gymhareb cylchedd cylch i’w ddiamedr gyntaf yn ei Synopsis Palmariorum Matheseos (1706), ac yn ei argraffiadau o weithiau Newton defnyddiodd y dot yn arwydd differu mewn calcwlws; lluniodd reol ar gyfer llog cyfansawdd, a cheisiai llawer o fathemategwyr ei farn; cyfaill Halley a Newton, a golygodd rai o weithiau Newton; F.R.S. ac is-lywydd y Gymdeithas Frenhinol; roedd Beibl Cymraeg Richard Morris yn 1746 yn cynnwys dau fap, ‘rhodd William Jones i’r Cymry’; prynodd lyfrau a llawysgrifau Moses Williams, a chatalogiodd Richard Morris hwy; aeth ei lyfrgell o tua 15,000 o weithiau a dros 50,000 o dudalennau o lawysgrifau i Iarll Macclesfield, ac yn 1899 prynwyd llawer gan Syr John Williams ac maent heddiw yn y Llyfrgell Genedlaethol; ei blentyn ieuengaf oedd Syr William Jones yr ieithegydd.William Jones (mathemategydd) ↗Wicipedia CymraegMathemategydd o Gymru (1675 – 1 Gorffennaf 1749) a fathodd y symbol π (‘pai’ yn Gymraeg) i gynrychioli’r gymhareb rhwng cylchedd cylch a’i ddiamedr; ganed a magwyd mewn tyddyn o’r enw Y Merddyn ym mhentref bychan Capel Coch ym mhlwyf Llanfihangel Tre’r Beirdd, Môn, cyn symud i Lanbabo; addysgwyd mewn ysgol elusennol yn Llanfechell; tra’n gweithio i fasnachwr yn Llundain bu ar fordaith i India’r Gorllewin; ymddiddorai yn yr argraffiad newydd o’r Beibl a olygodd Richard Morris yn 1746, ac ynddo mae dau fap sy’n ‘rhodd William Jones i’r Cymry’; pan fu farw yn 1749 dywedid bod ganddo’r llyfrgell fathemategol orau ym Mhrydain; prynodd Syr John Williams y casgliad yn 1899 a’i roi i’r Llyfrgell Genedlaethol; daeth ei lyfr cyntaf, ar forwriaeth, allan yn 1702 ac yntau ond yn 28 oed.William Jones (mathematician) ↗Wikipedia (Saesneg)Mathemategydd o Gymru (1675 – 1 Gorffennaf 1749), sy’n enwocaf am ddefnyddio’r symbol π am gymhareb cylchedd cylch i’w ddiamedr; cyfaill agos i Syr Isaac Newton a Syr Edmund Halley; Cymrawd o’r Gymdeithas Frenhinol o 1711 ac yn ddiweddarach ei his-lywydd; ganed ym mhlwyf Llanfihangel Tre’r Beirdd, tua phedair milltir i’r gorllewin o Benllech ym Môn, mab Siôn Siôr (John George Jones) ac Elizabeth Rowland; yn yr ysgol elusennol yn Llanfechell sylwodd y tirfeddiannwr yr Arglwydd Bulkeley ar ei ddawn mewn mathemateg; dysgodd fathemateg ar longau’r Llynges o 1695 hyd 1702 a chyhoeddi A New Compendium of the Whole Art of Navigation yn 1702; yna dysgodd fathemateg yn Llundain, mewn tai coffi ac yn diwtor preifat; defnyddiodd ei Synopsis Palmariorum Matheseos yn 1706, llyfr i ddechreuwyr â theoremau ar galcwlws a chyfresi anfeidraidd, y symbol π, gan ddilyn byrfoddau cynharach o’r gair Groeg am gylchedd; cyflwynodd ei waith yn 1711 y nodiant dot ar gyfer differu; daeth yn olygydd a chyhoeddwr llawer o lawysgrifau Newton a chasglodd un o’r llyfrgelloedd gwyddoniaeth a mathemateg mwyaf erioed; roedd ei fab, Syr William Jones, yn ieithegydd enwog a ddangosodd y cysylltiad rhwng Lladin, Groeg a Sansgrit.
Ffynonellau a darllen pellach
Y Bywgraffiadur Cymreig ↗Oxford Dictionary of National Biography (Saesneg) ↗Wicipedia ↗
Ceidwad Amgueddfa’r Ashmolean yn Rhydychen, a deithiodd Gymru, Cernyw, Llydaw, Iwerddon a’r Alban a dangos bod eu hieithoedd yn perthyn.
Edward LhuydY clerigwr o Feirionnydd y mae ei Weledigaetheu y Bardd Cwsc (1703) yn un o glasuron mawr rhyddiaith Gymraeg.
Ellis WynneJohn Roberts o Gasnewydd Bach yn Sir Benfro, capten môr-ladron mwyaf llwyddiannus oes yr hwyliau, a gipiodd dros 400 o longau.
Barti DduDysgodd ei ysgolion cylchynol gyfran helaeth o bobl Cymru i ddarllen, a hynny yn Gymraeg.
Griffith JonesYsgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf