Hanes Cymru / Llinell amser / Cymru’r Ugeinfed Ganrif

4 Mai 1926

Y Streic Gyffredinol

Mae Prydain yn rhoi’r gorau i weithio i gefnogi’r glowyr. Daw’r streic i ben mewn naw diwrnod, ond mae’r glowyr yn cael eu cloi allan am saith mis.

Llun: Toriadau o bapurau newydd y de adeg y Streic Gyffredinol, 1926 · Geoff Charles, CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Gwrando ar y dudalen hon 2 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft

O 4 hyd 12 Mai 1926 daeth tua 1.7 miliwn o weithwyr ledled Prydain allan i gefnogi’r glowyr, yr oedd eu perchnogion am dorri eu cyflogau.

Dyddiadau4 hyd 12 Mai 1926
Ar streicTua 1.7 miliwn o weithwyr
Ateb y glowyr“Not a penny off the pay, not a minute on the day”
Y glowyr yn ôlY rhan fwyaf erbyn diwedd Tachwedd 1926

Dim ceiniog yn llai#

Roedd perchnogion y pyllau am gyflogau is. Atebodd y glowyr: “Not a penny off the pay, not a minute on the day”, dim ceiniog yn llai o dâl, dim munud yn hwy o waith.

Beatrice Green, ymgyrchydd Llafur o Gymru, yn y 1920au
Beatrice Green, ymgyrchydd Llafur o Gymru, yn y 1920au · Llun: Unknown photographer, Public domain, Wikimedia Commons

Y glowyr yn dal allan#

Galwodd y TUC y streic i ben ar 12 Mai, wedi naw diwrnod. Arhosodd y glowyr allan am fisoedd, ac aeth y rhan fwyaf yn ôl ar ddiwedd Tachwedd yn unig.

Ym maes glo’r de roedd y llywodraeth wedi cymryd rheolaeth o’r pyllau yn 1916, ac roedd cloi allan yn 1921 eisoes wedi gorfodi cyflogau is ar y glowyr.

Cyn ac wedyn

  1. Deiseb heddwch y menywod

    Cludir deiseb heddwch wedi’i llofnodi gan 390,296 o fenywod Cymru i America mewn cist dderw fawr.

    Deiseb heddwch y menywod
  2. Sefydlu Plaid Cymru

    Sefydlir plaid genedlaethol yn ystod yr eisteddfod ym Mhwllheli.

    Sefydlu Plaid Cymru
  3. Dinas Caerdydd yn ennill y Cwpan

    Mae Dinas Caerdydd yn curo Arsenal yn Wembley ac yn mynd â Chwpan yr FA allan o Loegr am yr unig dro.

    Dinas Caerdydd yn ennill y Cwpan
  4. Y Dirwasgiad

    Mewn rhai o drefi’r cymoedd mae dros hanner y dynion yn ddi-waith. Dros y degawd mae tua 430,000 o bobl yn gadael Cymru i chwilio am waith.

    Y Dirwasgiad

Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf