Yn 1932 roedd dros 42 y cant o ddynion Cymru a allai weithio heb waith. Rhwng 1921 a 1938 amcangyfrifir i 440,000 o bobl adael Cymru i chwilio amdano.FfynhonnellLife in Wales during the Depression ↗CBAC, adnoddau i athrawon (Saesneg)Amcangyfrifir i 440,000 o bobl adael Cymru rhwng 1921 a 1938, tua 85% ohonynt o gymoedd Morgannwg a Mynwy; roedd dros 42% o’r dynion a allai weithio yn ddi-waith yn 1932; y Prawf Moddion o 1931; Deddf yr Ardaloedd Arbennig yn 1934, Ystad Ddiwydiannol Trefforest o 1936 a gwaith dur Glynebwy yn 1938; gorymdeithiau newyn o’r Rhondda yn 1927 ac i Lundain yn 1932.
| Heb waith | Dros 42 y cant o’r dynion, 1932 |
|---|---|
| Gadael Cymru | Tua 440,000, 1921–1938 |
| O’r cymoedd | Tua 85 y cant o’r rhai a adawodd |
| Gorymdeithiau newyn | O’r Rhondda yn 1927; i Lundain yn 1932 |
Y cymoedd#
Dinistriwyd cymoedd y de, canolfan glo a dur, gan y Dirwasgiad. Ym Merthyr Tudful ac Abertawe aeth diweithdra dros 25 y cant ar adegau.FfynhonnellGreat Depression in the United Kingdom ↗Wikipedia (Saesneg)Cafodd Cymoedd y De, canolfan glo a dur, eu dinistrio gan y dirwasgiad, gyda diweithdra mawr; ym Merthyr Tudful ac Abertawe cododd diweithdra dros 25% ar adegau, a pharhaodd Cymru mewn dirwasgiad dwys am y rhan fwyaf o’r degawd.
Yn y maes glo roedd diweithdra ar ei uchaf yn 1930, ac yn 1931 roedd 140,000 o ddynion allan o waith.FfynhonnellTimeline of the South Wales Coalfield ↗Agor, Cwm, Maes Glo De Cymru (Saesneg)1916: y llywodraeth yn rheoli Maes Glo De Cymru; 1921: cloi allan, a’r glowyr yn derbyn cyflogau is; 1926: y Streic Gyffredinol; 1927: glowyr y de yn ymuno â gorymdaith newyn yn erbyn diweithdra; 1930: diweithdra ar ei uchaf; 1931: 140,000 allan o waith yn y maes glo.
Gadael cartref#
Daeth tua 85 y cant o’r rhai a adawodd Gymru o gymoedd Morgannwg a Mynwy.FfynhonnellLife in Wales during the Depression ↗CBAC, adnoddau i athrawon (Saesneg)Amcangyfrifir i 440,000 o bobl adael Cymru rhwng 1921 a 1938, tua 85% ohonynt o gymoedd Morgannwg a Mynwy; roedd dros 42% o’r dynion a allai weithio yn ddi-waith yn 1932; y Prawf Moddion o 1931; Deddf yr Ardaloedd Arbennig yn 1934, Ystad Ddiwydiannol Trefforest o 1936 a gwaith dur Glynebwy yn 1938; gorymdeithiau newyn o’r Rhondda yn 1927 ac i Lundain yn 1932.
Gorymdeithio am waith#
Cychwynnodd dynion y Rhondda ar orymdaith newyn yn 1927, ac ym mis Hydref 1932 gorymdeithiodd 2,500 o weithwyr i Lundain yn erbyn y Prawf Moddion.FfynhonnellLife in Wales during the Depression ↗CBAC, adnoddau i athrawon (Saesneg)Amcangyfrifir i 440,000 o bobl adael Cymru rhwng 1921 a 1938, tua 85% ohonynt o gymoedd Morgannwg a Mynwy; roedd dros 42% o’r dynion a allai weithio yn ddi-waith yn 1932; y Prawf Moddion o 1931; Deddf yr Ardaloedd Arbennig yn 1934, Ystad Ddiwydiannol Trefforest o 1936 a gwaith dur Glynebwy yn 1938; gorymdeithiau newyn o’r Rhondda yn 1927 ac i Lundain yn 1932.
Tommy Farr#
Yn 1937 daeth Tommy Farr o’r Rhondda yn agos at guro’r Americanwr Joe Louis.FfynhonnellLife in Wales during the Depression ↗CBAC, adnoddau i athrawon (Saesneg)Amcangyfrifir i 440,000 o bobl adael Cymru rhwng 1921 a 1938, tua 85% ohonynt o gymoedd Morgannwg a Mynwy; roedd dros 42% o’r dynion a allai weithio yn ddi-waith yn 1932; y Prawf Moddion o 1931; Deddf yr Ardaloedd Arbennig yn 1934, Ystad Ddiwydiannol Trefforest o 1936 a gwaith dur Glynebwy yn 1938; gorymdeithiau newyn o’r Rhondda yn 1927 ac i Lundain yn 1932.

Ffynonellau a darllen pellach




