Hanes Cymru / Cymru’r Tuduriaid a’r Stiwartiaid

Cymru’r Tuduriaid a’r Stiwartiaid

Mill Bay, Dale

Glaniodd Harri Tudur yma ar 7 Awst 1485 gyda byddin fechan, gan gasglu cefnogaeth Gymreig ar y daith i Bosworth.

Llun: Y traeth ym Mae’r Felin ger Dale, lle glaniodd Harri Tudur yn 1485 · M J Roscoe, CC BY-SA 2.0 · Wikimedia Commons

Gwrando ar y dudalen hon 3 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft
1485 51.700° N, 5.165° W Agor mewn map ↗ Ar ein map →
Y traeth ym Mae’r Felin ger Dale, lle glaniodd Harri Tudur yn 1485
Y traeth ym Mae’r Felin ger Dale, lle glaniodd Harri Tudur yn 1485 · Llun: M J Roscoe, CC BY-SA 2.0, Wikimedia Commons · Mwy yn yr oriel

Saif Dale ar y penrhyn wrth geg Aberdaugleddau. Ym Mill Bay, gerllaw, y daeth Harri Tudur adref i Gymru ar 7 Awst 1485, ac ymhen dau ddiwrnod ar bymtheg roedd ŵyr i deulu o Fôn yn Frenin Lloegr.

Harri Tudur yn glanio7 Awst 1485, ym Mill Bay
Bosworth22 Awst 1485
EnwO’r Hen Norseg dalr, ‘cwm’

Harri o Benfro

Ganed Harri yng Nghastell Penfro yn 1457 a’i fagu gan ei ewythr Siasbar Tudur ac yna ar aelwyd William Herbert. O 1471 treuliodd y rhan fwyaf o bedair blynedd ar ddeg yn Llydaw, dan nawdd y Dug Ffransis II.

Y Mab Darogan

Am genedlaethau bu cerddi brud y Cymry’n disgwyl gwaredwr, y Mab Darogan. Roedd y gobaith wedi mynd at Owain Lawgoch ac at Owain Glyndŵr, a chyn Bosworth cyhoeddodd cefnogwyr Harri a beirdd Cymru mai ef oedd y Mab Darogan.

Y glaniad ym Mill Bay

Glaniodd Harri yn ei Gymru enedigol, ym Mill Bay ger Dale, ar 7 Awst 1485, a chipio castell Dale. Yn Hwlffordd daeth dau o swyddogion Syr Walter Herbert drosodd ato, a martsiodd tua’r gogledd heibio Aberystwyth.

Rhys ap Thomas a’r daith

Cymerodd Rhys ap Thomas, prif ŵr gorllewin Cymru, ffordd ddeheuol, gan gasglu gwŷr wrth fynd, a chyfarfu’r ddwy fyddin ar Gefn Digoll ger y Trallwng. Ar 22 Awst 1485 enillodd Harri frwydr Bosworth, lle, yn ôl y croniclwr Molinet, Cymro a roddodd yr ergyd angheuol, a chariodd y ddraig goch yn ei orymdaith i Lundain.

Pentref Dale

Daw enw Dale o’r gair Hen Norseg am gwm, sy’n awgrymu anheddu cynnar o Sgandinafia, ac o’r 13eg ganrif roedd yn fwrdeistref i deulu de Vale. Yn 1985 dathlodd y pentref bum can mlynedd ers glaniad Harri.

Ymweld

Mae Llwybr Arfordir Sir Benfro yn rhedeg drwy’r pentref ac o gwmpas y penrhyn. Mae Dale yn ganolfan hwylio, â thraeth Baner Las, ac mae Caer Dale o oes Fictoria bellach yn ganolfan astudiaethau maes.

Beth ddigwyddodd yma

  1. Brenin o Gymro

    Mae Harri Tudur yn glanio ger Dale yn Sir Benfro ac yn gorymdeithio drwy Gymru i ennill ym Mosworth.

    Brenin o Gymro

Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf