
Hanes Cymru / Cymru’r Tuduriaid a’r Stiwartiaid
Cymru’r Tuduriaid a’r Stiwartiaid
Erddig
Plasty ger Wrecsam lle, am bron i 200 mlynedd, cofiai teulu Yorke eu gweision mewn portreadau a cherddi, cofnod o bobl gyffredin nas ceir yn unman arall.
Llun: Plasty Erddig, ger Wrecsam, dros bwll ei gamlas · Glen Bowman, CC BY 2.0 · Wikimedia Commons
Saif Erddig tua dwy filltir i’r de o Wrecsam, yng nghymuned Marchwiail. Fe’i codwyd yn 1684–87 a bu’n gartref i deulu Yorke o 1733 hyd 1973, ac mae’n cadw ei dŷ, ei erddi, ei weithdai a’r portreadau a’r cerddi y cofiodd y teulu eu gweision ynddynt.FfynonellauErddig ↗Wikipedia (Saesneg)Erddig, plasty ac ystâd yng nghymuned Marchwiail, tua 2 filltir i’r de o Wrecsam; codwyd y bloc canol i Joshua Edisbury, Uchel Siryf Sir Ddinbych, i gynlluniau Thomas Webb, ac ychwanegwyd yr adenydd yn y 1720au gan ei ail berchennog, John Meller; fe’i hetifeddwyd gan Simon Yorke yn 1733, ac arhosodd gyda theulu Yorke nes i Philip Scott Yorke ei roi i’r Ymddiriedolaeth Genedlaethol yn 1973; cofiodd teulu Yorke eu gweision mewn casgliad mawr ac unigryw o bortreadau a cherddi, arfer a ddechreuwyd gan Philip Yorke (1743–1804), ac mae ystafelloedd y gweision a gweithdai’r ystâd yn dangos sut roedd gweision yn byw o’r 18fed ganrif hyd yr 20fed; Philip Yorke oedd awdur The Royal Tribes of Wales, ac mae ystafell yn Erddig yn dangos arfbeisiau prif deuluoedd gogledd Cymru; yn y tŷ mae dodrefn o’r 17eg a’r 18fed ganrif, gan gynnwys gwely gwladol prin â’i lenni gwreiddiol o sidan wedi’i frodio â chynlluniau Tsieineaidd, a phapur wal Tsieineaidd yn y Llofft Wladol; gwnaeth y sgweier olaf yn amod na symudid dim o’r tŷ, gan ddweud mai ei unig ddiddordeb ers blynyddoedd oedd i’r sefydliad unigryw hwn, yr aberthodd ei deulu lawer o gysuron drosto dros saith cenhedlaeth, gael ei gyflwyno er mwynhad pawb a ddeuai yma; mae taith o gwmpas y tŷ yn dechrau ‘o dan y grisiau’; mae’r ardd furiog yn un o erddi ffurfiol pwysicaf y 18fed ganrif sydd wedi goroesi ym Mhrydain, â choed ffrwythau prin, camlas, pwll a pharterre Fictoraidd, ac mae tua chant o fathau o eiddew yn Gasgliad Planhigion Cenedlaethol; gwnaed y gatiau a’r rheiliau ar ben y gamlas gan y brodyr Davies, gofaint haearn o Fers gerllaw, ar gyfer Parc Stansty; tirluniwyd y parc gan William Emes; mae’r ystâd o tua 1,900 erw yn cynnwys tua 1,500 metr o Glawdd Wat, yn rhedeg o’r gogledd i’r de i’r gorllewin o’r tŷ, a mwnt a beili Normanaidd, ar glogwyn uwchben cymer y Black Brook ac afon Clywedog, a elwid ‘Wristleham’ yn 1161; ymhlith adeiladau’r ystâd mae gweithdy’r saer, yr efail, y felin lifio, y stablau, y golchdy, y popty, y gegin a’r gegin gefn, a chodid dŵr o’r afon gan hwrdd hydrolig drwy ‘Gwpan a Soser Erddig’; mae’r tŷ yn rhestredig Gradd I a’r parciau a’r gerddi yn Radd I ar gofrestr Cadw/ICOMOS; agorwyd ef i’r cyhoedd gan y Tywysog Charles ar 27 Mehefin 1977.Erddig ↗Wicipedia CymraegWicipedia Cymraeg: Erddig, plasty ac ystâd yng nghymuned Marchwiail, Bwrdeistref Sirol Wrecsam, rhyw ddwy filltir i’r de o ganol dinas Wrecsam, bellach yng ngofal yr Ymddiriedolaeth Genedlaethol; fe’i hadeiladwyd yn 1684–1687 ar gyfer Joshua Edisbury, uchel siryf Sir Ddinbych, a’i gynllunio gan Thomas Webb; fe’i hehangwyd gan John Meller, ac ar ei farwolaeth yn 1733 fe’i hetifeddwyd gan ei nai Simon Yorke; bu’n eiddo i deulu Yorke hyd 1973, pan roddwyd ef i’r Ymddiriedolaeth Genedlaethol; y mwyaf adnabyddus o’r teulu oedd Philip Yorke (1743–1804), awdur The Royal Tribes of Wales; mae’r ystâd yn cynnwys gerddi, coedwigoedd a pharcdir eang â sawl nodwedd bensaernïol.Erddig Hall; Erthig Hall, Marchwiel ↗Comisiwn Brenhinol Henebion Cymru (Saesneg)Cofnod Coflein (NPRN 27130): tŷ brics sylweddol, plaen; codwyd y tŷ cyntaf yn 1684–87 gan Joshua Edisbury, i gynllun Thomas Webb o Middlewich, yn ddeulawr â seler a tho serth, a chwpola arno ar un adeg; yn y 1720au ychwanegodd John Meller, cyfreithiwr o Lundain, adenydd brics pum bae i’r gogledd a’r de a rhoi ffenestri codi i’r tŷ; mae’r ffrynt dwyreiniol yn debyg i’r hyn a fu; yn y 1770au newidiodd Philip Yorke y tŷ a’r parc, gan orchuddio’r ffrynt gorllewinol â cherrig â phediment canol a grisiau dwbl crwm; i’r de o’r tŷ mae iard yr ystâd, â gweithdy’r saer, pwll llifio ac efail, o ddechrau’r 19eg ganrif gan mwyaf, ac iard y stablau o 1774, â bwa pedimentog yn fynedfa; yn 1973 rhoddodd y Philip Yorke olaf Erddig i’r Ymddiriedolaeth Genedlaethol.
| Codwyd | 1684–87, i gynllun Thomas WebbFfynonellauErddig Hall; Erthig Hall, Marchwiel ↗Comisiwn Brenhinol Henebion Cymru (Saesneg)Cofnod Coflein (NPRN 27130): tŷ brics sylweddol, plaen; codwyd y tŷ cyntaf yn 1684–87 gan Joshua Edisbury, i gynllun Thomas Webb o Middlewich, yn ddeulawr â seler a tho serth, a chwpola arno ar un adeg; yn y 1720au ychwanegodd John Meller, cyfreithiwr o Lundain, adenydd brics pum bae i’r gogledd a’r de a rhoi ffenestri codi i’r tŷ; mae’r ffrynt dwyreiniol yn debyg i’r hyn a fu; yn y 1770au newidiodd Philip Yorke y tŷ a’r parc, gan orchuddio’r ffrynt gorllewinol â cherrig â phediment canol a grisiau dwbl crwm; i’r de o’r tŷ mae iard yr ystâd, â gweithdy’r saer, pwll llifio ac efail, o ddechrau’r 19eg ganrif gan mwyaf, ac iard y stablau o 1774, â bwa pedimentog yn fynedfa; yn 1973 rhoddodd y Philip Yorke olaf Erddig i’r Ymddiriedolaeth Genedlaethol.Erddig ↗Wicipedia CymraegWicipedia Cymraeg: Erddig, plasty ac ystâd yng nghymuned Marchwiail, Bwrdeistref Sirol Wrecsam, rhyw ddwy filltir i’r de o ganol dinas Wrecsam, bellach yng ngofal yr Ymddiriedolaeth Genedlaethol; fe’i hadeiladwyd yn 1684–1687 ar gyfer Joshua Edisbury, uchel siryf Sir Ddinbych, a’i gynllunio gan Thomas Webb; fe’i hehangwyd gan John Meller, ac ar ei farwolaeth yn 1733 fe’i hetifeddwyd gan ei nai Simon Yorke; bu’n eiddo i deulu Yorke hyd 1973, pan roddwyd ef i’r Ymddiriedolaeth Genedlaethol; y mwyaf adnabyddus o’r teulu oedd Philip Yorke (1743–1804), awdur The Royal Tribes of Wales; mae’r ystâd yn cynnwys gerddi, coedwigoedd a pharcdir eang â sawl nodwedd bensaernïol. |
|---|---|
| Rhoddwyd i’r Ymddiriedolaeth Genedlaethol | 1973FfynonellauErddig ↗Wikipedia (Saesneg)Erddig, plasty ac ystâd yng nghymuned Marchwiail, tua 2 filltir i’r de o Wrecsam; codwyd y bloc canol i Joshua Edisbury, Uchel Siryf Sir Ddinbych, i gynlluniau Thomas Webb, ac ychwanegwyd yr adenydd yn y 1720au gan ei ail berchennog, John Meller; fe’i hetifeddwyd gan Simon Yorke yn 1733, ac arhosodd gyda theulu Yorke nes i Philip Scott Yorke ei roi i’r Ymddiriedolaeth Genedlaethol yn 1973; cofiodd teulu Yorke eu gweision mewn casgliad mawr ac unigryw o bortreadau a cherddi, arfer a ddechreuwyd gan Philip Yorke (1743–1804), ac mae ystafelloedd y gweision a gweithdai’r ystâd yn dangos sut roedd gweision yn byw o’r 18fed ganrif hyd yr 20fed; Philip Yorke oedd awdur The Royal Tribes of Wales, ac mae ystafell yn Erddig yn dangos arfbeisiau prif deuluoedd gogledd Cymru; yn y tŷ mae dodrefn o’r 17eg a’r 18fed ganrif, gan gynnwys gwely gwladol prin â’i lenni gwreiddiol o sidan wedi’i frodio â chynlluniau Tsieineaidd, a phapur wal Tsieineaidd yn y Llofft Wladol; gwnaeth y sgweier olaf yn amod na symudid dim o’r tŷ, gan ddweud mai ei unig ddiddordeb ers blynyddoedd oedd i’r sefydliad unigryw hwn, yr aberthodd ei deulu lawer o gysuron drosto dros saith cenhedlaeth, gael ei gyflwyno er mwynhad pawb a ddeuai yma; mae taith o gwmpas y tŷ yn dechrau ‘o dan y grisiau’; mae’r ardd furiog yn un o erddi ffurfiol pwysicaf y 18fed ganrif sydd wedi goroesi ym Mhrydain, â choed ffrwythau prin, camlas, pwll a pharterre Fictoraidd, ac mae tua chant o fathau o eiddew yn Gasgliad Planhigion Cenedlaethol; gwnaed y gatiau a’r rheiliau ar ben y gamlas gan y brodyr Davies, gofaint haearn o Fers gerllaw, ar gyfer Parc Stansty; tirluniwyd y parc gan William Emes; mae’r ystâd o tua 1,900 erw yn cynnwys tua 1,500 metr o Glawdd Wat, yn rhedeg o’r gogledd i’r de i’r gorllewin o’r tŷ, a mwnt a beili Normanaidd, ar glogwyn uwchben cymer y Black Brook ac afon Clywedog, a elwid ‘Wristleham’ yn 1161; ymhlith adeiladau’r ystâd mae gweithdy’r saer, yr efail, y felin lifio, y stablau, y golchdy, y popty, y gegin a’r gegin gefn, a chodid dŵr o’r afon gan hwrdd hydrolig drwy ‘Gwpan a Soser Erddig’; mae’r tŷ yn rhestredig Gradd I a’r parciau a’r gerddi yn Radd I ar gofrestr Cadw/ICOMOS; agorwyd ef i’r cyhoedd gan y Tywysog Charles ar 27 Mehefin 1977.Erddig Hall; Erthig Hall, Marchwiel ↗Comisiwn Brenhinol Henebion Cymru (Saesneg)Cofnod Coflein (NPRN 27130): tŷ brics sylweddol, plaen; codwyd y tŷ cyntaf yn 1684–87 gan Joshua Edisbury, i gynllun Thomas Webb o Middlewich, yn ddeulawr â seler a tho serth, a chwpola arno ar un adeg; yn y 1720au ychwanegodd John Meller, cyfreithiwr o Lundain, adenydd brics pum bae i’r gogledd a’r de a rhoi ffenestri codi i’r tŷ; mae’r ffrynt dwyreiniol yn debyg i’r hyn a fu; yn y 1770au newidiodd Philip Yorke y tŷ a’r parc, gan orchuddio’r ffrynt gorllewinol â cherrig â phediment canol a grisiau dwbl crwm; i’r de o’r tŷ mae iard yr ystâd, â gweithdy’r saer, pwll llifio ac efail, o ddechrau’r 19eg ganrif gan mwyaf, ac iard y stablau o 1774, â bwa pedimentog yn fynedfa; yn 1973 rhoddodd y Philip Yorke olaf Erddig i’r Ymddiriedolaeth Genedlaethol. |
| Rhestredig | Gradd IFfynhonnellErddig ↗Wikipedia (Saesneg)Erddig, plasty ac ystâd yng nghymuned Marchwiail, tua 2 filltir i’r de o Wrecsam; codwyd y bloc canol i Joshua Edisbury, Uchel Siryf Sir Ddinbych, i gynlluniau Thomas Webb, ac ychwanegwyd yr adenydd yn y 1720au gan ei ail berchennog, John Meller; fe’i hetifeddwyd gan Simon Yorke yn 1733, ac arhosodd gyda theulu Yorke nes i Philip Scott Yorke ei roi i’r Ymddiriedolaeth Genedlaethol yn 1973; cofiodd teulu Yorke eu gweision mewn casgliad mawr ac unigryw o bortreadau a cherddi, arfer a ddechreuwyd gan Philip Yorke (1743–1804), ac mae ystafelloedd y gweision a gweithdai’r ystâd yn dangos sut roedd gweision yn byw o’r 18fed ganrif hyd yr 20fed; Philip Yorke oedd awdur The Royal Tribes of Wales, ac mae ystafell yn Erddig yn dangos arfbeisiau prif deuluoedd gogledd Cymru; yn y tŷ mae dodrefn o’r 17eg a’r 18fed ganrif, gan gynnwys gwely gwladol prin â’i lenni gwreiddiol o sidan wedi’i frodio â chynlluniau Tsieineaidd, a phapur wal Tsieineaidd yn y Llofft Wladol; gwnaeth y sgweier olaf yn amod na symudid dim o’r tŷ, gan ddweud mai ei unig ddiddordeb ers blynyddoedd oedd i’r sefydliad unigryw hwn, yr aberthodd ei deulu lawer o gysuron drosto dros saith cenhedlaeth, gael ei gyflwyno er mwynhad pawb a ddeuai yma; mae taith o gwmpas y tŷ yn dechrau ‘o dan y grisiau’; mae’r ardd furiog yn un o erddi ffurfiol pwysicaf y 18fed ganrif sydd wedi goroesi ym Mhrydain, â choed ffrwythau prin, camlas, pwll a pharterre Fictoraidd, ac mae tua chant o fathau o eiddew yn Gasgliad Planhigion Cenedlaethol; gwnaed y gatiau a’r rheiliau ar ben y gamlas gan y brodyr Davies, gofaint haearn o Fers gerllaw, ar gyfer Parc Stansty; tirluniwyd y parc gan William Emes; mae’r ystâd o tua 1,900 erw yn cynnwys tua 1,500 metr o Glawdd Wat, yn rhedeg o’r gogledd i’r de i’r gorllewin o’r tŷ, a mwnt a beili Normanaidd, ar glogwyn uwchben cymer y Black Brook ac afon Clywedog, a elwid ‘Wristleham’ yn 1161; ymhlith adeiladau’r ystâd mae gweithdy’r saer, yr efail, y felin lifio, y stablau, y golchdy, y popty, y gegin a’r gegin gefn, a chodid dŵr o’r afon gan hwrdd hydrolig drwy ‘Gwpan a Soser Erddig’; mae’r tŷ yn rhestredig Gradd I a’r parciau a’r gerddi yn Radd I ar gofrestr Cadw/ICOMOS; agorwyd ef i’r cyhoedd gan y Tywysog Charles ar 27 Mehefin 1977. |
Clawdd Wat a Wristleham
Yn y parc mae tua 1,500 metr o Glawdd Wat, yn rhedeg o’r gogledd i’r de i’r gorllewin o’r tŷ, a mwnt a beili Normanaidd ar glogwyn uwchben cymer y Black Brook ac afon Clywedog, a elwid ‘Wristleham’ mewn cofnod o 1161.FfynhonnellErddig ↗Wikipedia (Saesneg)Erddig, plasty ac ystâd yng nghymuned Marchwiail, tua 2 filltir i’r de o Wrecsam; codwyd y bloc canol i Joshua Edisbury, Uchel Siryf Sir Ddinbych, i gynlluniau Thomas Webb, ac ychwanegwyd yr adenydd yn y 1720au gan ei ail berchennog, John Meller; fe’i hetifeddwyd gan Simon Yorke yn 1733, ac arhosodd gyda theulu Yorke nes i Philip Scott Yorke ei roi i’r Ymddiriedolaeth Genedlaethol yn 1973; cofiodd teulu Yorke eu gweision mewn casgliad mawr ac unigryw o bortreadau a cherddi, arfer a ddechreuwyd gan Philip Yorke (1743–1804), ac mae ystafelloedd y gweision a gweithdai’r ystâd yn dangos sut roedd gweision yn byw o’r 18fed ganrif hyd yr 20fed; Philip Yorke oedd awdur The Royal Tribes of Wales, ac mae ystafell yn Erddig yn dangos arfbeisiau prif deuluoedd gogledd Cymru; yn y tŷ mae dodrefn o’r 17eg a’r 18fed ganrif, gan gynnwys gwely gwladol prin â’i lenni gwreiddiol o sidan wedi’i frodio â chynlluniau Tsieineaidd, a phapur wal Tsieineaidd yn y Llofft Wladol; gwnaeth y sgweier olaf yn amod na symudid dim o’r tŷ, gan ddweud mai ei unig ddiddordeb ers blynyddoedd oedd i’r sefydliad unigryw hwn, yr aberthodd ei deulu lawer o gysuron drosto dros saith cenhedlaeth, gael ei gyflwyno er mwynhad pawb a ddeuai yma; mae taith o gwmpas y tŷ yn dechrau ‘o dan y grisiau’; mae’r ardd furiog yn un o erddi ffurfiol pwysicaf y 18fed ganrif sydd wedi goroesi ym Mhrydain, â choed ffrwythau prin, camlas, pwll a pharterre Fictoraidd, ac mae tua chant o fathau o eiddew yn Gasgliad Planhigion Cenedlaethol; gwnaed y gatiau a’r rheiliau ar ben y gamlas gan y brodyr Davies, gofaint haearn o Fers gerllaw, ar gyfer Parc Stansty; tirluniwyd y parc gan William Emes; mae’r ystâd o tua 1,900 erw yn cynnwys tua 1,500 metr o Glawdd Wat, yn rhedeg o’r gogledd i’r de i’r gorllewin o’r tŷ, a mwnt a beili Normanaidd, ar glogwyn uwchben cymer y Black Brook ac afon Clywedog, a elwid ‘Wristleham’ yn 1161; ymhlith adeiladau’r ystâd mae gweithdy’r saer, yr efail, y felin lifio, y stablau, y golchdy, y popty, y gegin a’r gegin gefn, a chodid dŵr o’r afon gan hwrdd hydrolig drwy ‘Gwpan a Soser Erddig’; mae’r tŷ yn rhestredig Gradd I a’r parciau a’r gerddi yn Radd I ar gofrestr Cadw/ICOMOS; agorwyd ef i’r cyhoedd gan y Tywysog Charles ar 27 Mehefin 1977.
Y tŷ
Cododd Joshua Edisbury, Uchel Siryf Sir Ddinbych, y tŷ cyntaf o frics, ac yn y 1720au ychwanegodd John Meller adenydd i’r gogledd a’r de. Yn 1733 aeth i Simon Yorke, nai Meller, ac yn y 1770au gorchuddiodd Philip Yorke y ffrynt gorllewinol â cherrig, â phediment a grisiau dwbl.FfynonellauErddig Hall; Erthig Hall, Marchwiel ↗Comisiwn Brenhinol Henebion Cymru (Saesneg)Cofnod Coflein (NPRN 27130): tŷ brics sylweddol, plaen; codwyd y tŷ cyntaf yn 1684–87 gan Joshua Edisbury, i gynllun Thomas Webb o Middlewich, yn ddeulawr â seler a tho serth, a chwpola arno ar un adeg; yn y 1720au ychwanegodd John Meller, cyfreithiwr o Lundain, adenydd brics pum bae i’r gogledd a’r de a rhoi ffenestri codi i’r tŷ; mae’r ffrynt dwyreiniol yn debyg i’r hyn a fu; yn y 1770au newidiodd Philip Yorke y tŷ a’r parc, gan orchuddio’r ffrynt gorllewinol â cherrig â phediment canol a grisiau dwbl crwm; i’r de o’r tŷ mae iard yr ystâd, â gweithdy’r saer, pwll llifio ac efail, o ddechrau’r 19eg ganrif gan mwyaf, ac iard y stablau o 1774, â bwa pedimentog yn fynedfa; yn 1973 rhoddodd y Philip Yorke olaf Erddig i’r Ymddiriedolaeth Genedlaethol.Erddig ↗Wikipedia (Saesneg)Erddig, plasty ac ystâd yng nghymuned Marchwiail, tua 2 filltir i’r de o Wrecsam; codwyd y bloc canol i Joshua Edisbury, Uchel Siryf Sir Ddinbych, i gynlluniau Thomas Webb, ac ychwanegwyd yr adenydd yn y 1720au gan ei ail berchennog, John Meller; fe’i hetifeddwyd gan Simon Yorke yn 1733, ac arhosodd gyda theulu Yorke nes i Philip Scott Yorke ei roi i’r Ymddiriedolaeth Genedlaethol yn 1973; cofiodd teulu Yorke eu gweision mewn casgliad mawr ac unigryw o bortreadau a cherddi, arfer a ddechreuwyd gan Philip Yorke (1743–1804), ac mae ystafelloedd y gweision a gweithdai’r ystâd yn dangos sut roedd gweision yn byw o’r 18fed ganrif hyd yr 20fed; Philip Yorke oedd awdur The Royal Tribes of Wales, ac mae ystafell yn Erddig yn dangos arfbeisiau prif deuluoedd gogledd Cymru; yn y tŷ mae dodrefn o’r 17eg a’r 18fed ganrif, gan gynnwys gwely gwladol prin â’i lenni gwreiddiol o sidan wedi’i frodio â chynlluniau Tsieineaidd, a phapur wal Tsieineaidd yn y Llofft Wladol; gwnaeth y sgweier olaf yn amod na symudid dim o’r tŷ, gan ddweud mai ei unig ddiddordeb ers blynyddoedd oedd i’r sefydliad unigryw hwn, yr aberthodd ei deulu lawer o gysuron drosto dros saith cenhedlaeth, gael ei gyflwyno er mwynhad pawb a ddeuai yma; mae taith o gwmpas y tŷ yn dechrau ‘o dan y grisiau’; mae’r ardd furiog yn un o erddi ffurfiol pwysicaf y 18fed ganrif sydd wedi goroesi ym Mhrydain, â choed ffrwythau prin, camlas, pwll a pharterre Fictoraidd, ac mae tua chant o fathau o eiddew yn Gasgliad Planhigion Cenedlaethol; gwnaed y gatiau a’r rheiliau ar ben y gamlas gan y brodyr Davies, gofaint haearn o Fers gerllaw, ar gyfer Parc Stansty; tirluniwyd y parc gan William Emes; mae’r ystâd o tua 1,900 erw yn cynnwys tua 1,500 metr o Glawdd Wat, yn rhedeg o’r gogledd i’r de i’r gorllewin o’r tŷ, a mwnt a beili Normanaidd, ar glogwyn uwchben cymer y Black Brook ac afon Clywedog, a elwid ‘Wristleham’ yn 1161; ymhlith adeiladau’r ystâd mae gweithdy’r saer, yr efail, y felin lifio, y stablau, y golchdy, y popty, y gegin a’r gegin gefn, a chodid dŵr o’r afon gan hwrdd hydrolig drwy ‘Gwpan a Soser Erddig’; mae’r tŷ yn rhestredig Gradd I a’r parciau a’r gerddi yn Radd I ar gofrestr Cadw/ICOMOS; agorwyd ef i’r cyhoedd gan y Tywysog Charles ar 27 Mehefin 1977.Erddig ↗Wicipedia CymraegWicipedia Cymraeg: Erddig, plasty ac ystâd yng nghymuned Marchwiail, Bwrdeistref Sirol Wrecsam, rhyw ddwy filltir i’r de o ganol dinas Wrecsam, bellach yng ngofal yr Ymddiriedolaeth Genedlaethol; fe’i hadeiladwyd yn 1684–1687 ar gyfer Joshua Edisbury, uchel siryf Sir Ddinbych, a’i gynllunio gan Thomas Webb; fe’i hehangwyd gan John Meller, ac ar ei farwolaeth yn 1733 fe’i hetifeddwyd gan ei nai Simon Yorke; bu’n eiddo i deulu Yorke hyd 1973, pan roddwyd ef i’r Ymddiriedolaeth Genedlaethol; y mwyaf adnabyddus o’r teulu oedd Philip Yorke (1743–1804), awdur The Royal Tribes of Wales; mae’r ystâd yn cynnwys gerddi, coedwigoedd a pharcdir eang â sawl nodwedd bensaernïol.
Philip Yorke a’r Royal Tribes
Ysgrifennodd Philip Yorke, yr enwocaf o’r teulu, The Royal Tribes of Wales, ac mae ystafell yn Erddig yn dangos arfbeisiau prif deuluoedd gogledd Cymru. Ef hefyd a ddechreuodd arfer y teulu o gofio’r gweision mewn portreadau a cherddi.FfynonellauErddig ↗Wicipedia CymraegWicipedia Cymraeg: Erddig, plasty ac ystâd yng nghymuned Marchwiail, Bwrdeistref Sirol Wrecsam, rhyw ddwy filltir i’r de o ganol dinas Wrecsam, bellach yng ngofal yr Ymddiriedolaeth Genedlaethol; fe’i hadeiladwyd yn 1684–1687 ar gyfer Joshua Edisbury, uchel siryf Sir Ddinbych, a’i gynllunio gan Thomas Webb; fe’i hehangwyd gan John Meller, ac ar ei farwolaeth yn 1733 fe’i hetifeddwyd gan ei nai Simon Yorke; bu’n eiddo i deulu Yorke hyd 1973, pan roddwyd ef i’r Ymddiriedolaeth Genedlaethol; y mwyaf adnabyddus o’r teulu oedd Philip Yorke (1743–1804), awdur The Royal Tribes of Wales; mae’r ystâd yn cynnwys gerddi, coedwigoedd a pharcdir eang â sawl nodwedd bensaernïol.Erddig ↗Wikipedia (Saesneg)Erddig, plasty ac ystâd yng nghymuned Marchwiail, tua 2 filltir i’r de o Wrecsam; codwyd y bloc canol i Joshua Edisbury, Uchel Siryf Sir Ddinbych, i gynlluniau Thomas Webb, ac ychwanegwyd yr adenydd yn y 1720au gan ei ail berchennog, John Meller; fe’i hetifeddwyd gan Simon Yorke yn 1733, ac arhosodd gyda theulu Yorke nes i Philip Scott Yorke ei roi i’r Ymddiriedolaeth Genedlaethol yn 1973; cofiodd teulu Yorke eu gweision mewn casgliad mawr ac unigryw o bortreadau a cherddi, arfer a ddechreuwyd gan Philip Yorke (1743–1804), ac mae ystafelloedd y gweision a gweithdai’r ystâd yn dangos sut roedd gweision yn byw o’r 18fed ganrif hyd yr 20fed; Philip Yorke oedd awdur The Royal Tribes of Wales, ac mae ystafell yn Erddig yn dangos arfbeisiau prif deuluoedd gogledd Cymru; yn y tŷ mae dodrefn o’r 17eg a’r 18fed ganrif, gan gynnwys gwely gwladol prin â’i lenni gwreiddiol o sidan wedi’i frodio â chynlluniau Tsieineaidd, a phapur wal Tsieineaidd yn y Llofft Wladol; gwnaeth y sgweier olaf yn amod na symudid dim o’r tŷ, gan ddweud mai ei unig ddiddordeb ers blynyddoedd oedd i’r sefydliad unigryw hwn, yr aberthodd ei deulu lawer o gysuron drosto dros saith cenhedlaeth, gael ei gyflwyno er mwynhad pawb a ddeuai yma; mae taith o gwmpas y tŷ yn dechrau ‘o dan y grisiau’; mae’r ardd furiog yn un o erddi ffurfiol pwysicaf y 18fed ganrif sydd wedi goroesi ym Mhrydain, â choed ffrwythau prin, camlas, pwll a pharterre Fictoraidd, ac mae tua chant o fathau o eiddew yn Gasgliad Planhigion Cenedlaethol; gwnaed y gatiau a’r rheiliau ar ben y gamlas gan y brodyr Davies, gofaint haearn o Fers gerllaw, ar gyfer Parc Stansty; tirluniwyd y parc gan William Emes; mae’r ystâd o tua 1,900 erw yn cynnwys tua 1,500 metr o Glawdd Wat, yn rhedeg o’r gogledd i’r de i’r gorllewin o’r tŷ, a mwnt a beili Normanaidd, ar glogwyn uwchben cymer y Black Brook ac afon Clywedog, a elwid ‘Wristleham’ yn 1161; ymhlith adeiladau’r ystâd mae gweithdy’r saer, yr efail, y felin lifio, y stablau, y golchdy, y popty, y gegin a’r gegin gefn, a chodid dŵr o’r afon gan hwrdd hydrolig drwy ‘Gwpan a Soser Erddig’; mae’r tŷ yn rhestredig Gradd I a’r parciau a’r gerddi yn Radd I ar gofrestr Cadw/ICOMOS; agorwyd ef i’r cyhoedd gan y Tywysog Charles ar 27 Mehefin 1977.
O dan y grisiau
Mae ymweliad yn dechrau o dan y grisiau, yn y golchdy, y popty, y gegin a’r gegin gefn, ac yn mynd allan i weithdy’r saer, yr efail, y felin lifio ac iard y stablau. Codid dŵr o’r afon i’r tŷ gan hwrdd hydrolig drwy’r nodwedd a elwir yn ‘Gwpan a Soser Erddig’.FfynonellauErddig ↗Wikipedia (Saesneg)Erddig, plasty ac ystâd yng nghymuned Marchwiail, tua 2 filltir i’r de o Wrecsam; codwyd y bloc canol i Joshua Edisbury, Uchel Siryf Sir Ddinbych, i gynlluniau Thomas Webb, ac ychwanegwyd yr adenydd yn y 1720au gan ei ail berchennog, John Meller; fe’i hetifeddwyd gan Simon Yorke yn 1733, ac arhosodd gyda theulu Yorke nes i Philip Scott Yorke ei roi i’r Ymddiriedolaeth Genedlaethol yn 1973; cofiodd teulu Yorke eu gweision mewn casgliad mawr ac unigryw o bortreadau a cherddi, arfer a ddechreuwyd gan Philip Yorke (1743–1804), ac mae ystafelloedd y gweision a gweithdai’r ystâd yn dangos sut roedd gweision yn byw o’r 18fed ganrif hyd yr 20fed; Philip Yorke oedd awdur The Royal Tribes of Wales, ac mae ystafell yn Erddig yn dangos arfbeisiau prif deuluoedd gogledd Cymru; yn y tŷ mae dodrefn o’r 17eg a’r 18fed ganrif, gan gynnwys gwely gwladol prin â’i lenni gwreiddiol o sidan wedi’i frodio â chynlluniau Tsieineaidd, a phapur wal Tsieineaidd yn y Llofft Wladol; gwnaeth y sgweier olaf yn amod na symudid dim o’r tŷ, gan ddweud mai ei unig ddiddordeb ers blynyddoedd oedd i’r sefydliad unigryw hwn, yr aberthodd ei deulu lawer o gysuron drosto dros saith cenhedlaeth, gael ei gyflwyno er mwynhad pawb a ddeuai yma; mae taith o gwmpas y tŷ yn dechrau ‘o dan y grisiau’; mae’r ardd furiog yn un o erddi ffurfiol pwysicaf y 18fed ganrif sydd wedi goroesi ym Mhrydain, â choed ffrwythau prin, camlas, pwll a pharterre Fictoraidd, ac mae tua chant o fathau o eiddew yn Gasgliad Planhigion Cenedlaethol; gwnaed y gatiau a’r rheiliau ar ben y gamlas gan y brodyr Davies, gofaint haearn o Fers gerllaw, ar gyfer Parc Stansty; tirluniwyd y parc gan William Emes; mae’r ystâd o tua 1,900 erw yn cynnwys tua 1,500 metr o Glawdd Wat, yn rhedeg o’r gogledd i’r de i’r gorllewin o’r tŷ, a mwnt a beili Normanaidd, ar glogwyn uwchben cymer y Black Brook ac afon Clywedog, a elwid ‘Wristleham’ yn 1161; ymhlith adeiladau’r ystâd mae gweithdy’r saer, yr efail, y felin lifio, y stablau, y golchdy, y popty, y gegin a’r gegin gefn, a chodid dŵr o’r afon gan hwrdd hydrolig drwy ‘Gwpan a Soser Erddig’; mae’r tŷ yn rhestredig Gradd I a’r parciau a’r gerddi yn Radd I ar gofrestr Cadw/ICOMOS; agorwyd ef i’r cyhoedd gan y Tywysog Charles ar 27 Mehefin 1977.Erddig Hall; Erthig Hall, Marchwiel ↗Comisiwn Brenhinol Henebion Cymru (Saesneg)Cofnod Coflein (NPRN 27130): tŷ brics sylweddol, plaen; codwyd y tŷ cyntaf yn 1684–87 gan Joshua Edisbury, i gynllun Thomas Webb o Middlewich, yn ddeulawr â seler a tho serth, a chwpola arno ar un adeg; yn y 1720au ychwanegodd John Meller, cyfreithiwr o Lundain, adenydd brics pum bae i’r gogledd a’r de a rhoi ffenestri codi i’r tŷ; mae’r ffrynt dwyreiniol yn debyg i’r hyn a fu; yn y 1770au newidiodd Philip Yorke y tŷ a’r parc, gan orchuddio’r ffrynt gorllewinol â cherrig â phediment canol a grisiau dwbl crwm; i’r de o’r tŷ mae iard yr ystâd, â gweithdy’r saer, pwll llifio ac efail, o ddechrau’r 19eg ganrif gan mwyaf, ac iard y stablau o 1774, â bwa pedimentog yn fynedfa; yn 1973 rhoddodd y Philip Yorke olaf Erddig i’r Ymddiriedolaeth Genedlaethol.
My only interest for many years has been that this unique establishment for which my family have foregone many luxuries and comforts over seven generations should now be dedicated to the enjoyment of all those who may come here.
Philip Scott YorkeFfynhonnellErddig ↗Wikipedia (Saesneg)Erddig, plasty ac ystâd yng nghymuned Marchwiail, tua 2 filltir i’r de o Wrecsam; codwyd y bloc canol i Joshua Edisbury, Uchel Siryf Sir Ddinbych, i gynlluniau Thomas Webb, ac ychwanegwyd yr adenydd yn y 1720au gan ei ail berchennog, John Meller; fe’i hetifeddwyd gan Simon Yorke yn 1733, ac arhosodd gyda theulu Yorke nes i Philip Scott Yorke ei roi i’r Ymddiriedolaeth Genedlaethol yn 1973; cofiodd teulu Yorke eu gweision mewn casgliad mawr ac unigryw o bortreadau a cherddi, arfer a ddechreuwyd gan Philip Yorke (1743–1804), ac mae ystafelloedd y gweision a gweithdai’r ystâd yn dangos sut roedd gweision yn byw o’r 18fed ganrif hyd yr 20fed; Philip Yorke oedd awdur The Royal Tribes of Wales, ac mae ystafell yn Erddig yn dangos arfbeisiau prif deuluoedd gogledd Cymru; yn y tŷ mae dodrefn o’r 17eg a’r 18fed ganrif, gan gynnwys gwely gwladol prin â’i lenni gwreiddiol o sidan wedi’i frodio â chynlluniau Tsieineaidd, a phapur wal Tsieineaidd yn y Llofft Wladol; gwnaeth y sgweier olaf yn amod na symudid dim o’r tŷ, gan ddweud mai ei unig ddiddordeb ers blynyddoedd oedd i’r sefydliad unigryw hwn, yr aberthodd ei deulu lawer o gysuron drosto dros saith cenhedlaeth, gael ei gyflwyno er mwynhad pawb a ddeuai yma; mae taith o gwmpas y tŷ yn dechrau ‘o dan y grisiau’; mae’r ardd furiog yn un o erddi ffurfiol pwysicaf y 18fed ganrif sydd wedi goroesi ym Mhrydain, â choed ffrwythau prin, camlas, pwll a pharterre Fictoraidd, ac mae tua chant o fathau o eiddew yn Gasgliad Planhigion Cenedlaethol; gwnaed y gatiau a’r rheiliau ar ben y gamlas gan y brodyr Davies, gofaint haearn o Fers gerllaw, ar gyfer Parc Stansty; tirluniwyd y parc gan William Emes; mae’r ystâd o tua 1,900 erw yn cynnwys tua 1,500 metr o Glawdd Wat, yn rhedeg o’r gogledd i’r de i’r gorllewin o’r tŷ, a mwnt a beili Normanaidd, ar glogwyn uwchben cymer y Black Brook ac afon Clywedog, a elwid ‘Wristleham’ yn 1161; ymhlith adeiladau’r ystâd mae gweithdy’r saer, yr efail, y felin lifio, y stablau, y golchdy, y popty, y gegin a’r gegin gefn, a chodid dŵr o’r afon gan hwrdd hydrolig drwy ‘Gwpan a Soser Erddig’; mae’r tŷ yn rhestredig Gradd I a’r parciau a’r gerddi yn Radd I ar gofrestr Cadw/ICOMOS; agorwyd ef i’r cyhoedd gan y Tywysog Charles ar 27 Mehefin 1977.
Yr ardd
Mae’r ardd furiog yn un o erddi ffurfiol pwysicaf y 18fed ganrif sydd wedi goroesi ym Mhrydain, â choed ffrwythau prin, camlas, pwll a pharterre Fictoraidd. Ar ben y gamlas saif y gatiau a’r rheiliau a wnaed ar gyfer Parc Stansty gan y brodyr Davies, gofaint haearn o’r Bers gerllaw.FfynhonnellErddig ↗Wikipedia (Saesneg)Erddig, plasty ac ystâd yng nghymuned Marchwiail, tua 2 filltir i’r de o Wrecsam; codwyd y bloc canol i Joshua Edisbury, Uchel Siryf Sir Ddinbych, i gynlluniau Thomas Webb, ac ychwanegwyd yr adenydd yn y 1720au gan ei ail berchennog, John Meller; fe’i hetifeddwyd gan Simon Yorke yn 1733, ac arhosodd gyda theulu Yorke nes i Philip Scott Yorke ei roi i’r Ymddiriedolaeth Genedlaethol yn 1973; cofiodd teulu Yorke eu gweision mewn casgliad mawr ac unigryw o bortreadau a cherddi, arfer a ddechreuwyd gan Philip Yorke (1743–1804), ac mae ystafelloedd y gweision a gweithdai’r ystâd yn dangos sut roedd gweision yn byw o’r 18fed ganrif hyd yr 20fed; Philip Yorke oedd awdur The Royal Tribes of Wales, ac mae ystafell yn Erddig yn dangos arfbeisiau prif deuluoedd gogledd Cymru; yn y tŷ mae dodrefn o’r 17eg a’r 18fed ganrif, gan gynnwys gwely gwladol prin â’i lenni gwreiddiol o sidan wedi’i frodio â chynlluniau Tsieineaidd, a phapur wal Tsieineaidd yn y Llofft Wladol; gwnaeth y sgweier olaf yn amod na symudid dim o’r tŷ, gan ddweud mai ei unig ddiddordeb ers blynyddoedd oedd i’r sefydliad unigryw hwn, yr aberthodd ei deulu lawer o gysuron drosto dros saith cenhedlaeth, gael ei gyflwyno er mwynhad pawb a ddeuai yma; mae taith o gwmpas y tŷ yn dechrau ‘o dan y grisiau’; mae’r ardd furiog yn un o erddi ffurfiol pwysicaf y 18fed ganrif sydd wedi goroesi ym Mhrydain, â choed ffrwythau prin, camlas, pwll a pharterre Fictoraidd, ac mae tua chant o fathau o eiddew yn Gasgliad Planhigion Cenedlaethol; gwnaed y gatiau a’r rheiliau ar ben y gamlas gan y brodyr Davies, gofaint haearn o Fers gerllaw, ar gyfer Parc Stansty; tirluniwyd y parc gan William Emes; mae’r ystâd o tua 1,900 erw yn cynnwys tua 1,500 metr o Glawdd Wat, yn rhedeg o’r gogledd i’r de i’r gorllewin o’r tŷ, a mwnt a beili Normanaidd, ar glogwyn uwchben cymer y Black Brook ac afon Clywedog, a elwid ‘Wristleham’ yn 1161; ymhlith adeiladau’r ystâd mae gweithdy’r saer, yr efail, y felin lifio, y stablau, y golchdy, y popty, y gegin a’r gegin gefn, a chodid dŵr o’r afon gan hwrdd hydrolig drwy ‘Gwpan a Soser Erddig’; mae’r tŷ yn rhestredig Gradd I a’r parciau a’r gerddi yn Radd I ar gofrestr Cadw/ICOMOS; agorwyd ef i’r cyhoedd gan y Tywysog Charles ar 27 Mehefin 1977.
Ymweld
Mae Erddig yng ngofal yr Ymddiriedolaeth Genedlaethol ac fe’i hagorwyd i’r cyhoedd ar 27 Mehefin 1977. Mae ei barc, a osodwyd gan William Emes, a’i erddi yn Radd I, ac mae tua chant o fathau o eiddew yn tyfu yma yn Gasgliad Planhigion Cenedlaethol.FfynonellauErddig ↗Wikipedia (Saesneg)Erddig, plasty ac ystâd yng nghymuned Marchwiail, tua 2 filltir i’r de o Wrecsam; codwyd y bloc canol i Joshua Edisbury, Uchel Siryf Sir Ddinbych, i gynlluniau Thomas Webb, ac ychwanegwyd yr adenydd yn y 1720au gan ei ail berchennog, John Meller; fe’i hetifeddwyd gan Simon Yorke yn 1733, ac arhosodd gyda theulu Yorke nes i Philip Scott Yorke ei roi i’r Ymddiriedolaeth Genedlaethol yn 1973; cofiodd teulu Yorke eu gweision mewn casgliad mawr ac unigryw o bortreadau a cherddi, arfer a ddechreuwyd gan Philip Yorke (1743–1804), ac mae ystafelloedd y gweision a gweithdai’r ystâd yn dangos sut roedd gweision yn byw o’r 18fed ganrif hyd yr 20fed; Philip Yorke oedd awdur The Royal Tribes of Wales, ac mae ystafell yn Erddig yn dangos arfbeisiau prif deuluoedd gogledd Cymru; yn y tŷ mae dodrefn o’r 17eg a’r 18fed ganrif, gan gynnwys gwely gwladol prin â’i lenni gwreiddiol o sidan wedi’i frodio â chynlluniau Tsieineaidd, a phapur wal Tsieineaidd yn y Llofft Wladol; gwnaeth y sgweier olaf yn amod na symudid dim o’r tŷ, gan ddweud mai ei unig ddiddordeb ers blynyddoedd oedd i’r sefydliad unigryw hwn, yr aberthodd ei deulu lawer o gysuron drosto dros saith cenhedlaeth, gael ei gyflwyno er mwynhad pawb a ddeuai yma; mae taith o gwmpas y tŷ yn dechrau ‘o dan y grisiau’; mae’r ardd furiog yn un o erddi ffurfiol pwysicaf y 18fed ganrif sydd wedi goroesi ym Mhrydain, â choed ffrwythau prin, camlas, pwll a pharterre Fictoraidd, ac mae tua chant o fathau o eiddew yn Gasgliad Planhigion Cenedlaethol; gwnaed y gatiau a’r rheiliau ar ben y gamlas gan y brodyr Davies, gofaint haearn o Fers gerllaw, ar gyfer Parc Stansty; tirluniwyd y parc gan William Emes; mae’r ystâd o tua 1,900 erw yn cynnwys tua 1,500 metr o Glawdd Wat, yn rhedeg o’r gogledd i’r de i’r gorllewin o’r tŷ, a mwnt a beili Normanaidd, ar glogwyn uwchben cymer y Black Brook ac afon Clywedog, a elwid ‘Wristleham’ yn 1161; ymhlith adeiladau’r ystâd mae gweithdy’r saer, yr efail, y felin lifio, y stablau, y golchdy, y popty, y gegin a’r gegin gefn, a chodid dŵr o’r afon gan hwrdd hydrolig drwy ‘Gwpan a Soser Erddig’; mae’r tŷ yn rhestredig Gradd I a’r parciau a’r gerddi yn Radd I ar gofrestr Cadw/ICOMOS; agorwyd ef i’r cyhoedd gan y Tywysog Charles ar 27 Mehefin 1977.Erddig ↗Wicipedia CymraegWicipedia Cymraeg: Erddig, plasty ac ystâd yng nghymuned Marchwiail, Bwrdeistref Sirol Wrecsam, rhyw ddwy filltir i’r de o ganol dinas Wrecsam, bellach yng ngofal yr Ymddiriedolaeth Genedlaethol; fe’i hadeiladwyd yn 1684–1687 ar gyfer Joshua Edisbury, uchel siryf Sir Ddinbych, a’i gynllunio gan Thomas Webb; fe’i hehangwyd gan John Meller, ac ar ei farwolaeth yn 1733 fe’i hetifeddwyd gan ei nai Simon Yorke; bu’n eiddo i deulu Yorke hyd 1973, pan roddwyd ef i’r Ymddiriedolaeth Genedlaethol; y mwyaf adnabyddus o’r teulu oedd Philip Yorke (1743–1804), awdur The Royal Tribes of Wales; mae’r ystâd yn cynnwys gerddi, coedwigoedd a pharcdir eang â sawl nodwedd bensaernïol.
Ffynonellau a darllen pellach
Coflein: cofnod cenedlaethol y safle hwn ↗Cadw: cofnod yr adeilad rhestredig ↗Wicipedia ↗
Ysgrifennwyd gan Ifan Cyhoeddwyd gyntaf Diweddarwyd ddiwethaf


