Edward Lhuyd
Naturiaethwr ac ieithydd (wedi’i gofnodi)Ceidwad Amgueddfa’r Ashmolean yn Rhydychen, a deithiodd Gymru, Cernyw, Llydaw, Iwerddon a’r Alban a dangos bod eu hieithoedd yn perthyn.
Edward Lhuyd
1752–1824
Y telynor o Landderfel a achubodd gannoedd o alawon Cymreig mewn print, yn eu plith argraffiad cyntaf Ar Hyd y Nos, ac a ddaeth yn fardd y brenin ei hun.
Llun: Y Bala o’r awyr, a Llyn Tegid yn ymestyn y tu ôl i’r dref · Llywelyn2000, CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Ystyr yr enw
Bardd y Brenin: telynor Tywysog Cymru, Siôr IV wedyn, oedd Edward Jones
Bardd y Brenin
Telynor o Landderfel oedd Edward Jones, Bardd y Brenin, a ddaeth yn delynor i Dywysog Cymru ac yn gasglwr mawr cerddoriaeth ei genedl. Achubodd ei dair cyfrol o’r Musical and Poetical Relicks of the Welsh Bards gannoedd o hen alawon Cymreig i’r byd, Nos Galan yn eu plith, ac ef oedd y cyntaf i argraffu’r hen benillion.FfynonellauEdward Jones (harpist) ↗Wikipedia (Saesneg)Edward Jones (Mawrth 1752 – 18 Ebrill 1824), a adwaenid wrth ei enw barddol Bardd y Brenin, telynor, bardd, perfformiwr, cyfansoddwr, trefnydd a chasglwr cerddoriaeth o Gymro; ganed yn Llandderfel ger y Bala, a’i gofio am ei Musical and Poetical Relicks of the Welsh Bards mewn tair cyfrol; daeth i Lundain yn 1775 a’i noddi gan Gymry blaenllaw a chan Charles Burney; canodd yng nghyngherddau Bach-Abel, y gyfres gyntaf o gyngherddau tanysgrifio yn Llundain; tiwtor telyn i deuluoedd cefnog, a thua 1790 Meistr Telyn Tywysog Cymru; yn 1805 symudodd i Swyddfa’r Gwisgoedd ym Mhalas St James, a chymerodd yr enw Bardd y Brenin yn 1820 pan ddaeth ei noddwr yn Frenin Siôr IV; roedd gan y Relicks (1784) wynebddarluniau gan Philip James de Loutherbourg; rhoddodd Lyric Airs (1804) ganeuon ac alawon o Roeg, Albania, Twrci, Arabia, Persia a Tsieina, y detholiad cyntaf o’i fath a gynigiwyd erioed i’r cyhoedd; cyhoeddodd hefyd Maltese Melodies ac alawon o Norwy; mae gan dri o’i lyfrau wynebddarluniau gan Thomas Rowlandson.Edward Jones (Bardd y Brenin) ↗Wicipedia CymraegTelynor o Gymru (Mawrth 1752 – 18 Ebrill 1824), brodor o blwyf Llandderfel, Meirionnydd; ganed ar fferm yr Henblas i John a Jane Jones, o deulu cerddorol: canai ei dad y delyn, y crwth ac offerynnau eraill, bu ei frawd Robert yn organydd Eglwys Sant Chad, Amwythig, ac roedd brawd arall, Thomas, yn delynor poblogaidd yn Llundain; symudodd i Lundain dan nawdd y Gwyneddigion, a’i cyflwynodd i foneddigion Cymreig a Seisnig; rhoddai wersi a datganiadau preifat, a chyn hir clywodd y teulu brenhinol amdano; yn 1783 fe’i penodwyd yn delynor i Siôr, Tywysog Cymru; pan ddaeth y tywysog yn Siôr IV yn 1820 dechreuodd alw ei hun yn Fardd y Brenin, gan ddefnyddio ‘bardd’ yn yr ystyr eang o un hyddysg yn unrhyw un o gelfyddydau’r hen dderwyddon, gan gynnwys cerddoriaeth; ymddiddorai’n fawr mewn cerddoriaeth draddodiadol o bob rhan o’r byd: roedd Lyric Airs (1804) a Terpsichore’s Banquet (1813) yn cynnwys cerddoriaeth Groeg, Albania, Walachia, Twrci, Arabia, Persia, Tsieina, Sbaen, Rwsia, Sweden ac Armenia; ei waith mwyaf oedd ei gasgliadau o gerddoriaeth draddodiadol Gymreig, a gasglodd drwy ofyn i bobl yng Nghymru a Llundain ganu’r hen ganeuon a’r alawon iddo a’u cofnodi, a thrwy ymchwil mewn amgueddfeydd a llyfrgelloedd, a gyhoeddwyd mewn tair cyfrol, The Musical and Poetical Relicks of the Welsh Bards (1784), The Bardic Museum (1802) a Hen Ganiadau Cymru (1820); bu’n rhan o gyfarfod cyntaf Gorsedd y Beirdd ar Fryn y Briallu, Llundain, yn 1792; bu farw yn ei gartref ym Marylebone ar 18 Ebrill 1824 a’i gladdu ym mynwent Marylebone.Jones, Edward (Bardd y Brenin; 1752 – 1824), harpist, arranger and publisher of harp music, collector of old penillion and national melodies ↗Tecwyn Ellis, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned yn yr Henblas, Llandderfel, Meirionnydd, a’i fedyddio 29 Mawrth 1752, y pedwerydd o naw o blant John a Jane Jones; roedd ei dad yn gerddor medrus, yn delynor ac yn wneuthurwr telynau a ddysgodd ei blant i ganu offerynnau; hyfforddwyd Edward at gerddoriaeth a chymerodd ddiddordeb cynnar mewn barddoniaeth ac arferion brodorol; aeth i Lundain tua 1775 dan nawdd boneddigion Cymreig, cyfarfu â Charles Burney a daeth yn athro telyn i lawer o fawrion; bu’n delynor i Dywysog Cymru, teitl a ddefnyddiodd o tua 1790 hyd 1820, a phan esgynnodd y tywysog i’r orsedd daeth yn adnabyddus fel Bardd y Brenin; bu’n byw ym Mhalas St James yn Swyddfa’r Gwisgoedd o 1805 hyd 1820; rhoddodd fedalau i’r canwr gorau gyda’r delyn yn eisteddfod Corwen 1789 ac am y casgliad gorau o benillion yn y Bala yr un flwyddyn; roedd yn bresennol yn y ddwy orsedd ar Fryn y Briallu yn 1792; beirniadodd y delyn yn eisteddfod Caerfyrddin 1819 ac yn Wrecsam 1820; cyhoeddodd tua ugain o lyfrau; ei weithiau pwysig yw tair cyfrol The Musical and Poetical Relicks of the Welsh Bards: y gyntaf yn 1784 (helaethwyd 1794), The Bardic Museum yn 1802 a Hen Ganiadau Cymru yn 1820; roedd ei Popular Cheshire Melodies (1798) yn ymgais gynnar i gofnodi alawon Seisnig; perfformiwr da iawn; y cyntaf i gyhoeddi casgliad o hen benillion, casglodd a chyhoeddodd hefyd dros 200 o alawon Cymreig, ac roedd ganddo lawysgrifau a llyfrau prin; bu farw ar 18 Ebrill 1824 a’i gladdu ym mynwent St Marylebone.
| Ganed | Bedyddiwyd 29 Mawrth 1752, yr Henblas, Llandderfel, Meirionnydd |
|---|---|
| Ei offeryn | Y delyn |
| Ei swydd frenhinol | Telynor Tywysog Cymru; Bardd y Brenin o 1820 |
| Ei waith mawr | Musical and Poetical Relicks of the Welsh Bards, 1784–1820 |
| Achubodd | Dros 200 o alawon Cymreig a’r hen benillion |
| Bu farw | 18 Ebrill 1824, Marylebone, Llundain |
Ganed Edward yn yr Henblas, Llandderfel, ger y Bala, a’i fedyddio ar 29 Mawrth 1752, y pedwerydd o naw o blant John a Jane Jones. Roedd ei dad yn gerddor gwych a ganai’r delyn, y crwth ac offerynnau eraill, a wnâi delynau ac a ddysgai ei blant; daeth Robert, brawd Edward, yn organydd Eglwys Sant Chad yn Amwythig a brawd arall, Thomas, yn delynor poblogaidd yn Llundain. O’i fachgendod carai Edward farddoniaeth a hen arferion ei bobl.FfynonellauJones, Edward (Bardd y Brenin; 1752 – 1824), harpist, arranger and publisher of harp music, collector of old penillion and national melodies ↗Tecwyn Ellis, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned yn yr Henblas, Llandderfel, Meirionnydd, a’i fedyddio 29 Mawrth 1752, y pedwerydd o naw o blant John a Jane Jones; roedd ei dad yn gerddor medrus, yn delynor ac yn wneuthurwr telynau a ddysgodd ei blant i ganu offerynnau; hyfforddwyd Edward at gerddoriaeth a chymerodd ddiddordeb cynnar mewn barddoniaeth ac arferion brodorol; aeth i Lundain tua 1775 dan nawdd boneddigion Cymreig, cyfarfu â Charles Burney a daeth yn athro telyn i lawer o fawrion; bu’n delynor i Dywysog Cymru, teitl a ddefnyddiodd o tua 1790 hyd 1820, a phan esgynnodd y tywysog i’r orsedd daeth yn adnabyddus fel Bardd y Brenin; bu’n byw ym Mhalas St James yn Swyddfa’r Gwisgoedd o 1805 hyd 1820; rhoddodd fedalau i’r canwr gorau gyda’r delyn yn eisteddfod Corwen 1789 ac am y casgliad gorau o benillion yn y Bala yr un flwyddyn; roedd yn bresennol yn y ddwy orsedd ar Fryn y Briallu yn 1792; beirniadodd y delyn yn eisteddfod Caerfyrddin 1819 ac yn Wrecsam 1820; cyhoeddodd tua ugain o lyfrau; ei weithiau pwysig yw tair cyfrol The Musical and Poetical Relicks of the Welsh Bards: y gyntaf yn 1784 (helaethwyd 1794), The Bardic Museum yn 1802 a Hen Ganiadau Cymru yn 1820; roedd ei Popular Cheshire Melodies (1798) yn ymgais gynnar i gofnodi alawon Seisnig; perfformiwr da iawn; y cyntaf i gyhoeddi casgliad o hen benillion, casglodd a chyhoeddodd hefyd dros 200 o alawon Cymreig, ac roedd ganddo lawysgrifau a llyfrau prin; bu farw ar 18 Ebrill 1824 a’i gladdu ym mynwent St Marylebone.Edward Jones (Bardd y Brenin) ↗Wicipedia CymraegTelynor o Gymru (Mawrth 1752 – 18 Ebrill 1824), brodor o blwyf Llandderfel, Meirionnydd; ganed ar fferm yr Henblas i John a Jane Jones, o deulu cerddorol: canai ei dad y delyn, y crwth ac offerynnau eraill, bu ei frawd Robert yn organydd Eglwys Sant Chad, Amwythig, ac roedd brawd arall, Thomas, yn delynor poblogaidd yn Llundain; symudodd i Lundain dan nawdd y Gwyneddigion, a’i cyflwynodd i foneddigion Cymreig a Seisnig; rhoddai wersi a datganiadau preifat, a chyn hir clywodd y teulu brenhinol amdano; yn 1783 fe’i penodwyd yn delynor i Siôr, Tywysog Cymru; pan ddaeth y tywysog yn Siôr IV yn 1820 dechreuodd alw ei hun yn Fardd y Brenin, gan ddefnyddio ‘bardd’ yn yr ystyr eang o un hyddysg yn unrhyw un o gelfyddydau’r hen dderwyddon, gan gynnwys cerddoriaeth; ymddiddorai’n fawr mewn cerddoriaeth draddodiadol o bob rhan o’r byd: roedd Lyric Airs (1804) a Terpsichore’s Banquet (1813) yn cynnwys cerddoriaeth Groeg, Albania, Walachia, Twrci, Arabia, Persia, Tsieina, Sbaen, Rwsia, Sweden ac Armenia; ei waith mwyaf oedd ei gasgliadau o gerddoriaeth draddodiadol Gymreig, a gasglodd drwy ofyn i bobl yng Nghymru a Llundain ganu’r hen ganeuon a’r alawon iddo a’u cofnodi, a thrwy ymchwil mewn amgueddfeydd a llyfrgelloedd, a gyhoeddwyd mewn tair cyfrol, The Musical and Poetical Relicks of the Welsh Bards (1784), The Bardic Museum (1802) a Hen Ganiadau Cymru (1820); bu’n rhan o gyfarfod cyntaf Gorsedd y Beirdd ar Fryn y Briallu, Llundain, yn 1792; bu farw yn ei gartref ym Marylebone ar 18 Ebrill 1824 a’i gladdu ym mynwent Marylebone.
Tua 1775 aeth i Lundain dan nawdd boneddigion Cymreig a’r Gwyneddigion, a’i cyflwynodd i deuluoedd blaenllaw’r ddinas. Cyfarfu â’r hanesydd cerdd Charles Burney, canodd yng nghyngherddau Bach-Abel, cyngherddau tanysgrifio cyntaf Llundain, a daeth yn athro telyn i lawer o fawrion.FfynonellauEdward Jones (harpist) ↗Wikipedia (Saesneg)Edward Jones (Mawrth 1752 – 18 Ebrill 1824), a adwaenid wrth ei enw barddol Bardd y Brenin, telynor, bardd, perfformiwr, cyfansoddwr, trefnydd a chasglwr cerddoriaeth o Gymro; ganed yn Llandderfel ger y Bala, a’i gofio am ei Musical and Poetical Relicks of the Welsh Bards mewn tair cyfrol; daeth i Lundain yn 1775 a’i noddi gan Gymry blaenllaw a chan Charles Burney; canodd yng nghyngherddau Bach-Abel, y gyfres gyntaf o gyngherddau tanysgrifio yn Llundain; tiwtor telyn i deuluoedd cefnog, a thua 1790 Meistr Telyn Tywysog Cymru; yn 1805 symudodd i Swyddfa’r Gwisgoedd ym Mhalas St James, a chymerodd yr enw Bardd y Brenin yn 1820 pan ddaeth ei noddwr yn Frenin Siôr IV; roedd gan y Relicks (1784) wynebddarluniau gan Philip James de Loutherbourg; rhoddodd Lyric Airs (1804) ganeuon ac alawon o Roeg, Albania, Twrci, Arabia, Persia a Tsieina, y detholiad cyntaf o’i fath a gynigiwyd erioed i’r cyhoedd; cyhoeddodd hefyd Maltese Melodies ac alawon o Norwy; mae gan dri o’i lyfrau wynebddarluniau gan Thomas Rowlandson.Edward Jones (Bardd y Brenin) ↗Wicipedia CymraegTelynor o Gymru (Mawrth 1752 – 18 Ebrill 1824), brodor o blwyf Llandderfel, Meirionnydd; ganed ar fferm yr Henblas i John a Jane Jones, o deulu cerddorol: canai ei dad y delyn, y crwth ac offerynnau eraill, bu ei frawd Robert yn organydd Eglwys Sant Chad, Amwythig, ac roedd brawd arall, Thomas, yn delynor poblogaidd yn Llundain; symudodd i Lundain dan nawdd y Gwyneddigion, a’i cyflwynodd i foneddigion Cymreig a Seisnig; rhoddai wersi a datganiadau preifat, a chyn hir clywodd y teulu brenhinol amdano; yn 1783 fe’i penodwyd yn delynor i Siôr, Tywysog Cymru; pan ddaeth y tywysog yn Siôr IV yn 1820 dechreuodd alw ei hun yn Fardd y Brenin, gan ddefnyddio ‘bardd’ yn yr ystyr eang o un hyddysg yn unrhyw un o gelfyddydau’r hen dderwyddon, gan gynnwys cerddoriaeth; ymddiddorai’n fawr mewn cerddoriaeth draddodiadol o bob rhan o’r byd: roedd Lyric Airs (1804) a Terpsichore’s Banquet (1813) yn cynnwys cerddoriaeth Groeg, Albania, Walachia, Twrci, Arabia, Persia, Tsieina, Sbaen, Rwsia, Sweden ac Armenia; ei waith mwyaf oedd ei gasgliadau o gerddoriaeth draddodiadol Gymreig, a gasglodd drwy ofyn i bobl yng Nghymru a Llundain ganu’r hen ganeuon a’r alawon iddo a’u cofnodi, a thrwy ymchwil mewn amgueddfeydd a llyfrgelloedd, a gyhoeddwyd mewn tair cyfrol, The Musical and Poetical Relicks of the Welsh Bards (1784), The Bardic Museum (1802) a Hen Ganiadau Cymru (1820); bu’n rhan o gyfarfod cyntaf Gorsedd y Beirdd ar Fryn y Briallu, Llundain, yn 1792; bu farw yn ei gartref ym Marylebone ar 18 Ebrill 1824 a’i gladdu ym mynwent Marylebone.Jones, Edward (Bardd y Brenin; 1752 – 1824), harpist, arranger and publisher of harp music, collector of old penillion and national melodies ↗Tecwyn Ellis, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned yn yr Henblas, Llandderfel, Meirionnydd, a’i fedyddio 29 Mawrth 1752, y pedwerydd o naw o blant John a Jane Jones; roedd ei dad yn gerddor medrus, yn delynor ac yn wneuthurwr telynau a ddysgodd ei blant i ganu offerynnau; hyfforddwyd Edward at gerddoriaeth a chymerodd ddiddordeb cynnar mewn barddoniaeth ac arferion brodorol; aeth i Lundain tua 1775 dan nawdd boneddigion Cymreig, cyfarfu â Charles Burney a daeth yn athro telyn i lawer o fawrion; bu’n delynor i Dywysog Cymru, teitl a ddefnyddiodd o tua 1790 hyd 1820, a phan esgynnodd y tywysog i’r orsedd daeth yn adnabyddus fel Bardd y Brenin; bu’n byw ym Mhalas St James yn Swyddfa’r Gwisgoedd o 1805 hyd 1820; rhoddodd fedalau i’r canwr gorau gyda’r delyn yn eisteddfod Corwen 1789 ac am y casgliad gorau o benillion yn y Bala yr un flwyddyn; roedd yn bresennol yn y ddwy orsedd ar Fryn y Briallu yn 1792; beirniadodd y delyn yn eisteddfod Caerfyrddin 1819 ac yn Wrecsam 1820; cyhoeddodd tua ugain o lyfrau; ei weithiau pwysig yw tair cyfrol The Musical and Poetical Relicks of the Welsh Bards: y gyntaf yn 1784 (helaethwyd 1794), The Bardic Museum yn 1802 a Hen Ganiadau Cymru yn 1820; roedd ei Popular Cheshire Melodies (1798) yn ymgais gynnar i gofnodi alawon Seisnig; perfformiwr da iawn; y cyntaf i gyhoeddi casgliad o hen benillion, casglodd a chyhoeddodd hefyd dros 200 o alawon Cymreig, ac roedd ganddo lawysgrifau a llyfrau prin; bu farw ar 18 Ebrill 1824 a’i gladdu ym mynwent St Marylebone.
Cyn hir clywodd y teulu brenhinol amdano, a’i benodi’n delynor i Siôr, Tywysog Cymru. O 1805 bu’n byw ym Mhalas St James, yn Swyddfa’r Gwisgoedd, a phan esgynnodd y tywysog i’r orsedd fel Siôr IV yn 1820, cymerodd Edward Jones yr enw y mae Cymru’n ei gofio wrtho, Bardd y Brenin.FfynonellauEdward Jones (Bardd y Brenin) ↗Wicipedia CymraegTelynor o Gymru (Mawrth 1752 – 18 Ebrill 1824), brodor o blwyf Llandderfel, Meirionnydd; ganed ar fferm yr Henblas i John a Jane Jones, o deulu cerddorol: canai ei dad y delyn, y crwth ac offerynnau eraill, bu ei frawd Robert yn organydd Eglwys Sant Chad, Amwythig, ac roedd brawd arall, Thomas, yn delynor poblogaidd yn Llundain; symudodd i Lundain dan nawdd y Gwyneddigion, a’i cyflwynodd i foneddigion Cymreig a Seisnig; rhoddai wersi a datganiadau preifat, a chyn hir clywodd y teulu brenhinol amdano; yn 1783 fe’i penodwyd yn delynor i Siôr, Tywysog Cymru; pan ddaeth y tywysog yn Siôr IV yn 1820 dechreuodd alw ei hun yn Fardd y Brenin, gan ddefnyddio ‘bardd’ yn yr ystyr eang o un hyddysg yn unrhyw un o gelfyddydau’r hen dderwyddon, gan gynnwys cerddoriaeth; ymddiddorai’n fawr mewn cerddoriaeth draddodiadol o bob rhan o’r byd: roedd Lyric Airs (1804) a Terpsichore’s Banquet (1813) yn cynnwys cerddoriaeth Groeg, Albania, Walachia, Twrci, Arabia, Persia, Tsieina, Sbaen, Rwsia, Sweden ac Armenia; ei waith mwyaf oedd ei gasgliadau o gerddoriaeth draddodiadol Gymreig, a gasglodd drwy ofyn i bobl yng Nghymru a Llundain ganu’r hen ganeuon a’r alawon iddo a’u cofnodi, a thrwy ymchwil mewn amgueddfeydd a llyfrgelloedd, a gyhoeddwyd mewn tair cyfrol, The Musical and Poetical Relicks of the Welsh Bards (1784), The Bardic Museum (1802) a Hen Ganiadau Cymru (1820); bu’n rhan o gyfarfod cyntaf Gorsedd y Beirdd ar Fryn y Briallu, Llundain, yn 1792; bu farw yn ei gartref ym Marylebone ar 18 Ebrill 1824 a’i gladdu ym mynwent Marylebone.Jones, Edward (Bardd y Brenin; 1752 – 1824), harpist, arranger and publisher of harp music, collector of old penillion and national melodies ↗Tecwyn Ellis, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned yn yr Henblas, Llandderfel, Meirionnydd, a’i fedyddio 29 Mawrth 1752, y pedwerydd o naw o blant John a Jane Jones; roedd ei dad yn gerddor medrus, yn delynor ac yn wneuthurwr telynau a ddysgodd ei blant i ganu offerynnau; hyfforddwyd Edward at gerddoriaeth a chymerodd ddiddordeb cynnar mewn barddoniaeth ac arferion brodorol; aeth i Lundain tua 1775 dan nawdd boneddigion Cymreig, cyfarfu â Charles Burney a daeth yn athro telyn i lawer o fawrion; bu’n delynor i Dywysog Cymru, teitl a ddefnyddiodd o tua 1790 hyd 1820, a phan esgynnodd y tywysog i’r orsedd daeth yn adnabyddus fel Bardd y Brenin; bu’n byw ym Mhalas St James yn Swyddfa’r Gwisgoedd o 1805 hyd 1820; rhoddodd fedalau i’r canwr gorau gyda’r delyn yn eisteddfod Corwen 1789 ac am y casgliad gorau o benillion yn y Bala yr un flwyddyn; roedd yn bresennol yn y ddwy orsedd ar Fryn y Briallu yn 1792; beirniadodd y delyn yn eisteddfod Caerfyrddin 1819 ac yn Wrecsam 1820; cyhoeddodd tua ugain o lyfrau; ei weithiau pwysig yw tair cyfrol The Musical and Poetical Relicks of the Welsh Bards: y gyntaf yn 1784 (helaethwyd 1794), The Bardic Museum yn 1802 a Hen Ganiadau Cymru yn 1820; roedd ei Popular Cheshire Melodies (1798) yn ymgais gynnar i gofnodi alawon Seisnig; perfformiwr da iawn; y cyntaf i gyhoeddi casgliad o hen benillion, casglodd a chyhoeddodd hefyd dros 200 o alawon Cymreig, ac roedd ganddo lawysgrifau a llyfrau prin; bu farw ar 18 Ebrill 1824 a’i gladdu ym mynwent St Marylebone.Edward Jones (harpist) ↗Wikipedia (Saesneg)Edward Jones (Mawrth 1752 – 18 Ebrill 1824), a adwaenid wrth ei enw barddol Bardd y Brenin, telynor, bardd, perfformiwr, cyfansoddwr, trefnydd a chasglwr cerddoriaeth o Gymro; ganed yn Llandderfel ger y Bala, a’i gofio am ei Musical and Poetical Relicks of the Welsh Bards mewn tair cyfrol; daeth i Lundain yn 1775 a’i noddi gan Gymry blaenllaw a chan Charles Burney; canodd yng nghyngherddau Bach-Abel, y gyfres gyntaf o gyngherddau tanysgrifio yn Llundain; tiwtor telyn i deuluoedd cefnog, a thua 1790 Meistr Telyn Tywysog Cymru; yn 1805 symudodd i Swyddfa’r Gwisgoedd ym Mhalas St James, a chymerodd yr enw Bardd y Brenin yn 1820 pan ddaeth ei noddwr yn Frenin Siôr IV; roedd gan y Relicks (1784) wynebddarluniau gan Philip James de Loutherbourg; rhoddodd Lyric Airs (1804) ganeuon ac alawon o Roeg, Albania, Twrci, Arabia, Persia a Tsieina, y detholiad cyntaf o’i fath a gynigiwyd erioed i’r cyhoedd; cyhoeddodd hefyd Maltese Melodies ac alawon o Norwy; mae gan dri o’i lyfrau wynebddarluniau gan Thomas Rowlandson.
Gwaith mawr ei fywyd oedd casglu cerddoriaeth Cymru. Gofynnai i bobl yng Nghymru a Llundain ganu’r hen ganeuon a’r alawon iddo a’u cofnodi, a chwiliai am ragor mewn llyfrgelloedd ac amgueddfeydd. Ymddangosodd cyfrol gyntaf ei Musical and Poetical Relicks of the Welsh Bards yn 1784, The Bardic Museum yn 1802 a Hen Ganiadau Cymru yn 1820; rhyngddynt rhoesant dros ddau gant o alawon Cymreig i’r byd. Yn Relicks 1784 y cyhoeddwyd alaw’r Calan, Nos Galan, dan yr enw hwnnw, a adwaenir ym mhobman heddiw fel Deck the Halls.FfynonellauEdward Jones (Bardd y Brenin) ↗Wicipedia CymraegTelynor o Gymru (Mawrth 1752 – 18 Ebrill 1824), brodor o blwyf Llandderfel, Meirionnydd; ganed ar fferm yr Henblas i John a Jane Jones, o deulu cerddorol: canai ei dad y delyn, y crwth ac offerynnau eraill, bu ei frawd Robert yn organydd Eglwys Sant Chad, Amwythig, ac roedd brawd arall, Thomas, yn delynor poblogaidd yn Llundain; symudodd i Lundain dan nawdd y Gwyneddigion, a’i cyflwynodd i foneddigion Cymreig a Seisnig; rhoddai wersi a datganiadau preifat, a chyn hir clywodd y teulu brenhinol amdano; yn 1783 fe’i penodwyd yn delynor i Siôr, Tywysog Cymru; pan ddaeth y tywysog yn Siôr IV yn 1820 dechreuodd alw ei hun yn Fardd y Brenin, gan ddefnyddio ‘bardd’ yn yr ystyr eang o un hyddysg yn unrhyw un o gelfyddydau’r hen dderwyddon, gan gynnwys cerddoriaeth; ymddiddorai’n fawr mewn cerddoriaeth draddodiadol o bob rhan o’r byd: roedd Lyric Airs (1804) a Terpsichore’s Banquet (1813) yn cynnwys cerddoriaeth Groeg, Albania, Walachia, Twrci, Arabia, Persia, Tsieina, Sbaen, Rwsia, Sweden ac Armenia; ei waith mwyaf oedd ei gasgliadau o gerddoriaeth draddodiadol Gymreig, a gasglodd drwy ofyn i bobl yng Nghymru a Llundain ganu’r hen ganeuon a’r alawon iddo a’u cofnodi, a thrwy ymchwil mewn amgueddfeydd a llyfrgelloedd, a gyhoeddwyd mewn tair cyfrol, The Musical and Poetical Relicks of the Welsh Bards (1784), The Bardic Museum (1802) a Hen Ganiadau Cymru (1820); bu’n rhan o gyfarfod cyntaf Gorsedd y Beirdd ar Fryn y Briallu, Llundain, yn 1792; bu farw yn ei gartref ym Marylebone ar 18 Ebrill 1824 a’i gladdu ym mynwent Marylebone.Jones, Edward (Bardd y Brenin; 1752 – 1824), harpist, arranger and publisher of harp music, collector of old penillion and national melodies ↗Tecwyn Ellis, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned yn yr Henblas, Llandderfel, Meirionnydd, a’i fedyddio 29 Mawrth 1752, y pedwerydd o naw o blant John a Jane Jones; roedd ei dad yn gerddor medrus, yn delynor ac yn wneuthurwr telynau a ddysgodd ei blant i ganu offerynnau; hyfforddwyd Edward at gerddoriaeth a chymerodd ddiddordeb cynnar mewn barddoniaeth ac arferion brodorol; aeth i Lundain tua 1775 dan nawdd boneddigion Cymreig, cyfarfu â Charles Burney a daeth yn athro telyn i lawer o fawrion; bu’n delynor i Dywysog Cymru, teitl a ddefnyddiodd o tua 1790 hyd 1820, a phan esgynnodd y tywysog i’r orsedd daeth yn adnabyddus fel Bardd y Brenin; bu’n byw ym Mhalas St James yn Swyddfa’r Gwisgoedd o 1805 hyd 1820; rhoddodd fedalau i’r canwr gorau gyda’r delyn yn eisteddfod Corwen 1789 ac am y casgliad gorau o benillion yn y Bala yr un flwyddyn; roedd yn bresennol yn y ddwy orsedd ar Fryn y Briallu yn 1792; beirniadodd y delyn yn eisteddfod Caerfyrddin 1819 ac yn Wrecsam 1820; cyhoeddodd tua ugain o lyfrau; ei weithiau pwysig yw tair cyfrol The Musical and Poetical Relicks of the Welsh Bards: y gyntaf yn 1784 (helaethwyd 1794), The Bardic Museum yn 1802 a Hen Ganiadau Cymru yn 1820; roedd ei Popular Cheshire Melodies (1798) yn ymgais gynnar i gofnodi alawon Seisnig; perfformiwr da iawn; y cyntaf i gyhoeddi casgliad o hen benillion, casglodd a chyhoeddodd hefyd dros 200 o alawon Cymreig, ac roedd ganddo lawysgrifau a llyfrau prin; bu farw ar 18 Ebrill 1824 a’i gladdu ym mynwent St Marylebone.John Parry (harpist, born 1710) ↗Wikipedia (Saesneg)John Parry (tua 1710 – 7 Hydref 1782), a adwaenid fel Parri Ddall, Rhiwabon, ganed yn Llŷn ac roedd yn ddall o’i enedigaeth; ei noddwyr cyntaf oedd teulu Griffiths ystad Cefn Amwlch ym Mryn Cynan ger Nefyn, a roddodd delyn deires i’r Parry ifanc; daeth yn delynor i Syr Watkin Williams-Wynn yn Wynnstay, Rhiwabon, ac yn feistr ar gerddoriaeth y Baróc, gan dreulio llawer o’i amser yng nghartref y teulu yn Llundain, lle canai’r delyn deires i gylchoedd diwylliedig y ddinas; aelod o Gymdeithas Frenhinol y Cerddorion yn 1763; ysbrydolodd Thomas Gray i ysgrifennu ei gerdd The Bard (1757); mae’r alaw sy’n fyd-enwog heddiw fel Deck the Halls i’w chael fel ‘Nôs Calan’ yn ei British Harmony, a chyhoeddwyd hi wedyn fel ‘Nos Galan’ gan Edward Jones yn 1784; arhosodd gyda theulu Williams-Wynn hyd ei farw yn Rhiwabon ar 7 Hydref 1782 a’i gladdu yn eglwys y plwyf Rhiwabon ar 10 Hydref; roedd ei fab William Parry yn arlunydd dawnus, ac mae ei bortreadau o’i dad yn yr Amgueddfa Genedlaethol, Caerdydd.
Ef oedd y cyntaf i gyhoeddi casgliad o’r hen benillion, y penillion a genid gyda’r delyn, a chasglodd lawysgrifau Cymraeg a llyfrau prin. Yn 1789 rhoddodd fedalau yn eisteddfodau Corwen a’r Bala am y canu gorau gyda’r delyn a’r casgliad gorau o benillion, a beirniadodd y delyn yng Nghaerfyrddin yn 1819 ac yn Wrecsam yn 1820.FfynhonnellJones, Edward (Bardd y Brenin; 1752 – 1824), harpist, arranger and publisher of harp music, collector of old penillion and national melodies ↗Tecwyn Ellis, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned yn yr Henblas, Llandderfel, Meirionnydd, a’i fedyddio 29 Mawrth 1752, y pedwerydd o naw o blant John a Jane Jones; roedd ei dad yn gerddor medrus, yn delynor ac yn wneuthurwr telynau a ddysgodd ei blant i ganu offerynnau; hyfforddwyd Edward at gerddoriaeth a chymerodd ddiddordeb cynnar mewn barddoniaeth ac arferion brodorol; aeth i Lundain tua 1775 dan nawdd boneddigion Cymreig, cyfarfu â Charles Burney a daeth yn athro telyn i lawer o fawrion; bu’n delynor i Dywysog Cymru, teitl a ddefnyddiodd o tua 1790 hyd 1820, a phan esgynnodd y tywysog i’r orsedd daeth yn adnabyddus fel Bardd y Brenin; bu’n byw ym Mhalas St James yn Swyddfa’r Gwisgoedd o 1805 hyd 1820; rhoddodd fedalau i’r canwr gorau gyda’r delyn yn eisteddfod Corwen 1789 ac am y casgliad gorau o benillion yn y Bala yr un flwyddyn; roedd yn bresennol yn y ddwy orsedd ar Fryn y Briallu yn 1792; beirniadodd y delyn yn eisteddfod Caerfyrddin 1819 ac yn Wrecsam 1820; cyhoeddodd tua ugain o lyfrau; ei weithiau pwysig yw tair cyfrol The Musical and Poetical Relicks of the Welsh Bards: y gyntaf yn 1784 (helaethwyd 1794), The Bardic Museum yn 1802 a Hen Ganiadau Cymru yn 1820; roedd ei Popular Cheshire Melodies (1798) yn ymgais gynnar i gofnodi alawon Seisnig; perfformiwr da iawn; y cyntaf i gyhoeddi casgliad o hen benillion, casglodd a chyhoeddodd hefyd dros 200 o alawon Cymreig, ac roedd ganddo lawysgrifau a llyfrau prin; bu farw ar 18 Ebrill 1824 a’i gladdu ym mynwent St Marylebone.
Cyrhaeddai ei glust ymhell y tu hwnt i Gymru. Casglodd ei Lyric Airs yn 1804 ganeuon ac alawon Groeg, Albania, Twrci, Arabia, Persia a Tsieina, y casgliad cyntaf o’i fath a gynigiwyd erioed i’r cyhoedd, a chyhoeddodd alawon Malta, Norwy, Sbaen, Rwsia, Sweden ac Armenia, a chasgliad cynnar o alawon Swydd Gaer.FfynonellauEdward Jones (harpist) ↗Wikipedia (Saesneg)Edward Jones (Mawrth 1752 – 18 Ebrill 1824), a adwaenid wrth ei enw barddol Bardd y Brenin, telynor, bardd, perfformiwr, cyfansoddwr, trefnydd a chasglwr cerddoriaeth o Gymro; ganed yn Llandderfel ger y Bala, a’i gofio am ei Musical and Poetical Relicks of the Welsh Bards mewn tair cyfrol; daeth i Lundain yn 1775 a’i noddi gan Gymry blaenllaw a chan Charles Burney; canodd yng nghyngherddau Bach-Abel, y gyfres gyntaf o gyngherddau tanysgrifio yn Llundain; tiwtor telyn i deuluoedd cefnog, a thua 1790 Meistr Telyn Tywysog Cymru; yn 1805 symudodd i Swyddfa’r Gwisgoedd ym Mhalas St James, a chymerodd yr enw Bardd y Brenin yn 1820 pan ddaeth ei noddwr yn Frenin Siôr IV; roedd gan y Relicks (1784) wynebddarluniau gan Philip James de Loutherbourg; rhoddodd Lyric Airs (1804) ganeuon ac alawon o Roeg, Albania, Twrci, Arabia, Persia a Tsieina, y detholiad cyntaf o’i fath a gynigiwyd erioed i’r cyhoedd; cyhoeddodd hefyd Maltese Melodies ac alawon o Norwy; mae gan dri o’i lyfrau wynebddarluniau gan Thomas Rowlandson.Edward Jones (Bardd y Brenin) ↗Wicipedia CymraegTelynor o Gymru (Mawrth 1752 – 18 Ebrill 1824), brodor o blwyf Llandderfel, Meirionnydd; ganed ar fferm yr Henblas i John a Jane Jones, o deulu cerddorol: canai ei dad y delyn, y crwth ac offerynnau eraill, bu ei frawd Robert yn organydd Eglwys Sant Chad, Amwythig, ac roedd brawd arall, Thomas, yn delynor poblogaidd yn Llundain; symudodd i Lundain dan nawdd y Gwyneddigion, a’i cyflwynodd i foneddigion Cymreig a Seisnig; rhoddai wersi a datganiadau preifat, a chyn hir clywodd y teulu brenhinol amdano; yn 1783 fe’i penodwyd yn delynor i Siôr, Tywysog Cymru; pan ddaeth y tywysog yn Siôr IV yn 1820 dechreuodd alw ei hun yn Fardd y Brenin, gan ddefnyddio ‘bardd’ yn yr ystyr eang o un hyddysg yn unrhyw un o gelfyddydau’r hen dderwyddon, gan gynnwys cerddoriaeth; ymddiddorai’n fawr mewn cerddoriaeth draddodiadol o bob rhan o’r byd: roedd Lyric Airs (1804) a Terpsichore’s Banquet (1813) yn cynnwys cerddoriaeth Groeg, Albania, Walachia, Twrci, Arabia, Persia, Tsieina, Sbaen, Rwsia, Sweden ac Armenia; ei waith mwyaf oedd ei gasgliadau o gerddoriaeth draddodiadol Gymreig, a gasglodd drwy ofyn i bobl yng Nghymru a Llundain ganu’r hen ganeuon a’r alawon iddo a’u cofnodi, a thrwy ymchwil mewn amgueddfeydd a llyfrgelloedd, a gyhoeddwyd mewn tair cyfrol, The Musical and Poetical Relicks of the Welsh Bards (1784), The Bardic Museum (1802) a Hen Ganiadau Cymru (1820); bu’n rhan o gyfarfod cyntaf Gorsedd y Beirdd ar Fryn y Briallu, Llundain, yn 1792; bu farw yn ei gartref ym Marylebone ar 18 Ebrill 1824 a’i gladdu ym mynwent Marylebone.Jones, Edward (Bardd y Brenin; 1752 – 1824), harpist, arranger and publisher of harp music, collector of old penillion and national melodies ↗Tecwyn Ellis, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned yn yr Henblas, Llandderfel, Meirionnydd, a’i fedyddio 29 Mawrth 1752, y pedwerydd o naw o blant John a Jane Jones; roedd ei dad yn gerddor medrus, yn delynor ac yn wneuthurwr telynau a ddysgodd ei blant i ganu offerynnau; hyfforddwyd Edward at gerddoriaeth a chymerodd ddiddordeb cynnar mewn barddoniaeth ac arferion brodorol; aeth i Lundain tua 1775 dan nawdd boneddigion Cymreig, cyfarfu â Charles Burney a daeth yn athro telyn i lawer o fawrion; bu’n delynor i Dywysog Cymru, teitl a ddefnyddiodd o tua 1790 hyd 1820, a phan esgynnodd y tywysog i’r orsedd daeth yn adnabyddus fel Bardd y Brenin; bu’n byw ym Mhalas St James yn Swyddfa’r Gwisgoedd o 1805 hyd 1820; rhoddodd fedalau i’r canwr gorau gyda’r delyn yn eisteddfod Corwen 1789 ac am y casgliad gorau o benillion yn y Bala yr un flwyddyn; roedd yn bresennol yn y ddwy orsedd ar Fryn y Briallu yn 1792; beirniadodd y delyn yn eisteddfod Caerfyrddin 1819 ac yn Wrecsam 1820; cyhoeddodd tua ugain o lyfrau; ei weithiau pwysig yw tair cyfrol The Musical and Poetical Relicks of the Welsh Bards: y gyntaf yn 1784 (helaethwyd 1794), The Bardic Museum yn 1802 a Hen Ganiadau Cymru yn 1820; roedd ei Popular Cheshire Melodies (1798) yn ymgais gynnar i gofnodi alawon Seisnig; perfformiwr da iawn; y cyntaf i gyhoeddi casgliad o hen benillion, casglodd a chyhoeddodd hefyd dros 200 o alawon Cymreig, ac roedd ganddo lawysgrifau a llyfrau prin; bu farw ar 18 Ebrill 1824 a’i gladdu ym mynwent St Marylebone.
Yn 1792 roedd yn bresennol yng nghynulliadau cyntaf Gorsedd Beirdd Ynys Prydain, ar Fryn y Briallu yn Llundain.FfynonellauEdward Jones (Bardd y Brenin) ↗Wicipedia CymraegTelynor o Gymru (Mawrth 1752 – 18 Ebrill 1824), brodor o blwyf Llandderfel, Meirionnydd; ganed ar fferm yr Henblas i John a Jane Jones, o deulu cerddorol: canai ei dad y delyn, y crwth ac offerynnau eraill, bu ei frawd Robert yn organydd Eglwys Sant Chad, Amwythig, ac roedd brawd arall, Thomas, yn delynor poblogaidd yn Llundain; symudodd i Lundain dan nawdd y Gwyneddigion, a’i cyflwynodd i foneddigion Cymreig a Seisnig; rhoddai wersi a datganiadau preifat, a chyn hir clywodd y teulu brenhinol amdano; yn 1783 fe’i penodwyd yn delynor i Siôr, Tywysog Cymru; pan ddaeth y tywysog yn Siôr IV yn 1820 dechreuodd alw ei hun yn Fardd y Brenin, gan ddefnyddio ‘bardd’ yn yr ystyr eang o un hyddysg yn unrhyw un o gelfyddydau’r hen dderwyddon, gan gynnwys cerddoriaeth; ymddiddorai’n fawr mewn cerddoriaeth draddodiadol o bob rhan o’r byd: roedd Lyric Airs (1804) a Terpsichore’s Banquet (1813) yn cynnwys cerddoriaeth Groeg, Albania, Walachia, Twrci, Arabia, Persia, Tsieina, Sbaen, Rwsia, Sweden ac Armenia; ei waith mwyaf oedd ei gasgliadau o gerddoriaeth draddodiadol Gymreig, a gasglodd drwy ofyn i bobl yng Nghymru a Llundain ganu’r hen ganeuon a’r alawon iddo a’u cofnodi, a thrwy ymchwil mewn amgueddfeydd a llyfrgelloedd, a gyhoeddwyd mewn tair cyfrol, The Musical and Poetical Relicks of the Welsh Bards (1784), The Bardic Museum (1802) a Hen Ganiadau Cymru (1820); bu’n rhan o gyfarfod cyntaf Gorsedd y Beirdd ar Fryn y Briallu, Llundain, yn 1792; bu farw yn ei gartref ym Marylebone ar 18 Ebrill 1824 a’i gladdu ym mynwent Marylebone.Jones, Edward (Bardd y Brenin; 1752 – 1824), harpist, arranger and publisher of harp music, collector of old penillion and national melodies ↗Tecwyn Ellis, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned yn yr Henblas, Llandderfel, Meirionnydd, a’i fedyddio 29 Mawrth 1752, y pedwerydd o naw o blant John a Jane Jones; roedd ei dad yn gerddor medrus, yn delynor ac yn wneuthurwr telynau a ddysgodd ei blant i ganu offerynnau; hyfforddwyd Edward at gerddoriaeth a chymerodd ddiddordeb cynnar mewn barddoniaeth ac arferion brodorol; aeth i Lundain tua 1775 dan nawdd boneddigion Cymreig, cyfarfu â Charles Burney a daeth yn athro telyn i lawer o fawrion; bu’n delynor i Dywysog Cymru, teitl a ddefnyddiodd o tua 1790 hyd 1820, a phan esgynnodd y tywysog i’r orsedd daeth yn adnabyddus fel Bardd y Brenin; bu’n byw ym Mhalas St James yn Swyddfa’r Gwisgoedd o 1805 hyd 1820; rhoddodd fedalau i’r canwr gorau gyda’r delyn yn eisteddfod Corwen 1789 ac am y casgliad gorau o benillion yn y Bala yr un flwyddyn; roedd yn bresennol yn y ddwy orsedd ar Fryn y Briallu yn 1792; beirniadodd y delyn yn eisteddfod Caerfyrddin 1819 ac yn Wrecsam 1820; cyhoeddodd tua ugain o lyfrau; ei weithiau pwysig yw tair cyfrol The Musical and Poetical Relicks of the Welsh Bards: y gyntaf yn 1784 (helaethwyd 1794), The Bardic Museum yn 1802 a Hen Ganiadau Cymru yn 1820; roedd ei Popular Cheshire Melodies (1798) yn ymgais gynnar i gofnodi alawon Seisnig; perfformiwr da iawn; y cyntaf i gyhoeddi casgliad o hen benillion, casglodd a chyhoeddodd hefyd dros 200 o alawon Cymreig, ac roedd ganddo lawysgrifau a llyfrau prin; bu farw ar 18 Ebrill 1824 a’i gladdu ym mynwent St Marylebone.
Bu farw Bardd y Brenin yn ei gartref ym Marylebone ar 18 Ebrill 1824 a’i gladdu ym mynwent St Marylebone. Diolch iddo ef, achubwyd mewn print gannoedd o hen alawon Cymreig a allasai fod wedi eu colli.FfynonellauEdward Jones (Bardd y Brenin) ↗Wicipedia CymraegTelynor o Gymru (Mawrth 1752 – 18 Ebrill 1824), brodor o blwyf Llandderfel, Meirionnydd; ganed ar fferm yr Henblas i John a Jane Jones, o deulu cerddorol: canai ei dad y delyn, y crwth ac offerynnau eraill, bu ei frawd Robert yn organydd Eglwys Sant Chad, Amwythig, ac roedd brawd arall, Thomas, yn delynor poblogaidd yn Llundain; symudodd i Lundain dan nawdd y Gwyneddigion, a’i cyflwynodd i foneddigion Cymreig a Seisnig; rhoddai wersi a datganiadau preifat, a chyn hir clywodd y teulu brenhinol amdano; yn 1783 fe’i penodwyd yn delynor i Siôr, Tywysog Cymru; pan ddaeth y tywysog yn Siôr IV yn 1820 dechreuodd alw ei hun yn Fardd y Brenin, gan ddefnyddio ‘bardd’ yn yr ystyr eang o un hyddysg yn unrhyw un o gelfyddydau’r hen dderwyddon, gan gynnwys cerddoriaeth; ymddiddorai’n fawr mewn cerddoriaeth draddodiadol o bob rhan o’r byd: roedd Lyric Airs (1804) a Terpsichore’s Banquet (1813) yn cynnwys cerddoriaeth Groeg, Albania, Walachia, Twrci, Arabia, Persia, Tsieina, Sbaen, Rwsia, Sweden ac Armenia; ei waith mwyaf oedd ei gasgliadau o gerddoriaeth draddodiadol Gymreig, a gasglodd drwy ofyn i bobl yng Nghymru a Llundain ganu’r hen ganeuon a’r alawon iddo a’u cofnodi, a thrwy ymchwil mewn amgueddfeydd a llyfrgelloedd, a gyhoeddwyd mewn tair cyfrol, The Musical and Poetical Relicks of the Welsh Bards (1784), The Bardic Museum (1802) a Hen Ganiadau Cymru (1820); bu’n rhan o gyfarfod cyntaf Gorsedd y Beirdd ar Fryn y Briallu, Llundain, yn 1792; bu farw yn ei gartref ym Marylebone ar 18 Ebrill 1824 a’i gladdu ym mynwent Marylebone.Jones, Edward (Bardd y Brenin; 1752 – 1824), harpist, arranger and publisher of harp music, collector of old penillion and national melodies ↗Tecwyn Ellis, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned yn yr Henblas, Llandderfel, Meirionnydd, a’i fedyddio 29 Mawrth 1752, y pedwerydd o naw o blant John a Jane Jones; roedd ei dad yn gerddor medrus, yn delynor ac yn wneuthurwr telynau a ddysgodd ei blant i ganu offerynnau; hyfforddwyd Edward at gerddoriaeth a chymerodd ddiddordeb cynnar mewn barddoniaeth ac arferion brodorol; aeth i Lundain tua 1775 dan nawdd boneddigion Cymreig, cyfarfu â Charles Burney a daeth yn athro telyn i lawer o fawrion; bu’n delynor i Dywysog Cymru, teitl a ddefnyddiodd o tua 1790 hyd 1820, a phan esgynnodd y tywysog i’r orsedd daeth yn adnabyddus fel Bardd y Brenin; bu’n byw ym Mhalas St James yn Swyddfa’r Gwisgoedd o 1805 hyd 1820; rhoddodd fedalau i’r canwr gorau gyda’r delyn yn eisteddfod Corwen 1789 ac am y casgliad gorau o benillion yn y Bala yr un flwyddyn; roedd yn bresennol yn y ddwy orsedd ar Fryn y Briallu yn 1792; beirniadodd y delyn yn eisteddfod Caerfyrddin 1819 ac yn Wrecsam 1820; cyhoeddodd tua ugain o lyfrau; ei weithiau pwysig yw tair cyfrol The Musical and Poetical Relicks of the Welsh Bards: y gyntaf yn 1784 (helaethwyd 1794), The Bardic Museum yn 1802 a Hen Ganiadau Cymru yn 1820; roedd ei Popular Cheshire Melodies (1798) yn ymgais gynnar i gofnodi alawon Seisnig; perfformiwr da iawn; y cyntaf i gyhoeddi casgliad o hen benillion, casglodd a chyhoeddodd hefyd dros 200 o alawon Cymreig, ac roedd ganddo lawysgrifau a llyfrau prin; bu farw ar 18 Ebrill 1824 a’i gladdu ym mynwent St Marylebone.
Ffynonellau a darllen pellach
Y Bywgraffiadur Cymreig ↗Oxford Dictionary of National Biography (Saesneg) ↗Wicipedia ↗
Ceidwad Amgueddfa’r Ashmolean yn Rhydychen, a deithiodd Gymru, Cernyw, Llydaw, Iwerddon a’r Alban a dangos bod eu hieithoedd yn perthyn.
Edward LhuydY clerigwr o Feirionnydd y mae ei Weledigaetheu y Bardd Cwsc (1703) yn un o glasuron mawr rhyddiaith Gymraeg.
Ellis WynneMab fferm o Fôn a ddaeth yn fathemategydd blaenllaw yn Llundain ac a roddodd y symbol π i’r byd.
William JonesJohn Roberts o Gasnewydd Bach yn Sir Benfro, capten môr-ladron mwyaf llwyddiannus oes yr hwyliau, a gipiodd dros 400 o longau.
Barti DduYsgrifennwyd gan Ifan Cyhoeddwyd gyntaf Diweddarwyd ddiwethaf