Edward Lhuyd
Naturiaethwr ac ieithydd (wedi’i gofnodi)Ceidwad Amgueddfa’r Ashmolean yn Rhydychen, a deithiodd Gymru, Cernyw, Llydaw, Iwerddon a’r Alban a dangos bod eu hieithoedd yn perthyn.
Edward Lhuyd
1755–1831
Fe’i ganed mewn tafarn yn Aberhonddu a daeth yn actores fwyaf ei hoes, yn enwog yn anad dim fel Lady Macbeth.
Llun: Y Bala o’r awyr, a Llyn Tegid yn ymestyn y tu ôl i’r dref · Llywelyn2000, CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Sarah Siddons o Aberhonddu oedd actores drasig fwyaf y ddeunawfed ganrif, Brenhines ddiamheuol Drury Lane. Swynai ei Lady Macbeth y gynulleidfa, galwodd y beirniad William Hazlitt hi’n “drasiedi ar ffurf person”, a dwy ganrif yn ddiweddarach mae Gwobr Sarah Siddons America yn dal i ddwyn ei henw.FfynonellauSarah Siddons ↗Wikipedia (Saesneg)Sarah Siddons (née Kemble; 5 Gorffennaf 1755 – 8 Mehefin 1831), actores o Gymru, actores drasig enwocaf y ddeunawfed ganrif; galwodd y beirniad William Hazlitt hi’n ‘drasiedi ar ffurf person’; chwaer hŷn John Philip Kemble, Charles Kemble, Stephen Kemble, Ann Hatton ac Elizabeth Whitlock, a modryb Fanny Kemble; enwocaf fel Lady Macbeth, rhan a wnaeth yn eiddo iddi ei hun; mae Cymdeithas Sarah Siddons, a sefydlwyd yn 1952, yn cyflwyno Gwobr Sarah Siddons bob blwyddyn yn Chicago; ganed yn Aberhonddu, merch hynaf Roger Kemble, rheolwr y Warwickshire Company of Comedians, a Sarah Ward; yn 1774 cafodd ei llwyddiant cyntaf fel Belvidera yn Venice Preserv’d, a ddaeth â hi i sylw David Garrick; gwelodd John Henderson hi’n actio yn 1776 a datgan na châi ei rhagori arni byth; am chwe blynedd bu’n gweithio yn y taleithiau, yn Efrog ac yng Nghaerfaddon a Bryste; ar 10 Hydref 1782 dychwelodd i Drury Lane fel Isabella a bu’n syfrdan ar unwaith, yn ‘boddi’r gynulleidfa mewn dagrau’; rhoddir clod iddi am roi’r testun yn gyntaf, gan ddysgu’r sgript gyfan a gwrando ar y ddrama lawn; chwaraeodd Lady Macbeth gyntaf ar 2 Chwefror 1785; chwaraeodd hefyd Desdemona, Rosalind, Ophelia a Volumnia, a’r Frenhines Catherine yn Henry VIII, a ddywedodd wrth Samuel Johnson oedd ei hoff ran; chwaraeodd Hamlet yn y taleithiau ac yn Nulyn dros dri degawd; am ugain mlynedd hi oedd Brenhines ddiamheuol Drury Lane.Sarah Siddons ↗Wicipedia CymraegActores o Gymru (5 Gorffennaf 1755 – 8 Mehefin 1831; née Kemble), a gofir yn bennaf am ei phortread o Lady Macbeth ac a ystyrir gan lawer yn actores drasig fwyaf y ddeunawfed ganrif; ganed yn Aberhonddu, yn ferch i Roger Kemble, rheolwr cwmni o actorion, y Warwickshire Company of Comedians; roedd ei chwaer Ann Hatton yn nofelydd poblogaidd; yn Aberhonddu mae tafarn o’r enw Sarah Siddons, ac roedd injan a adeiladwyd gan Metropolitan-Vickers ac a redai ar rwydwaith Trafnidiaeth Llundain yn dwyn ei henw; mae Cymdeithas Sarah Siddons yn dal i gyflwyno Gwobr Sarah Siddons yn Chicago bob blwyddyn; yn 2010 darlledodd BBC Radio 4 Sarah Siddons: Life in Five Sittings, ac yn 2024 cafwyd drama amdani, The Divine Mrs S. gan April De Angelis.
| Ganed | 5 Gorffennaf 1755, tafarn y Shoulder of Mutton, Aberhonddu |
|---|---|
| Ei theulu | Y Kembles, teulu mawr o actorion |
| Ei llwyddiant mawr | Isabella, Drury Lane, 10 Hydref 1782 |
| Ei rhan fwyaf | Lady Macbeth, o 1785 |
| Ei henw | Brenhines Drury Lane |
| Bu farw | 8 Mehefin 1831 |
Ganed Sarah Kemble ar 5 Gorffennaf 1755 yn nhafarn y Shoulder of Mutton yn Aberhonddu, The Siddons heddiw, yr hynaf o un ar ddeg o blant Roger Kemble a Sarah Ward. Chwaraewyr teithiol oedd ei rhieni a fuasai newydd berfformio yn y dref, a magwyd Sarah gyda’r cwmni wrth iddo chwarae trefi dwy ochr y ffin. Daeth ei brodyr John Philip a Charles Kemble yn actorion enwog hefyd, a’i chwaer Ann Hatton yn nofelydd poblogaidd.FfynonellauSiddons, Sarah (1755 – 1831), actress ↗Cecil John Layton Price, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 5 Gorffennaf 1755 yn y Shoulder of Mutton (The Siddons heddiw), Aberhonddu, yr hynaf o un ar ddeg o blant Roger Kemble a Sarah Ward; roedd y ddau riant yn aelodau o gwmni chwaraewyr crwydrol John Ward, a fuasai’n chwarae yn Aberhonddu; chwaraeai’r cwmni ar ddwy ochr y ffin, a threuliodd Sarah ei blynyddoedd cynnar gyda hwy; ymunodd William Siddons, a fu’n chwarae yng Nghaer yn 1772, â chwmni Kemble yn fuan wedyn, a phriododd ef Sarah Kemble yn Coventry ar 26 Tachwedd 1773; mae ei gyrfa lwyddiannus yn hysbys; bu farw ar 8 Mehefin 1831; yn ei blynyddoedd diweddarach ymwelai â Brynbella yn Nyffryn Clwyd, cartref ei chyfaill Mrs Piozzi; mae gan ei chwaer Julia Anne Hatton a’i brawd Charles Kemble eu cofnodion eu hunain.Sarah Siddons ↗Wikipedia (Saesneg)Sarah Siddons (née Kemble; 5 Gorffennaf 1755 – 8 Mehefin 1831), actores o Gymru, actores drasig enwocaf y ddeunawfed ganrif; galwodd y beirniad William Hazlitt hi’n ‘drasiedi ar ffurf person’; chwaer hŷn John Philip Kemble, Charles Kemble, Stephen Kemble, Ann Hatton ac Elizabeth Whitlock, a modryb Fanny Kemble; enwocaf fel Lady Macbeth, rhan a wnaeth yn eiddo iddi ei hun; mae Cymdeithas Sarah Siddons, a sefydlwyd yn 1952, yn cyflwyno Gwobr Sarah Siddons bob blwyddyn yn Chicago; ganed yn Aberhonddu, merch hynaf Roger Kemble, rheolwr y Warwickshire Company of Comedians, a Sarah Ward; yn 1774 cafodd ei llwyddiant cyntaf fel Belvidera yn Venice Preserv’d, a ddaeth â hi i sylw David Garrick; gwelodd John Henderson hi’n actio yn 1776 a datgan na châi ei rhagori arni byth; am chwe blynedd bu’n gweithio yn y taleithiau, yn Efrog ac yng Nghaerfaddon a Bryste; ar 10 Hydref 1782 dychwelodd i Drury Lane fel Isabella a bu’n syfrdan ar unwaith, yn ‘boddi’r gynulleidfa mewn dagrau’; rhoddir clod iddi am roi’r testun yn gyntaf, gan ddysgu’r sgript gyfan a gwrando ar y ddrama lawn; chwaraeodd Lady Macbeth gyntaf ar 2 Chwefror 1785; chwaraeodd hefyd Desdemona, Rosalind, Ophelia a Volumnia, a’r Frenhines Catherine yn Henry VIII, a ddywedodd wrth Samuel Johnson oedd ei hoff ran; chwaraeodd Hamlet yn y taleithiau ac yn Nulyn dros dri degawd; am ugain mlynedd hi oedd Brenhines ddiamheuol Drury Lane.Sarah Siddons ↗Wicipedia CymraegActores o Gymru (5 Gorffennaf 1755 – 8 Mehefin 1831; née Kemble), a gofir yn bennaf am ei phortread o Lady Macbeth ac a ystyrir gan lawer yn actores drasig fwyaf y ddeunawfed ganrif; ganed yn Aberhonddu, yn ferch i Roger Kemble, rheolwr cwmni o actorion, y Warwickshire Company of Comedians; roedd ei chwaer Ann Hatton yn nofelydd poblogaidd; yn Aberhonddu mae tafarn o’r enw Sarah Siddons, ac roedd injan a adeiladwyd gan Metropolitan-Vickers ac a redai ar rwydwaith Trafnidiaeth Llundain yn dwyn ei henw; mae Cymdeithas Sarah Siddons yn dal i gyflwyno Gwobr Sarah Siddons yn Chicago bob blwyddyn; yn 2010 darlledodd BBC Radio 4 Sarah Siddons: Life in Five Sittings, ac yn 2024 cafwyd drama amdani, The Divine Mrs S. gan April De Angelis.
Ar 26 Tachwedd 1773 priododd yr actor William Siddons yn Coventry. Y flwyddyn ganlynol cafodd ei llwyddiant cyntaf fel Belvidera yn Venice Preserv’d, a ddaeth â hi i sylw’r mawr David Garrick. Gwelodd yr actor John Henderson hi yn 1776 a datgan na châi neb ragori arni byth.FfynonellauSiddons, Sarah (1755 – 1831), actress ↗Cecil John Layton Price, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 5 Gorffennaf 1755 yn y Shoulder of Mutton (The Siddons heddiw), Aberhonddu, yr hynaf o un ar ddeg o blant Roger Kemble a Sarah Ward; roedd y ddau riant yn aelodau o gwmni chwaraewyr crwydrol John Ward, a fuasai’n chwarae yn Aberhonddu; chwaraeai’r cwmni ar ddwy ochr y ffin, a threuliodd Sarah ei blynyddoedd cynnar gyda hwy; ymunodd William Siddons, a fu’n chwarae yng Nghaer yn 1772, â chwmni Kemble yn fuan wedyn, a phriododd ef Sarah Kemble yn Coventry ar 26 Tachwedd 1773; mae ei gyrfa lwyddiannus yn hysbys; bu farw ar 8 Mehefin 1831; yn ei blynyddoedd diweddarach ymwelai â Brynbella yn Nyffryn Clwyd, cartref ei chyfaill Mrs Piozzi; mae gan ei chwaer Julia Anne Hatton a’i brawd Charles Kemble eu cofnodion eu hunain.Sarah Siddons ↗Wikipedia (Saesneg)Sarah Siddons (née Kemble; 5 Gorffennaf 1755 – 8 Mehefin 1831), actores o Gymru, actores drasig enwocaf y ddeunawfed ganrif; galwodd y beirniad William Hazlitt hi’n ‘drasiedi ar ffurf person’; chwaer hŷn John Philip Kemble, Charles Kemble, Stephen Kemble, Ann Hatton ac Elizabeth Whitlock, a modryb Fanny Kemble; enwocaf fel Lady Macbeth, rhan a wnaeth yn eiddo iddi ei hun; mae Cymdeithas Sarah Siddons, a sefydlwyd yn 1952, yn cyflwyno Gwobr Sarah Siddons bob blwyddyn yn Chicago; ganed yn Aberhonddu, merch hynaf Roger Kemble, rheolwr y Warwickshire Company of Comedians, a Sarah Ward; yn 1774 cafodd ei llwyddiant cyntaf fel Belvidera yn Venice Preserv’d, a ddaeth â hi i sylw David Garrick; gwelodd John Henderson hi’n actio yn 1776 a datgan na châi ei rhagori arni byth; am chwe blynedd bu’n gweithio yn y taleithiau, yn Efrog ac yng Nghaerfaddon a Bryste; ar 10 Hydref 1782 dychwelodd i Drury Lane fel Isabella a bu’n syfrdan ar unwaith, yn ‘boddi’r gynulleidfa mewn dagrau’; rhoddir clod iddi am roi’r testun yn gyntaf, gan ddysgu’r sgript gyfan a gwrando ar y ddrama lawn; chwaraeodd Lady Macbeth gyntaf ar 2 Chwefror 1785; chwaraeodd hefyd Desdemona, Rosalind, Ophelia a Volumnia, a’r Frenhines Catherine yn Henry VIII, a ddywedodd wrth Samuel Johnson oedd ei hoff ran; chwaraeodd Hamlet yn y taleithiau ac yn Nulyn dros dri degawd; am ugain mlynedd hi oedd Brenhines ddiamheuol Drury Lane.
Am chwe blynedd perffeithiodd ei chrefft yn theatrau Efrog, Caerfaddon a Bryste, a’i henw’n tyfu bob tymor. Pan adawodd Gaerfaddon yn 1782 ysgrifennodd ei haraith ffarwél ei hun a dod â’i thri phlentyn i’r llwyfan fel ei “thri rheswm” dros fynd i Lundain.FfynhonnellSarah Siddons ↗Wikipedia (Saesneg)Sarah Siddons (née Kemble; 5 Gorffennaf 1755 – 8 Mehefin 1831), actores o Gymru, actores drasig enwocaf y ddeunawfed ganrif; galwodd y beirniad William Hazlitt hi’n ‘drasiedi ar ffurf person’; chwaer hŷn John Philip Kemble, Charles Kemble, Stephen Kemble, Ann Hatton ac Elizabeth Whitlock, a modryb Fanny Kemble; enwocaf fel Lady Macbeth, rhan a wnaeth yn eiddo iddi ei hun; mae Cymdeithas Sarah Siddons, a sefydlwyd yn 1952, yn cyflwyno Gwobr Sarah Siddons bob blwyddyn yn Chicago; ganed yn Aberhonddu, merch hynaf Roger Kemble, rheolwr y Warwickshire Company of Comedians, a Sarah Ward; yn 1774 cafodd ei llwyddiant cyntaf fel Belvidera yn Venice Preserv’d, a ddaeth â hi i sylw David Garrick; gwelodd John Henderson hi’n actio yn 1776 a datgan na châi ei rhagori arni byth; am chwe blynedd bu’n gweithio yn y taleithiau, yn Efrog ac yng Nghaerfaddon a Bryste; ar 10 Hydref 1782 dychwelodd i Drury Lane fel Isabella a bu’n syfrdan ar unwaith, yn ‘boddi’r gynulleidfa mewn dagrau’; rhoddir clod iddi am roi’r testun yn gyntaf, gan ddysgu’r sgript gyfan a gwrando ar y ddrama lawn; chwaraeodd Lady Macbeth gyntaf ar 2 Chwefror 1785; chwaraeodd hefyd Desdemona, Rosalind, Ophelia a Volumnia, a’r Frenhines Catherine yn Henry VIII, a ddywedodd wrth Samuel Johnson oedd ei hoff ran; chwaraeodd Hamlet yn y taleithiau ac yn Nulyn dros dri degawd; am ugain mlynedd hi oedd Brenhines ddiamheuol Drury Lane.
Ar 10 Hydref 1782 dychwelodd i Drury Lane fel Isabella a bu’n syfrdan ar unwaith, gan foddi’r gynulleidfa mewn dagrau. Dyna ddechrau ugain mlynedd y teyrnasodd ynddynt fel Brenhines ddiamheuol Drury Lane. Roedd yn un o’r actorion cyntaf i roi’r ddrama ei hun yn gyntaf, gan ddysgu’r sgript gyfan a gwrando ar bob golygfa i ddeall ei rhan.FfynhonnellSarah Siddons ↗Wikipedia (Saesneg)Sarah Siddons (née Kemble; 5 Gorffennaf 1755 – 8 Mehefin 1831), actores o Gymru, actores drasig enwocaf y ddeunawfed ganrif; galwodd y beirniad William Hazlitt hi’n ‘drasiedi ar ffurf person’; chwaer hŷn John Philip Kemble, Charles Kemble, Stephen Kemble, Ann Hatton ac Elizabeth Whitlock, a modryb Fanny Kemble; enwocaf fel Lady Macbeth, rhan a wnaeth yn eiddo iddi ei hun; mae Cymdeithas Sarah Siddons, a sefydlwyd yn 1952, yn cyflwyno Gwobr Sarah Siddons bob blwyddyn yn Chicago; ganed yn Aberhonddu, merch hynaf Roger Kemble, rheolwr y Warwickshire Company of Comedians, a Sarah Ward; yn 1774 cafodd ei llwyddiant cyntaf fel Belvidera yn Venice Preserv’d, a ddaeth â hi i sylw David Garrick; gwelodd John Henderson hi’n actio yn 1776 a datgan na châi ei rhagori arni byth; am chwe blynedd bu’n gweithio yn y taleithiau, yn Efrog ac yng Nghaerfaddon a Bryste; ar 10 Hydref 1782 dychwelodd i Drury Lane fel Isabella a bu’n syfrdan ar unwaith, yn ‘boddi’r gynulleidfa mewn dagrau’; rhoddir clod iddi am roi’r testun yn gyntaf, gan ddysgu’r sgript gyfan a gwrando ar y ddrama lawn; chwaraeodd Lady Macbeth gyntaf ar 2 Chwefror 1785; chwaraeodd hefyd Desdemona, Rosalind, Ophelia a Volumnia, a’r Frenhines Catherine yn Henry VIII, a ddywedodd wrth Samuel Johnson oedd ei hoff ran; chwaraeodd Hamlet yn y taleithiau ac yn Nulyn dros dri degawd; am ugain mlynedd hi oedd Brenhines ddiamheuol Drury Lane.
Chwaraeodd Lady Macbeth gyntaf ar 2 Chwefror 1785, a daeth y rhan yn eiddo iddi am byth. Yn dal, yn hardd, gyda llygaid llawn mynegiant ac urddas difrifol, swynai ei chynulleidfa. Chwaraeodd Desdemona, Rosalind, Ophelia a Volumnia hefyd, a’r Frenhines Catherine yn Henry VIII, a ddywedodd wrth Dr Samuel Johnson oedd ei hoff ran. Yn theatrau’r taleithiau ac yn Nulyn chwaraeodd Hamlet hyd yn oed, dros dri degawd.FfynhonnellSarah Siddons ↗Wikipedia (Saesneg)Sarah Siddons (née Kemble; 5 Gorffennaf 1755 – 8 Mehefin 1831), actores o Gymru, actores drasig enwocaf y ddeunawfed ganrif; galwodd y beirniad William Hazlitt hi’n ‘drasiedi ar ffurf person’; chwaer hŷn John Philip Kemble, Charles Kemble, Stephen Kemble, Ann Hatton ac Elizabeth Whitlock, a modryb Fanny Kemble; enwocaf fel Lady Macbeth, rhan a wnaeth yn eiddo iddi ei hun; mae Cymdeithas Sarah Siddons, a sefydlwyd yn 1952, yn cyflwyno Gwobr Sarah Siddons bob blwyddyn yn Chicago; ganed yn Aberhonddu, merch hynaf Roger Kemble, rheolwr y Warwickshire Company of Comedians, a Sarah Ward; yn 1774 cafodd ei llwyddiant cyntaf fel Belvidera yn Venice Preserv’d, a ddaeth â hi i sylw David Garrick; gwelodd John Henderson hi’n actio yn 1776 a datgan na châi ei rhagori arni byth; am chwe blynedd bu’n gweithio yn y taleithiau, yn Efrog ac yng Nghaerfaddon a Bryste; ar 10 Hydref 1782 dychwelodd i Drury Lane fel Isabella a bu’n syfrdan ar unwaith, yn ‘boddi’r gynulleidfa mewn dagrau’; rhoddir clod iddi am roi’r testun yn gyntaf, gan ddysgu’r sgript gyfan a gwrando ar y ddrama lawn; chwaraeodd Lady Macbeth gyntaf ar 2 Chwefror 1785; chwaraeodd hefyd Desdemona, Rosalind, Ophelia a Volumnia, a’r Frenhines Catherine yn Henry VIII, a ddywedodd wrth Samuel Johnson oedd ei hoff ran; chwaraeodd Hamlet yn y taleithiau ac yn Nulyn dros dri degawd; am ugain mlynedd hi oedd Brenhines ddiamheuol Drury Lane.
Yn ei blynyddoedd diweddarach dychwelai i Gymru i aros gyda’i chyfaill Mrs Piozzi ym Mrynbella yn Nyffryn Clwyd. Bu farw ar 8 Mehefin 1831.FfynhonnellSiddons, Sarah (1755 – 1831), actress ↗Cecil John Layton Price, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 5 Gorffennaf 1755 yn y Shoulder of Mutton (The Siddons heddiw), Aberhonddu, yr hynaf o un ar ddeg o blant Roger Kemble a Sarah Ward; roedd y ddau riant yn aelodau o gwmni chwaraewyr crwydrol John Ward, a fuasai’n chwarae yn Aberhonddu; chwaraeai’r cwmni ar ddwy ochr y ffin, a threuliodd Sarah ei blynyddoedd cynnar gyda hwy; ymunodd William Siddons, a fu’n chwarae yng Nghaer yn 1772, â chwmni Kemble yn fuan wedyn, a phriododd ef Sarah Kemble yn Coventry ar 26 Tachwedd 1773; mae ei gyrfa lwyddiannus yn hysbys; bu farw ar 8 Mehefin 1831; yn ei blynyddoedd diweddarach ymwelai â Brynbella yn Nyffryn Clwyd, cartref ei chyfaill Mrs Piozzi; mae gan ei chwaer Julia Anne Hatton a’i brawd Charles Kemble eu cofnodion eu hunain.
Yn Aberhonddu mae’r dafarn lle’i ganed yn dwyn ei henw. Enwyd injan ar Reilffordd Danddaearol Llundain yn Sarah Siddons, ac er 1952 mae Cymdeithas Sarah Siddons yn Chicago yn rhoi Gwobr Sarah Siddons bob blwyddyn i actores nodedig. Mae rhaglenni radio a dramâu newydd yn dal i adrodd ei hanes.FfynonellauSarah Siddons ↗Wicipedia CymraegActores o Gymru (5 Gorffennaf 1755 – 8 Mehefin 1831; née Kemble), a gofir yn bennaf am ei phortread o Lady Macbeth ac a ystyrir gan lawer yn actores drasig fwyaf y ddeunawfed ganrif; ganed yn Aberhonddu, yn ferch i Roger Kemble, rheolwr cwmni o actorion, y Warwickshire Company of Comedians; roedd ei chwaer Ann Hatton yn nofelydd poblogaidd; yn Aberhonddu mae tafarn o’r enw Sarah Siddons, ac roedd injan a adeiladwyd gan Metropolitan-Vickers ac a redai ar rwydwaith Trafnidiaeth Llundain yn dwyn ei henw; mae Cymdeithas Sarah Siddons yn dal i gyflwyno Gwobr Sarah Siddons yn Chicago bob blwyddyn; yn 2010 darlledodd BBC Radio 4 Sarah Siddons: Life in Five Sittings, ac yn 2024 cafwyd drama amdani, The Divine Mrs S. gan April De Angelis.Sarah Siddons ↗Wikipedia (Saesneg)Sarah Siddons (née Kemble; 5 Gorffennaf 1755 – 8 Mehefin 1831), actores o Gymru, actores drasig enwocaf y ddeunawfed ganrif; galwodd y beirniad William Hazlitt hi’n ‘drasiedi ar ffurf person’; chwaer hŷn John Philip Kemble, Charles Kemble, Stephen Kemble, Ann Hatton ac Elizabeth Whitlock, a modryb Fanny Kemble; enwocaf fel Lady Macbeth, rhan a wnaeth yn eiddo iddi ei hun; mae Cymdeithas Sarah Siddons, a sefydlwyd yn 1952, yn cyflwyno Gwobr Sarah Siddons bob blwyddyn yn Chicago; ganed yn Aberhonddu, merch hynaf Roger Kemble, rheolwr y Warwickshire Company of Comedians, a Sarah Ward; yn 1774 cafodd ei llwyddiant cyntaf fel Belvidera yn Venice Preserv’d, a ddaeth â hi i sylw David Garrick; gwelodd John Henderson hi’n actio yn 1776 a datgan na châi ei rhagori arni byth; am chwe blynedd bu’n gweithio yn y taleithiau, yn Efrog ac yng Nghaerfaddon a Bryste; ar 10 Hydref 1782 dychwelodd i Drury Lane fel Isabella a bu’n syfrdan ar unwaith, yn ‘boddi’r gynulleidfa mewn dagrau’; rhoddir clod iddi am roi’r testun yn gyntaf, gan ddysgu’r sgript gyfan a gwrando ar y ddrama lawn; chwaraeodd Lady Macbeth gyntaf ar 2 Chwefror 1785; chwaraeodd hefyd Desdemona, Rosalind, Ophelia a Volumnia, a’r Frenhines Catherine yn Henry VIII, a ddywedodd wrth Samuel Johnson oedd ei hoff ran; chwaraeodd Hamlet yn y taleithiau ac yn Nulyn dros dri degawd; am ugain mlynedd hi oedd Brenhines ddiamheuol Drury Lane.Siddons, Sarah (1755 – 1831), actress ↗Cecil John Layton Price, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 5 Gorffennaf 1755 yn y Shoulder of Mutton (The Siddons heddiw), Aberhonddu, yr hynaf o un ar ddeg o blant Roger Kemble a Sarah Ward; roedd y ddau riant yn aelodau o gwmni chwaraewyr crwydrol John Ward, a fuasai’n chwarae yn Aberhonddu; chwaraeai’r cwmni ar ddwy ochr y ffin, a threuliodd Sarah ei blynyddoedd cynnar gyda hwy; ymunodd William Siddons, a fu’n chwarae yng Nghaer yn 1772, â chwmni Kemble yn fuan wedyn, a phriododd ef Sarah Kemble yn Coventry ar 26 Tachwedd 1773; mae ei gyrfa lwyddiannus yn hysbys; bu farw ar 8 Mehefin 1831; yn ei blynyddoedd diweddarach ymwelai â Brynbella yn Nyffryn Clwyd, cartref ei chyfaill Mrs Piozzi; mae gan ei chwaer Julia Anne Hatton a’i brawd Charles Kemble eu cofnodion eu hunain.
Ceidwad Amgueddfa’r Ashmolean yn Rhydychen, a deithiodd Gymru, Cernyw, Llydaw, Iwerddon a’r Alban a dangos bod eu hieithoedd yn perthyn.
Edward LhuydY clerigwr o Feirionnydd y mae ei Weledigaetheu y Bardd Cwsc (1703) yn un o glasuron mawr rhyddiaith Gymraeg.
Ellis WynneMab fferm o Fôn a ddaeth yn fathemategydd blaenllaw yn Llundain ac a roddodd y symbol π i’r byd.
William JonesJohn Roberts o Gasnewydd Bach yn Sir Benfro, capten môr-ladron mwyaf llwyddiannus oes yr hwyliau, a gipiodd dros 400 o longau.
Barti DduYsgrifennwyd gan Ifan Cyhoeddwyd gyntaf Diweddarwyd ddiwethaf