Barti Ddu
Môr-leidr mwyaf y moroedd (wedi’i gofnodi)John Roberts o Gasnewydd Bach yn Sir Benfro, capten môr-ladron mwyaf llwyddiannus oes yr hwyliau, a gipiodd dros 400 o longau.
Barti Ddu
Hanes Cymru / Llinell amser / Oes yr Adfywiad
1719
Mae Bartholomew Roberts o Gasnewydd Bach, Barti Ddu, yn dod yn gapten ar long fôr-ladron ac yn dod yn fôr-leidr mwyaf llwyddiannus ei oes, gan gipio dros 400 o longau.
Llun: Bartholomew Roberts gyda’i ddwy long, y Royal Fortune a’r Ranger, engrafiad o tua 1724 · Benjamin Cole, Parth cyhoeddus · Wikimedia Commons
Yn 1719 etholwyd morwr o Sir Benfro, John Roberts o Gasnewydd Bach, yn gapten gan griw o fôr-ladron o fewn chwe wythnos i ymuno â hwy. Fel Bartholomew Roberts, Barti Ddu, cymerodd dros 400 o longau a daeth yn fôr-leidr mwyaf llwyddiannus ei oes.FfynhonnellBartholomew Roberts ↗Wikipedia (Saesneg)Ganed yn John Roberts ar 17 Mai 1682 yng Nghasnewydd Bach, Sir Benfro; fe’i cymerwyd ar fwrdd y Princess gan Howell Davis o Aberdaugleddau, Cymro arall, ac wedi lladd Davis ar Príncipe fe’i hetholwyd yn gapten o fewn chwe wythnos, am ei ddawn i fordwyo a’i natur ddi-flewyn-ar-dafod; cymerodd dros 400 o longau; dechreuai ei erthyglau â “Every man has a vote in affairs of moment”; gwisgai wasgod a llodrau cochion a phluen goch; fe’i lladdwyd gan ergyd grawnwin mewn brwydr â HMS Swallow ger Cape Lopez yn 1722 a’i gladdu yn y môr gan ei griw; daeth yr enw Barti Ddu yn ddiweddarach; i lawer o haneswyr, ei farw oedd diwedd Oes Aur Môr-ladrata.
| Ganed | Casnewydd Bach, 17 Mai 1682 |
|---|---|
| Capten | 1719 |
| Llongau a gymerwyd | Dros 400 |
Roedd Roberts ar fwrdd y Princess pan gymerwyd hi gan Howell Davis o Aberdaugleddau, Cymro arall. Pan laddwyd Davis ar ynys Príncipe, dewisodd y criw Roberts yn ei le, am ei ddawn i fordwyo a’i dafod hy.FfynhonnellBartholomew Roberts ↗Wikipedia (Saesneg)Ganed yn John Roberts ar 17 Mai 1682 yng Nghasnewydd Bach, Sir Benfro; fe’i cymerwyd ar fwrdd y Princess gan Howell Davis o Aberdaugleddau, Cymro arall, ac wedi lladd Davis ar Príncipe fe’i hetholwyd yn gapten o fewn chwe wythnos, am ei ddawn i fordwyo a’i natur ddi-flewyn-ar-dafod; cymerodd dros 400 o longau; dechreuai ei erthyglau â “Every man has a vote in affairs of moment”; gwisgai wasgod a llodrau cochion a phluen goch; fe’i lladdwyd gan ergyd grawnwin mewn brwydr â HMS Swallow ger Cape Lopez yn 1722 a’i gladdu yn y môr gan ei griw; daeth yr enw Barti Ddu yn ddiweddarach; i lawer o haneswyr, ei farw oedd diwedd Oes Aur Môr-ladrata.
Enwodd long ar ôl llong yn Royal Fortune. Hwyliai ei griw dan erthyglau ysgrifenedig, a ddechreuai: “Every man has a vote in affairs of moment.” Diffoddid y golau am wyth o’r gloch.FfynhonnellBartholomew Roberts ↗Wikipedia (Saesneg)Ganed yn John Roberts ar 17 Mai 1682 yng Nghasnewydd Bach, Sir Benfro; fe’i cymerwyd ar fwrdd y Princess gan Howell Davis o Aberdaugleddau, Cymro arall, ac wedi lladd Davis ar Príncipe fe’i hetholwyd yn gapten o fewn chwe wythnos, am ei ddawn i fordwyo a’i natur ddi-flewyn-ar-dafod; cymerodd dros 400 o longau; dechreuai ei erthyglau â “Every man has a vote in affairs of moment”; gwisgai wasgod a llodrau cochion a phluen goch; fe’i lladdwyd gan ergyd grawnwin mewn brwydr â HMS Swallow ger Cape Lopez yn 1722 a’i gladdu yn y môr gan ei griw; daeth yr enw Barti Ddu yn ddiweddarach; i lawer o haneswyr, ei farw oedd diwedd Oes Aur Môr-ladrata.
Gwisgai wasgod a llodrau cochion, gyda phluen goch yn ei het a chroes ddiemwnt am ei wddf.FfynhonnellBartholomew Roberts ↗Wikipedia (Saesneg)Ganed yn John Roberts ar 17 Mai 1682 yng Nghasnewydd Bach, Sir Benfro; fe’i cymerwyd ar fwrdd y Princess gan Howell Davis o Aberdaugleddau, Cymro arall, ac wedi lladd Davis ar Príncipe fe’i hetholwyd yn gapten o fewn chwe wythnos, am ei ddawn i fordwyo a’i natur ddi-flewyn-ar-dafod; cymerodd dros 400 o longau; dechreuai ei erthyglau â “Every man has a vote in affairs of moment”; gwisgai wasgod a llodrau cochion a phluen goch; fe’i lladdwyd gan ergyd grawnwin mewn brwydr â HMS Swallow ger Cape Lopez yn 1722 a’i gladdu yn y môr gan ei griw; daeth yr enw Barti Ddu yn ddiweddarach; i lawer o haneswyr, ei farw oedd diwedd Oes Aur Môr-ladrata.
Yn 1722, ger Cape Lopez yng Ngorllewin Affrica, ymladdodd yn erbyn HMS Swallow a’i ladd gan ergyd grawnwin. Claddodd ei griw ef yn y môr, ac ni chafwyd hyd i’w gorff erioed.FfynhonnellBartholomew Roberts ↗Wikipedia (Saesneg)Ganed yn John Roberts ar 17 Mai 1682 yng Nghasnewydd Bach, Sir Benfro; fe’i cymerwyd ar fwrdd y Princess gan Howell Davis o Aberdaugleddau, Cymro arall, ac wedi lladd Davis ar Príncipe fe’i hetholwyd yn gapten o fewn chwe wythnos, am ei ddawn i fordwyo a’i natur ddi-flewyn-ar-dafod; cymerodd dros 400 o longau; dechreuai ei erthyglau â “Every man has a vote in affairs of moment”; gwisgai wasgod a llodrau cochion a phluen goch; fe’i lladdwyd gan ergyd grawnwin mewn brwydr â HMS Swallow ger Cape Lopez yn 1722 a’i gladdu yn y môr gan ei griw; daeth yr enw Barti Ddu yn ddiweddarach; i lawer o haneswyr, ei farw oedd diwedd Oes Aur Môr-ladrata.
Mae llawer o haneswyr yn dyddio diwedd oes aur môr-ladrata o’i farw ef. Rhoddwyd yr enw Barti Ddu iddo yn ddiweddarach.FfynhonnellBartholomew Roberts ↗Wikipedia (Saesneg)Ganed yn John Roberts ar 17 Mai 1682 yng Nghasnewydd Bach, Sir Benfro; fe’i cymerwyd ar fwrdd y Princess gan Howell Davis o Aberdaugleddau, Cymro arall, ac wedi lladd Davis ar Príncipe fe’i hetholwyd yn gapten o fewn chwe wythnos, am ei ddawn i fordwyo a’i natur ddi-flewyn-ar-dafod; cymerodd dros 400 o longau; dechreuai ei erthyglau â “Every man has a vote in affairs of moment”; gwisgai wasgod a llodrau cochion a phluen goch; fe’i lladdwyd gan ergyd grawnwin mewn brwydr â HMS Swallow ger Cape Lopez yn 1722 a’i gladdu yn y môr gan ei griw; daeth yr enw Barti Ddu yn ddiweddarach; i lawer o haneswyr, ei farw oedd diwedd Oes Aur Môr-ladrata.

Ffynonellau a darllen pellach
John Roberts o Gasnewydd Bach yn Sir Benfro, capten môr-ladron mwyaf llwyddiannus oes yr hwyliau, a gipiodd dros 400 o longau.
Barti DduMae Isaac Carter yn sefydlu’r wasg argraffu barhaol gyntaf yng Nghymru, yn Nhrefhedyn ger Castellnewydd Emlyn.
Argraffu’n dod i GymruMae Elihu Yale, yr hanai ei deulu o ardal Llandegla, yn rhoi llyfrau a nwyddau i goleg yn Connecticut, sy’n cymryd ei enw. Fe’i claddwyd yn Wrecsam.
YaleMae Griffith Jones yn dechrau ysgolion sy’n symud o blwyf i blwyf, gan ddysgu miloedd lawer i ddarllen Cymraeg.
Yr ysgolion cylchynolMae Hywel Harris a Daniel Rowland yn cychwyn mudiad sy’n ail-lunio crefydd, cerddoriaeth a gwleidyddiaeth Cymru.
Y diwygiad MethodistaiddYsgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf