Hanes Cymru / Llinell amser / Oes yr Adfywiad

1735

Y diwygiad Methodistaidd

Mae Hywel Harris a Daniel Rowland yn cychwyn mudiad sy’n ail-lunio crefydd, cerddoriaeth a gwleidyddiaeth Cymru.

Llun: Howell Harris, o Gasgliad Portreadau Cymreig y Llyfrgell Genedlaethol · Unknown artist, Parth cyhoeddus · Wikimedia Commons

Gwrando ar y dudalen hon 2 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft

Yn 1735 daeth dau ŵr ifanc o Gymru, Howell Harris o Drefeca a Daniel Rowland o Langeitho, i ffydd newydd a thanbaid. Rhyngddynt taniasant ddiwygiad Methodistaidd Cymru yn y ddeunawfed ganrif.

Dechreuodd1735
ArweinwyrHowell Harris a Daniel Rowland
CanolfanLlangeitho

Howell Harris#

Ganed Harris yn Nhrefeca ger Talgarth ar 23 Ionawr 1714. Daeth ei dröedigaeth yng ngwanwyn 1735, rhwng Sul y Blodau a’r Sulgwyn. Wedi gwrthod ei ordeinio, aeth i’r ffordd yn bregethwr teithiol, y pregethwr awyr agored Methodistaidd cyntaf.

Pan bregethai wrth ochr George Whitefield, siaradai Whitefield yn Saesneg a Harris yn Gymraeg.

Daniel Rowland#

Ganed Rowland yn 1713 ym Mhantybeudy, Nantcwnlle, a daeth i’w ffydd tua 1735 dan bregethu Griffith Jones. Daeth ei eglwys yn Llangeitho yn ganolfan Methodistiaeth Cymru, gyda miloedd yn dod i’r cymun ar y Suliau mawr.

Cerflun Daniel Rowland yn Llangeitho
Cerflun Daniel Rowland yn Llangeitho · Llun: Roger Kidd, CC BY-SA 2.0, Wikimedia Commons

Pobl wedi’u newid#

Bu farw Harris yn 1773, a dywedir i ryw 20,000 o bobl ddod i’w angladd yn Nhalgarth. Bu farw Rowland ar 16 Hydref 1790 ac mae’n gorwedd yn Llangeitho.

Y bobl

1713–1790

Daniel Rowland

Pregethwr mawr Llangeitho (wedi’i gofnodi)

Gyda Howel Harris, arweinydd y diwygiad Methodistaidd yng Nghymru. Cerddai miloedd ar draws Cymru i’w glywed yn pregethu yn Llangeitho yng Ngheredigion.

Daniel Rowland
1714–1773

Hywel Harris

Diwygiwr (wedi’i gofnodi)

Pregethwr tanbaid y diwygiad Methodistaidd a sefydlodd gymuned grefyddol yn Nhrefeca.

Hywel Harris

Cyn ac wedyn

  1. Barti Ddu

    Mae Bartholomew Roberts o Gasnewydd Bach, Barti Ddu, yn dod yn gapten ar long fôr-ladron ac yn dod yn fôr-leidr mwyaf llwyddiannus ei oes, gan gipio dros 400 o longau.

    Barti Ddu
  2. Yr ysgolion cylchynol

    Mae Griffith Jones yn dechrau ysgolion sy’n symud o blwyf i blwyf, gan ddysgu miloedd lawer i ddarllen Cymraeg.

    Yr ysgolion cylchynol
  3. Emynau cyntaf Pantycelyn

    Mae William Williams, Pantycelyn, yn cyhoeddi ei emynau cyntaf. Aeth ymlaen i ysgrifennu tua 900, yn eu plith Arglwydd, arwain trwy’r anialwch.

    Emynau cyntaf Pantycelyn
  4. Siartiau arfordir Cymru

    Mae Lewis Morris o Fôn yn cyhoeddi ei siartiau o harbyrau a baeau Cymru, yr arolwg iawn cyntaf o’r arfordir.

    Siartiau arfordir Cymru

Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf