Hanes Cymru / Llinell amser / Cymru’r Ugeinfed Ganrif

12 Mawrth 1984–1985

Streic y glowyr

Mae streic a barodd flwyddyn yn gorffen mewn methiant, ac mae cau’r maes glo yn cyflymu.

Llun: Glofa Deep Navigation, Treharris, ym mis Gorffennaf 1984 · Tom Jolliffe, CC BY-SA 2.0 · Wikimedia Commons

Gwrando ar y dudalen hon 1 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft

Ym mis Mawrth 1984 aeth y glowyr ar streic, ac am flwyddyn gyfan safodd dynion maes glo’r De gyda’i gilydd fel y gwnaeth ychydig eraill.

DechreuoddMawrth 1984
Daeth i ben3 Mawrth 1985
Glowyr y De21,500
Allan o hyd ar y diwedd93 y cant

Yn gadarn hyd y diwedd#

Dangosodd glowyr De Cymru undod mawr. O’u 21,500 o ddynion roedd 99.6 y cant ar streic o hyd ar 19 Tachwedd 1984, a 93 y cant allan o hyd ar 1 Mawrth 1985.

Roedd De Cymru ymhlith yr ardaloedd a arhosodd allan hyd y diwedd un, pan ddaeth y streic i ben ar 3 Mawrth 1985.

Bathodyn o streic y glowyr 1984–85
Bathodyn o streic y glowyr 1984–85 · Llun: Jamain, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons

Ffrindiau yn y cymoedd#

Daeth help o ymhell y tu hwnt i’r maes glo. Mae’r ffilm Pride, a wnaed yn 2014, yn adrodd hanes yr ymgyrchwyr hoyw a lesbiaidd a gododd arian i un o bentrefi glofaol Cymru.

Y gofeb yn y Maerdy, lle safai Glofa’r Maerdy
Y gofeb yn y Maerdy, lle safai Glofa’r Maerdy · Llun: Jaggery, CC BY-SA 2.0, Wikimedia Commons

Ffynonellau a darllen pellach

Wicipedia ↗

Cyn ac wedyn

  1. Gwynfor ac S4C

    Mae Gwynfor Evans yn addo ymprydio oni bai bod y sianel deledu Gymraeg a addawyd yn cael ei sefydlu. Mae’r llywodraeth yn ildio, a ganed S4C.

    Gwynfor ac S4C
  2. S4C ar yr awyr

    Mae sianel deledu Gymraeg yn dechrau darlledu ar ôl i Gwynfor Evans fygwth ymprydio.

    S4C ar yr awyr
  3. Y cestyll yn Safle Treftadaeth y Byd

    Enwir Caernarfon, Conwy, Harlech a Biwmares yn Safle Treftadaeth y Byd UNESCO.

    Y cestyll yn Safle Treftadaeth y Byd
  4. Cymraeg i bob plentyn

    Daw’r Gymraeg yn rhan o’r Cwricwlwm Cenedlaethol, a chyn hir mae pob plentyn yng Nghymru yn ei dysgu yn yr ysgol hyd at un ar bymtheg oed.

    Cymraeg i bob plentyn

Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf