Hanes Cymru / Cymru Heddiw

Cymru Heddiw

Y Senedd, Bae Caerdydd

Cartref Senedd Cymru, wedi’i godi o lechi Cymreig, derw a gwydr, ar y glannau a fu unwaith yn allforio glo’r byd.

Llun: Adeilad y Senedd, cartref Senedd Cymru, ar lan y dŵr ym Mae Caerdydd · Wikivoyage user Cardiff, Parth cyhoeddus · Wikimedia Commons

Gwrando ar y dudalen hon 3 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft
2006 51.464° N, 3.162° W Agor mewn map ↗ Ar ein map →
Adeilad y Senedd, cartref Senedd Cymru, ar lan y dŵr ym Mae Caerdydd
Adeilad y Senedd, cartref Senedd Cymru, ar lan y dŵr ym Mae Caerdydd · Llun: Wikivoyage user Cardiff, Public domain, Wikimedia Commons · Mwy yn yr oriel

Ystyr yr enw

Y Senedd: y senedd (o’r Lladin senatus)

Datgodio unrhyw enw lle arall →

Saif adeilad y Senedd ar lan y dŵr ym Mae Caerdydd. Dyma gartref Senedd Cymru, lle mae’r Gymraeg a’r Saesneg ill dwy yn ieithoedd swyddogol, ac fe’i hagorwyd gan y Frenhines Elisabeth II ar Ddydd Gŵyl Dewi, 1 Mawrth 2006.

Agorwyd1 Mawrth 2006
PenseiriRichard Rogers Partnership
Aelodau96, o 2026

Senedd Owain

Ar 21 Mehefin 1404 cynhaliodd Owain Glyndŵr ei senedd gyntaf ym Machynlleth, a ger y Senedd-dy fe’i coronwyd yn Dywysog Cymru, gydag arweinwyr o’r Alban, Ffrainc a Sbaen yn bresennol.

Ie dros Gymru

Ar 18 Medi 1997 pleidleisiodd pobl Cymru dros Gynulliad o fwyafrif o 6,721. Daeth Deddf Llywodraeth Cymru yn gyfraith ar 31 Gorffennaf 1998 gan greu Cynulliad Cenedlaethol Cymru, â thrigain aelod.

Llechi, derw a goleuni

Aeth tua mil o dunelli o lechi Cymru i’r adeilad, ac mae desgiau’r aelodau a seddau’r oriel gyhoeddus o dderw Cymru. Mae cwfl uwchben y to yn troi yn y gwynt i awyru’r siambr drafod gron, y Siambr, a nod y penseiri oedd adeilad agored, tryloyw.

Senedd sy’n deddfu

Yn refferendwm 3 Mawrth 2011, pleidleisiodd 63.49 y cant i’r Cynulliad gael deddfu ym mhob un o’i feysydd. O 6 Mai 2020 cymerodd yr enw Senedd Cymru. Yn etholiad 6 Mai 2021 pleidleisiodd pobl ifanc un ar bymtheg a dwy ar bymtheg oed am y tro cyntaf, ac o 2026 etholir ei 96 aelod mewn un ar bymtheg o etholaethau o chwe aelod yr un.

Ymweld

Mae llawr cyntaf ac ail lawr y Senedd ar agor i’r cyhoedd, a gall ymwelwyr wylio’r aelodau wrth eu gwaith yn y Siambr.

Ffynonellau a darllen pellach

Wicipedia ↗

Beth ddigwyddodd yma

  1. Deddf Llywodraeth Cymru

    Mae Senedd San Steffan yn pasio’r Ddeddf sy’n creu Cynulliad Cenedlaethol Cymru.

    Deddf Llywodraeth Cymru
  2. Etholiad cyntaf y Cynulliad

    Mae Cymru’n ethol ei chorff cenedlaethol ei hun am y tro cyntaf. Mae’r Cynulliad Cenedlaethol yn cyfarfod wythnos yn ddiweddarach ym Mae Caerdydd.

    Etholiad cyntaf y Cynulliad
  3. Hanner a hanner

    Mae etholiad y Cynulliad yn ethol cymaint o fenywod â dynion, y tro cyntaf i unrhyw senedd genedlaethol yn y byd wneud hynny.

    Hanner a hanner
  4. Agor adeilad y Senedd

    Mae siambr drafod Richard Rogers, o lechi a phren, yn agor ar Ddydd Gŵyl Dewi ym Mae Caerdydd.

    Agor adeilad y Senedd
  5. Senedd Cymru

    Daw’r Cynulliad yn Senedd Cymru.

    Senedd Cymru
  6. Pleidlais yn un ar bymtheg

    Mae pobl ifanc un ar bymtheg ac ail ar bymtheg oed yn pleidleisio mewn etholiad i’r Senedd am y tro cyntaf.

    Pleidlais yn un ar bymtheg
  7. Senedd fwy

    Mae Cymru’n ethol 96 o aelodau i’r Senedd, i fyny o 60, gan ddefnyddio system bleidleisio gyfrannol newydd.

    Senedd fwy
  8. Plaid Cymru yn arwain Cymru

    Yn yr etholiad cyntaf i’r Senedd fwy, mae Plaid Cymru yn ennill 43 o’r 96 sedd ac yn dod yn blaid fwyaf am y tro cyntaf. Daw Rhun ap Iorwerth yn Brif Weinidog ar y llywodraeth Gymreig gyntaf dan arweiniad plaid sy’n ceisio annibyniaeth. Dywed cefnogwyr mai dyma’r tro cyntaf ers senedd-dai Owain Glyndŵr ym Machynlleth yn 1404 ac yn Harlech yn 1405 i Gymru gael ei llywodraethu gan fudiad cwbl Gymreig.

    Plaid Cymru yn arwain Cymru
  9. Cabinet sy’n cwrdd yn Gymraeg

    Mae pob gweinidog yng Nghabinet Rhun ap Iorwerth yn siarad Cymraeg, ac mae’r Cabinet yn cynnal ei gyfarfodydd yn Gymraeg. Mae ymgyrchwyr yn ei groesawu, ac mae llawer yn dweud mai dyma’r tro cyntaf i lywodraeth Cymru gwrdd yn Gymraeg ers senedd Glyndŵr yn 1404.

    Cabinet sy’n cwrdd yn Gymraeg

Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf