
Cymru Heddiw
Canolfan Mileniwm Cymru
Y ganolfan gelfyddydau ym Mae Caerdydd, a agorwyd yn 2004, wedi’i gorchuddio â llechi Cymru ac â geiriau Gwyneth Lewis yn Gymraeg a Saesneg ar ei blaen: Creu gwir fel gwydr o ffwrnais awen, In these stones horizons sing.
Llun: Ffrynt efydd Canolfan Mileniwm Cymru gyda’i harysgrif Gymraeg a Saesneg, Bae Caerdydd · DaHuzyBru, CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
Canolfan Mileniwm Cymru yw canolfan gelfyddydau genedlaethol Cymru ym Mae Caerdydd. Uwchben ei drysau gosododd Gwyneth Lewis, Bardd Cenedlaethol cyntaf Cymru, ddwy linell mewn llythrennau o oleuni: Creu gwir fel gwydr o ffwrnais awen, ac In these stones horizons sing.FfynonellauWales Millennium Centre ↗Wikipedia (Saesneg)Canolfan Mileniwm Cymru, canolfan gelfyddydau genedlaethol Cymru ym Mae Caerdydd; agorodd y cam cyntaf dros benwythnos 26–28 Tachwedd 2004, a’r ail gam ar 22 Ionawr 2009 gyda chyngerdd agoriadol; mae’n gartref i Gerddorfa a Chorws Cenedlaethol Cymru’r BBC a chwmnïau opera, dawns, theatr a llenyddiaeth, wyth sefydliad celfyddydol i gyd; mae gan Theatr Donald Gordon 1,896 o seddau, Neuadd Hoddinott y BBC 350 a Stiwdio Weston 250; mae gan yr Urdd hostel yno i 153 o bobl; fe’i cynlluniwyd gan Jonathan Adams o Percy Thomas Architects i fynegi ‘Cymreictod’ ac i’w adnabod ar unwaith, gyda deunyddiau Cymreig llechen, metel, pren a gwydr; dechreuwyd adeiladu ar 25 Chwefror 2002; ysbrydolwyd y ffrynt llechi, â ffenestri cul fel haenau clogwyni’r môr, gan glogwyni Aberogwr a Southerndown; gwnaed dur gwrthstaen y gromen ger Pont-y-pŵl; mae arysgrif Gwyneth Lewis uwchben y fynedfa wedi’i ffurfio gan ffenestri ac yn cael ei goleuo o’r tu mewn gyda’r nos.Wales Millennium Centre ↗Wikipedia (Saesneg)Agorodd y rhan gyntaf dros benwythnos 26–28 Tachwedd 2004; fe’i cynlluniwyd gan Jonathan Adams o Percy Thomas Architects; mae ei waliau o lechi Cymru o sawl lliw, porffor o’r Penrhyn, glas o Gwt y Bugail, gwyrdd o Nantlle, llwyd o Lechwedd a du o Gorris, dan gromen o ddur gwrthstaen; uwchben y fynedfa mae llinellau Gwyneth Lewis, “CREU GWIR FEL GWYDR O FFWRNAIS AWEN” ac “IN THESE STONES HORIZONS SING”; mae’n gartref i Opera Cenedlaethol Cymru, Cerddorfa Genedlaethol Gymreig y BBC, Cwmni Dawns Cenedlaethol Cymru, Llenyddiaeth Cymru, yr Urdd ac eraill; mae Theatr Donald Gordon yn dal tua 1,897.Gwyneth Lewis ↗Wikipedia (Saesneg)Gwyneth Lewis (Gwyneth Denver Davies, ganed 1959), bardd o Gymru, Bardd Cenedlaethol cyntaf Cymru yn 2005; gyda Menna Elfyn a Grahame Davies ysgrifennodd y geiriau uwchben Canolfan Mileniwm Cymru; ganed i deulu Cymraeg yng Nghaerdydd; Ysgol Gyfun Rhydfelen ger Pontypridd; Coleg Girton, Caergrawnt, lle’r oedd yn aelod o Gymdeithas y Mabinogi a chael dosbarth cyntaf dwbl yn Saesneg a Gwobr Laurie Hart; ysgrifennu creadigol yn Columbia a Harvard; doethuriaeth o Goleg Balliol, Rhydychen, ar lenyddiaeth y ddeunawfed ganrif gan gynnwys gwaith Iolo Morganwg; Cymrawd Harkness, newyddiadurwr llawrydd yn Efrog Newydd am dair blynedd, yna cynhyrchydd a chyfarwyddwr rhaglenni dogfen yn BBC Cymru; yn 2001 cafodd wobr NESTA i hwylio i borthladdoedd a gysylltid â phobl Caerdydd; Cymrawd y Gymdeithas Lenyddiaeth Frenhinol 1999; mae’r geiriau uwchben Canolfan Mileniwm Cymru, a agorwyd yn Nhachwedd 2004, hefyd yn deitl cantata Karl Jenkins In These Stones Horizons Sing, a osodwyd yn rhannol i’w geiriau; Cymrawd er Anrhydedd Prifysgol Caerdydd 2005; Bardd Cenedlaethol cyntaf Cymru 2005; enillodd y Goron yn yr Eisteddfod Genedlaethol yn Llandŵ ar 6 Awst 2012 am gerddi ar y testun Ynys; Cymrawd Cymdeithas Ddysgedig Cymru 2013; MBE 2022 am wasanaethau i lenyddiaeth; Artist Preswyl ym Malliol 2023 a 2024; ysgrifennodd y libreto Redflight/Barcud i Opera Cenedlaethol Cymru gyda disgyblion o Gynghordy a Chil-y-cwm, a The Most Beautiful Man from the Sea, oratorio i 600 o leisiau a berfformiwyd gyntaf yng Nghanolfan Mileniwm Cymru; dysgodd hi a’i gŵr Leighton, cyn-fosn yn y Llynges Fasnach, hwylio a chychwyn yn y cwch hwylio bach Jameeleh am Affrica, a adroddir yn Two in a Boat (2005); Medal Lenyddiaeth yr Urdd 1977 a 1978; Gwobr Eric Gregory 1988; Gwobr Gŵyl Farddoniaeth Aldeburgh 1995 am Parables and Faxes; Llyfr y Flwyddyn Cyngor Celfyddydau Cymru 2000 am Y Llofrudd Iaith.
| Agorwyd | 26–28 Tachwedd 2004FfynonellauWales Millennium Centre ↗Wikipedia (Saesneg)Canolfan Mileniwm Cymru, canolfan gelfyddydau genedlaethol Cymru ym Mae Caerdydd; agorodd y cam cyntaf dros benwythnos 26–28 Tachwedd 2004, a’r ail gam ar 22 Ionawr 2009 gyda chyngerdd agoriadol; mae’n gartref i Gerddorfa a Chorws Cenedlaethol Cymru’r BBC a chwmnïau opera, dawns, theatr a llenyddiaeth, wyth sefydliad celfyddydol i gyd; mae gan Theatr Donald Gordon 1,896 o seddau, Neuadd Hoddinott y BBC 350 a Stiwdio Weston 250; mae gan yr Urdd hostel yno i 153 o bobl; fe’i cynlluniwyd gan Jonathan Adams o Percy Thomas Architects i fynegi ‘Cymreictod’ ac i’w adnabod ar unwaith, gyda deunyddiau Cymreig llechen, metel, pren a gwydr; dechreuwyd adeiladu ar 25 Chwefror 2002; ysbrydolwyd y ffrynt llechi, â ffenestri cul fel haenau clogwyni’r môr, gan glogwyni Aberogwr a Southerndown; gwnaed dur gwrthstaen y gromen ger Pont-y-pŵl; mae arysgrif Gwyneth Lewis uwchben y fynedfa wedi’i ffurfio gan ffenestri ac yn cael ei goleuo o’r tu mewn gyda’r nos.Wales Millennium Centre ↗Wikipedia (Saesneg)Agorodd y rhan gyntaf dros benwythnos 26–28 Tachwedd 2004; fe’i cynlluniwyd gan Jonathan Adams o Percy Thomas Architects; mae ei waliau o lechi Cymru o sawl lliw, porffor o’r Penrhyn, glas o Gwt y Bugail, gwyrdd o Nantlle, llwyd o Lechwedd a du o Gorris, dan gromen o ddur gwrthstaen; uwchben y fynedfa mae llinellau Gwyneth Lewis, “CREU GWIR FEL GWYDR O FFWRNAIS AWEN” ac “IN THESE STONES HORIZONS SING”; mae’n gartref i Opera Cenedlaethol Cymru, Cerddorfa Genedlaethol Gymreig y BBC, Cwmni Dawns Cenedlaethol Cymru, Llenyddiaeth Cymru, yr Urdd ac eraill; mae Theatr Donald Gordon yn dal tua 1,897. |
|---|---|
| Pensaer | Jonathan Adams, Percy Thomas ArchitectsFfynonellauWales Millennium Centre ↗Wikipedia (Saesneg)Agorodd y rhan gyntaf dros benwythnos 26–28 Tachwedd 2004; fe’i cynlluniwyd gan Jonathan Adams o Percy Thomas Architects; mae ei waliau o lechi Cymru o sawl lliw, porffor o’r Penrhyn, glas o Gwt y Bugail, gwyrdd o Nantlle, llwyd o Lechwedd a du o Gorris, dan gromen o ddur gwrthstaen; uwchben y fynedfa mae llinellau Gwyneth Lewis, “CREU GWIR FEL GWYDR O FFWRNAIS AWEN” ac “IN THESE STONES HORIZONS SING”; mae’n gartref i Opera Cenedlaethol Cymru, Cerddorfa Genedlaethol Gymreig y BBC, Cwmni Dawns Cenedlaethol Cymru, Llenyddiaeth Cymru, yr Urdd ac eraill; mae Theatr Donald Gordon yn dal tua 1,897.Wales Millennium Centre ↗Wikipedia (Saesneg)Canolfan Mileniwm Cymru, canolfan gelfyddydau genedlaethol Cymru ym Mae Caerdydd; agorodd y cam cyntaf dros benwythnos 26–28 Tachwedd 2004, a’r ail gam ar 22 Ionawr 2009 gyda chyngerdd agoriadol; mae’n gartref i Gerddorfa a Chorws Cenedlaethol Cymru’r BBC a chwmnïau opera, dawns, theatr a llenyddiaeth, wyth sefydliad celfyddydol i gyd; mae gan Theatr Donald Gordon 1,896 o seddau, Neuadd Hoddinott y BBC 350 a Stiwdio Weston 250; mae gan yr Urdd hostel yno i 153 o bobl; fe’i cynlluniwyd gan Jonathan Adams o Percy Thomas Architects i fynegi ‘Cymreictod’ ac i’w adnabod ar unwaith, gyda deunyddiau Cymreig llechen, metel, pren a gwydr; dechreuwyd adeiladu ar 25 Chwefror 2002; ysbrydolwyd y ffrynt llechi, â ffenestri cul fel haenau clogwyni’r môr, gan glogwyni Aberogwr a Southerndown; gwnaed dur gwrthstaen y gromen ger Pont-y-pŵl; mae arysgrif Gwyneth Lewis uwchben y fynedfa wedi’i ffurfio gan ffenestri ac yn cael ei goleuo o’r tu mewn gyda’r nos. |
| Theatr Donald Gordon | 1,896 o seddauFfynhonnellWales Millennium Centre ↗Wikipedia (Saesneg)Canolfan Mileniwm Cymru, canolfan gelfyddydau genedlaethol Cymru ym Mae Caerdydd; agorodd y cam cyntaf dros benwythnos 26–28 Tachwedd 2004, a’r ail gam ar 22 Ionawr 2009 gyda chyngerdd agoriadol; mae’n gartref i Gerddorfa a Chorws Cenedlaethol Cymru’r BBC a chwmnïau opera, dawns, theatr a llenyddiaeth, wyth sefydliad celfyddydol i gyd; mae gan Theatr Donald Gordon 1,896 o seddau, Neuadd Hoddinott y BBC 350 a Stiwdio Weston 250; mae gan yr Urdd hostel yno i 153 o bobl; fe’i cynlluniwyd gan Jonathan Adams o Percy Thomas Architects i fynegi ‘Cymreictod’ ac i’w adnabod ar unwaith, gyda deunyddiau Cymreig llechen, metel, pren a gwydr; dechreuwyd adeiladu ar 25 Chwefror 2002; ysbrydolwyd y ffrynt llechi, â ffenestri cul fel haenau clogwyni’r môr, gan glogwyni Aberogwr a Southerndown; gwnaed dur gwrthstaen y gromen ger Pont-y-pŵl; mae arysgrif Gwyneth Lewis uwchben y fynedfa wedi’i ffurfio gan ffenestri ac yn cael ei goleuo o’r tu mewn gyda’r nos. |
Adeilad o Gymru
Nod Jonathan Adams oedd gwneud adeilad a fynegai Gymru ac y gellid ei adnabod ar unwaith, o ddeunyddiau Cymreig llechen, metel, pren a gwydr. Dechreuwyd adeiladu ar 25 Chwefror 2002.FfynhonnellWales Millennium Centre ↗Wikipedia (Saesneg)Canolfan Mileniwm Cymru, canolfan gelfyddydau genedlaethol Cymru ym Mae Caerdydd; agorodd y cam cyntaf dros benwythnos 26–28 Tachwedd 2004, a’r ail gam ar 22 Ionawr 2009 gyda chyngerdd agoriadol; mae’n gartref i Gerddorfa a Chorws Cenedlaethol Cymru’r BBC a chwmnïau opera, dawns, theatr a llenyddiaeth, wyth sefydliad celfyddydol i gyd; mae gan Theatr Donald Gordon 1,896 o seddau, Neuadd Hoddinott y BBC 350 a Stiwdio Weston 250; mae gan yr Urdd hostel yno i 153 o bobl; fe’i cynlluniwyd gan Jonathan Adams o Percy Thomas Architects i fynegi ‘Cymreictod’ ac i’w adnabod ar unwaith, gyda deunyddiau Cymreig llechen, metel, pren a gwydr; dechreuwyd adeiladu ar 25 Chwefror 2002; ysbrydolwyd y ffrynt llechi, â ffenestri cul fel haenau clogwyni’r môr, gan glogwyni Aberogwr a Southerndown; gwnaed dur gwrthstaen y gromen ger Pont-y-pŵl; mae arysgrif Gwyneth Lewis uwchben y fynedfa wedi’i ffurfio gan ffenestri ac yn cael ei goleuo o’r tu mewn gyda’r nos.
Llechi o bob chwarel
Mae ei waliau o lechi Cymru o sawl lliw: porffor o’r Penrhyn, glas o Gwt y Bugail, gwyrdd o Nantlle, llwyd o Lechwedd a du o Gorris. Gwnaed eu ffenestri cul i edrych fel haenau clogwyni’r môr yn Aberogwr a Southerndown, a gwnaed dur gwrthstaen y gromen ger Pont-y-pŵl.FfynonellauWales Millennium Centre ↗Wikipedia (Saesneg)Agorodd y rhan gyntaf dros benwythnos 26–28 Tachwedd 2004; fe’i cynlluniwyd gan Jonathan Adams o Percy Thomas Architects; mae ei waliau o lechi Cymru o sawl lliw, porffor o’r Penrhyn, glas o Gwt y Bugail, gwyrdd o Nantlle, llwyd o Lechwedd a du o Gorris, dan gromen o ddur gwrthstaen; uwchben y fynedfa mae llinellau Gwyneth Lewis, “CREU GWIR FEL GWYDR O FFWRNAIS AWEN” ac “IN THESE STONES HORIZONS SING”; mae’n gartref i Opera Cenedlaethol Cymru, Cerddorfa Genedlaethol Gymreig y BBC, Cwmni Dawns Cenedlaethol Cymru, Llenyddiaeth Cymru, yr Urdd ac eraill; mae Theatr Donald Gordon yn dal tua 1,897.Wales Millennium Centre ↗Wikipedia (Saesneg)Canolfan Mileniwm Cymru, canolfan gelfyddydau genedlaethol Cymru ym Mae Caerdydd; agorodd y cam cyntaf dros benwythnos 26–28 Tachwedd 2004, a’r ail gam ar 22 Ionawr 2009 gyda chyngerdd agoriadol; mae’n gartref i Gerddorfa a Chorws Cenedlaethol Cymru’r BBC a chwmnïau opera, dawns, theatr a llenyddiaeth, wyth sefydliad celfyddydol i gyd; mae gan Theatr Donald Gordon 1,896 o seddau, Neuadd Hoddinott y BBC 350 a Stiwdio Weston 250; mae gan yr Urdd hostel yno i 153 o bobl; fe’i cynlluniwyd gan Jonathan Adams o Percy Thomas Architects i fynegi ‘Cymreictod’ ac i’w adnabod ar unwaith, gyda deunyddiau Cymreig llechen, metel, pren a gwydr; dechreuwyd adeiladu ar 25 Chwefror 2002; ysbrydolwyd y ffrynt llechi, â ffenestri cul fel haenau clogwyni’r môr, gan glogwyni Aberogwr a Southerndown; gwnaed dur gwrthstaen y gromen ger Pont-y-pŵl; mae arysgrif Gwyneth Lewis uwchben y fynedfa wedi’i ffurfio gan ffenestri ac yn cael ei goleuo o’r tu mewn gyda’r nos.
Ffwrnais awen
Galwodd Gwyneth Lewis yr arysgrif yn ‘gerdd fwyaf’ iddi. Ni ddylai’r Saesneg, meddai, fod yn gyfieithiad o’r Gymraeg yn unig: atgoffai’r llechi hi o’r gorwelion y tu hwnt i Benarth.FfynhonnellWales Millennium Centre ↗Gwyneth Lewis, gwynethlewis.com (Saesneg)“Fy ngherdd fwyaf”; ystyr y Gymraeg yw creu gwirionedd fel gwydr o ffwrnais yr awen; ni ddylai’r geiriau Saesneg fod yn gyfieithiad yn unig o’r Gymraeg ond bod â’u neges eu hunain; atgoffodd y llechi ar y blaen hi o’r gorwelion y tu hwnt i Drwyn Penarth; mae’r ffenestri sy’n ffurfio’r llythrennau’n cynrychioli barddoniaeth glir, fregus a gwerthfawr.
Cartref celfyddydau Cymru
Mae’r Ganolfan yn gartref i Opera Cenedlaethol Cymru, Cerddorfa Genedlaethol Gymreig y BBC, Cwmni Dawns Cenedlaethol Cymru, Llenyddiaeth Cymru a’r Urdd, sy’n cadw hostel yma i 153 o bobl.FfynonellauWales Millennium Centre ↗Wikipedia (Saesneg)Agorodd y rhan gyntaf dros benwythnos 26–28 Tachwedd 2004; fe’i cynlluniwyd gan Jonathan Adams o Percy Thomas Architects; mae ei waliau o lechi Cymru o sawl lliw, porffor o’r Penrhyn, glas o Gwt y Bugail, gwyrdd o Nantlle, llwyd o Lechwedd a du o Gorris, dan gromen o ddur gwrthstaen; uwchben y fynedfa mae llinellau Gwyneth Lewis, “CREU GWIR FEL GWYDR O FFWRNAIS AWEN” ac “IN THESE STONES HORIZONS SING”; mae’n gartref i Opera Cenedlaethol Cymru, Cerddorfa Genedlaethol Gymreig y BBC, Cwmni Dawns Cenedlaethol Cymru, Llenyddiaeth Cymru, yr Urdd ac eraill; mae Theatr Donald Gordon yn dal tua 1,897.Wales Millennium Centre ↗Wikipedia (Saesneg)Canolfan Mileniwm Cymru, canolfan gelfyddydau genedlaethol Cymru ym Mae Caerdydd; agorodd y cam cyntaf dros benwythnos 26–28 Tachwedd 2004, a’r ail gam ar 22 Ionawr 2009 gyda chyngerdd agoriadol; mae’n gartref i Gerddorfa a Chorws Cenedlaethol Cymru’r BBC a chwmnïau opera, dawns, theatr a llenyddiaeth, wyth sefydliad celfyddydol i gyd; mae gan Theatr Donald Gordon 1,896 o seddau, Neuadd Hoddinott y BBC 350 a Stiwdio Weston 250; mae gan yr Urdd hostel yno i 153 o bobl; fe’i cynlluniwyd gan Jonathan Adams o Percy Thomas Architects i fynegi ‘Cymreictod’ ac i’w adnabod ar unwaith, gyda deunyddiau Cymreig llechen, metel, pren a gwydr; dechreuwyd adeiladu ar 25 Chwefror 2002; ysbrydolwyd y ffrynt llechi, â ffenestri cul fel haenau clogwyni’r môr, gan glogwyni Aberogwr a Southerndown; gwnaed dur gwrthstaen y gromen ger Pont-y-pŵl; mae arysgrif Gwyneth Lewis uwchben y fynedfa wedi’i ffurfio gan ffenestri ac yn cael ei goleuo o’r tu mewn gyda’r nos.
Ymweld
Mae’r Ganolfan yn Stryd Bute ym Mae Caerdydd. Gyda’r nos mae llythrennau llinellau Gwyneth Lewis yn cael eu goleuo o’r tu mewn.FfynonellauOur building ↗Canolfan Mileniwm Cymru (Saesneg)Agorwyd yn 2004; yr arysgrif gan Gwyneth Lewis, cyn-Fardd Cenedlaethol Cymru; 2,000 tunnell o lechi Cymru wedi’u hailgylchu dros 4,500 tunnell o ddur; Stryd Bute, CF10 5AL.Wales Millennium Centre ↗Wikipedia (Saesneg)Canolfan Mileniwm Cymru, canolfan gelfyddydau genedlaethol Cymru ym Mae Caerdydd; agorodd y cam cyntaf dros benwythnos 26–28 Tachwedd 2004, a’r ail gam ar 22 Ionawr 2009 gyda chyngerdd agoriadol; mae’n gartref i Gerddorfa a Chorws Cenedlaethol Cymru’r BBC a chwmnïau opera, dawns, theatr a llenyddiaeth, wyth sefydliad celfyddydol i gyd; mae gan Theatr Donald Gordon 1,896 o seddau, Neuadd Hoddinott y BBC 350 a Stiwdio Weston 250; mae gan yr Urdd hostel yno i 153 o bobl; fe’i cynlluniwyd gan Jonathan Adams o Percy Thomas Architects i fynegi ‘Cymreictod’ ac i’w adnabod ar unwaith, gyda deunyddiau Cymreig llechen, metel, pren a gwydr; dechreuwyd adeiladu ar 25 Chwefror 2002; ysbrydolwyd y ffrynt llechi, â ffenestri cul fel haenau clogwyni’r môr, gan glogwyni Aberogwr a Southerndown; gwnaed dur gwrthstaen y gromen ger Pont-y-pŵl; mae arysgrif Gwyneth Lewis uwchben y fynedfa wedi’i ffurfio gan ffenestri ac yn cael ei goleuo o’r tu mewn gyda’r nos.
Pobl y lle hwn
Ffynonellau a darllen pellach
Ysgrifennwyd gan Ifan Cyhoeddwyd gyntaf Diweddarwyd ddiwethaf


