

Hanes Cymru / Llenyddiaeth / Hen lyfrau Cymru
1703
Gweledigaetheu y Bardd Cwsc
Gwaith Ellis Wynne o’r Lasynys, ger Harlech.
Llun: Wyneb-ddalen argraffiad cyntaf Gweledigaetheu y Bardd Cwsc, 1703 · Ellis Wynne; photograph by Christie’s, Parth cyhoeddus · Wikimedia Commons
| Argraffwyd | 1703, yn Llundain |
|---|---|
| Ysgrifennwyd gan | Ellis Wynne o’r Lasynys, ger Harlech (1671 hyd 1734) |
| Tair gweledigaeth | Cwrs y Byd, Angau, ac Uffern |
| Enwog am | un o gampweithiau rhyddiaith Gymraeg |
Bardd yn cysgu ar fynydd
Mae Gweledigaetheu y Bardd Cwsc yn dechrau ar noson o haf ar fynydd ym Meirionnydd. Mae’r bardd yn dringo i edrych dros y môr tuag Iwerddon, yn syrthio i gysgu, ac yn cael ei gludo gan angel i weld y byd fel y mae mewn gwirionedd. Mewn tair gweledigaeth dangosir iddo Ddinas Ddihenydd, gyda holl ffolinebau a beiau’r oes, yna gwlad Angau, ac yn olaf dyfnderoedd Uffern.
Ei awdur
Bonheddwr a chlerigwr oedd Ellis Wynne o’r Lasynys, ffermdy ar y lan ger Harlech, a ddaeth yn rheithor Llanfair, gerllaw. Cymerodd syniad ei lyfr o weledigaethau Sbaenaidd Quevedo, a ddarllenodd yn Saesneg, ond gwnaeth ef yn gwbl Gymreig. Sgweiriaid, cyfreithwyr, tafarnwyr a boneddigesau Cymru yw ei bechaduriaid; strydoedd trefi Cymru yw ei strydoedd, a’i iaith yw Cymraeg cyfoethog, chwim a ffraeth Meirionnydd.
Pam mae’n annwyl
Ni fu erioed allan o ffafr. Fe’i hargraffwyd dro ar ôl tro drwy’r ddeunawfed a’r bedwaredd ganrif ar bymtheg, a dysgodd cenedlaethau o blant Cymru eu Cymraeg gorau ohono. Mae llenorion yn dal i droi ato am gerddoriaeth ei frawddegau. Mae’r Lasynys, cartref Ellis Wynne, wedi’i adfer ac mae modd ymweld ag ef.
Person Lasynys
Ganwyd Ellis Wynne yn Lasynys Fawr ar 7 Mawrth 1671, aeth i Goleg Iesu, Rhydychen, yn 1692, ac fe’i hordeiniwyd yn offeiriad yn 1704, gan wasanaethu Llandanwg, Llanbedr a Llanfair. Yn 1701 roedd eisoes wedi rhoi Holy Living Jeremy Taylor yn Gymraeg. Bu farw ar 13 Gorffennaf 1734 ac mae’n gorwedd dan yr allor yn Llanfair.FfynhonnellEllis Wynne ↗Wikipedia (Saesneg)Ganwyd 7 Mawrth 1671 yn Lasynys Fawr ger Harlech, bu farw 13 Gorffennaf 1734; aeth i Goleg Iesu, Rhydychen, ar 1 Mawrth 1692; ordeiniwyd yn offeiriad ym mis Rhagfyr 1704, a bu’n dal bywiolaethau Llandanwg, Llanbedr a Llanfair; ymddangosodd ei gyfieithiad Cymraeg o Holy Living Jeremy Taylor yn Llundain yn 1701; mae Gweledigaetheu y Bardd Cwsc, a gyhoeddwyd gyntaf yn Llundain yn 1703, yn addasu fersiwn Saesneg L’Estrange o Sueños Quevedo; o leiaf 32 argraffiad erbyn 1932 ac o leiaf dri chyfieithiad Saesneg; claddwyd dan yr allor yn Llanfair.
Deuddeg argraffiad ar hugain
Erbyn 1932 roedd y Bardd Cwsc wedi ymddangos mewn o leiaf deuddeg argraffiad ar hugain, ac fe’i rhoddwyd yn Saesneg o leiaf dair gwaith.FfynhonnellEllis Wynne ↗Wikipedia (Saesneg)Ganwyd 7 Mawrth 1671 yn Lasynys Fawr ger Harlech, bu farw 13 Gorffennaf 1734; aeth i Goleg Iesu, Rhydychen, ar 1 Mawrth 1692; ordeiniwyd yn offeiriad ym mis Rhagfyr 1704, a bu’n dal bywiolaethau Llandanwg, Llanbedr a Llanfair; ymddangosodd ei gyfieithiad Cymraeg o Holy Living Jeremy Taylor yn Llundain yn 1701; mae Gweledigaetheu y Bardd Cwsc, a gyhoeddwyd gyntaf yn Llundain yn 1703, yn addasu fersiwn Saesneg L’Estrange o Sueños Quevedo; o leiaf 32 argraffiad erbyn 1932 ac o leiaf dri chyfieithiad Saesneg; claddwyd dan yr allor yn Llanfair.
Pobl y llyfr
Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf
