Hanes Cymru / Llinell amser / Cymru’r Ugeinfed Ganrif

7 Rhagfyr 1916

Prif weinidog o Gymro

Mae David Lloyd George, a fagwyd yn Llanystumdwy, yn arwain Prydain drwy ddiwedd y Rhyfel Byd Cyntaf.

Llun: David Lloyd George, o wasanaeth newyddion Bain · Bain News Service, Library of Congress, Parth cyhoeddus · Wikimedia Commons

Gwrando ar y dudalen hon 1 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft

Ar 6 Rhagfyr 1916 daeth David Lloyd George yn Brif Weinidog, y Cymro cyntaf erioed i ddal y swydd. Roedd wedi’i fagu â’r Gymraeg yn iaith gyntaf.

Prif Weinidog6 Rhagfyr 1916 hyd 19 Hydref 1922
Cyn hynnyGweinidog Arfau, 1915; Ysgrifennydd Rhyfel, 1916
Iaith gyntafCymraeg
Yn 1919Un o brif ffigyrau Cynhadledd Heddwch Paris

Arfau a rhyfel#

Ym mis Mai 1915 daeth yn Weinidog Arfau, yn bennaeth ar adran newydd, ac ym mis Gorffennaf 1916 yn Ysgrifennydd Rhyfel.

Lloyd George yn ymweld â milwyr o India ar Ffrynt y Gorllewin
Lloyd George yn ymweld â milwyr o India ar Ffrynt y Gorllewin · Llun: Unknown photographer, Public domain, Wikimedia Commons

Y cabinet rhyfel#

Fel Prif Weinidog casglodd y grym i gabinet rhyfel bach, a chyflwynodd y drefn gonfoi i ddod â’r llongau bwyd yn ddiogel heibio i’r llongau tanfor.

Heddwch#

Wedi’r rhyfel roedd yn un o brif ffigyrau Cynhadledd Heddwch Paris yn 1919. Arhosodd yn Brif Weinidog hyd 19 Hydref 1922.

Lloyd George yng Nghynhadledd Heddwch Paris
Lloyd George yng Nghynhadledd Heddwch Paris · Llun: Agence Rol, Public domain, Wikimedia Commons

Y bobl

1863–1945

David Lloyd George

Prif Weinidog (wedi’i gofnodi)

Prif weinidog Cymraeg ei iaith rhwng 1916 a 1922, y gosododd ei Gyllideb y Bobl yn 1909 seiliau’r wladwriaeth les.

David Lloyd George

Cyn ac wedyn

  1. Freddie Welsh, pencampwr y byd

    Mae Freddie Welsh o Bontypridd yn dod yn bencampwr bocsio pwysau ysgafn y byd.

    Freddie Welsh, pencampwr y byd
  2. Keep the Home Fires Burning

    Mae Ivor Novello o Gaerdydd yn ysgrifennu Keep the Home Fires Burning, y gân a gariodd Brydain drwy’r Rhyfel Mawr.

    Keep the Home Fires Burning
  3. Coed Mametz

    Mae’r 38ain Adran (Gymreig) yn ymosod ar Goed Mametz ar y Somme. Mae’n cipio’r coed ar ôl pum diwrnod ar gost o tua 4,000 o glwyfedigion.

    Coed Mametz
  4. Y Gadair Ddu

    Yn Eisteddfod Penbedw cyhoeddir mai Hedd Wyn yw’r bardd buddugol. Roedd wedi’i ladd ym Mhasschendaele wythnosau ynghynt, a gorchuddir y gadair â lliain du.

    Y Gadair Ddu

Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf