Ar 28 Gorffennaf 1865 cyrhaeddodd y Mimosa Batagonia gyda 153 o ymfudwyr o Gymru, a ddaeth i’r lan lle saif Porth Madryn heddiw. Ohonynt hwy y tyfodd y Wladfa, y gymuned Gymreig yn yr Ariannin.FfynhonnellY Wladfa ↗Wikipedia (Saesneg)Galwodd Michael D. Jones o’r Bala am “Gymru fach y tu hwnt i Gymru”; aeth Lewis Jones a Love Jones-Parry allan ddiwedd 1862, ac enwyd y bae’n Borth Madryn ar ôl ystad Jones-Parry; cyrhaeddodd y Mimosa ar 28 Gorffennaf 1865 gyda 153 o ymfudwyr Cymreig; roedd eu caer gyntaf yn Rawson, prifddinas Chubut heddiw; Aaron Jenkins a arweiniodd ddyfrhau rhan isaf dyffryn Chubut, o syniad ei wraig Rachel, y gyfundrefn gyntaf o’i bath yn yr Ariannin, ac erbyn 1885 tyfai’r dyffryn 6,000 tunnell o wenith; enwyd Trelew, tref Llew, ar ôl Lewis Jones; cyrhaeddodd ymfudwyr Gwm Hyfryd ddiwedd Tachwedd 1885; Gaiman a Threvelin yw canolfannau’r gymuned heddiw; mae rhwng tua 1,500 a 5,000 o bobl ym Mhatagonia’n siarad Cymraeg, a dilynodd 1,411 ddosbarthiadau Cymraeg yn 2019, y nifer uchaf erioed.
| Glanio | 28 Gorffennaf 1865 |
|---|---|
| Llong | Y Mimosa, o Lerpwl |
| Ymfudwyr | 153 |
| Ble | Dyffryn Camwy, Patagonia |
Cymru fach tu hwnt i Gymru#
Breuddwyd Michael D. Jones, y pregethwr yn y Bala, ydoedd: Cymru fach y tu hwnt i Gymru. Aeth Lewis Jones a Love Jones-Parry allan ddiwedd 1862 i weld y tir, ac enwyd y bae glanio yn Borth Madryn ar ôl ystad Jones-Parry.FfynhonnellY Wladfa ↗Wikipedia (Saesneg)Galwodd Michael D. Jones o’r Bala am “Gymru fach y tu hwnt i Gymru”; aeth Lewis Jones a Love Jones-Parry allan ddiwedd 1862, ac enwyd y bae’n Borth Madryn ar ôl ystad Jones-Parry; cyrhaeddodd y Mimosa ar 28 Gorffennaf 1865 gyda 153 o ymfudwyr Cymreig; roedd eu caer gyntaf yn Rawson, prifddinas Chubut heddiw; Aaron Jenkins a arweiniodd ddyfrhau rhan isaf dyffryn Chubut, o syniad ei wraig Rachel, y gyfundrefn gyntaf o’i bath yn yr Ariannin, ac erbyn 1885 tyfai’r dyffryn 6,000 tunnell o wenith; enwyd Trelew, tref Llew, ar ôl Lewis Jones; cyrhaeddodd ymfudwyr Gwm Hyfryd ddiwedd Tachwedd 1885; Gaiman a Threvelin yw canolfannau’r gymuned heddiw; mae rhwng tua 1,500 a 5,000 o bobl ym Mhatagonia’n siarad Cymraeg, a dilynodd 1,411 ddosbarthiadau Cymraeg yn 2019, y nifer uchaf erioed.
Y fordaith#
Gadawodd y Mimosa, llong de, Lerpwl ar 28 Mai 1865 a chyrraedd Patagonia ddeufis a phedwar diwrnod yn ddiweddarach, yng nghanol gaeaf y de. Roedd llawer o’r teithwyr yn hanu o Aberdâr, Aberpennar ac Abercwmboi yng Nghwm Cynon.FfynhonnellThe history of the Welsh people in Patagonia ↗Llywodraeth Cymru, Wales.com (Saesneg)Gadawodd y Mimosa, llong de, Lerpwl ar 28 Mai a chyrraedd Patagonia ddeufis a phedwar diwrnod yn ddiweddarach, ym mherfeddion gaeaf 1865; roedd tua 150 arni, llawer o Aberdâr, Aberpennar ac Abercwmboi yng nghwm Cynon; cawsant dir mewn sychder; helpodd llawer o bobl y Tehuelche hwy, gan eu dysgu i hela a chyfnewid cig guanaco am fara Cymreig; mae tua 30 o gapeli Cymraeg yn y dyffryn; mae Trelew’n cynnal yr eisteddfod flynyddol ac mae ganddi ysgolion dwyieithog, ac mae Prosiect yr Iaith Gymraeg wedi dysgu Cymraeg yno er 1997.


Dŵr i’r dyffryn sych#
Caled fu’r blynyddoedd cyntaf, gyda sychder a llifogydd sydyn. Rachel Jenkins a gynigiodd gamlesi gyntaf, a’r dyfrhau a arweiniodd ei gŵr Aaron ar ran isaf Camwy oedd y cyntaf yn yr Ariannin. Erbyn 1885 tyfai’r dyffryn 6,000 tunnell o wenith.FfynonellauY Wladfa ↗Wikipedia (Saesneg)Galwodd Michael D. Jones o’r Bala am “Gymru fach y tu hwnt i Gymru”; aeth Lewis Jones a Love Jones-Parry allan ddiwedd 1862, ac enwyd y bae’n Borth Madryn ar ôl ystad Jones-Parry; cyrhaeddodd y Mimosa ar 28 Gorffennaf 1865 gyda 153 o ymfudwyr Cymreig; roedd eu caer gyntaf yn Rawson, prifddinas Chubut heddiw; Aaron Jenkins a arweiniodd ddyfrhau rhan isaf dyffryn Chubut, o syniad ei wraig Rachel, y gyfundrefn gyntaf o’i bath yn yr Ariannin, ac erbyn 1885 tyfai’r dyffryn 6,000 tunnell o wenith; enwyd Trelew, tref Llew, ar ôl Lewis Jones; cyrhaeddodd ymfudwyr Gwm Hyfryd ddiwedd Tachwedd 1885; Gaiman a Threvelin yw canolfannau’r gymuned heddiw; mae rhwng tua 1,500 a 5,000 o bobl ym Mhatagonia’n siarad Cymraeg, a dilynodd 1,411 ddosbarthiadau Cymraeg yn 2019, y nifer uchaf erioed.The history of the Welsh people in Patagonia ↗Llywodraeth Cymru, Wales.com (Saesneg)Gadawodd y Mimosa, llong de, Lerpwl ar 28 Mai a chyrraedd Patagonia ddeufis a phedwar diwrnod yn ddiweddarach, ym mherfeddion gaeaf 1865; roedd tua 150 arni, llawer o Aberdâr, Aberpennar ac Abercwmboi yng nghwm Cynon; cawsant dir mewn sychder; helpodd llawer o bobl y Tehuelche hwy, gan eu dysgu i hela a chyfnewid cig guanaco am fara Cymreig; mae tua 30 o gapeli Cymraeg yn y dyffryn; mae Trelew’n cynnal yr eisteddfod flynyddol ac mae ganddi ysgolion dwyieithog, ac mae Prosiect yr Iaith Gymraeg wedi dysgu Cymraeg yno er 1997.
Bu llawer o bobl y Tehuelche yn gymorth i’r ymfudwyr, gan eu dysgu i hela a chyfnewid cig gwanaco am fara Cymreig.FfynhonnellThe history of the Welsh people in Patagonia ↗Llywodraeth Cymru, Wales.com (Saesneg)Gadawodd y Mimosa, llong de, Lerpwl ar 28 Mai a chyrraedd Patagonia ddeufis a phedwar diwrnod yn ddiweddarach, ym mherfeddion gaeaf 1865; roedd tua 150 arni, llawer o Aberdâr, Aberpennar ac Abercwmboi yng nghwm Cynon; cawsant dir mewn sychder; helpodd llawer o bobl y Tehuelche hwy, gan eu dysgu i hela a chyfnewid cig guanaco am fara Cymreig; mae tua 30 o gapeli Cymraeg yn y dyffryn; mae Trelew’n cynnal yr eisteddfod flynyddol ac mae ganddi ysgolion dwyieithog, ac mae Prosiect yr Iaith Gymraeg wedi dysgu Cymraeg yno er 1997.
Trelew, y Gaiman a Chwm Hyfryd#
Enwyd Trelew, Tref Llew, ar ôl Lewis Jones, y grym y tu ôl i’r rheilffordd a agorodd yn 1886. Cododd capeli yn y Gaiman ac ar hyd y dyffryn, ac yn 1885 cyrhaeddodd ymfudwyr Gwm Hyfryd, ymhell i’r gorllewin.FfynhonnellY Wladfa ↗Wikipedia (Saesneg)Galwodd Michael D. Jones o’r Bala am “Gymru fach y tu hwnt i Gymru”; aeth Lewis Jones a Love Jones-Parry allan ddiwedd 1862, ac enwyd y bae’n Borth Madryn ar ôl ystad Jones-Parry; cyrhaeddodd y Mimosa ar 28 Gorffennaf 1865 gyda 153 o ymfudwyr Cymreig; roedd eu caer gyntaf yn Rawson, prifddinas Chubut heddiw; Aaron Jenkins a arweiniodd ddyfrhau rhan isaf dyffryn Chubut, o syniad ei wraig Rachel, y gyfundrefn gyntaf o’i bath yn yr Ariannin, ac erbyn 1885 tyfai’r dyffryn 6,000 tunnell o wenith; enwyd Trelew, tref Llew, ar ôl Lewis Jones; cyrhaeddodd ymfudwyr Gwm Hyfryd ddiwedd Tachwedd 1885; Gaiman a Threvelin yw canolfannau’r gymuned heddiw; mae rhwng tua 1,500 a 5,000 o bobl ym Mhatagonia’n siarad Cymraeg, a dilynodd 1,411 ddosbarthiadau Cymraeg yn 2019, y nifer uchaf erioed.

Y Gymraeg yn yr Ariannin heddiw#
Mae rhwng 1,500 a 5,000 o bobl ym Mhatagonia’n siarad Cymraeg, ac yn 2019 roedd y nifer uchaf erioed, 1,411, yn ei dysgu. Mae Trelew yn cynnal ei Heisteddfod bob blwyddyn, ac mae’r Senedd yn helpu i ariannu ysgolion Cymraeg a Sbaeneg fel Ysgol yr Hendre.FfynonellauY Wladfa ↗Wikipedia (Saesneg)Galwodd Michael D. Jones o’r Bala am “Gymru fach y tu hwnt i Gymru”; aeth Lewis Jones a Love Jones-Parry allan ddiwedd 1862, ac enwyd y bae’n Borth Madryn ar ôl ystad Jones-Parry; cyrhaeddodd y Mimosa ar 28 Gorffennaf 1865 gyda 153 o ymfudwyr Cymreig; roedd eu caer gyntaf yn Rawson, prifddinas Chubut heddiw; Aaron Jenkins a arweiniodd ddyfrhau rhan isaf dyffryn Chubut, o syniad ei wraig Rachel, y gyfundrefn gyntaf o’i bath yn yr Ariannin, ac erbyn 1885 tyfai’r dyffryn 6,000 tunnell o wenith; enwyd Trelew, tref Llew, ar ôl Lewis Jones; cyrhaeddodd ymfudwyr Gwm Hyfryd ddiwedd Tachwedd 1885; Gaiman a Threvelin yw canolfannau’r gymuned heddiw; mae rhwng tua 1,500 a 5,000 o bobl ym Mhatagonia’n siarad Cymraeg, a dilynodd 1,411 ddosbarthiadau Cymraeg yn 2019, y nifer uchaf erioed.The history of the Welsh people in Patagonia ↗Wales.com, Llywodraeth Cymru (Saesneg)Daeth y Mimosa â’r ymfudwyr yn 1865; mae’r Gymraeg yn dal i gael ei dysgu a’i siarad, a Threlew sy’n cynnal yr Eisteddfod flynyddol.

Ffynonellau a darllen pellach





