Hanes Cymru / Cymru Glyndŵr

Cymru Glyndŵr

Pennal

Y pentref ger afon Dyfi lle, yn 1406, ysgrifennodd Owain Glyndŵr Lythyr Pennal at Frenin Ffrainc: ei gynllun ar gyfer Cymru annibynnol, gyda’i heglwys ei hun a dwy brifysgol.

Llun: Llythyr Pennal gwreiddiol, Mawrth 1406, oddi wrth Owain Glyndŵr at Siarl VI o Ffrainc, gyda’i sêl, yn yr Archives nationales, Paris · Archives nationales (France), CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Gwrando ar y dudalen hon 3 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft
1406 52.585° N, 3.931° W Agor mewn map ↗ Ar ein map →

Ystyr yr enw

Pennal: pen; ni chytunwyd ar ystyr y diwedd

Datgodio unrhyw enw lle arall →

Saif Pennal ar lan ogleddol afon Dyfi, ger Machynlleth. Yma, ym Mawrth 1406, y galwodd Owain Glyndŵr gyfarfod ac ysgrifennu Llythyr Pennal, ei gynllun ar gyfer Cymru annibynnol â’i heglwys ei hun a’i phrifysgolion ei hun.

Llythyr PennalMawrth 1406
Y gaer RufeinigTua 12 erw
Tomen ganoloesolCastell Tomen-las, yng nghanol y pentref

Cefn Caer

Gwarchodai caer Rufeinig fechan, Cefn Gaer, ryd neu fferi dros y Ddyfi ar Sarn Helen, ac mae ei holion o dan dŷ Cefn Caer o’r 14eg ganrif. Cafwyd darnau arian yr ymerawdwyr Titus a Domitian yno, a theilsen o’r Ail Leng Awgwstaidd.

Lleucu Llwyd

Dywedir mai merch o Bennal oedd Lleucu Llwyd, cariad y bardd Llywelyn Goch ap Meurig Hen a thestun un o’r marwnadau mwyaf grymus yn yr iaith Gymraeg.

Llythyr Pennal

Ysgrifennodd Owain mewn Lladin at Siarl VI, brenin Ffrainc. Addawodd Gymru i’r Pab Bened XIII a gosod allan Gymru â’i heglwys ei hun, â chlerigwyr a fedrai siarad Cymraeg, a dwy brifysgol. Dyma’r unig bolisi ar gyfer Cymru annibynnol sydd wedi dod i lawr atom o’r Oesoedd Canol.

Y llythyr heddiw

Cedwir y llythyr yn archifau cenedlaethol Ffrainc, dan sêl Owain ei hun. Daeth adref ar gyfer arddangosfa yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru yn 2000, rhoddwyd copïau wedi’u selio â chastiau o’i sêl i sefydliadau Cymru yn 2009, ac mae ymgyrch i’w gael yn ôl am byth.

Pentref ar y Ddyfi

Cynhaliodd Owain ei senedd olaf yma ger eglwys Sant Pedr ad Vincula, â’i mynwent gron, ac mae gardd goffa i dywysogion Cymru yn y pentref. Ddechrau’r 19eg ganrif deuai llechi o Gorris, Aberllefenni ac Abergynolwyn ar gefn ceffylau at geiau ar y Ddyfi.

Ymweld

Mae Pennal ar yr A493 rhwng Machynlleth a Thywyn, o fewn Parc Cenedlaethol Eryri. Mae’r canwr Richard Rees, a fu’n ffermio gerllaw, yn gorwedd yn y fynwent, ac roedd Robert Plant yn byw ym Mron-yr-Aur gerllaw pan ysgrifennodd ‘Stairway to Heaven’.

Ffynonellau a darllen pellach

Wicipedia ↗

Ysgrifennwyd gan Ifan Cyhoeddwyd gyntaf Diweddarwyd ddiwethaf