
Hanes Cymru / Cymru’r Tuduriaid a’r Stiwartiaid
Cymru’r Tuduriaid a’r Stiwartiaid
Tŷ Mawr Wybrnant
Y ffermdy yn y bryniau uwchben Penmachno lle ganed William Morgan, y gŵr a roddodd y Beibl cyfan yn Gymraeg i Gymru yn 1588.
Llun: Porthdy Mawr Castell Rhaglan · Bob McCaffrey, CC BY-SA 2.0 · Wikimedia Commons

Ystyr yr enw
Tŷ Mawr Wybrnant: y tŷ mawr yn Wybrnant, cwm nant Wybr
Tŷ Mawr Wybrnant
- Tŷ tŷ
- Mawr mawr
- Wybrnant cwm nant Wybr
Saif Tŷ Mawr Wybrnant yng nghwm tawel Wybrnant, uwchben Penmachno. Yma, tua 1545, y ganed William Morgan, y gŵr a roddodd y Beibl cyfan i’r Cymry yn eu hiaith eu hunain.FfynonellauTŷ Mawr Wybrnant ↗Wikipedia (Saesneg)Tŷ Mawr Wybrnant, tŷ yng nghwm Wybrnant, yng nghymuned Bro Machno ger Betws-y-coed, man geni’r Esgob William Morgan, y cyntaf i gyfieithu’r Beibl cyfan i’r Gymraeg; yn eiddo i’r Ymddiriedolaeth Genedlaethol ac wedi’i adfer i’w olwg debygol yn yr 16eg ganrif, yn y 1980au, i nodi pedwar can mlynedd ers y cyfieithiad; er gwaethaf ei enw mae’n fach iawn yn ôl safonau heddiw; ynddo mae hen ddodrefn a chasgliad o Feiblau Cymraeg, gan gynnwys Beibl William Morgan o 1588, a Beiblau mewn llawer iaith arall a roddwyd gan ymwelwyr o bob rhan o’r byd; hawsaf ei gyrraedd o Benmachno, 4 milltir o Fetws-y-coed, neu o’r A470 rhwng Betws-y-coed a Dolwyddelan; enwir y tŷ ar ôl afon Wybrnant; yn yr enw, nant yw ffrwd fach a hen air am awyr neu gwmwl yw wybr, er bod rhai’n ei darddu o ‘gwiber’.Ty-Mawr, Wybrnant ↗Comisiwn Brenhinol Henebion Cymru (Saesneg)Cofnod Coflein (NPRN 16966): tŷ o ddiwedd yr 16eg ganrif neu ddechrau’r 17eg â gwreiddiau cynharach, a nodir fel man geni’r Esgob Morgan, yn 1545, cyfieithydd y Beibl Cymraeg cyflawn cyntaf, a gyhoeddwyd yn 1588; fe’i hadferwyd a’i addasu yn 1888 ac yn 1987–8 i nodi hyn; tŷ deulawr â muriau o slabiau carreg gwastad ar sylfeini o glogfeini enfawr, a tho llechi talcennog rhwng simneiau talcen carreg enfawr; credir bod coed cwpl wedi goroesi o adeilad cynharach.William Morgan (bishop) ↗Wikipedia (Saesneg)Ganed tua 1545 yn Nhŷ Mawr Wybrnant ym mhlwyf Penmachno, cafodd ei addysg yng Ngwydir yn ôl pob tebyg, yna yng Ngholeg Sant Ioan, Caergrawnt (BA 1568, DD 1583); ficer Llanrhaeadr-ym-Mochnant o 1578, lle gwnaeth ei gyfieithiad; mae ei Feibl yn 1588, yr Hen Destament o’r Hebraeg gyda diwygiad o Destament Newydd Salesbury, yn gofeb fawr yn hanes yr iaith Gymraeg ac fe alluogodd y Cymry i ddarllen y Beibl yn eu hiaith eu hunain; yn esgob Llandaf yn 1595 a Llanelwy yn 1601, bu farw ar 10 Medi 1604; ceidw’r Ymddiriedolaeth Genedlaethol Dŷ Mawr yn amgueddfa.
| Ganed William Morgan | Tua 1545FfynonellauWilliam Morgan (bishop) ↗Wikipedia (Saesneg)Ganed tua 1545 yn Nhŷ Mawr Wybrnant ym mhlwyf Penmachno, cafodd ei addysg yng Ngwydir yn ôl pob tebyg, yna yng Ngholeg Sant Ioan, Caergrawnt (BA 1568, DD 1583); ficer Llanrhaeadr-ym-Mochnant o 1578, lle gwnaeth ei gyfieithiad; mae ei Feibl yn 1588, yr Hen Destament o’r Hebraeg gyda diwygiad o Destament Newydd Salesbury, yn gofeb fawr yn hanes yr iaith Gymraeg ac fe alluogodd y Cymry i ddarllen y Beibl yn eu hiaith eu hunain; yn esgob Llandaf yn 1595 a Llanelwy yn 1601, bu farw ar 10 Medi 1604; ceidw’r Ymddiriedolaeth Genedlaethol Dŷ Mawr yn amgueddfa.Ty-Mawr, Wybrnant ↗Comisiwn Brenhinol Henebion Cymru (Saesneg)Cofnod Coflein (NPRN 16966): tŷ o ddiwedd yr 16eg ganrif neu ddechrau’r 17eg â gwreiddiau cynharach, a nodir fel man geni’r Esgob Morgan, yn 1545, cyfieithydd y Beibl Cymraeg cyflawn cyntaf, a gyhoeddwyd yn 1588; fe’i hadferwyd a’i addasu yn 1888 ac yn 1987–8 i nodi hyn; tŷ deulawr â muriau o slabiau carreg gwastad ar sylfeini o glogfeini enfawr, a tho llechi talcennog rhwng simneiau talcen carreg enfawr; credir bod coed cwpl wedi goroesi o adeilad cynharach. |
|---|---|
| Y Beibl cyssegr-lan | 1588FfynonellauWilliam Morgan (bishop) ↗Wikipedia (Saesneg)Ganed tua 1545 yn Nhŷ Mawr Wybrnant ym mhlwyf Penmachno, cafodd ei addysg yng Ngwydir yn ôl pob tebyg, yna yng Ngholeg Sant Ioan, Caergrawnt (BA 1568, DD 1583); ficer Llanrhaeadr-ym-Mochnant o 1578, lle gwnaeth ei gyfieithiad; mae ei Feibl yn 1588, yr Hen Destament o’r Hebraeg gyda diwygiad o Destament Newydd Salesbury, yn gofeb fawr yn hanes yr iaith Gymraeg ac fe alluogodd y Cymry i ddarllen y Beibl yn eu hiaith eu hunain; yn esgob Llandaf yn 1595 a Llanelwy yn 1601, bu farw ar 10 Medi 1604; ceidw’r Ymddiriedolaeth Genedlaethol Dŷ Mawr yn amgueddfa.Ty-Mawr, Wybrnant ↗Comisiwn Brenhinol Henebion Cymru (Saesneg)Cofnod Coflein (NPRN 16966): tŷ o ddiwedd yr 16eg ganrif neu ddechrau’r 17eg â gwreiddiau cynharach, a nodir fel man geni’r Esgob Morgan, yn 1545, cyfieithydd y Beibl Cymraeg cyflawn cyntaf, a gyhoeddwyd yn 1588; fe’i hadferwyd a’i addasu yn 1888 ac yn 1987–8 i nodi hyn; tŷ deulawr â muriau o slabiau carreg gwastad ar sylfeini o glogfeini enfawr, a tho llechi talcennog rhwng simneiau talcen carreg enfawr; credir bod coed cwpl wedi goroesi o adeilad cynharach. |
| Yng ngofal | Yr Ymddiriedolaeth GenedlaetholFfynhonnellTŷ Mawr Wybrnant ↗Wikipedia (Saesneg)Tŷ Mawr Wybrnant, tŷ yng nghwm Wybrnant, yng nghymuned Bro Machno ger Betws-y-coed, man geni’r Esgob William Morgan, y cyntaf i gyfieithu’r Beibl cyfan i’r Gymraeg; yn eiddo i’r Ymddiriedolaeth Genedlaethol ac wedi’i adfer i’w olwg debygol yn yr 16eg ganrif, yn y 1980au, i nodi pedwar can mlynedd ers y cyfieithiad; er gwaethaf ei enw mae’n fach iawn yn ôl safonau heddiw; ynddo mae hen ddodrefn a chasgliad o Feiblau Cymraeg, gan gynnwys Beibl William Morgan o 1588, a Beiblau mewn llawer iaith arall a roddwyd gan ymwelwyr o bob rhan o’r byd; hawsaf ei gyrraedd o Benmachno, 4 milltir o Fetws-y-coed, neu o’r A470 rhwng Betws-y-coed a Dolwyddelan; enwir y tŷ ar ôl afon Wybrnant; yn yr enw, nant yw ffrwd fach a hen air am awyr neu gwmwl yw wybr, er bod rhai’n ei darddu o ‘gwiber’. |
Y tŷ yn y Wybrnant
Mae’r tŷ o ddiwedd yr 16eg ganrif neu ddechrau’r 17eg, â gwreiddiau cynharach, yn ddeulawr o slabiau carreg gwastad ar sylfeini o glogfeini mawr, â simneiau carreg enfawr ar y ddau ben. Mae’n fach yn ôl safonau heddiw, ond yn yr 16eg ganrif roedd yn dŷ sylweddol, yn enwedig mewn lle mor ddiarffordd.FfynonellauTy-Mawr, Wybrnant ↗Comisiwn Brenhinol Henebion Cymru (Saesneg)Cofnod Coflein (NPRN 16966): tŷ o ddiwedd yr 16eg ganrif neu ddechrau’r 17eg â gwreiddiau cynharach, a nodir fel man geni’r Esgob Morgan, yn 1545, cyfieithydd y Beibl Cymraeg cyflawn cyntaf, a gyhoeddwyd yn 1588; fe’i hadferwyd a’i addasu yn 1888 ac yn 1987–8 i nodi hyn; tŷ deulawr â muriau o slabiau carreg gwastad ar sylfeini o glogfeini enfawr, a tho llechi talcennog rhwng simneiau talcen carreg enfawr; credir bod coed cwpl wedi goroesi o adeilad cynharach.Tŷ Mawr Wybrnant ↗Wicipedia CymraegWicipedia Cymraeg: Tŷ Mawr Wybrnant, yng nghwm Wybrnant ym Mhenmachno, ger Betws-y-coed, adnabyddus fel man geni’r Esgob William Morgan, y person cyntaf i gyfieithu’r Beibl cyfan i’r Gymraeg; yn eiddo i’r Ymddiriedolaeth Genedlaethol ac wedi’i adfer yn ofalus i edrych fel yr oedd yn yr 16eg ganrif; nid yw’n dŷ mawr yn ôl safonau heddiw, ond yn yr 16eg ganrif roedd yn dŷ sylweddol, yn enwedig mewn lle mor ddiarffordd; ynddo mae enghreifftiau o hen ddodrefn Cymreig a chasgliad o Feiblau Cymraeg, gan gynnwys copi o Feibl William Morgan a argraffwyd yn 1588; mae llechen uwchben y drws yn cofnodi mai yno y ganed William Morgan; mae hen lwybr dros Fwlch Cyfyng yn cysylltu’r Wybrnant a Dyffryn Lledr; ym mis Mawrth 2024 cafodd yr adeilad dros £250,000 i gynnig profiad gwell i ymwelwyr.
Mab o ystâd Gwydir
Roedd tad William Morgan, John ap Morgan ap Llywelyn, yn dal tir ar ystâd Gwydir, ac mae’n debyg i’r bachgen gael ei addysg yng Ngwydir cyn mynd i Goleg Sant Ioan, Caergrawnt, yn 1565. Yno astudiodd Roeg, Hebraeg ac Aramaeg.FfynonellauMorgan, William (c. 1545 – 1604), bishop, and translator of the Bible into Welsh ↗Glanmor Williams, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned yn Nhŷ Mawr, Wybrnant, ym mhlwyf Penmachno, mab John ap Morgan ap Llywelyn, deiliad ar ystad Gwydir, a’i wraig Lowri, merch William ap John ap Madog; dywedir iddo gael ei addysg gyntaf gan gyn-fynach, ac aeth i Goleg St John, Caergrawnt, yn is-sisar yn 1565; B.A. 1568, M.A. 1571, B.D. 1578 a D.D. 1583; gallai fod wedi defnyddio Hen Destament Lladin Tremellius (1575); ordeiniwyd yn ddiacon yn Ely ar 15 Ebrill 1568, yn 23 oed, ac yn offeiriad ar 21 Rhagfyr; ficer y Trallwng (1575–9), ficer Llanrhaeadr-ym-Mochnant a Llanarmon (1578–95), rheithor Llanfyllin (1579–1601) a pherson Pennant Melangell (1588–95); yn 1579 cyfarfu gyntaf â’r archesgob Whitgift, a’i calonogodd yn fawr yn ei waith cyfieithu; dengys y cofnodion ef yn berson cydwybodol.William Morgan (bishop) ↗Wikipedia (Saesneg)Ganed tua 1545 yn Nhŷ Mawr Wybrnant ym mhlwyf Penmachno, cafodd ei addysg yng Ngwydir yn ôl pob tebyg, yna yng Ngholeg Sant Ioan, Caergrawnt (BA 1568, DD 1583); ficer Llanrhaeadr-ym-Mochnant o 1578, lle gwnaeth ei gyfieithiad; mae ei Feibl yn 1588, yr Hen Destament o’r Hebraeg gyda diwygiad o Destament Newydd Salesbury, yn gofeb fawr yn hanes yr iaith Gymraeg ac fe alluogodd y Cymry i ddarllen y Beibl yn eu hiaith eu hunain; yn esgob Llandaf yn 1595 a Llanelwy yn 1601, bu farw ar 10 Medi 1604; ceidw’r Ymddiriedolaeth Genedlaethol Dŷ Mawr yn amgueddfa.William Morgan (bishop) ↗Wikipedia (Saesneg)Esgob Llandaf a Llanelwy (c. 1545 – 10 Medi 1604) a chyfieithydd Y Beibl cyssegr-lan, y Beibl cyfan cyntaf yn Gymraeg, o’r Roeg a’r Hebraeg; gyda William Salesbury ymhlith yr awduron mwyaf dylanwadol wrth lunio’r Gymraeg llenyddol safonol; yng Nghaergrawnt astudiodd athroniaeth, mathemateg a Groeg, yna saith mlynedd o astudiaethau Beiblaidd mewn Groeg, Hebraeg ac Aramaeg; helpodd Edmwnd Prys, a aned ddeuddeng milltir o’i fan geni, ef yn ddiweddarach; dechreuodd yr Hen Destament yn gynnar yn yr 1580au; rhoddodd sillafiadau Lladinaidd Salesbury heibio gan mwyaf, gan ffafrio sillafu agos at y llafar, fel y gallai hyd yn oed y rhai na fedrent ddarllen ddeall ei Feibl pan ddarllenid ef bob Sul; diwygiodd y Llyfr Gweddi, a gyhoeddwyd yn 1599; arhosodd ei Feibl, a ddiwygiwyd gan Richard Parry a John Davies yn 1620, yn Feibl Cymraeg safonol hyd 1988; ysgrifennodd Isaac Thomas ei fod ‘ar yr un gwastad â fersiwn Almaeneg Luther a’r Fersiwn Awdurdodedig Saesneg’, ac ‘oni bai am y Beibl Cymraeg byddai’r iaith Gymraeg wedi diflannu’n raddol ond yn sicr’; galwodd Glanmor Williams ef yn ‘orchest ddigymar’, ‘y safon a’r patrwm i waith pob awdur diweddarach a ysgrifennai yn Gymraeg’; ceidw’r Ymddiriedolaeth Genedlaethol Dŷ Mawr Wybrnant; mae plac llechen yn eglwys Sant Dogfan, Llanrhaeadr-ym-Mochnant, yn ei gofio; yn 2019 enwyd adeilad newydd Llywodraeth y DU yn y Sgwâr Canolog, Caerdydd, yn Dŷ William Morgan.
Beibl 1588
Yn ficer Llanrhaeadr-ym-Mochnant cyfieithodd yr Hen Destament o’r Hebraeg ac adolygu’r Newydd, ac aeth y Beibl cyfan drwy’r wasg yn 1588. Mae’n ‘gofadail fawr yn hanes yr iaith Gymraeg’, a bu’n Feibl Cymraeg safonol hyd 1988.FfynonellauWilliam Morgan (bishop) ↗Wikipedia (Saesneg)Ganed tua 1545 yn Nhŷ Mawr Wybrnant ym mhlwyf Penmachno, cafodd ei addysg yng Ngwydir yn ôl pob tebyg, yna yng Ngholeg Sant Ioan, Caergrawnt (BA 1568, DD 1583); ficer Llanrhaeadr-ym-Mochnant o 1578, lle gwnaeth ei gyfieithiad; mae ei Feibl yn 1588, yr Hen Destament o’r Hebraeg gyda diwygiad o Destament Newydd Salesbury, yn gofeb fawr yn hanes yr iaith Gymraeg ac fe alluogodd y Cymry i ddarllen y Beibl yn eu hiaith eu hunain; yn esgob Llandaf yn 1595 a Llanelwy yn 1601, bu farw ar 10 Medi 1604; ceidw’r Ymddiriedolaeth Genedlaethol Dŷ Mawr yn amgueddfa.William Morgan (esgob) ↗Wicipedia CymraegYr Esgob William Morgan (1545 – 10 Medi 1604), y gŵr a gyfieithodd y Beibl yn gyflawn i’r Gymraeg am y tro cyntaf, a gyhoeddwyd yn 1588; credir mai hynny yn fwy na dim arall fu’n gyfrifol i’r Gymraeg oroesi; ganwyd yn Nhŷ Mawr y Wybrnant ger Penmachno, yn fab i denant ar ystad Gwydir, y mae’n debyg i’w thirfeddiannwr, Morys Wyn, ddarparu addysg i rai o feibion ei denantiaid drwy ei gaplan; yng Nghaergrawnt treuliodd dair blynedd ar ddeg i gyd, gan feistroli Lladin, Hebraeg, Aramaeg, Ffrangeg ac Almaeneg yn ogystal â gweithiau Tadau’r Eglwys a diwinyddion Protestannaidd y cyfnod; yn 1578 fe’i penodwyd hefyd yn Bregethwr y Brifysgol yng Nghaergrawnt; yn Llanrhaeadr-ym-Mochnant priododd Catherine ferch George, ac yno y gwnaeth lawer o’i waith cyfieithu; rhoddodd Testament Newydd Salesbury sail hynod werthfawr i’w gyfieithiad; erbyn 1587 roedd wedi gorffen yr Hen Destament, y Testament Newydd a’r Apocryffa, ac aeth y cyfan drwy’r wasg yn 1588.William Morgan (bishop) ↗Wikipedia (Saesneg)Esgob Llandaf a Llanelwy (c. 1545 – 10 Medi 1604) a chyfieithydd Y Beibl cyssegr-lan, y Beibl cyfan cyntaf yn Gymraeg, o’r Roeg a’r Hebraeg; gyda William Salesbury ymhlith yr awduron mwyaf dylanwadol wrth lunio’r Gymraeg llenyddol safonol; yng Nghaergrawnt astudiodd athroniaeth, mathemateg a Groeg, yna saith mlynedd o astudiaethau Beiblaidd mewn Groeg, Hebraeg ac Aramaeg; helpodd Edmwnd Prys, a aned ddeuddeng milltir o’i fan geni, ef yn ddiweddarach; dechreuodd yr Hen Destament yn gynnar yn yr 1580au; rhoddodd sillafiadau Lladinaidd Salesbury heibio gan mwyaf, gan ffafrio sillafu agos at y llafar, fel y gallai hyd yn oed y rhai na fedrent ddarllen ddeall ei Feibl pan ddarllenid ef bob Sul; diwygiodd y Llyfr Gweddi, a gyhoeddwyd yn 1599; arhosodd ei Feibl, a ddiwygiwyd gan Richard Parry a John Davies yn 1620, yn Feibl Cymraeg safonol hyd 1988; ysgrifennodd Isaac Thomas ei fod ‘ar yr un gwastad â fersiwn Almaeneg Luther a’r Fersiwn Awdurdodedig Saesneg’, ac ‘oni bai am y Beibl Cymraeg byddai’r iaith Gymraeg wedi diflannu’n raddol ond yn sicr’; galwodd Glanmor Williams ef yn ‘orchest ddigymar’, ‘y safon a’r patrwm i waith pob awdur diweddarach a ysgrifennai yn Gymraeg’; ceidw’r Ymddiriedolaeth Genedlaethol Dŷ Mawr Wybrnant; mae plac llechen yn eglwys Sant Dogfan, Llanrhaeadr-ym-Mochnant, yn ei gofio; yn 2019 enwyd adeilad newydd Llywodraeth y DU yn y Sgwâr Canolog, Caerdydd, yn Dŷ William Morgan.
Heb y Beibl Cymraeg byddai’r iaith Gymraeg wedi diflannu’n raddol ond yn sicr.
Isaac ThomasFfynhonnellWilliam Morgan (bishop) ↗Wikipedia (Saesneg)Esgob Llandaf a Llanelwy (c. 1545 – 10 Medi 1604) a chyfieithydd Y Beibl cyssegr-lan, y Beibl cyfan cyntaf yn Gymraeg, o’r Roeg a’r Hebraeg; gyda William Salesbury ymhlith yr awduron mwyaf dylanwadol wrth lunio’r Gymraeg llenyddol safonol; yng Nghaergrawnt astudiodd athroniaeth, mathemateg a Groeg, yna saith mlynedd o astudiaethau Beiblaidd mewn Groeg, Hebraeg ac Aramaeg; helpodd Edmwnd Prys, a aned ddeuddeng milltir o’i fan geni, ef yn ddiweddarach; dechreuodd yr Hen Destament yn gynnar yn yr 1580au; rhoddodd sillafiadau Lladinaidd Salesbury heibio gan mwyaf, gan ffafrio sillafu agos at y llafar, fel y gallai hyd yn oed y rhai na fedrent ddarllen ddeall ei Feibl pan ddarllenid ef bob Sul; diwygiodd y Llyfr Gweddi, a gyhoeddwyd yn 1599; arhosodd ei Feibl, a ddiwygiwyd gan Richard Parry a John Davies yn 1620, yn Feibl Cymraeg safonol hyd 1988; ysgrifennodd Isaac Thomas ei fod ‘ar yr un gwastad â fersiwn Almaeneg Luther a’r Fersiwn Awdurdodedig Saesneg’, ac ‘oni bai am y Beibl Cymraeg byddai’r iaith Gymraeg wedi diflannu’n raddol ond yn sicr’; galwodd Glanmor Williams ef yn ‘orchest ddigymar’, ‘y safon a’r patrwm i waith pob awdur diweddarach a ysgrifennai yn Gymraeg’; ceidw’r Ymddiriedolaeth Genedlaethol Dŷ Mawr Wybrnant; mae plac llechen yn eglwys Sant Dogfan, Llanrhaeadr-ym-Mochnant, yn ei gofio; yn 2019 enwyd adeilad newydd Llywodraeth y DU yn y Sgwâr Canolog, Caerdydd, yn Dŷ William Morgan.
Pedwar can mlynedd
Adferwyd y tŷ yn 1888, ac eto yn 1987–8 i nodi pedwar can mlynedd ers y cyfieithiad. Mae llechen uwchben y drws yn cofnodi mai yma y ganed William Morgan.FfynonellauTy-Mawr, Wybrnant ↗Comisiwn Brenhinol Henebion Cymru (Saesneg)Cofnod Coflein (NPRN 16966): tŷ o ddiwedd yr 16eg ganrif neu ddechrau’r 17eg â gwreiddiau cynharach, a nodir fel man geni’r Esgob Morgan, yn 1545, cyfieithydd y Beibl Cymraeg cyflawn cyntaf, a gyhoeddwyd yn 1588; fe’i hadferwyd a’i addasu yn 1888 ac yn 1987–8 i nodi hyn; tŷ deulawr â muriau o slabiau carreg gwastad ar sylfeini o glogfeini enfawr, a tho llechi talcennog rhwng simneiau talcen carreg enfawr; credir bod coed cwpl wedi goroesi o adeilad cynharach.Tŷ Mawr Wybrnant ↗Wicipedia CymraegWicipedia Cymraeg: Tŷ Mawr Wybrnant, yng nghwm Wybrnant ym Mhenmachno, ger Betws-y-coed, adnabyddus fel man geni’r Esgob William Morgan, y person cyntaf i gyfieithu’r Beibl cyfan i’r Gymraeg; yn eiddo i’r Ymddiriedolaeth Genedlaethol ac wedi’i adfer yn ofalus i edrych fel yr oedd yn yr 16eg ganrif; nid yw’n dŷ mawr yn ôl safonau heddiw, ond yn yr 16eg ganrif roedd yn dŷ sylweddol, yn enwedig mewn lle mor ddiarffordd; ynddo mae enghreifftiau o hen ddodrefn Cymreig a chasgliad o Feiblau Cymraeg, gan gynnwys copi o Feibl William Morgan a argraffwyd yn 1588; mae llechen uwchben y drws yn cofnodi mai yno y ganed William Morgan; mae hen lwybr dros Fwlch Cyfyng yn cysylltu’r Wybrnant a Dyffryn Lledr; ym mis Mawrth 2024 cafodd yr adeilad dros £250,000 i gynnig profiad gwell i ymwelwyr.
Ymweld
Y tu mewn mae hen ddodrefn Cymreig a chasgliad o Feiblau Cymraeg, yn eu plith Feibl William Morgan o 1588, a Beiblau mewn llawer iaith arall a roddwyd gan ymwelwyr o bob rhan o’r byd. Cyrhaeddir y tŷ o Benmachno, neu o’r A470 rhwng Betws-y-coed a Dolwyddelan, ac mae hen lwybr dros Fwlch Cyfyng yn arwain draw i Ddyffryn Lledr.FfynonellauTŷ Mawr Wybrnant ↗Wikipedia (Saesneg)Tŷ Mawr Wybrnant, tŷ yng nghwm Wybrnant, yng nghymuned Bro Machno ger Betws-y-coed, man geni’r Esgob William Morgan, y cyntaf i gyfieithu’r Beibl cyfan i’r Gymraeg; yn eiddo i’r Ymddiriedolaeth Genedlaethol ac wedi’i adfer i’w olwg debygol yn yr 16eg ganrif, yn y 1980au, i nodi pedwar can mlynedd ers y cyfieithiad; er gwaethaf ei enw mae’n fach iawn yn ôl safonau heddiw; ynddo mae hen ddodrefn a chasgliad o Feiblau Cymraeg, gan gynnwys Beibl William Morgan o 1588, a Beiblau mewn llawer iaith arall a roddwyd gan ymwelwyr o bob rhan o’r byd; hawsaf ei gyrraedd o Benmachno, 4 milltir o Fetws-y-coed, neu o’r A470 rhwng Betws-y-coed a Dolwyddelan; enwir y tŷ ar ôl afon Wybrnant; yn yr enw, nant yw ffrwd fach a hen air am awyr neu gwmwl yw wybr, er bod rhai’n ei darddu o ‘gwiber’.Tŷ Mawr Wybrnant ↗Wicipedia CymraegWicipedia Cymraeg: Tŷ Mawr Wybrnant, yng nghwm Wybrnant ym Mhenmachno, ger Betws-y-coed, adnabyddus fel man geni’r Esgob William Morgan, y person cyntaf i gyfieithu’r Beibl cyfan i’r Gymraeg; yn eiddo i’r Ymddiriedolaeth Genedlaethol ac wedi’i adfer yn ofalus i edrych fel yr oedd yn yr 16eg ganrif; nid yw’n dŷ mawr yn ôl safonau heddiw, ond yn yr 16eg ganrif roedd yn dŷ sylweddol, yn enwedig mewn lle mor ddiarffordd; ynddo mae enghreifftiau o hen ddodrefn Cymreig a chasgliad o Feiblau Cymraeg, gan gynnwys copi o Feibl William Morgan a argraffwyd yn 1588; mae llechen uwchben y drws yn cofnodi mai yno y ganed William Morgan; mae hen lwybr dros Fwlch Cyfyng yn cysylltu’r Wybrnant a Dyffryn Lledr; ym mis Mawrth 2024 cafodd yr adeilad dros £250,000 i gynnig profiad gwell i ymwelwyr.
Pobl y lle hwn
Ffynonellau a darllen pellach
Coflein: cofnod cenedlaethol y safle hwn ↗Cadw: cofnod yr adeilad rhestredig ↗Wicipedia ↗
Ysgrifennwyd gan Ifan Cyhoeddwyd gyntaf Diweddarwyd ddiwethaf


