Hanes Cymru / Llwybrau

Llwybr

Cymru’r campau

Llun: Stadiwm Principality o’r awyr, ger afon Taf yng nghanol Caerdydd · Clint Budd, CC BY 2.0 · Wikimedia Commons

Rygbi, pêl-droed, bocsio a seiclo: prin yw’r cenhedloedd mor fach sydd wedi ennill cymaint, na chanu mor uchel wrth wneud hynny.

Mae’r llwybr hwn yn rhedeg o sefydlu Cymdeithas Bêl-droed Cymru yn 1876 i dîm y menywod yn yr Ewros.

Clybiau, capiau a’r crys melyn

Ar 12 Mawrth 1881 cyfarfu un clwb ar ddeg yng Ngwesty’r Castell yng Nghastell-nedd i ffurfio undeb i Gymru; Undeb Pêl-droed Cymru oedd ei enw ar y dechrau, cymerodd yr enw Undeb Rygbi Cymru yn 1934, a heddiw mae ganddo 320 o glybiau. Enillodd Gareth Bale, a anwyd yng Nghaerdydd yn 1989, 111 o gapiau a sgorio 41 o goliau, ac arweiniodd Gymru i rownd gynderfynol Euro 2016 ac i Gwpan y Byd 2022, y cyntaf ers 1958. Yn 2018 Geraint Thomas, a ddechreuodd seiclo yn ddeg oed gyda’r Maindy Flyers, oedd y Cymro cyntaf i ennill y Tour de France, a chroesawyd ef gan 8,000 o bobl yng Nghastell Caerdydd.

Arosfannau ar y llwybr

  1. Cymdeithas Bêl-droed Cymru

    Sefydlir Cymdeithas Bêl-droed Cymru yn Wrecsam ac mae Cymru’n chwarae’r Alban yn ei gêm ryngwladol gyntaf, y trydydd tîm cenedlaethol hynaf yn y byd.

    Cymdeithas Bêl-droed Cymru
  2. Undeb Rygbi Cymru

    Daw clybiau ynghyd yng Nghastell-nedd i ffurfio Undeb Rygbi Cymru. Daw rygbi’n gêm y cymoedd a’r genedl.

    Undeb Rygbi Cymru
  3. Cymru’n curo’r Crysau Duon

    Mae Cymru’n ennill o 3–0 ar Barc yr Arfau, a daw Caerdydd yn ddinas yr un flwyddyn.

    Cymru’n curo’r Crysau Duon
  4. Y Gamp Lawn gyntaf

    Mae Cymru’n curo Lloegr, yr Alban, Iwerddon a Ffrainc mewn un tymor, y Gamp Lawn gyntaf yn hanes rygbi.

    Y Gamp Lawn gyntaf
  5. Freddie Welsh, pencampwr y byd

    Mae Freddie Welsh o Bontypridd yn dod yn bencampwr bocsio pwysau ysgafn y byd.

    Freddie Welsh, pencampwr y byd
  6. Y cais yna

    Mae Gareth Edwards yn gorffen symudiad hyd y cae i’r Barbariaid yn erbyn y Crysau Duon, a elwir yn aml y cais gorau erioed.

    Y cais yna
  7. Y Gamp Lawn

    Mae buddugoliaeth o 32–20 dros Iwerddon yng Nghaerdydd yn dod â 27 mlynedd o aros i ben: mae Cymru’n cipio’r Gamp Lawn gyda rygbi agored drwy’r tymor.

    Y Gamp Lawn
  8. Ewro 2016

    Yn eu pencampwriaeth fawr gyntaf ers 58 mlynedd, mae Cymru’n curo Gwlad Belg ac yn cyrraedd y rownd gynderfynol yn Ffrainc.

    Ewro 2016
  9. Geraint Thomas yn ennill y Tour

    Mae Geraint Thomas o Gaerdydd yn seiclo i Baris yn gwisgo’r crys melyn, y Cymro cyntaf i ennill y Tour de France.

    Geraint Thomas yn ennill y Tour
  10. Menywod Cymru yn yr Ewros

    Mae Cymru’n chwarae ym Mhencampwriaeth Ewrop y menywod yn y Swistir, eu twrnamaint mawr cyntaf.

    Menywod Cymru yn yr Ewros

Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf