Syr John Edward Lloyd
Hanesydd y tywysogion (wedi’i gofnodi)Yr hanesydd a ysgrifennodd yr hanes llawn cyntaf o Gymru o’r cyfnod cynharaf hyd 1282, ac a olygodd y Bywgraffiadur Cymreig.
Syr John Edward Lloyd
Hanes Cymru / Cymru’r Ugeinfed Ganrif
1929–2008
Y cyfansoddwr o Fargoed a roddodd i Gymru, gyda William Mathias, gerddoriaeth gerddorfaol ei hun, ac y mae ei enw ar Neuadd Hoddinott y BBC ym Mae Caerdydd.
Llun: Tai yng nghwm Tryweryn yng Nghapel Celyn, a dynnwyd gan Geoff Charles yn 1957 cyn boddi’r pentref · Geoff Charles, CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Roedd Alun Hoddinott o Fargoed yn un o’r cyfansoddwyr cerddoriaeth glasurol cyntaf o Gymru i ennill cydnabyddiaeth ryngwladol. Ysgrifennodd ddeg symffoni, concerti ac operâu, adeiladodd adran gerdd Caerdydd yn fwyaf yn Ewrop, ac roedd yn falch o gael ei alw’n gyfansoddwr Cymreig. Mae neuadd gyngerdd y BBC yng Nghaerdydd yn dwyn ei enw.FfynonellauAlun Hoddinott ↗Wikipedia (Saesneg)Alun Hoddinott CBE (1929 – 2008), cyfansoddwr cerddoriaeth glasurol o Gymro, un o’r cyntaf i ennill cydnabyddiaeth ryngwladol; ganed ym Margoed; daeth ei Goncerto Clarinét yng Ngŵyl Cheltenham 1954 gyda Gervase de Peyer, yr Hallé a Syr John Barbirolli ag enw cenedlaethol iddo, a dilynwyd hynny gan gomisiynau gan brif gerddorfeydd ac unawdwyr hyd ei farw; cefnogwyd gan gantorion fel Margaret Price, Gwyneth Jones, Thomas Allen a Geraint Evans a chan offerynwyr fel Rostropovich, Dennis Brain, Osian Ellis a John Ogdon; toreithiog mewn symffonïau, sonatâu a choncerti, a disgrifiwyd ei arddull yn ‘rhamantaidd fodernaidd’; fel Athro Cerdd yng Nghaerdydd ehangodd yr Adran Gerdd, gydag adeilad pwrpasol, i fod y fwyaf yn Ewrop yn y 1980au; dysgodd gyfansoddwyr gan gynnwys Karl Jenkins, Jeffrey Lewis, John Metcalf a John Buckley; doethuriaethau er anrhydedd gan yr Academi Gerdd Frenhinol ac eraill; Gwobr Glyndŵr 1997 yng Ngŵyl Machynlleth; Gwobr Cyflawniad Oes Cyngor Celfyddydau Cymru 1999; ar Ddydd Gŵyl Dewi 2007 perfformiwyd ei gylch caneuon Serenissima am y tro cyntaf yn Neuadd Dewi Sant, pan gyhoeddwyd y câi neuadd gyngerdd newydd Cerddorfa Genedlaethol Gymreig y BBC yng Nghanolfan Mileniwm Cymru ei henwi’n Neuadd Hoddinott y BBC, a agorwyd yn Ionawr 2009 gyda darn gan Hoddinott ei hun; bu farw yn Ysbyty Treforys, Abertawe, ym Mawrth 2008, yn 78 oed, y diwrnod wedi perfformiad cyntaf ei Music for String Quartet yn y Wigmore Hall; perfformiwyd ei waith olaf, y gerdd dôn Taliesin, am y tro cyntaf yng Ngŵyl Abertawe yn Hydref 2009.Hoddinott, Alun (1929 – 2008), composer and teacher ↗Rhidian Griffiths, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned ym Margoed ar 11 Awst 1929, mab yr athro ysgol Thomas Ivor Hoddinott a Gertrude Jones; symudodd y teulu i Gorseinon ac addysgwyd ef yn Ysgol Ramadeg Tregŵyr, gyda’i thraddodiad cerddorol cryf; dechreuodd ar y ffidil yn ifanc ac roedd yn un o aelodau cyntaf Cerddorfa Genedlaethol Ieuenctid Cymru, a ffurfiwyd yn 1946; ysgoloriaeth i Goleg y Brifysgol, Caerdydd, yr un flwyddyn, gyda gwersi cyfansoddi preifat gan Arthur Benjamin yn Llundain; B.Mus. 1949; penodwyd i Goleg Cerdd a Drama Caerdydd yn 1951; Gwobr Walford Davies am gyfansoddi 1953 a medal Cymdeithas Arnold Bax 1957; darlithydd yng Nghaerdydd 1959, D.Mus. 1960, Darllenydd 1963 ac Athro 1967; sefydlodd Ŵyl Cerddoriaeth yr Ugeinfed Ganrif Caerdydd, gan ddenu cyfansoddwyr fel Benjamin Britten ac Olivier Messiaen; ymddeolodd o’i gadair yn 1987 ac o’r Ŵyl yn 1989 i ganolbwyntio ar gyfansoddi; daeth i sylw cyffredinol yn 1954 pan berfformiwyd ei Goncerto Clarinét yng Ngŵyl Cheltenham gan Gervase de Peyer a’r Hallé dan John Barbirolli; datblygodd arddull gywrain a phersonol o liwiau cromatig a rhythmau cymhleth; deg symffoni a gweithiau cerddorfaol nodedig am eu lliw ac wedi’u hysbrydoli gan ddelweddau barddonol, yn eu plith The sun, the great luminary of the universe (1970); operâu gan gynnwys The Beach of Falesá, The Trumpet Major a What the old man does is always right; roedd yn falch o gael ei alw’n gyfansoddwr Cymreig a thynnodd ar awduron Cymreig; CBE; gwobr Glyndŵr am gyfraniad eithriadol i’r celfyddydau yng Nghymru, 1997; priododd Rhiannon Huws o Waun-Cae-Gurwen ar 2 Ebrill 1953, un mab, Ceri; bu farw yn Abertawe ym Mawrth 2008; enwyd neuadd newydd Cerddorfa Genedlaethol Gymreig y BBC yng Nghanolfan y Mileniwm yn Neuadd Hoddinott i gydnabod ei gyfraniad i gerddoriaeth yng Nghymru.Alun Hoddinott ↗Wicipedia CymraegErthygl Gymraeg: Alun Hoddinott, un o brif gyfansoddwyr Cymru yn ail hanner yr ugeinfed ganrif ac un o’r ychydig i ennill bri rhyngwladol; ganed ym Margoed, dysgodd chwarae’r ffidil a’r fiola yn blentyn ac aeth i Ysgol Ramadeg Tregŵyr gan elwa o’r traddodiad cerddorol cryf yno dan Cynwyd Watkins; yn 1946 bu’n aelod o gwrs cyntaf Cerddorfa Genedlaethol Ieuenctid Cymru; yn 1967, gyda’i gyfaill y pianydd John Ogdon, sefydlodd Ŵyl Cerddoriaeth yr Ugeinfed Ganrif yng Nghaerdydd, ac am ugain mlynedd a mwy Hoddinott oedd yn llywio bywyd cerddorol y brifddinas i bob pwrpas, a’i ddylanwad yn allweddol hefyd yn y BBC, Opera Cenedlaethol Cymru, Gŵyl Llandaf a Chyngor y Celfyddydau; yn 1997 dychwelodd i’w gynefin gan ymgartrefu yn y Crwys ar benrhyn Gŵyr; cwblhaodd ei waith olaf, Taliesin, yn 2007; drwy gytundeb â Gwasg Prifysgol Rhydychen daeth yn un o gyfansoddwyr mwyaf blaenllaw ei genhedlaeth; perfformiwyd ei Goncerto Telyn gan Osian Ellis; perfformiwyd ei Symffoni Gyntaf yn Eisteddfod Genedlaethol Pwllheli 1955.
| Ganed | 11 Awst 1929, Bargoed |
|---|---|
| Ysgol | Ysgol Ramadeg Tregŵyr |
| Llwyddiant cyntaf | Concerto Clarinét, Gŵyl Cheltenham, 1954 |
| Gweithiau | Deg symffoni; operâu gan gynnwys The Beach of Falesá |
| Athro | Cerddoriaeth yng Nghaerdydd, o 1967 |
| Anrhydeddau | CBE; Gwobr Glyndŵr 1997 |
| Bu farw | Mawrth 2008, Abertawe |
Ganed Alun Hoddinott ym Margoed ar 11 Awst 1929, mab Thomas Ivor Hoddinott, athro ysgol, a’i wraig Gertrude. Symudodd y teulu i Gorseinon, ac yn Ysgol Ramadeg Tregŵyr, gyda’i thraddodiad cerddorol cryf, chwaraeai’r ffidil a’r fiola. Yn 1946 roedd yn un o aelodau cyntaf Cerddorfa Genedlaethol Ieuenctid Cymru.FfynonellauHoddinott, Alun (1929 – 2008), composer and teacher ↗Rhidian Griffiths, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned ym Margoed ar 11 Awst 1929, mab yr athro ysgol Thomas Ivor Hoddinott a Gertrude Jones; symudodd y teulu i Gorseinon ac addysgwyd ef yn Ysgol Ramadeg Tregŵyr, gyda’i thraddodiad cerddorol cryf; dechreuodd ar y ffidil yn ifanc ac roedd yn un o aelodau cyntaf Cerddorfa Genedlaethol Ieuenctid Cymru, a ffurfiwyd yn 1946; ysgoloriaeth i Goleg y Brifysgol, Caerdydd, yr un flwyddyn, gyda gwersi cyfansoddi preifat gan Arthur Benjamin yn Llundain; B.Mus. 1949; penodwyd i Goleg Cerdd a Drama Caerdydd yn 1951; Gwobr Walford Davies am gyfansoddi 1953 a medal Cymdeithas Arnold Bax 1957; darlithydd yng Nghaerdydd 1959, D.Mus. 1960, Darllenydd 1963 ac Athro 1967; sefydlodd Ŵyl Cerddoriaeth yr Ugeinfed Ganrif Caerdydd, gan ddenu cyfansoddwyr fel Benjamin Britten ac Olivier Messiaen; ymddeolodd o’i gadair yn 1987 ac o’r Ŵyl yn 1989 i ganolbwyntio ar gyfansoddi; daeth i sylw cyffredinol yn 1954 pan berfformiwyd ei Goncerto Clarinét yng Ngŵyl Cheltenham gan Gervase de Peyer a’r Hallé dan John Barbirolli; datblygodd arddull gywrain a phersonol o liwiau cromatig a rhythmau cymhleth; deg symffoni a gweithiau cerddorfaol nodedig am eu lliw ac wedi’u hysbrydoli gan ddelweddau barddonol, yn eu plith The sun, the great luminary of the universe (1970); operâu gan gynnwys The Beach of Falesá, The Trumpet Major a What the old man does is always right; roedd yn falch o gael ei alw’n gyfansoddwr Cymreig a thynnodd ar awduron Cymreig; CBE; gwobr Glyndŵr am gyfraniad eithriadol i’r celfyddydau yng Nghymru, 1997; priododd Rhiannon Huws o Waun-Cae-Gurwen ar 2 Ebrill 1953, un mab, Ceri; bu farw yn Abertawe ym Mawrth 2008; enwyd neuadd newydd Cerddorfa Genedlaethol Gymreig y BBC yng Nghanolfan y Mileniwm yn Neuadd Hoddinott i gydnabod ei gyfraniad i gerddoriaeth yng Nghymru.Alun Hoddinott ↗Wicipedia CymraegErthygl Gymraeg: Alun Hoddinott, un o brif gyfansoddwyr Cymru yn ail hanner yr ugeinfed ganrif ac un o’r ychydig i ennill bri rhyngwladol; ganed ym Margoed, dysgodd chwarae’r ffidil a’r fiola yn blentyn ac aeth i Ysgol Ramadeg Tregŵyr gan elwa o’r traddodiad cerddorol cryf yno dan Cynwyd Watkins; yn 1946 bu’n aelod o gwrs cyntaf Cerddorfa Genedlaethol Ieuenctid Cymru; yn 1967, gyda’i gyfaill y pianydd John Ogdon, sefydlodd Ŵyl Cerddoriaeth yr Ugeinfed Ganrif yng Nghaerdydd, ac am ugain mlynedd a mwy Hoddinott oedd yn llywio bywyd cerddorol y brifddinas i bob pwrpas, a’i ddylanwad yn allweddol hefyd yn y BBC, Opera Cenedlaethol Cymru, Gŵyl Llandaf a Chyngor y Celfyddydau; yn 1997 dychwelodd i’w gynefin gan ymgartrefu yn y Crwys ar benrhyn Gŵyr; cwblhaodd ei waith olaf, Taliesin, yn 2007; drwy gytundeb â Gwasg Prifysgol Rhydychen daeth yn un o gyfansoddwyr mwyaf blaenllaw ei genhedlaeth; perfformiwyd ei Goncerto Telyn gan Osian Ellis; perfformiwyd ei Symffoni Gyntaf yn Eisteddfod Genedlaethol Pwllheli 1955.
Yr un flwyddyn enillodd ysgoloriaeth i Goleg y Brifysgol, Caerdydd, a chael gwersi cyfansoddi preifat gan Arthur Benjamin yn Llundain. Graddiodd yn 1949, ac yn 1951 dechreuodd ddysgu yng Ngholeg Cerdd a Drama Caerdydd.FfynonellauHoddinott, Alun (1929 – 2008), composer and teacher ↗Rhidian Griffiths, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned ym Margoed ar 11 Awst 1929, mab yr athro ysgol Thomas Ivor Hoddinott a Gertrude Jones; symudodd y teulu i Gorseinon ac addysgwyd ef yn Ysgol Ramadeg Tregŵyr, gyda’i thraddodiad cerddorol cryf; dechreuodd ar y ffidil yn ifanc ac roedd yn un o aelodau cyntaf Cerddorfa Genedlaethol Ieuenctid Cymru, a ffurfiwyd yn 1946; ysgoloriaeth i Goleg y Brifysgol, Caerdydd, yr un flwyddyn, gyda gwersi cyfansoddi preifat gan Arthur Benjamin yn Llundain; B.Mus. 1949; penodwyd i Goleg Cerdd a Drama Caerdydd yn 1951; Gwobr Walford Davies am gyfansoddi 1953 a medal Cymdeithas Arnold Bax 1957; darlithydd yng Nghaerdydd 1959, D.Mus. 1960, Darllenydd 1963 ac Athro 1967; sefydlodd Ŵyl Cerddoriaeth yr Ugeinfed Ganrif Caerdydd, gan ddenu cyfansoddwyr fel Benjamin Britten ac Olivier Messiaen; ymddeolodd o’i gadair yn 1987 ac o’r Ŵyl yn 1989 i ganolbwyntio ar gyfansoddi; daeth i sylw cyffredinol yn 1954 pan berfformiwyd ei Goncerto Clarinét yng Ngŵyl Cheltenham gan Gervase de Peyer a’r Hallé dan John Barbirolli; datblygodd arddull gywrain a phersonol o liwiau cromatig a rhythmau cymhleth; deg symffoni a gweithiau cerddorfaol nodedig am eu lliw ac wedi’u hysbrydoli gan ddelweddau barddonol, yn eu plith The sun, the great luminary of the universe (1970); operâu gan gynnwys The Beach of Falesá, The Trumpet Major a What the old man does is always right; roedd yn falch o gael ei alw’n gyfansoddwr Cymreig a thynnodd ar awduron Cymreig; CBE; gwobr Glyndŵr am gyfraniad eithriadol i’r celfyddydau yng Nghymru, 1997; priododd Rhiannon Huws o Waun-Cae-Gurwen ar 2 Ebrill 1953, un mab, Ceri; bu farw yn Abertawe ym Mawrth 2008; enwyd neuadd newydd Cerddorfa Genedlaethol Gymreig y BBC yng Nghanolfan y Mileniwm yn Neuadd Hoddinott i gydnabod ei gyfraniad i gerddoriaeth yng Nghymru.Alun Hoddinott ↗Wicipedia CymraegErthygl Gymraeg: Alun Hoddinott, un o brif gyfansoddwyr Cymru yn ail hanner yr ugeinfed ganrif ac un o’r ychydig i ennill bri rhyngwladol; ganed ym Margoed, dysgodd chwarae’r ffidil a’r fiola yn blentyn ac aeth i Ysgol Ramadeg Tregŵyr gan elwa o’r traddodiad cerddorol cryf yno dan Cynwyd Watkins; yn 1946 bu’n aelod o gwrs cyntaf Cerddorfa Genedlaethol Ieuenctid Cymru; yn 1967, gyda’i gyfaill y pianydd John Ogdon, sefydlodd Ŵyl Cerddoriaeth yr Ugeinfed Ganrif yng Nghaerdydd, ac am ugain mlynedd a mwy Hoddinott oedd yn llywio bywyd cerddorol y brifddinas i bob pwrpas, a’i ddylanwad yn allweddol hefyd yn y BBC, Opera Cenedlaethol Cymru, Gŵyl Llandaf a Chyngor y Celfyddydau; yn 1997 dychwelodd i’w gynefin gan ymgartrefu yn y Crwys ar benrhyn Gŵyr; cwblhaodd ei waith olaf, Taliesin, yn 2007; drwy gytundeb â Gwasg Prifysgol Rhydychen daeth yn un o gyfansoddwyr mwyaf blaenllaw ei genhedlaeth; perfformiwyd ei Goncerto Telyn gan Osian Ellis; perfformiwyd ei Symffoni Gyntaf yn Eisteddfod Genedlaethol Pwllheli 1955.
Daeth i sylw cenedlaethol yn 1954, pan chwaraewyd ei Goncerto Clarinét yng Ngŵyl Cheltenham gan Gervase de Peyer a Cherddorfa’r Hallé dan Syr John Barbirolli. Mae’n dal yn y repertoire. Dilynodd comisiynau gan brif gerddorfeydd ac unawdwyr am weddill ei oes, a pherfformiwyd ei Symffoni Gyntaf yn Eisteddfod Genedlaethol Pwllheli yn 1955.FfynonellauHoddinott, Alun (1929 – 2008), composer and teacher ↗Rhidian Griffiths, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned ym Margoed ar 11 Awst 1929, mab yr athro ysgol Thomas Ivor Hoddinott a Gertrude Jones; symudodd y teulu i Gorseinon ac addysgwyd ef yn Ysgol Ramadeg Tregŵyr, gyda’i thraddodiad cerddorol cryf; dechreuodd ar y ffidil yn ifanc ac roedd yn un o aelodau cyntaf Cerddorfa Genedlaethol Ieuenctid Cymru, a ffurfiwyd yn 1946; ysgoloriaeth i Goleg y Brifysgol, Caerdydd, yr un flwyddyn, gyda gwersi cyfansoddi preifat gan Arthur Benjamin yn Llundain; B.Mus. 1949; penodwyd i Goleg Cerdd a Drama Caerdydd yn 1951; Gwobr Walford Davies am gyfansoddi 1953 a medal Cymdeithas Arnold Bax 1957; darlithydd yng Nghaerdydd 1959, D.Mus. 1960, Darllenydd 1963 ac Athro 1967; sefydlodd Ŵyl Cerddoriaeth yr Ugeinfed Ganrif Caerdydd, gan ddenu cyfansoddwyr fel Benjamin Britten ac Olivier Messiaen; ymddeolodd o’i gadair yn 1987 ac o’r Ŵyl yn 1989 i ganolbwyntio ar gyfansoddi; daeth i sylw cyffredinol yn 1954 pan berfformiwyd ei Goncerto Clarinét yng Ngŵyl Cheltenham gan Gervase de Peyer a’r Hallé dan John Barbirolli; datblygodd arddull gywrain a phersonol o liwiau cromatig a rhythmau cymhleth; deg symffoni a gweithiau cerddorfaol nodedig am eu lliw ac wedi’u hysbrydoli gan ddelweddau barddonol, yn eu plith The sun, the great luminary of the universe (1970); operâu gan gynnwys The Beach of Falesá, The Trumpet Major a What the old man does is always right; roedd yn falch o gael ei alw’n gyfansoddwr Cymreig a thynnodd ar awduron Cymreig; CBE; gwobr Glyndŵr am gyfraniad eithriadol i’r celfyddydau yng Nghymru, 1997; priododd Rhiannon Huws o Waun-Cae-Gurwen ar 2 Ebrill 1953, un mab, Ceri; bu farw yn Abertawe ym Mawrth 2008; enwyd neuadd newydd Cerddorfa Genedlaethol Gymreig y BBC yng Nghanolfan y Mileniwm yn Neuadd Hoddinott i gydnabod ei gyfraniad i gerddoriaeth yng Nghymru.Alun Hoddinott ↗Wikipedia (Saesneg)Alun Hoddinott CBE (1929 – 2008), cyfansoddwr cerddoriaeth glasurol o Gymro, un o’r cyntaf i ennill cydnabyddiaeth ryngwladol; ganed ym Margoed; daeth ei Goncerto Clarinét yng Ngŵyl Cheltenham 1954 gyda Gervase de Peyer, yr Hallé a Syr John Barbirolli ag enw cenedlaethol iddo, a dilynwyd hynny gan gomisiynau gan brif gerddorfeydd ac unawdwyr hyd ei farw; cefnogwyd gan gantorion fel Margaret Price, Gwyneth Jones, Thomas Allen a Geraint Evans a chan offerynwyr fel Rostropovich, Dennis Brain, Osian Ellis a John Ogdon; toreithiog mewn symffonïau, sonatâu a choncerti, a disgrifiwyd ei arddull yn ‘rhamantaidd fodernaidd’; fel Athro Cerdd yng Nghaerdydd ehangodd yr Adran Gerdd, gydag adeilad pwrpasol, i fod y fwyaf yn Ewrop yn y 1980au; dysgodd gyfansoddwyr gan gynnwys Karl Jenkins, Jeffrey Lewis, John Metcalf a John Buckley; doethuriaethau er anrhydedd gan yr Academi Gerdd Frenhinol ac eraill; Gwobr Glyndŵr 1997 yng Ngŵyl Machynlleth; Gwobr Cyflawniad Oes Cyngor Celfyddydau Cymru 1999; ar Ddydd Gŵyl Dewi 2007 perfformiwyd ei gylch caneuon Serenissima am y tro cyntaf yn Neuadd Dewi Sant, pan gyhoeddwyd y câi neuadd gyngerdd newydd Cerddorfa Genedlaethol Gymreig y BBC yng Nghanolfan Mileniwm Cymru ei henwi’n Neuadd Hoddinott y BBC, a agorwyd yn Ionawr 2009 gyda darn gan Hoddinott ei hun; bu farw yn Ysbyty Treforys, Abertawe, ym Mawrth 2008, yn 78 oed, y diwrnod wedi perfformiad cyntaf ei Music for String Quartet yn y Wigmore Hall; perfformiwyd ei waith olaf, y gerdd dôn Taliesin, am y tro cyntaf yng Ngŵyl Abertawe yn Hydref 2009.Alun Hoddinott ↗Wicipedia CymraegErthygl Gymraeg: Alun Hoddinott, un o brif gyfansoddwyr Cymru yn ail hanner yr ugeinfed ganrif ac un o’r ychydig i ennill bri rhyngwladol; ganed ym Margoed, dysgodd chwarae’r ffidil a’r fiola yn blentyn ac aeth i Ysgol Ramadeg Tregŵyr gan elwa o’r traddodiad cerddorol cryf yno dan Cynwyd Watkins; yn 1946 bu’n aelod o gwrs cyntaf Cerddorfa Genedlaethol Ieuenctid Cymru; yn 1967, gyda’i gyfaill y pianydd John Ogdon, sefydlodd Ŵyl Cerddoriaeth yr Ugeinfed Ganrif yng Nghaerdydd, ac am ugain mlynedd a mwy Hoddinott oedd yn llywio bywyd cerddorol y brifddinas i bob pwrpas, a’i ddylanwad yn allweddol hefyd yn y BBC, Opera Cenedlaethol Cymru, Gŵyl Llandaf a Chyngor y Celfyddydau; yn 1997 dychwelodd i’w gynefin gan ymgartrefu yn y Crwys ar benrhyn Gŵyr; cwblhaodd ei waith olaf, Taliesin, yn 2007; drwy gytundeb â Gwasg Prifysgol Rhydychen daeth yn un o gyfansoddwyr mwyaf blaenllaw ei genhedlaeth; perfformiwyd ei Goncerto Telyn gan Osian Ellis; perfformiwyd ei Symffoni Gyntaf yn Eisteddfod Genedlaethol Pwllheli 1955.
Daeth yn Athro Cerdd yng Nghaerdydd yn 1967 ac adeiladodd ei hadran gerdd, gydag adeilad ei hun, i fod y fwyaf yn Ewrop yn y 1980au. Ymhlith ei fyfyrwyr roedd y cyfansoddwyr o Gymru Karl Jenkins, Jeffrey Lewis a John Metcalf. Gyda’i gyfaill y pianydd John Ogdon sefydlodd Ŵyl Cerddoriaeth yr Ugeinfed Ganrif Caerdydd, gan ddod â chyfansoddwyr fel Benjamin Britten ac Olivier Messiaen i Gymru.FfynonellauAlun Hoddinott ↗Wikipedia (Saesneg)Alun Hoddinott CBE (1929 – 2008), cyfansoddwr cerddoriaeth glasurol o Gymro, un o’r cyntaf i ennill cydnabyddiaeth ryngwladol; ganed ym Margoed; daeth ei Goncerto Clarinét yng Ngŵyl Cheltenham 1954 gyda Gervase de Peyer, yr Hallé a Syr John Barbirolli ag enw cenedlaethol iddo, a dilynwyd hynny gan gomisiynau gan brif gerddorfeydd ac unawdwyr hyd ei farw; cefnogwyd gan gantorion fel Margaret Price, Gwyneth Jones, Thomas Allen a Geraint Evans a chan offerynwyr fel Rostropovich, Dennis Brain, Osian Ellis a John Ogdon; toreithiog mewn symffonïau, sonatâu a choncerti, a disgrifiwyd ei arddull yn ‘rhamantaidd fodernaidd’; fel Athro Cerdd yng Nghaerdydd ehangodd yr Adran Gerdd, gydag adeilad pwrpasol, i fod y fwyaf yn Ewrop yn y 1980au; dysgodd gyfansoddwyr gan gynnwys Karl Jenkins, Jeffrey Lewis, John Metcalf a John Buckley; doethuriaethau er anrhydedd gan yr Academi Gerdd Frenhinol ac eraill; Gwobr Glyndŵr 1997 yng Ngŵyl Machynlleth; Gwobr Cyflawniad Oes Cyngor Celfyddydau Cymru 1999; ar Ddydd Gŵyl Dewi 2007 perfformiwyd ei gylch caneuon Serenissima am y tro cyntaf yn Neuadd Dewi Sant, pan gyhoeddwyd y câi neuadd gyngerdd newydd Cerddorfa Genedlaethol Gymreig y BBC yng Nghanolfan Mileniwm Cymru ei henwi’n Neuadd Hoddinott y BBC, a agorwyd yn Ionawr 2009 gyda darn gan Hoddinott ei hun; bu farw yn Ysbyty Treforys, Abertawe, ym Mawrth 2008, yn 78 oed, y diwrnod wedi perfformiad cyntaf ei Music for String Quartet yn y Wigmore Hall; perfformiwyd ei waith olaf, y gerdd dôn Taliesin, am y tro cyntaf yng Ngŵyl Abertawe yn Hydref 2009.Hoddinott, Alun (1929 – 2008), composer and teacher ↗Rhidian Griffiths, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned ym Margoed ar 11 Awst 1929, mab yr athro ysgol Thomas Ivor Hoddinott a Gertrude Jones; symudodd y teulu i Gorseinon ac addysgwyd ef yn Ysgol Ramadeg Tregŵyr, gyda’i thraddodiad cerddorol cryf; dechreuodd ar y ffidil yn ifanc ac roedd yn un o aelodau cyntaf Cerddorfa Genedlaethol Ieuenctid Cymru, a ffurfiwyd yn 1946; ysgoloriaeth i Goleg y Brifysgol, Caerdydd, yr un flwyddyn, gyda gwersi cyfansoddi preifat gan Arthur Benjamin yn Llundain; B.Mus. 1949; penodwyd i Goleg Cerdd a Drama Caerdydd yn 1951; Gwobr Walford Davies am gyfansoddi 1953 a medal Cymdeithas Arnold Bax 1957; darlithydd yng Nghaerdydd 1959, D.Mus. 1960, Darllenydd 1963 ac Athro 1967; sefydlodd Ŵyl Cerddoriaeth yr Ugeinfed Ganrif Caerdydd, gan ddenu cyfansoddwyr fel Benjamin Britten ac Olivier Messiaen; ymddeolodd o’i gadair yn 1987 ac o’r Ŵyl yn 1989 i ganolbwyntio ar gyfansoddi; daeth i sylw cyffredinol yn 1954 pan berfformiwyd ei Goncerto Clarinét yng Ngŵyl Cheltenham gan Gervase de Peyer a’r Hallé dan John Barbirolli; datblygodd arddull gywrain a phersonol o liwiau cromatig a rhythmau cymhleth; deg symffoni a gweithiau cerddorfaol nodedig am eu lliw ac wedi’u hysbrydoli gan ddelweddau barddonol, yn eu plith The sun, the great luminary of the universe (1970); operâu gan gynnwys The Beach of Falesá, The Trumpet Major a What the old man does is always right; roedd yn falch o gael ei alw’n gyfansoddwr Cymreig a thynnodd ar awduron Cymreig; CBE; gwobr Glyndŵr am gyfraniad eithriadol i’r celfyddydau yng Nghymru, 1997; priododd Rhiannon Huws o Waun-Cae-Gurwen ar 2 Ebrill 1953, un mab, Ceri; bu farw yn Abertawe ym Mawrth 2008; enwyd neuadd newydd Cerddorfa Genedlaethol Gymreig y BBC yng Nghanolfan y Mileniwm yn Neuadd Hoddinott i gydnabod ei gyfraniad i gerddoriaeth yng Nghymru.Alun Hoddinott ↗Wicipedia CymraegErthygl Gymraeg: Alun Hoddinott, un o brif gyfansoddwyr Cymru yn ail hanner yr ugeinfed ganrif ac un o’r ychydig i ennill bri rhyngwladol; ganed ym Margoed, dysgodd chwarae’r ffidil a’r fiola yn blentyn ac aeth i Ysgol Ramadeg Tregŵyr gan elwa o’r traddodiad cerddorol cryf yno dan Cynwyd Watkins; yn 1946 bu’n aelod o gwrs cyntaf Cerddorfa Genedlaethol Ieuenctid Cymru; yn 1967, gyda’i gyfaill y pianydd John Ogdon, sefydlodd Ŵyl Cerddoriaeth yr Ugeinfed Ganrif yng Nghaerdydd, ac am ugain mlynedd a mwy Hoddinott oedd yn llywio bywyd cerddorol y brifddinas i bob pwrpas, a’i ddylanwad yn allweddol hefyd yn y BBC, Opera Cenedlaethol Cymru, Gŵyl Llandaf a Chyngor y Celfyddydau; yn 1997 dychwelodd i’w gynefin gan ymgartrefu yn y Crwys ar benrhyn Gŵyr; cwblhaodd ei waith olaf, Taliesin, yn 2007; drwy gytundeb â Gwasg Prifysgol Rhydychen daeth yn un o gyfansoddwyr mwyaf blaenllaw ei genhedlaeth; perfformiwyd ei Goncerto Telyn gan Osian Ellis; perfformiwyd ei Symffoni Gyntaf yn Eisteddfod Genedlaethol Pwllheli 1955.
Am ugain mlynedd a mwy ef oedd yn llywio bywyd cerddorol y brifddinas, a theimlwyd ei ddylanwad yn y BBC, Opera Cenedlaethol Cymru, Gŵyl Llandaf a Chyngor y Celfyddydau.FfynhonnellAlun Hoddinott ↗Wicipedia CymraegErthygl Gymraeg: Alun Hoddinott, un o brif gyfansoddwyr Cymru yn ail hanner yr ugeinfed ganrif ac un o’r ychydig i ennill bri rhyngwladol; ganed ym Margoed, dysgodd chwarae’r ffidil a’r fiola yn blentyn ac aeth i Ysgol Ramadeg Tregŵyr gan elwa o’r traddodiad cerddorol cryf yno dan Cynwyd Watkins; yn 1946 bu’n aelod o gwrs cyntaf Cerddorfa Genedlaethol Ieuenctid Cymru; yn 1967, gyda’i gyfaill y pianydd John Ogdon, sefydlodd Ŵyl Cerddoriaeth yr Ugeinfed Ganrif yng Nghaerdydd, ac am ugain mlynedd a mwy Hoddinott oedd yn llywio bywyd cerddorol y brifddinas i bob pwrpas, a’i ddylanwad yn allweddol hefyd yn y BBC, Opera Cenedlaethol Cymru, Gŵyl Llandaf a Chyngor y Celfyddydau; yn 1997 dychwelodd i’w gynefin gan ymgartrefu yn y Crwys ar benrhyn Gŵyr; cwblhaodd ei waith olaf, Taliesin, yn 2007; drwy gytundeb â Gwasg Prifysgol Rhydychen daeth yn un o gyfansoddwyr mwyaf blaenllaw ei genhedlaeth; perfformiwyd ei Goncerto Telyn gan Osian Ellis; perfformiwyd ei Symffoni Gyntaf yn Eisteddfod Genedlaethol Pwllheli 1955.
Ysgrifennodd ddeg symffoni, concerti, sonatâu a gweithiau cerddorfaol cyfoethog eu lliw ac wedi’u hysbrydoli gan farddoniaeth, yn eu plith The sun, the great luminary of the universe (1970), ac operâu gan gynnwys The Beach of Falesá. Galwyd ei arddull yn rhamantaidd fodernaidd. Cefnogodd perfformwyr mawr ei gerddoriaeth, yn eu plith Margaret Price, Geraint Evans, Osian Ellis a Mstislav Rostropovich.FfynonellauHoddinott, Alun (1929 – 2008), composer and teacher ↗Rhidian Griffiths, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned ym Margoed ar 11 Awst 1929, mab yr athro ysgol Thomas Ivor Hoddinott a Gertrude Jones; symudodd y teulu i Gorseinon ac addysgwyd ef yn Ysgol Ramadeg Tregŵyr, gyda’i thraddodiad cerddorol cryf; dechreuodd ar y ffidil yn ifanc ac roedd yn un o aelodau cyntaf Cerddorfa Genedlaethol Ieuenctid Cymru, a ffurfiwyd yn 1946; ysgoloriaeth i Goleg y Brifysgol, Caerdydd, yr un flwyddyn, gyda gwersi cyfansoddi preifat gan Arthur Benjamin yn Llundain; B.Mus. 1949; penodwyd i Goleg Cerdd a Drama Caerdydd yn 1951; Gwobr Walford Davies am gyfansoddi 1953 a medal Cymdeithas Arnold Bax 1957; darlithydd yng Nghaerdydd 1959, D.Mus. 1960, Darllenydd 1963 ac Athro 1967; sefydlodd Ŵyl Cerddoriaeth yr Ugeinfed Ganrif Caerdydd, gan ddenu cyfansoddwyr fel Benjamin Britten ac Olivier Messiaen; ymddeolodd o’i gadair yn 1987 ac o’r Ŵyl yn 1989 i ganolbwyntio ar gyfansoddi; daeth i sylw cyffredinol yn 1954 pan berfformiwyd ei Goncerto Clarinét yng Ngŵyl Cheltenham gan Gervase de Peyer a’r Hallé dan John Barbirolli; datblygodd arddull gywrain a phersonol o liwiau cromatig a rhythmau cymhleth; deg symffoni a gweithiau cerddorfaol nodedig am eu lliw ac wedi’u hysbrydoli gan ddelweddau barddonol, yn eu plith The sun, the great luminary of the universe (1970); operâu gan gynnwys The Beach of Falesá, The Trumpet Major a What the old man does is always right; roedd yn falch o gael ei alw’n gyfansoddwr Cymreig a thynnodd ar awduron Cymreig; CBE; gwobr Glyndŵr am gyfraniad eithriadol i’r celfyddydau yng Nghymru, 1997; priododd Rhiannon Huws o Waun-Cae-Gurwen ar 2 Ebrill 1953, un mab, Ceri; bu farw yn Abertawe ym Mawrth 2008; enwyd neuadd newydd Cerddorfa Genedlaethol Gymreig y BBC yng Nghanolfan y Mileniwm yn Neuadd Hoddinott i gydnabod ei gyfraniad i gerddoriaeth yng Nghymru.Alun Hoddinott ↗Wikipedia (Saesneg)Alun Hoddinott CBE (1929 – 2008), cyfansoddwr cerddoriaeth glasurol o Gymro, un o’r cyntaf i ennill cydnabyddiaeth ryngwladol; ganed ym Margoed; daeth ei Goncerto Clarinét yng Ngŵyl Cheltenham 1954 gyda Gervase de Peyer, yr Hallé a Syr John Barbirolli ag enw cenedlaethol iddo, a dilynwyd hynny gan gomisiynau gan brif gerddorfeydd ac unawdwyr hyd ei farw; cefnogwyd gan gantorion fel Margaret Price, Gwyneth Jones, Thomas Allen a Geraint Evans a chan offerynwyr fel Rostropovich, Dennis Brain, Osian Ellis a John Ogdon; toreithiog mewn symffonïau, sonatâu a choncerti, a disgrifiwyd ei arddull yn ‘rhamantaidd fodernaidd’; fel Athro Cerdd yng Nghaerdydd ehangodd yr Adran Gerdd, gydag adeilad pwrpasol, i fod y fwyaf yn Ewrop yn y 1980au; dysgodd gyfansoddwyr gan gynnwys Karl Jenkins, Jeffrey Lewis, John Metcalf a John Buckley; doethuriaethau er anrhydedd gan yr Academi Gerdd Frenhinol ac eraill; Gwobr Glyndŵr 1997 yng Ngŵyl Machynlleth; Gwobr Cyflawniad Oes Cyngor Celfyddydau Cymru 1999; ar Ddydd Gŵyl Dewi 2007 perfformiwyd ei gylch caneuon Serenissima am y tro cyntaf yn Neuadd Dewi Sant, pan gyhoeddwyd y câi neuadd gyngerdd newydd Cerddorfa Genedlaethol Gymreig y BBC yng Nghanolfan Mileniwm Cymru ei henwi’n Neuadd Hoddinott y BBC, a agorwyd yn Ionawr 2009 gyda darn gan Hoddinott ei hun; bu farw yn Ysbyty Treforys, Abertawe, ym Mawrth 2008, yn 78 oed, y diwrnod wedi perfformiad cyntaf ei Music for String Quartet yn y Wigmore Hall; perfformiwyd ei waith olaf, y gerdd dôn Taliesin, am y tro cyntaf yng Ngŵyl Abertawe yn Hydref 2009.
Roedd yn falch o gael ei alw’n gyfansoddwr Cymreig, a thynnai ar waith awduron o Gymru.FfynhonnellHoddinott, Alun (1929 – 2008), composer and teacher ↗Rhidian Griffiths, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned ym Margoed ar 11 Awst 1929, mab yr athro ysgol Thomas Ivor Hoddinott a Gertrude Jones; symudodd y teulu i Gorseinon ac addysgwyd ef yn Ysgol Ramadeg Tregŵyr, gyda’i thraddodiad cerddorol cryf; dechreuodd ar y ffidil yn ifanc ac roedd yn un o aelodau cyntaf Cerddorfa Genedlaethol Ieuenctid Cymru, a ffurfiwyd yn 1946; ysgoloriaeth i Goleg y Brifysgol, Caerdydd, yr un flwyddyn, gyda gwersi cyfansoddi preifat gan Arthur Benjamin yn Llundain; B.Mus. 1949; penodwyd i Goleg Cerdd a Drama Caerdydd yn 1951; Gwobr Walford Davies am gyfansoddi 1953 a medal Cymdeithas Arnold Bax 1957; darlithydd yng Nghaerdydd 1959, D.Mus. 1960, Darllenydd 1963 ac Athro 1967; sefydlodd Ŵyl Cerddoriaeth yr Ugeinfed Ganrif Caerdydd, gan ddenu cyfansoddwyr fel Benjamin Britten ac Olivier Messiaen; ymddeolodd o’i gadair yn 1987 ac o’r Ŵyl yn 1989 i ganolbwyntio ar gyfansoddi; daeth i sylw cyffredinol yn 1954 pan berfformiwyd ei Goncerto Clarinét yng Ngŵyl Cheltenham gan Gervase de Peyer a’r Hallé dan John Barbirolli; datblygodd arddull gywrain a phersonol o liwiau cromatig a rhythmau cymhleth; deg symffoni a gweithiau cerddorfaol nodedig am eu lliw ac wedi’u hysbrydoli gan ddelweddau barddonol, yn eu plith The sun, the great luminary of the universe (1970); operâu gan gynnwys The Beach of Falesá, The Trumpet Major a What the old man does is always right; roedd yn falch o gael ei alw’n gyfansoddwr Cymreig a thynnodd ar awduron Cymreig; CBE; gwobr Glyndŵr am gyfraniad eithriadol i’r celfyddydau yng Nghymru, 1997; priododd Rhiannon Huws o Waun-Cae-Gurwen ar 2 Ebrill 1953, un mab, Ceri; bu farw yn Abertawe ym Mawrth 2008; enwyd neuadd newydd Cerddorfa Genedlaethol Gymreig y BBC yng Nghanolfan y Mileniwm yn Neuadd Hoddinott i gydnabod ei gyfraniad i gerddoriaeth yng Nghymru.
Gwnaed ef yn CBE, derbyniodd Wobr Glyndŵr am gyfraniad eithriadol i’r celfyddydau yng Nghymru yn 1997, a rhoddodd Cyngor Celfyddydau Cymru Wobr Cyflawniad Oes iddo yn 1999. Yn 1953 priododd Rhiannon Huws o Waun-Cae-Gurwen; cawsant fab, Ceri.FfynonellauHoddinott, Alun (1929 – 2008), composer and teacher ↗Rhidian Griffiths, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned ym Margoed ar 11 Awst 1929, mab yr athro ysgol Thomas Ivor Hoddinott a Gertrude Jones; symudodd y teulu i Gorseinon ac addysgwyd ef yn Ysgol Ramadeg Tregŵyr, gyda’i thraddodiad cerddorol cryf; dechreuodd ar y ffidil yn ifanc ac roedd yn un o aelodau cyntaf Cerddorfa Genedlaethol Ieuenctid Cymru, a ffurfiwyd yn 1946; ysgoloriaeth i Goleg y Brifysgol, Caerdydd, yr un flwyddyn, gyda gwersi cyfansoddi preifat gan Arthur Benjamin yn Llundain; B.Mus. 1949; penodwyd i Goleg Cerdd a Drama Caerdydd yn 1951; Gwobr Walford Davies am gyfansoddi 1953 a medal Cymdeithas Arnold Bax 1957; darlithydd yng Nghaerdydd 1959, D.Mus. 1960, Darllenydd 1963 ac Athro 1967; sefydlodd Ŵyl Cerddoriaeth yr Ugeinfed Ganrif Caerdydd, gan ddenu cyfansoddwyr fel Benjamin Britten ac Olivier Messiaen; ymddeolodd o’i gadair yn 1987 ac o’r Ŵyl yn 1989 i ganolbwyntio ar gyfansoddi; daeth i sylw cyffredinol yn 1954 pan berfformiwyd ei Goncerto Clarinét yng Ngŵyl Cheltenham gan Gervase de Peyer a’r Hallé dan John Barbirolli; datblygodd arddull gywrain a phersonol o liwiau cromatig a rhythmau cymhleth; deg symffoni a gweithiau cerddorfaol nodedig am eu lliw ac wedi’u hysbrydoli gan ddelweddau barddonol, yn eu plith The sun, the great luminary of the universe (1970); operâu gan gynnwys The Beach of Falesá, The Trumpet Major a What the old man does is always right; roedd yn falch o gael ei alw’n gyfansoddwr Cymreig a thynnodd ar awduron Cymreig; CBE; gwobr Glyndŵr am gyfraniad eithriadol i’r celfyddydau yng Nghymru, 1997; priododd Rhiannon Huws o Waun-Cae-Gurwen ar 2 Ebrill 1953, un mab, Ceri; bu farw yn Abertawe ym Mawrth 2008; enwyd neuadd newydd Cerddorfa Genedlaethol Gymreig y BBC yng Nghanolfan y Mileniwm yn Neuadd Hoddinott i gydnabod ei gyfraniad i gerddoriaeth yng Nghymru.Alun Hoddinott ↗Wikipedia (Saesneg)Alun Hoddinott CBE (1929 – 2008), cyfansoddwr cerddoriaeth glasurol o Gymro, un o’r cyntaf i ennill cydnabyddiaeth ryngwladol; ganed ym Margoed; daeth ei Goncerto Clarinét yng Ngŵyl Cheltenham 1954 gyda Gervase de Peyer, yr Hallé a Syr John Barbirolli ag enw cenedlaethol iddo, a dilynwyd hynny gan gomisiynau gan brif gerddorfeydd ac unawdwyr hyd ei farw; cefnogwyd gan gantorion fel Margaret Price, Gwyneth Jones, Thomas Allen a Geraint Evans a chan offerynwyr fel Rostropovich, Dennis Brain, Osian Ellis a John Ogdon; toreithiog mewn symffonïau, sonatâu a choncerti, a disgrifiwyd ei arddull yn ‘rhamantaidd fodernaidd’; fel Athro Cerdd yng Nghaerdydd ehangodd yr Adran Gerdd, gydag adeilad pwrpasol, i fod y fwyaf yn Ewrop yn y 1980au; dysgodd gyfansoddwyr gan gynnwys Karl Jenkins, Jeffrey Lewis, John Metcalf a John Buckley; doethuriaethau er anrhydedd gan yr Academi Gerdd Frenhinol ac eraill; Gwobr Glyndŵr 1997 yng Ngŵyl Machynlleth; Gwobr Cyflawniad Oes Cyngor Celfyddydau Cymru 1999; ar Ddydd Gŵyl Dewi 2007 perfformiwyd ei gylch caneuon Serenissima am y tro cyntaf yn Neuadd Dewi Sant, pan gyhoeddwyd y câi neuadd gyngerdd newydd Cerddorfa Genedlaethol Gymreig y BBC yng Nghanolfan Mileniwm Cymru ei henwi’n Neuadd Hoddinott y BBC, a agorwyd yn Ionawr 2009 gyda darn gan Hoddinott ei hun; bu farw yn Ysbyty Treforys, Abertawe, ym Mawrth 2008, yn 78 oed, y diwrnod wedi perfformiad cyntaf ei Music for String Quartet yn y Wigmore Hall; perfformiwyd ei waith olaf, y gerdd dôn Taliesin, am y tro cyntaf yng Ngŵyl Abertawe yn Hydref 2009.
Yn 1997 daeth adref i Benrhyn Gŵyr, gan ymgartrefu yn y Crwys. Ar Ddydd Gŵyl Dewi 2007 cyhoeddwyd y câi neuadd gyngerdd newydd Cerddorfa Genedlaethol Gymreig y BBC yng Nghanolfan Mileniwm Cymru ei galw’n Neuadd Hoddinott. Bu farw yn Abertawe ym Mawrth 2008, a phan agorodd y neuadd yn 2009 ei ddarn ef oedd y cyntaf a chwaraewyd. Perfformiwyd ei waith olaf, Taliesin, am y tro cyntaf yng Ngŵyl Abertawe y mis Hydref hwnnw.FfynonellauAlun Hoddinott ↗Wicipedia CymraegErthygl Gymraeg: Alun Hoddinott, un o brif gyfansoddwyr Cymru yn ail hanner yr ugeinfed ganrif ac un o’r ychydig i ennill bri rhyngwladol; ganed ym Margoed, dysgodd chwarae’r ffidil a’r fiola yn blentyn ac aeth i Ysgol Ramadeg Tregŵyr gan elwa o’r traddodiad cerddorol cryf yno dan Cynwyd Watkins; yn 1946 bu’n aelod o gwrs cyntaf Cerddorfa Genedlaethol Ieuenctid Cymru; yn 1967, gyda’i gyfaill y pianydd John Ogdon, sefydlodd Ŵyl Cerddoriaeth yr Ugeinfed Ganrif yng Nghaerdydd, ac am ugain mlynedd a mwy Hoddinott oedd yn llywio bywyd cerddorol y brifddinas i bob pwrpas, a’i ddylanwad yn allweddol hefyd yn y BBC, Opera Cenedlaethol Cymru, Gŵyl Llandaf a Chyngor y Celfyddydau; yn 1997 dychwelodd i’w gynefin gan ymgartrefu yn y Crwys ar benrhyn Gŵyr; cwblhaodd ei waith olaf, Taliesin, yn 2007; drwy gytundeb â Gwasg Prifysgol Rhydychen daeth yn un o gyfansoddwyr mwyaf blaenllaw ei genhedlaeth; perfformiwyd ei Goncerto Telyn gan Osian Ellis; perfformiwyd ei Symffoni Gyntaf yn Eisteddfod Genedlaethol Pwllheli 1955.Alun Hoddinott ↗Wikipedia (Saesneg)Alun Hoddinott CBE (1929 – 2008), cyfansoddwr cerddoriaeth glasurol o Gymro, un o’r cyntaf i ennill cydnabyddiaeth ryngwladol; ganed ym Margoed; daeth ei Goncerto Clarinét yng Ngŵyl Cheltenham 1954 gyda Gervase de Peyer, yr Hallé a Syr John Barbirolli ag enw cenedlaethol iddo, a dilynwyd hynny gan gomisiynau gan brif gerddorfeydd ac unawdwyr hyd ei farw; cefnogwyd gan gantorion fel Margaret Price, Gwyneth Jones, Thomas Allen a Geraint Evans a chan offerynwyr fel Rostropovich, Dennis Brain, Osian Ellis a John Ogdon; toreithiog mewn symffonïau, sonatâu a choncerti, a disgrifiwyd ei arddull yn ‘rhamantaidd fodernaidd’; fel Athro Cerdd yng Nghaerdydd ehangodd yr Adran Gerdd, gydag adeilad pwrpasol, i fod y fwyaf yn Ewrop yn y 1980au; dysgodd gyfansoddwyr gan gynnwys Karl Jenkins, Jeffrey Lewis, John Metcalf a John Buckley; doethuriaethau er anrhydedd gan yr Academi Gerdd Frenhinol ac eraill; Gwobr Glyndŵr 1997 yng Ngŵyl Machynlleth; Gwobr Cyflawniad Oes Cyngor Celfyddydau Cymru 1999; ar Ddydd Gŵyl Dewi 2007 perfformiwyd ei gylch caneuon Serenissima am y tro cyntaf yn Neuadd Dewi Sant, pan gyhoeddwyd y câi neuadd gyngerdd newydd Cerddorfa Genedlaethol Gymreig y BBC yng Nghanolfan Mileniwm Cymru ei henwi’n Neuadd Hoddinott y BBC, a agorwyd yn Ionawr 2009 gyda darn gan Hoddinott ei hun; bu farw yn Ysbyty Treforys, Abertawe, ym Mawrth 2008, yn 78 oed, y diwrnod wedi perfformiad cyntaf ei Music for String Quartet yn y Wigmore Hall; perfformiwyd ei waith olaf, y gerdd dôn Taliesin, am y tro cyntaf yng Ngŵyl Abertawe yn Hydref 2009.Hoddinott, Alun (1929 – 2008), composer and teacher ↗Rhidian Griffiths, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned ym Margoed ar 11 Awst 1929, mab yr athro ysgol Thomas Ivor Hoddinott a Gertrude Jones; symudodd y teulu i Gorseinon ac addysgwyd ef yn Ysgol Ramadeg Tregŵyr, gyda’i thraddodiad cerddorol cryf; dechreuodd ar y ffidil yn ifanc ac roedd yn un o aelodau cyntaf Cerddorfa Genedlaethol Ieuenctid Cymru, a ffurfiwyd yn 1946; ysgoloriaeth i Goleg y Brifysgol, Caerdydd, yr un flwyddyn, gyda gwersi cyfansoddi preifat gan Arthur Benjamin yn Llundain; B.Mus. 1949; penodwyd i Goleg Cerdd a Drama Caerdydd yn 1951; Gwobr Walford Davies am gyfansoddi 1953 a medal Cymdeithas Arnold Bax 1957; darlithydd yng Nghaerdydd 1959, D.Mus. 1960, Darllenydd 1963 ac Athro 1967; sefydlodd Ŵyl Cerddoriaeth yr Ugeinfed Ganrif Caerdydd, gan ddenu cyfansoddwyr fel Benjamin Britten ac Olivier Messiaen; ymddeolodd o’i gadair yn 1987 ac o’r Ŵyl yn 1989 i ganolbwyntio ar gyfansoddi; daeth i sylw cyffredinol yn 1954 pan berfformiwyd ei Goncerto Clarinét yng Ngŵyl Cheltenham gan Gervase de Peyer a’r Hallé dan John Barbirolli; datblygodd arddull gywrain a phersonol o liwiau cromatig a rhythmau cymhleth; deg symffoni a gweithiau cerddorfaol nodedig am eu lliw ac wedi’u hysbrydoli gan ddelweddau barddonol, yn eu plith The sun, the great luminary of the universe (1970); operâu gan gynnwys The Beach of Falesá, The Trumpet Major a What the old man does is always right; roedd yn falch o gael ei alw’n gyfansoddwr Cymreig a thynnodd ar awduron Cymreig; CBE; gwobr Glyndŵr am gyfraniad eithriadol i’r celfyddydau yng Nghymru, 1997; priododd Rhiannon Huws o Waun-Cae-Gurwen ar 2 Ebrill 1953, un mab, Ceri; bu farw yn Abertawe ym Mawrth 2008; enwyd neuadd newydd Cerddorfa Genedlaethol Gymreig y BBC yng Nghanolfan y Mileniwm yn Neuadd Hoddinott i gydnabod ei gyfraniad i gerddoriaeth yng Nghymru.
Ffynonellau a darllen pellach
Y Bywgraffiadur Cymreig ↗Oxford Dictionary of National Biography (Saesneg) ↗Wicipedia ↗
Yr hanesydd a ysgrifennodd yr hanes llawn cyntaf o Gymru o’r cyfnod cynharaf hyd 1282, ac a olygodd y Bywgraffiadur Cymreig.
Syr John Edward LloydFe’i magwyd yn Llandudno, yn fab i saer o Gaergybi, ac arweiniodd Awstralia drwy’r Rhyfel Byd Cyntaf yn Brif Weinidog o 1915 i 1923.
Billy HughesPrif weinidog Cymraeg ei iaith rhwng 1916 a 1922, y gosododd ei Gyllideb y Bobl yn 1909 seiliau’r wladwriaeth les.
David Lloyd GeorgeAthro Bangor a ysgrifennodd ramadeg mawr y Gymraeg, gosod rheolau’r gynghanedd yn Cerdd Dafod, a rhoi i’r Gymraeg yr orgraff a ddefnyddia heddiw.
Syr John Morris-JonesYsgrifennwyd gan Ifan Cyhoeddwyd gyntaf Diweddarwyd ddiwethaf