Syr John Edward Lloyd
Hanesydd y tywysogion (wedi’i gofnodi)Yr hanesydd a ysgrifennodd yr hanes llawn cyntaf o Gymru o’r cyfnod cynharaf hyd 1282, ac a olygodd y Bywgraffiadur Cymreig.
Syr John Edward Lloyd
Hanes Cymru / Cymru’r Ugeinfed Ganrif
1864–1929
Athro Bangor a ysgrifennodd ramadeg mawr y Gymraeg, gosod rheolau’r gynghanedd yn Cerdd Dafod, a rhoi i’r Gymraeg yr orgraff a ddefnyddia heddiw.
Llun: Tai yng nghwm Tryweryn yng Nghapel Celyn, a dynnwyd gan Geoff Charles yn 1957 cyn boddi’r pentref · Geoff Charles, CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Syr John Morris-Jones o Lanfairpwll oedd yr ysgolhaig a osododd safonau’r Gymraeg ar gyfer yr ugeinfed ganrif. Olrheiniodd ei Welsh Grammar yr iaith o’i gwreiddiau, gosododd ei Gerdd Dafod reolau’r gynghanedd mor glir fel bod beirdd yn dal i ddysgu ohoni, a drafftiodd reolau orgraff y Gymraeg fodern. Roedd yn fardd gwych hefyd, a chyfrifir ei Omar Khayyâm Cymraeg ymhlith cyfieithiadau mawr yr iaith.FfynonellauJohn Morris-Jones ↗Wicipedia CymraegYsgolhaig, gramadegydd, bardd a beirniad llenyddol o Gymru oedd Syr John Morris-Jones (17 Hydref 1864 – 16 Ebrill 1929); roedd yn un o ffigurau mwyaf dylanwadol ei oes ym maes llenyddiaeth Gymraeg a’r iaith Gymraeg yn gyffredinol; gosododd seiliau cadarn i ysgolheictod Cymraeg a safonau’r Gymraeg fel cyfrwng llenyddol yn yr 20g; enwir Neuadd John Morris-Jones, neuadd breswyl Prifysgol Bangor i fyfyrwyr Cymraeg, ar ei ôl; ganed ef ym mhentref bychan Trefor, plwyf Llandrygarn, Môn, a buan y symudodd y teulu i Lanfairpwllgwyngyll; bu farw ei dad pan oedd yn ifanc a chadwodd ei fam siop y teulu; yng Ngholeg Crist, Aberhonddu, daeth ei ddawn fathemategol i’r amlwg, ac yno dechreuodd ymddiddori mewn barddoniaeth Gymraeg, gwaith Talhaiarn yn enwedig; aeth ag ysgoloriaeth i Goleg yr Iesu, Rhydychen; bu’n un o sylfaenwyr Cymdeithas Dafydd ap Gwilym, a’i llywydd oedd Syr John Rhŷs, a magodd gyfeillgarwch agos ag O. M. Edwards a William Llewelyn Williams; wedi ei radd mewn mathemateg enillodd ysgoloriaeth bellach i gwblhau gradd Meistr dan Rhŷs, gan baratoi golygiad newydd o Lyfr yr Ancr.Morris-Jones (formerly Jones), Sir John (Morris) (1864 – 1929), scholar, poet, and critic ↗Thomas Parry, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 17 Hydref 1864 yn Nhrefor, Llandrygarn, Môn; yn 1868 symudodd y teulu i Lanfair-pwll; Ysgol Friars, Bangor, o 1876, yna Coleg Crist, Aberhonddu, gyda’i brifathro Daniel Lewis Lloyd; Coleg yr Iesu, Rhydychen, yn ysgolor o 1883, anrhydedd mewn mathemateg 1887; yn fyfyriwr darllenai lyfrau a llawysgrifau Cymraeg yn y Bodleian a mynychai ddarlithiau John Rhŷs, ac roedd yn un o aelodau cyntaf Cymdeithas Dafydd ab Gwilym, a sefydlwyd 6 Mai 1886; darlithydd yn y Gymraeg ym Mangor o Ionawr 1889, athro o 1895; priododd Mary Hughes o Siglan, Llanfair-pwll, yn 1897, a bu iddynt bedair merch; marchog 1918; LL.D. Glasgow 1919, D.Litt. Prifysgol Genedlaethol Iwerddon 1927; bu farw 16 Ebrill 1929; ymddangosodd ei awdl ‘Cymru Fu: Cymru Fydd’ yn Cymru yn 1892; roedd Caniadau (1907) yn cynnwys cerddi caeth, telynegion a chyfieithiadau; gwnaeth ei gyfieithiadau o dri deg wyth o gerddi Heine, gyda’i delynegion ei hun, y delyneg yn brif ffurf beirdd Cymru am flynyddoedd; ‘o ddigon y cyfieithiad mwyaf nodedig’ yw penillion Omar Khayyâm; roedd purdeb yr ieithwedd a dedwyddwch yr ymadrodd yn gamp brin ac yn esiampl i feirdd Cymru; beirniadodd yn yr eisteddfodau cenedlaethol o 1896 hyd ei farw; yn 1903 dangosodd am y tro cyntaf sut y dylid dosbarthu’r cynganeddion yn ôl acen a chymesuredd; Cerdd Dafod (1925), y bydd ei hail ran ‘yn hir yn waith awdurdodol ar y pwnc’; ysgrifennodd Welsh Orthography (1893) i’r Gymdeithas er Defnyddio’r Iaith Gymraeg, a drafftiodd Orgraff yr Iaith Gymraeg (1928); gyda Rhŷs golygodd Llyvyr Agkyr Llanddewivrefi (1894); argraffiad o Weledigaetheu y Bardd Cwsc (1896); ei brif waith, A Welsh Grammar, Historical and Comparative (1913): mae’r gramadeg disgrifiadol ‘yn dal yn ei hanfodion’ ac yn dangos ei allu eithriadol i ddarganfod a mynegi deddfau gramadeg; Welsh Syntax (1931); Taliesin, ar y cerddi hanesyddol i Urien ac Owain; golygydd Y Beirniad, 1911–19; argraffiad o Waith Goronwy Owen (1896).John Morris-Jones ↗Wikipedia (Saesneg)Syr John Morris-Jones (17 Hydref 1864 – 16 Ebrill 1929), gramadegydd, academydd a bardd Cymraeg; ganed John Jones yn Nhrefor, Llandrygarn, Môn, mab Morris Jones, ysgolfeistr ac wedyn siopwr, ac Elizabeth; symudodd y teulu i Lanfairpwllgwyngyll yn 1868; Ysgol Friars, Bangor, a Choleg Crist, Aberhonddu; Coleg yr Iesu, Rhydychen, o 1883, anrhydedd mewn mathemateg 1887; yn Rhydychen astudiodd lyfrau a llawysgrifau Cymraeg yn y Bodleian a mynychu darlithiau Syr John Rhŷs; un o aelodau cyntaf Cymdeithas Dafydd ap Gwilym (1886), sy’n dal yn gymdeithas myfyrwyr; darlithydd yn y Gymraeg ym Mangor o 1889, athro o 1895 hyd ei farw; gweithiodd i safoni orgraff y Gymraeg, ac ychwanegodd ei Welsh Orthography (1893) a’i A Welsh Grammar (1913) at statws yr iaith a chael croeso yng Nghymru; sylfaenydd a golygydd Y Beirniad (1911–19); marchog 1918; aelod o Gomisiwn Brenhinol Henebion Cymru o 1920; cyhoeddodd gyfieithiadau Cymraeg dylanwadol o Heine ac Omar Khayyam; priododd Mary Hughes o Lanfairpwllgwyngyll yn 1897, pedair merch; bu farw ym Mangor; enwir neuadd breswyl Gymraeg Prifysgol Bangor, Neuadd John Morris-Jones, er anrhydedd iddo.
| Ganed | 17 Hydref 1864, Trefor, Llandrygarn, Môn |
|---|---|
| Rhydychen | Coleg yr Iesu; anrhydedd mewn mathemateg, 1887 |
| Bangor | Darlithydd yn y Gymraeg 1889; athro 1895–1929 |
| Prif weithiau | A Welsh Grammar (1913); Cerdd Dafod (1925) |
| Anrhydeddau | Marchog 1918 |
| Bu farw | 16 Ebrill 1929, Bangor |
Ganed John Jones ar 17 Hydref 1864 yn Nhrefor ym mhlwyf Llandrygarn, Môn, mab Morris Jones, ysgolfeistr ac wedyn siopwr, a’i wraig Elizabeth. Yn 1868 symudodd y teulu i Lanfairpwll, lle’r aeth i ysgol y pentref; bu farw ei dad yn ifanc a chadwodd ei fam siop y teulu.FfynonellauJohn Morris-Jones ↗Wikipedia (Saesneg)Syr John Morris-Jones (17 Hydref 1864 – 16 Ebrill 1929), gramadegydd, academydd a bardd Cymraeg; ganed John Jones yn Nhrefor, Llandrygarn, Môn, mab Morris Jones, ysgolfeistr ac wedyn siopwr, ac Elizabeth; symudodd y teulu i Lanfairpwllgwyngyll yn 1868; Ysgol Friars, Bangor, a Choleg Crist, Aberhonddu; Coleg yr Iesu, Rhydychen, o 1883, anrhydedd mewn mathemateg 1887; yn Rhydychen astudiodd lyfrau a llawysgrifau Cymraeg yn y Bodleian a mynychu darlithiau Syr John Rhŷs; un o aelodau cyntaf Cymdeithas Dafydd ap Gwilym (1886), sy’n dal yn gymdeithas myfyrwyr; darlithydd yn y Gymraeg ym Mangor o 1889, athro o 1895 hyd ei farw; gweithiodd i safoni orgraff y Gymraeg, ac ychwanegodd ei Welsh Orthography (1893) a’i A Welsh Grammar (1913) at statws yr iaith a chael croeso yng Nghymru; sylfaenydd a golygydd Y Beirniad (1911–19); marchog 1918; aelod o Gomisiwn Brenhinol Henebion Cymru o 1920; cyhoeddodd gyfieithiadau Cymraeg dylanwadol o Heine ac Omar Khayyam; priododd Mary Hughes o Lanfairpwllgwyngyll yn 1897, pedair merch; bu farw ym Mangor; enwir neuadd breswyl Gymraeg Prifysgol Bangor, Neuadd John Morris-Jones, er anrhydedd iddo.Morris-Jones (formerly Jones), Sir John (Morris) (1864 – 1929), scholar, poet, and critic ↗Thomas Parry, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 17 Hydref 1864 yn Nhrefor, Llandrygarn, Môn; yn 1868 symudodd y teulu i Lanfair-pwll; Ysgol Friars, Bangor, o 1876, yna Coleg Crist, Aberhonddu, gyda’i brifathro Daniel Lewis Lloyd; Coleg yr Iesu, Rhydychen, yn ysgolor o 1883, anrhydedd mewn mathemateg 1887; yn fyfyriwr darllenai lyfrau a llawysgrifau Cymraeg yn y Bodleian a mynychai ddarlithiau John Rhŷs, ac roedd yn un o aelodau cyntaf Cymdeithas Dafydd ab Gwilym, a sefydlwyd 6 Mai 1886; darlithydd yn y Gymraeg ym Mangor o Ionawr 1889, athro o 1895; priododd Mary Hughes o Siglan, Llanfair-pwll, yn 1897, a bu iddynt bedair merch; marchog 1918; LL.D. Glasgow 1919, D.Litt. Prifysgol Genedlaethol Iwerddon 1927; bu farw 16 Ebrill 1929; ymddangosodd ei awdl ‘Cymru Fu: Cymru Fydd’ yn Cymru yn 1892; roedd Caniadau (1907) yn cynnwys cerddi caeth, telynegion a chyfieithiadau; gwnaeth ei gyfieithiadau o dri deg wyth o gerddi Heine, gyda’i delynegion ei hun, y delyneg yn brif ffurf beirdd Cymru am flynyddoedd; ‘o ddigon y cyfieithiad mwyaf nodedig’ yw penillion Omar Khayyâm; roedd purdeb yr ieithwedd a dedwyddwch yr ymadrodd yn gamp brin ac yn esiampl i feirdd Cymru; beirniadodd yn yr eisteddfodau cenedlaethol o 1896 hyd ei farw; yn 1903 dangosodd am y tro cyntaf sut y dylid dosbarthu’r cynganeddion yn ôl acen a chymesuredd; Cerdd Dafod (1925), y bydd ei hail ran ‘yn hir yn waith awdurdodol ar y pwnc’; ysgrifennodd Welsh Orthography (1893) i’r Gymdeithas er Defnyddio’r Iaith Gymraeg, a drafftiodd Orgraff yr Iaith Gymraeg (1928); gyda Rhŷs golygodd Llyvyr Agkyr Llanddewivrefi (1894); argraffiad o Weledigaetheu y Bardd Cwsc (1896); ei brif waith, A Welsh Grammar, Historical and Comparative (1913): mae’r gramadeg disgrifiadol ‘yn dal yn ei hanfodion’ ac yn dangos ei allu eithriadol i ddarganfod a mynegi deddfau gramadeg; Welsh Syntax (1931); Taliesin, ar y cerddi hanesyddol i Urien ac Owain; golygydd Y Beirniad, 1911–19; argraffiad o Waith Goronwy Owen (1896).John Morris-Jones ↗Wicipedia CymraegYsgolhaig, gramadegydd, bardd a beirniad llenyddol o Gymru oedd Syr John Morris-Jones (17 Hydref 1864 – 16 Ebrill 1929); roedd yn un o ffigurau mwyaf dylanwadol ei oes ym maes llenyddiaeth Gymraeg a’r iaith Gymraeg yn gyffredinol; gosododd seiliau cadarn i ysgolheictod Cymraeg a safonau’r Gymraeg fel cyfrwng llenyddol yn yr 20g; enwir Neuadd John Morris-Jones, neuadd breswyl Prifysgol Bangor i fyfyrwyr Cymraeg, ar ei ôl; ganed ef ym mhentref bychan Trefor, plwyf Llandrygarn, Môn, a buan y symudodd y teulu i Lanfairpwllgwyngyll; bu farw ei dad pan oedd yn ifanc a chadwodd ei fam siop y teulu; yng Ngholeg Crist, Aberhonddu, daeth ei ddawn fathemategol i’r amlwg, ac yno dechreuodd ymddiddori mewn barddoniaeth Gymraeg, gwaith Talhaiarn yn enwedig; aeth ag ysgoloriaeth i Goleg yr Iesu, Rhydychen; bu’n un o sylfaenwyr Cymdeithas Dafydd ap Gwilym, a’i llywydd oedd Syr John Rhŷs, a magodd gyfeillgarwch agos ag O. M. Edwards a William Llewelyn Williams; wedi ei radd mewn mathemateg enillodd ysgoloriaeth bellach i gwblhau gradd Meistr dan Rhŷs, gan baratoi golygiad newydd o Lyfr yr Ancr.
O Ysgol Friars, Bangor, dilynodd ei brifathro i Goleg Crist, Aberhonddu. Yno disgleiriodd ei ddawn mewn mathemateg, ac yno hefyd y syrthiodd mewn cariad gyntaf â barddoniaeth Gymraeg.FfynonellauMorris-Jones (formerly Jones), Sir John (Morris) (1864 – 1929), scholar, poet, and critic ↗Thomas Parry, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 17 Hydref 1864 yn Nhrefor, Llandrygarn, Môn; yn 1868 symudodd y teulu i Lanfair-pwll; Ysgol Friars, Bangor, o 1876, yna Coleg Crist, Aberhonddu, gyda’i brifathro Daniel Lewis Lloyd; Coleg yr Iesu, Rhydychen, yn ysgolor o 1883, anrhydedd mewn mathemateg 1887; yn fyfyriwr darllenai lyfrau a llawysgrifau Cymraeg yn y Bodleian a mynychai ddarlithiau John Rhŷs, ac roedd yn un o aelodau cyntaf Cymdeithas Dafydd ab Gwilym, a sefydlwyd 6 Mai 1886; darlithydd yn y Gymraeg ym Mangor o Ionawr 1889, athro o 1895; priododd Mary Hughes o Siglan, Llanfair-pwll, yn 1897, a bu iddynt bedair merch; marchog 1918; LL.D. Glasgow 1919, D.Litt. Prifysgol Genedlaethol Iwerddon 1927; bu farw 16 Ebrill 1929; ymddangosodd ei awdl ‘Cymru Fu: Cymru Fydd’ yn Cymru yn 1892; roedd Caniadau (1907) yn cynnwys cerddi caeth, telynegion a chyfieithiadau; gwnaeth ei gyfieithiadau o dri deg wyth o gerddi Heine, gyda’i delynegion ei hun, y delyneg yn brif ffurf beirdd Cymru am flynyddoedd; ‘o ddigon y cyfieithiad mwyaf nodedig’ yw penillion Omar Khayyâm; roedd purdeb yr ieithwedd a dedwyddwch yr ymadrodd yn gamp brin ac yn esiampl i feirdd Cymru; beirniadodd yn yr eisteddfodau cenedlaethol o 1896 hyd ei farw; yn 1903 dangosodd am y tro cyntaf sut y dylid dosbarthu’r cynganeddion yn ôl acen a chymesuredd; Cerdd Dafod (1925), y bydd ei hail ran ‘yn hir yn waith awdurdodol ar y pwnc’; ysgrifennodd Welsh Orthography (1893) i’r Gymdeithas er Defnyddio’r Iaith Gymraeg, a drafftiodd Orgraff yr Iaith Gymraeg (1928); gyda Rhŷs golygodd Llyvyr Agkyr Llanddewivrefi (1894); argraffiad o Weledigaetheu y Bardd Cwsc (1896); ei brif waith, A Welsh Grammar, Historical and Comparative (1913): mae’r gramadeg disgrifiadol ‘yn dal yn ei hanfodion’ ac yn dangos ei allu eithriadol i ddarganfod a mynegi deddfau gramadeg; Welsh Syntax (1931); Taliesin, ar y cerddi hanesyddol i Urien ac Owain; golygydd Y Beirniad, 1911–19; argraffiad o Waith Goronwy Owen (1896).John Morris-Jones ↗Wicipedia CymraegYsgolhaig, gramadegydd, bardd a beirniad llenyddol o Gymru oedd Syr John Morris-Jones (17 Hydref 1864 – 16 Ebrill 1929); roedd yn un o ffigurau mwyaf dylanwadol ei oes ym maes llenyddiaeth Gymraeg a’r iaith Gymraeg yn gyffredinol; gosododd seiliau cadarn i ysgolheictod Cymraeg a safonau’r Gymraeg fel cyfrwng llenyddol yn yr 20g; enwir Neuadd John Morris-Jones, neuadd breswyl Prifysgol Bangor i fyfyrwyr Cymraeg, ar ei ôl; ganed ef ym mhentref bychan Trefor, plwyf Llandrygarn, Môn, a buan y symudodd y teulu i Lanfairpwllgwyngyll; bu farw ei dad pan oedd yn ifanc a chadwodd ei fam siop y teulu; yng Ngholeg Crist, Aberhonddu, daeth ei ddawn fathemategol i’r amlwg, ac yno dechreuodd ymddiddori mewn barddoniaeth Gymraeg, gwaith Talhaiarn yn enwedig; aeth ag ysgoloriaeth i Goleg yr Iesu, Rhydychen; bu’n un o sylfaenwyr Cymdeithas Dafydd ap Gwilym, a’i llywydd oedd Syr John Rhŷs, a magodd gyfeillgarwch agos ag O. M. Edwards a William Llewelyn Williams; wedi ei radd mewn mathemateg enillodd ysgoloriaeth bellach i gwblhau gradd Meistr dan Rhŷs, gan baratoi golygiad newydd o Lyfr yr Ancr.
Yn 1883 aeth i Goleg yr Iesu, Rhydychen, ag ysgoloriaeth mewn mathemateg, a chafodd anrhydedd yn 1887. Ond treuliai ei oriau hamdden yn darllen llyfrau a llawysgrifau Cymraeg yn Llyfrgell Bodley ac yn mynd i ddarlithiau Syr John Rhŷs. Gydag O. M. Edwards a’u cyfeillion roedd yn un o sylfaenwyr Cymdeithas Dafydd ap Gwilym, cymdeithas y myfyrwyr Cymreig yn Rhydychen.FfynonellauMorris-Jones (formerly Jones), Sir John (Morris) (1864 – 1929), scholar, poet, and critic ↗Thomas Parry, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 17 Hydref 1864 yn Nhrefor, Llandrygarn, Môn; yn 1868 symudodd y teulu i Lanfair-pwll; Ysgol Friars, Bangor, o 1876, yna Coleg Crist, Aberhonddu, gyda’i brifathro Daniel Lewis Lloyd; Coleg yr Iesu, Rhydychen, yn ysgolor o 1883, anrhydedd mewn mathemateg 1887; yn fyfyriwr darllenai lyfrau a llawysgrifau Cymraeg yn y Bodleian a mynychai ddarlithiau John Rhŷs, ac roedd yn un o aelodau cyntaf Cymdeithas Dafydd ab Gwilym, a sefydlwyd 6 Mai 1886; darlithydd yn y Gymraeg ym Mangor o Ionawr 1889, athro o 1895; priododd Mary Hughes o Siglan, Llanfair-pwll, yn 1897, a bu iddynt bedair merch; marchog 1918; LL.D. Glasgow 1919, D.Litt. Prifysgol Genedlaethol Iwerddon 1927; bu farw 16 Ebrill 1929; ymddangosodd ei awdl ‘Cymru Fu: Cymru Fydd’ yn Cymru yn 1892; roedd Caniadau (1907) yn cynnwys cerddi caeth, telynegion a chyfieithiadau; gwnaeth ei gyfieithiadau o dri deg wyth o gerddi Heine, gyda’i delynegion ei hun, y delyneg yn brif ffurf beirdd Cymru am flynyddoedd; ‘o ddigon y cyfieithiad mwyaf nodedig’ yw penillion Omar Khayyâm; roedd purdeb yr ieithwedd a dedwyddwch yr ymadrodd yn gamp brin ac yn esiampl i feirdd Cymru; beirniadodd yn yr eisteddfodau cenedlaethol o 1896 hyd ei farw; yn 1903 dangosodd am y tro cyntaf sut y dylid dosbarthu’r cynganeddion yn ôl acen a chymesuredd; Cerdd Dafod (1925), y bydd ei hail ran ‘yn hir yn waith awdurdodol ar y pwnc’; ysgrifennodd Welsh Orthography (1893) i’r Gymdeithas er Defnyddio’r Iaith Gymraeg, a drafftiodd Orgraff yr Iaith Gymraeg (1928); gyda Rhŷs golygodd Llyvyr Agkyr Llanddewivrefi (1894); argraffiad o Weledigaetheu y Bardd Cwsc (1896); ei brif waith, A Welsh Grammar, Historical and Comparative (1913): mae’r gramadeg disgrifiadol ‘yn dal yn ei hanfodion’ ac yn dangos ei allu eithriadol i ddarganfod a mynegi deddfau gramadeg; Welsh Syntax (1931); Taliesin, ar y cerddi hanesyddol i Urien ac Owain; golygydd Y Beirniad, 1911–19; argraffiad o Waith Goronwy Owen (1896).John Morris-Jones ↗Wikipedia (Saesneg)Syr John Morris-Jones (17 Hydref 1864 – 16 Ebrill 1929), gramadegydd, academydd a bardd Cymraeg; ganed John Jones yn Nhrefor, Llandrygarn, Môn, mab Morris Jones, ysgolfeistr ac wedyn siopwr, ac Elizabeth; symudodd y teulu i Lanfairpwllgwyngyll yn 1868; Ysgol Friars, Bangor, a Choleg Crist, Aberhonddu; Coleg yr Iesu, Rhydychen, o 1883, anrhydedd mewn mathemateg 1887; yn Rhydychen astudiodd lyfrau a llawysgrifau Cymraeg yn y Bodleian a mynychu darlithiau Syr John Rhŷs; un o aelodau cyntaf Cymdeithas Dafydd ap Gwilym (1886), sy’n dal yn gymdeithas myfyrwyr; darlithydd yn y Gymraeg ym Mangor o 1889, athro o 1895 hyd ei farw; gweithiodd i safoni orgraff y Gymraeg, ac ychwanegodd ei Welsh Orthography (1893) a’i A Welsh Grammar (1913) at statws yr iaith a chael croeso yng Nghymru; sylfaenydd a golygydd Y Beirniad (1911–19); marchog 1918; aelod o Gomisiwn Brenhinol Henebion Cymru o 1920; cyhoeddodd gyfieithiadau Cymraeg dylanwadol o Heine ac Omar Khayyam; priododd Mary Hughes o Lanfairpwllgwyngyll yn 1897, pedair merch; bu farw ym Mangor; enwir neuadd breswyl Gymraeg Prifysgol Bangor, Neuadd John Morris-Jones, er anrhydedd iddo.John Morris-Jones ↗Wicipedia CymraegYsgolhaig, gramadegydd, bardd a beirniad llenyddol o Gymru oedd Syr John Morris-Jones (17 Hydref 1864 – 16 Ebrill 1929); roedd yn un o ffigurau mwyaf dylanwadol ei oes ym maes llenyddiaeth Gymraeg a’r iaith Gymraeg yn gyffredinol; gosododd seiliau cadarn i ysgolheictod Cymraeg a safonau’r Gymraeg fel cyfrwng llenyddol yn yr 20g; enwir Neuadd John Morris-Jones, neuadd breswyl Prifysgol Bangor i fyfyrwyr Cymraeg, ar ei ôl; ganed ef ym mhentref bychan Trefor, plwyf Llandrygarn, Môn, a buan y symudodd y teulu i Lanfairpwllgwyngyll; bu farw ei dad pan oedd yn ifanc a chadwodd ei fam siop y teulu; yng Ngholeg Crist, Aberhonddu, daeth ei ddawn fathemategol i’r amlwg, ac yno dechreuodd ymddiddori mewn barddoniaeth Gymraeg, gwaith Talhaiarn yn enwedig; aeth ag ysgoloriaeth i Goleg yr Iesu, Rhydychen; bu’n un o sylfaenwyr Cymdeithas Dafydd ap Gwilym, a’i llywydd oedd Syr John Rhŷs, a magodd gyfeillgarwch agos ag O. M. Edwards a William Llewelyn Williams; wedi ei radd mewn mathemateg enillodd ysgoloriaeth bellach i gwblhau gradd Meistr dan Rhŷs, gan baratoi golygiad newydd o Lyfr yr Ancr.
Gyda Rhŷs golygodd Lyfr Ancr Llanddewibrefi, llawysgrif Gymraeg o 1346, a gyhoeddwyd yn 1894.FfynonellauMorris-Jones (formerly Jones), Sir John (Morris) (1864 – 1929), scholar, poet, and critic ↗Thomas Parry, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 17 Hydref 1864 yn Nhrefor, Llandrygarn, Môn; yn 1868 symudodd y teulu i Lanfair-pwll; Ysgol Friars, Bangor, o 1876, yna Coleg Crist, Aberhonddu, gyda’i brifathro Daniel Lewis Lloyd; Coleg yr Iesu, Rhydychen, yn ysgolor o 1883, anrhydedd mewn mathemateg 1887; yn fyfyriwr darllenai lyfrau a llawysgrifau Cymraeg yn y Bodleian a mynychai ddarlithiau John Rhŷs, ac roedd yn un o aelodau cyntaf Cymdeithas Dafydd ab Gwilym, a sefydlwyd 6 Mai 1886; darlithydd yn y Gymraeg ym Mangor o Ionawr 1889, athro o 1895; priododd Mary Hughes o Siglan, Llanfair-pwll, yn 1897, a bu iddynt bedair merch; marchog 1918; LL.D. Glasgow 1919, D.Litt. Prifysgol Genedlaethol Iwerddon 1927; bu farw 16 Ebrill 1929; ymddangosodd ei awdl ‘Cymru Fu: Cymru Fydd’ yn Cymru yn 1892; roedd Caniadau (1907) yn cynnwys cerddi caeth, telynegion a chyfieithiadau; gwnaeth ei gyfieithiadau o dri deg wyth o gerddi Heine, gyda’i delynegion ei hun, y delyneg yn brif ffurf beirdd Cymru am flynyddoedd; ‘o ddigon y cyfieithiad mwyaf nodedig’ yw penillion Omar Khayyâm; roedd purdeb yr ieithwedd a dedwyddwch yr ymadrodd yn gamp brin ac yn esiampl i feirdd Cymru; beirniadodd yn yr eisteddfodau cenedlaethol o 1896 hyd ei farw; yn 1903 dangosodd am y tro cyntaf sut y dylid dosbarthu’r cynganeddion yn ôl acen a chymesuredd; Cerdd Dafod (1925), y bydd ei hail ran ‘yn hir yn waith awdurdodol ar y pwnc’; ysgrifennodd Welsh Orthography (1893) i’r Gymdeithas er Defnyddio’r Iaith Gymraeg, a drafftiodd Orgraff yr Iaith Gymraeg (1928); gyda Rhŷs golygodd Llyvyr Agkyr Llanddewivrefi (1894); argraffiad o Weledigaetheu y Bardd Cwsc (1896); ei brif waith, A Welsh Grammar, Historical and Comparative (1913): mae’r gramadeg disgrifiadol ‘yn dal yn ei hanfodion’ ac yn dangos ei allu eithriadol i ddarganfod a mynegi deddfau gramadeg; Welsh Syntax (1931); Taliesin, ar y cerddi hanesyddol i Urien ac Owain; golygydd Y Beirniad, 1911–19; argraffiad o Waith Goronwy Owen (1896).John Morris-Jones ↗Wikipedia (Saesneg)Syr John Morris-Jones (17 Hydref 1864 – 16 Ebrill 1929), gramadegydd, academydd a bardd Cymraeg; ganed John Jones yn Nhrefor, Llandrygarn, Môn, mab Morris Jones, ysgolfeistr ac wedyn siopwr, ac Elizabeth; symudodd y teulu i Lanfairpwllgwyngyll yn 1868; Ysgol Friars, Bangor, a Choleg Crist, Aberhonddu; Coleg yr Iesu, Rhydychen, o 1883, anrhydedd mewn mathemateg 1887; yn Rhydychen astudiodd lyfrau a llawysgrifau Cymraeg yn y Bodleian a mynychu darlithiau Syr John Rhŷs; un o aelodau cyntaf Cymdeithas Dafydd ap Gwilym (1886), sy’n dal yn gymdeithas myfyrwyr; darlithydd yn y Gymraeg ym Mangor o 1889, athro o 1895 hyd ei farw; gweithiodd i safoni orgraff y Gymraeg, ac ychwanegodd ei Welsh Orthography (1893) a’i A Welsh Grammar (1913) at statws yr iaith a chael croeso yng Nghymru; sylfaenydd a golygydd Y Beirniad (1911–19); marchog 1918; aelod o Gomisiwn Brenhinol Henebion Cymru o 1920; cyhoeddodd gyfieithiadau Cymraeg dylanwadol o Heine ac Omar Khayyam; priododd Mary Hughes o Lanfairpwllgwyngyll yn 1897, pedair merch; bu farw ym Mangor; enwir neuadd breswyl Gymraeg Prifysgol Bangor, Neuadd John Morris-Jones, er anrhydedd iddo.
Yn Ionawr 1889 daeth yn ddarlithydd yn y Gymraeg yn y coleg ym Mangor, ac yn 1895 yn athro, cadair a ddaliodd hyd ei farw. Yn 1897 priododd Mary Hughes o Siglan, Llanfairpwll, a bu iddynt bedair merch.FfynonellauMorris-Jones (formerly Jones), Sir John (Morris) (1864 – 1929), scholar, poet, and critic ↗Thomas Parry, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 17 Hydref 1864 yn Nhrefor, Llandrygarn, Môn; yn 1868 symudodd y teulu i Lanfair-pwll; Ysgol Friars, Bangor, o 1876, yna Coleg Crist, Aberhonddu, gyda’i brifathro Daniel Lewis Lloyd; Coleg yr Iesu, Rhydychen, yn ysgolor o 1883, anrhydedd mewn mathemateg 1887; yn fyfyriwr darllenai lyfrau a llawysgrifau Cymraeg yn y Bodleian a mynychai ddarlithiau John Rhŷs, ac roedd yn un o aelodau cyntaf Cymdeithas Dafydd ab Gwilym, a sefydlwyd 6 Mai 1886; darlithydd yn y Gymraeg ym Mangor o Ionawr 1889, athro o 1895; priododd Mary Hughes o Siglan, Llanfair-pwll, yn 1897, a bu iddynt bedair merch; marchog 1918; LL.D. Glasgow 1919, D.Litt. Prifysgol Genedlaethol Iwerddon 1927; bu farw 16 Ebrill 1929; ymddangosodd ei awdl ‘Cymru Fu: Cymru Fydd’ yn Cymru yn 1892; roedd Caniadau (1907) yn cynnwys cerddi caeth, telynegion a chyfieithiadau; gwnaeth ei gyfieithiadau o dri deg wyth o gerddi Heine, gyda’i delynegion ei hun, y delyneg yn brif ffurf beirdd Cymru am flynyddoedd; ‘o ddigon y cyfieithiad mwyaf nodedig’ yw penillion Omar Khayyâm; roedd purdeb yr ieithwedd a dedwyddwch yr ymadrodd yn gamp brin ac yn esiampl i feirdd Cymru; beirniadodd yn yr eisteddfodau cenedlaethol o 1896 hyd ei farw; yn 1903 dangosodd am y tro cyntaf sut y dylid dosbarthu’r cynganeddion yn ôl acen a chymesuredd; Cerdd Dafod (1925), y bydd ei hail ran ‘yn hir yn waith awdurdodol ar y pwnc’; ysgrifennodd Welsh Orthography (1893) i’r Gymdeithas er Defnyddio’r Iaith Gymraeg, a drafftiodd Orgraff yr Iaith Gymraeg (1928); gyda Rhŷs golygodd Llyvyr Agkyr Llanddewivrefi (1894); argraffiad o Weledigaetheu y Bardd Cwsc (1896); ei brif waith, A Welsh Grammar, Historical and Comparative (1913): mae’r gramadeg disgrifiadol ‘yn dal yn ei hanfodion’ ac yn dangos ei allu eithriadol i ddarganfod a mynegi deddfau gramadeg; Welsh Syntax (1931); Taliesin, ar y cerddi hanesyddol i Urien ac Owain; golygydd Y Beirniad, 1911–19; argraffiad o Waith Goronwy Owen (1896).John Morris-Jones ↗Wikipedia (Saesneg)Syr John Morris-Jones (17 Hydref 1864 – 16 Ebrill 1929), gramadegydd, academydd a bardd Cymraeg; ganed John Jones yn Nhrefor, Llandrygarn, Môn, mab Morris Jones, ysgolfeistr ac wedyn siopwr, ac Elizabeth; symudodd y teulu i Lanfairpwllgwyngyll yn 1868; Ysgol Friars, Bangor, a Choleg Crist, Aberhonddu; Coleg yr Iesu, Rhydychen, o 1883, anrhydedd mewn mathemateg 1887; yn Rhydychen astudiodd lyfrau a llawysgrifau Cymraeg yn y Bodleian a mynychu darlithiau Syr John Rhŷs; un o aelodau cyntaf Cymdeithas Dafydd ap Gwilym (1886), sy’n dal yn gymdeithas myfyrwyr; darlithydd yn y Gymraeg ym Mangor o 1889, athro o 1895 hyd ei farw; gweithiodd i safoni orgraff y Gymraeg, ac ychwanegodd ei Welsh Orthography (1893) a’i A Welsh Grammar (1913) at statws yr iaith a chael croeso yng Nghymru; sylfaenydd a golygydd Y Beirniad (1911–19); marchog 1918; aelod o Gomisiwn Brenhinol Henebion Cymru o 1920; cyhoeddodd gyfieithiadau Cymraeg dylanwadol o Heine ac Omar Khayyam; priododd Mary Hughes o Lanfairpwllgwyngyll yn 1897, pedair merch; bu farw ym Mangor; enwir neuadd breswyl Gymraeg Prifysgol Bangor, Neuadd John Morris-Jones, er anrhydedd iddo.
Ymddangosodd ei waith ysgolheigaidd mawr, A Welsh Grammar, Historical and Comparative, yn 1913 wedi blynyddoedd lawer o astudio. Dywed y Bywgraffiadur Cymreig fod ei ddisgrifiad o’r gramadeg yn dal yn ei hanfodion, ac yn dangos ei allu eithriadol i ddarganfod a mynegi deddfau’r iaith.FfynonellauMorris-Jones (formerly Jones), Sir John (Morris) (1864 – 1929), scholar, poet, and critic ↗Thomas Parry, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 17 Hydref 1864 yn Nhrefor, Llandrygarn, Môn; yn 1868 symudodd y teulu i Lanfair-pwll; Ysgol Friars, Bangor, o 1876, yna Coleg Crist, Aberhonddu, gyda’i brifathro Daniel Lewis Lloyd; Coleg yr Iesu, Rhydychen, yn ysgolor o 1883, anrhydedd mewn mathemateg 1887; yn fyfyriwr darllenai lyfrau a llawysgrifau Cymraeg yn y Bodleian a mynychai ddarlithiau John Rhŷs, ac roedd yn un o aelodau cyntaf Cymdeithas Dafydd ab Gwilym, a sefydlwyd 6 Mai 1886; darlithydd yn y Gymraeg ym Mangor o Ionawr 1889, athro o 1895; priododd Mary Hughes o Siglan, Llanfair-pwll, yn 1897, a bu iddynt bedair merch; marchog 1918; LL.D. Glasgow 1919, D.Litt. Prifysgol Genedlaethol Iwerddon 1927; bu farw 16 Ebrill 1929; ymddangosodd ei awdl ‘Cymru Fu: Cymru Fydd’ yn Cymru yn 1892; roedd Caniadau (1907) yn cynnwys cerddi caeth, telynegion a chyfieithiadau; gwnaeth ei gyfieithiadau o dri deg wyth o gerddi Heine, gyda’i delynegion ei hun, y delyneg yn brif ffurf beirdd Cymru am flynyddoedd; ‘o ddigon y cyfieithiad mwyaf nodedig’ yw penillion Omar Khayyâm; roedd purdeb yr ieithwedd a dedwyddwch yr ymadrodd yn gamp brin ac yn esiampl i feirdd Cymru; beirniadodd yn yr eisteddfodau cenedlaethol o 1896 hyd ei farw; yn 1903 dangosodd am y tro cyntaf sut y dylid dosbarthu’r cynganeddion yn ôl acen a chymesuredd; Cerdd Dafod (1925), y bydd ei hail ran ‘yn hir yn waith awdurdodol ar y pwnc’; ysgrifennodd Welsh Orthography (1893) i’r Gymdeithas er Defnyddio’r Iaith Gymraeg, a drafftiodd Orgraff yr Iaith Gymraeg (1928); gyda Rhŷs golygodd Llyvyr Agkyr Llanddewivrefi (1894); argraffiad o Weledigaetheu y Bardd Cwsc (1896); ei brif waith, A Welsh Grammar, Historical and Comparative (1913): mae’r gramadeg disgrifiadol ‘yn dal yn ei hanfodion’ ac yn dangos ei allu eithriadol i ddarganfod a mynegi deddfau gramadeg; Welsh Syntax (1931); Taliesin, ar y cerddi hanesyddol i Urien ac Owain; golygydd Y Beirniad, 1911–19; argraffiad o Waith Goronwy Owen (1896).John Morris-Jones ↗Wikipedia (Saesneg)Syr John Morris-Jones (17 Hydref 1864 – 16 Ebrill 1929), gramadegydd, academydd a bardd Cymraeg; ganed John Jones yn Nhrefor, Llandrygarn, Môn, mab Morris Jones, ysgolfeistr ac wedyn siopwr, ac Elizabeth; symudodd y teulu i Lanfairpwllgwyngyll yn 1868; Ysgol Friars, Bangor, a Choleg Crist, Aberhonddu; Coleg yr Iesu, Rhydychen, o 1883, anrhydedd mewn mathemateg 1887; yn Rhydychen astudiodd lyfrau a llawysgrifau Cymraeg yn y Bodleian a mynychu darlithiau Syr John Rhŷs; un o aelodau cyntaf Cymdeithas Dafydd ap Gwilym (1886), sy’n dal yn gymdeithas myfyrwyr; darlithydd yn y Gymraeg ym Mangor o 1889, athro o 1895 hyd ei farw; gweithiodd i safoni orgraff y Gymraeg, ac ychwanegodd ei Welsh Orthography (1893) a’i A Welsh Grammar (1913) at statws yr iaith a chael croeso yng Nghymru; sylfaenydd a golygydd Y Beirniad (1911–19); marchog 1918; aelod o Gomisiwn Brenhinol Henebion Cymru o 1920; cyhoeddodd gyfieithiadau Cymraeg dylanwadol o Heine ac Omar Khayyam; priododd Mary Hughes o Lanfairpwllgwyngyll yn 1897, pedair merch; bu farw ym Mangor; enwir neuadd breswyl Gymraeg Prifysgol Bangor, Neuadd John Morris-Jones, er anrhydedd iddo.
Rhoddodd hefyd ei horgraff fodern i’r Gymraeg. Ysgrifennodd yr adroddiad Welsh Orthography yn 1893, ac fel cadeirydd pwyllgor y Brifysgol drafftiodd Orgraff yr Iaith Gymraeg yn 1928, y rheolau sillafu y mae’r Gymraeg yn eu dilyn o hyd.FfynonellauMorris-Jones (formerly Jones), Sir John (Morris) (1864 – 1929), scholar, poet, and critic ↗Thomas Parry, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 17 Hydref 1864 yn Nhrefor, Llandrygarn, Môn; yn 1868 symudodd y teulu i Lanfair-pwll; Ysgol Friars, Bangor, o 1876, yna Coleg Crist, Aberhonddu, gyda’i brifathro Daniel Lewis Lloyd; Coleg yr Iesu, Rhydychen, yn ysgolor o 1883, anrhydedd mewn mathemateg 1887; yn fyfyriwr darllenai lyfrau a llawysgrifau Cymraeg yn y Bodleian a mynychai ddarlithiau John Rhŷs, ac roedd yn un o aelodau cyntaf Cymdeithas Dafydd ab Gwilym, a sefydlwyd 6 Mai 1886; darlithydd yn y Gymraeg ym Mangor o Ionawr 1889, athro o 1895; priododd Mary Hughes o Siglan, Llanfair-pwll, yn 1897, a bu iddynt bedair merch; marchog 1918; LL.D. Glasgow 1919, D.Litt. Prifysgol Genedlaethol Iwerddon 1927; bu farw 16 Ebrill 1929; ymddangosodd ei awdl ‘Cymru Fu: Cymru Fydd’ yn Cymru yn 1892; roedd Caniadau (1907) yn cynnwys cerddi caeth, telynegion a chyfieithiadau; gwnaeth ei gyfieithiadau o dri deg wyth o gerddi Heine, gyda’i delynegion ei hun, y delyneg yn brif ffurf beirdd Cymru am flynyddoedd; ‘o ddigon y cyfieithiad mwyaf nodedig’ yw penillion Omar Khayyâm; roedd purdeb yr ieithwedd a dedwyddwch yr ymadrodd yn gamp brin ac yn esiampl i feirdd Cymru; beirniadodd yn yr eisteddfodau cenedlaethol o 1896 hyd ei farw; yn 1903 dangosodd am y tro cyntaf sut y dylid dosbarthu’r cynganeddion yn ôl acen a chymesuredd; Cerdd Dafod (1925), y bydd ei hail ran ‘yn hir yn waith awdurdodol ar y pwnc’; ysgrifennodd Welsh Orthography (1893) i’r Gymdeithas er Defnyddio’r Iaith Gymraeg, a drafftiodd Orgraff yr Iaith Gymraeg (1928); gyda Rhŷs golygodd Llyvyr Agkyr Llanddewivrefi (1894); argraffiad o Weledigaetheu y Bardd Cwsc (1896); ei brif waith, A Welsh Grammar, Historical and Comparative (1913): mae’r gramadeg disgrifiadol ‘yn dal yn ei hanfodion’ ac yn dangos ei allu eithriadol i ddarganfod a mynegi deddfau gramadeg; Welsh Syntax (1931); Taliesin, ar y cerddi hanesyddol i Urien ac Owain; golygydd Y Beirniad, 1911–19; argraffiad o Waith Goronwy Owen (1896).John Morris-Jones ↗Wikipedia (Saesneg)Syr John Morris-Jones (17 Hydref 1864 – 16 Ebrill 1929), gramadegydd, academydd a bardd Cymraeg; ganed John Jones yn Nhrefor, Llandrygarn, Môn, mab Morris Jones, ysgolfeistr ac wedyn siopwr, ac Elizabeth; symudodd y teulu i Lanfairpwllgwyngyll yn 1868; Ysgol Friars, Bangor, a Choleg Crist, Aberhonddu; Coleg yr Iesu, Rhydychen, o 1883, anrhydedd mewn mathemateg 1887; yn Rhydychen astudiodd lyfrau a llawysgrifau Cymraeg yn y Bodleian a mynychu darlithiau Syr John Rhŷs; un o aelodau cyntaf Cymdeithas Dafydd ap Gwilym (1886), sy’n dal yn gymdeithas myfyrwyr; darlithydd yn y Gymraeg ym Mangor o 1889, athro o 1895 hyd ei farw; gweithiodd i safoni orgraff y Gymraeg, ac ychwanegodd ei Welsh Orthography (1893) a’i A Welsh Grammar (1913) at statws yr iaith a chael croeso yng Nghymru; sylfaenydd a golygydd Y Beirniad (1911–19); marchog 1918; aelod o Gomisiwn Brenhinol Henebion Cymru o 1920; cyhoeddodd gyfieithiadau Cymraeg dylanwadol o Heine ac Omar Khayyam; priododd Mary Hughes o Lanfairpwllgwyngyll yn 1897, pedair merch; bu farw ym Mangor; enwir neuadd breswyl Gymraeg Prifysgol Bangor, Neuadd John Morris-Jones, er anrhydedd iddo.
Yn 1903 dangosodd am y tro cyntaf sut y dylid dosbarthu ffurfiau’r gynghanedd yn ôl acen a chymesuredd. Gosododd ei lyfr Cerdd Dafod, yn 1925, holl gelfyddyd y mesurau caeth allan, a bydd ei ail ran, meddai Syr Thomas Parry, yn hir yn waith awdurdodol ar y pwnc. Beirniadodd farddoniaeth yr Eisteddfod Genedlaethol bob blwyddyn o 1896 hyd ei farw.FfynhonnellMorris-Jones (formerly Jones), Sir John (Morris) (1864 – 1929), scholar, poet, and critic ↗Thomas Parry, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 17 Hydref 1864 yn Nhrefor, Llandrygarn, Môn; yn 1868 symudodd y teulu i Lanfair-pwll; Ysgol Friars, Bangor, o 1876, yna Coleg Crist, Aberhonddu, gyda’i brifathro Daniel Lewis Lloyd; Coleg yr Iesu, Rhydychen, yn ysgolor o 1883, anrhydedd mewn mathemateg 1887; yn fyfyriwr darllenai lyfrau a llawysgrifau Cymraeg yn y Bodleian a mynychai ddarlithiau John Rhŷs, ac roedd yn un o aelodau cyntaf Cymdeithas Dafydd ab Gwilym, a sefydlwyd 6 Mai 1886; darlithydd yn y Gymraeg ym Mangor o Ionawr 1889, athro o 1895; priododd Mary Hughes o Siglan, Llanfair-pwll, yn 1897, a bu iddynt bedair merch; marchog 1918; LL.D. Glasgow 1919, D.Litt. Prifysgol Genedlaethol Iwerddon 1927; bu farw 16 Ebrill 1929; ymddangosodd ei awdl ‘Cymru Fu: Cymru Fydd’ yn Cymru yn 1892; roedd Caniadau (1907) yn cynnwys cerddi caeth, telynegion a chyfieithiadau; gwnaeth ei gyfieithiadau o dri deg wyth o gerddi Heine, gyda’i delynegion ei hun, y delyneg yn brif ffurf beirdd Cymru am flynyddoedd; ‘o ddigon y cyfieithiad mwyaf nodedig’ yw penillion Omar Khayyâm; roedd purdeb yr ieithwedd a dedwyddwch yr ymadrodd yn gamp brin ac yn esiampl i feirdd Cymru; beirniadodd yn yr eisteddfodau cenedlaethol o 1896 hyd ei farw; yn 1903 dangosodd am y tro cyntaf sut y dylid dosbarthu’r cynganeddion yn ôl acen a chymesuredd; Cerdd Dafod (1925), y bydd ei hail ran ‘yn hir yn waith awdurdodol ar y pwnc’; ysgrifennodd Welsh Orthography (1893) i’r Gymdeithas er Defnyddio’r Iaith Gymraeg, a drafftiodd Orgraff yr Iaith Gymraeg (1928); gyda Rhŷs golygodd Llyvyr Agkyr Llanddewivrefi (1894); argraffiad o Weledigaetheu y Bardd Cwsc (1896); ei brif waith, A Welsh Grammar, Historical and Comparative (1913): mae’r gramadeg disgrifiadol ‘yn dal yn ei hanfodion’ ac yn dangos ei allu eithriadol i ddarganfod a mynegi deddfau gramadeg; Welsh Syntax (1931); Taliesin, ar y cerddi hanesyddol i Urien ac Owain; golygydd Y Beirniad, 1911–19; argraffiad o Waith Goronwy Owen (1896).
Casglwyd ei gerddi ei hun, awdlau, telynegion a chyfieithiadau, yn Caniadau yn 1907. Gwnaeth ei fersiynau Cymraeg o delynegion Heine y delyneg yn hoff ffurf beirdd Cymru am flynyddoedd, a’i gyfieithiad o benillion Omar Khayyâm yw’r mwyaf nodedig ohonynt i gyd, patrwm o Gymraeg pur a gosgeiddig.FfynonellauMorris-Jones (formerly Jones), Sir John (Morris) (1864 – 1929), scholar, poet, and critic ↗Thomas Parry, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 17 Hydref 1864 yn Nhrefor, Llandrygarn, Môn; yn 1868 symudodd y teulu i Lanfair-pwll; Ysgol Friars, Bangor, o 1876, yna Coleg Crist, Aberhonddu, gyda’i brifathro Daniel Lewis Lloyd; Coleg yr Iesu, Rhydychen, yn ysgolor o 1883, anrhydedd mewn mathemateg 1887; yn fyfyriwr darllenai lyfrau a llawysgrifau Cymraeg yn y Bodleian a mynychai ddarlithiau John Rhŷs, ac roedd yn un o aelodau cyntaf Cymdeithas Dafydd ab Gwilym, a sefydlwyd 6 Mai 1886; darlithydd yn y Gymraeg ym Mangor o Ionawr 1889, athro o 1895; priododd Mary Hughes o Siglan, Llanfair-pwll, yn 1897, a bu iddynt bedair merch; marchog 1918; LL.D. Glasgow 1919, D.Litt. Prifysgol Genedlaethol Iwerddon 1927; bu farw 16 Ebrill 1929; ymddangosodd ei awdl ‘Cymru Fu: Cymru Fydd’ yn Cymru yn 1892; roedd Caniadau (1907) yn cynnwys cerddi caeth, telynegion a chyfieithiadau; gwnaeth ei gyfieithiadau o dri deg wyth o gerddi Heine, gyda’i delynegion ei hun, y delyneg yn brif ffurf beirdd Cymru am flynyddoedd; ‘o ddigon y cyfieithiad mwyaf nodedig’ yw penillion Omar Khayyâm; roedd purdeb yr ieithwedd a dedwyddwch yr ymadrodd yn gamp brin ac yn esiampl i feirdd Cymru; beirniadodd yn yr eisteddfodau cenedlaethol o 1896 hyd ei farw; yn 1903 dangosodd am y tro cyntaf sut y dylid dosbarthu’r cynganeddion yn ôl acen a chymesuredd; Cerdd Dafod (1925), y bydd ei hail ran ‘yn hir yn waith awdurdodol ar y pwnc’; ysgrifennodd Welsh Orthography (1893) i’r Gymdeithas er Defnyddio’r Iaith Gymraeg, a drafftiodd Orgraff yr Iaith Gymraeg (1928); gyda Rhŷs golygodd Llyvyr Agkyr Llanddewivrefi (1894); argraffiad o Weledigaetheu y Bardd Cwsc (1896); ei brif waith, A Welsh Grammar, Historical and Comparative (1913): mae’r gramadeg disgrifiadol ‘yn dal yn ei hanfodion’ ac yn dangos ei allu eithriadol i ddarganfod a mynegi deddfau gramadeg; Welsh Syntax (1931); Taliesin, ar y cerddi hanesyddol i Urien ac Owain; golygydd Y Beirniad, 1911–19; argraffiad o Waith Goronwy Owen (1896).John Morris-Jones ↗Wikipedia (Saesneg)Syr John Morris-Jones (17 Hydref 1864 – 16 Ebrill 1929), gramadegydd, academydd a bardd Cymraeg; ganed John Jones yn Nhrefor, Llandrygarn, Môn, mab Morris Jones, ysgolfeistr ac wedyn siopwr, ac Elizabeth; symudodd y teulu i Lanfairpwllgwyngyll yn 1868; Ysgol Friars, Bangor, a Choleg Crist, Aberhonddu; Coleg yr Iesu, Rhydychen, o 1883, anrhydedd mewn mathemateg 1887; yn Rhydychen astudiodd lyfrau a llawysgrifau Cymraeg yn y Bodleian a mynychu darlithiau Syr John Rhŷs; un o aelodau cyntaf Cymdeithas Dafydd ap Gwilym (1886), sy’n dal yn gymdeithas myfyrwyr; darlithydd yn y Gymraeg ym Mangor o 1889, athro o 1895 hyd ei farw; gweithiodd i safoni orgraff y Gymraeg, ac ychwanegodd ei Welsh Orthography (1893) a’i A Welsh Grammar (1913) at statws yr iaith a chael croeso yng Nghymru; sylfaenydd a golygydd Y Beirniad (1911–19); marchog 1918; aelod o Gomisiwn Brenhinol Henebion Cymru o 1920; cyhoeddodd gyfieithiadau Cymraeg dylanwadol o Heine ac Omar Khayyam; priododd Mary Hughes o Lanfairpwllgwyngyll yn 1897, pedair merch; bu farw ym Mangor; enwir neuadd breswyl Gymraeg Prifysgol Bangor, Neuadd John Morris-Jones, er anrhydedd iddo.
Roedd purdeb yr ieithwedd a dedwyddwch yr ymadrodd drwy’r gyfrol yn gamp brin yn ei dydd, ac yn esiampl i feirdd Cymru o’r hyn a ddisgwyliai’r awdur ganddynt.
Syr Thomas Parry, Y Bywgraffiadur Cymreig
Golygodd y cylchgrawn Y Beirniad o 1911 hyd 1919, fe’i hurddwyd yn farchog yn 1918, a gwasanaethodd ar Gomisiwn Brenhinol Henebion Cymru. Bu farw ym Mangor ar 16 Ebrill 1929. Mae neuadd breswyl Gymraeg Prifysgol Bangor, Neuadd John Morris-Jones, yn dwyn ei enw.FfynonellauJohn Morris-Jones ↗Wikipedia (Saesneg)Syr John Morris-Jones (17 Hydref 1864 – 16 Ebrill 1929), gramadegydd, academydd a bardd Cymraeg; ganed John Jones yn Nhrefor, Llandrygarn, Môn, mab Morris Jones, ysgolfeistr ac wedyn siopwr, ac Elizabeth; symudodd y teulu i Lanfairpwllgwyngyll yn 1868; Ysgol Friars, Bangor, a Choleg Crist, Aberhonddu; Coleg yr Iesu, Rhydychen, o 1883, anrhydedd mewn mathemateg 1887; yn Rhydychen astudiodd lyfrau a llawysgrifau Cymraeg yn y Bodleian a mynychu darlithiau Syr John Rhŷs; un o aelodau cyntaf Cymdeithas Dafydd ap Gwilym (1886), sy’n dal yn gymdeithas myfyrwyr; darlithydd yn y Gymraeg ym Mangor o 1889, athro o 1895 hyd ei farw; gweithiodd i safoni orgraff y Gymraeg, ac ychwanegodd ei Welsh Orthography (1893) a’i A Welsh Grammar (1913) at statws yr iaith a chael croeso yng Nghymru; sylfaenydd a golygydd Y Beirniad (1911–19); marchog 1918; aelod o Gomisiwn Brenhinol Henebion Cymru o 1920; cyhoeddodd gyfieithiadau Cymraeg dylanwadol o Heine ac Omar Khayyam; priododd Mary Hughes o Lanfairpwllgwyngyll yn 1897, pedair merch; bu farw ym Mangor; enwir neuadd breswyl Gymraeg Prifysgol Bangor, Neuadd John Morris-Jones, er anrhydedd iddo.Morris-Jones (formerly Jones), Sir John (Morris) (1864 – 1929), scholar, poet, and critic ↗Thomas Parry, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 17 Hydref 1864 yn Nhrefor, Llandrygarn, Môn; yn 1868 symudodd y teulu i Lanfair-pwll; Ysgol Friars, Bangor, o 1876, yna Coleg Crist, Aberhonddu, gyda’i brifathro Daniel Lewis Lloyd; Coleg yr Iesu, Rhydychen, yn ysgolor o 1883, anrhydedd mewn mathemateg 1887; yn fyfyriwr darllenai lyfrau a llawysgrifau Cymraeg yn y Bodleian a mynychai ddarlithiau John Rhŷs, ac roedd yn un o aelodau cyntaf Cymdeithas Dafydd ab Gwilym, a sefydlwyd 6 Mai 1886; darlithydd yn y Gymraeg ym Mangor o Ionawr 1889, athro o 1895; priododd Mary Hughes o Siglan, Llanfair-pwll, yn 1897, a bu iddynt bedair merch; marchog 1918; LL.D. Glasgow 1919, D.Litt. Prifysgol Genedlaethol Iwerddon 1927; bu farw 16 Ebrill 1929; ymddangosodd ei awdl ‘Cymru Fu: Cymru Fydd’ yn Cymru yn 1892; roedd Caniadau (1907) yn cynnwys cerddi caeth, telynegion a chyfieithiadau; gwnaeth ei gyfieithiadau o dri deg wyth o gerddi Heine, gyda’i delynegion ei hun, y delyneg yn brif ffurf beirdd Cymru am flynyddoedd; ‘o ddigon y cyfieithiad mwyaf nodedig’ yw penillion Omar Khayyâm; roedd purdeb yr ieithwedd a dedwyddwch yr ymadrodd yn gamp brin ac yn esiampl i feirdd Cymru; beirniadodd yn yr eisteddfodau cenedlaethol o 1896 hyd ei farw; yn 1903 dangosodd am y tro cyntaf sut y dylid dosbarthu’r cynganeddion yn ôl acen a chymesuredd; Cerdd Dafod (1925), y bydd ei hail ran ‘yn hir yn waith awdurdodol ar y pwnc’; ysgrifennodd Welsh Orthography (1893) i’r Gymdeithas er Defnyddio’r Iaith Gymraeg, a drafftiodd Orgraff yr Iaith Gymraeg (1928); gyda Rhŷs golygodd Llyvyr Agkyr Llanddewivrefi (1894); argraffiad o Weledigaetheu y Bardd Cwsc (1896); ei brif waith, A Welsh Grammar, Historical and Comparative (1913): mae’r gramadeg disgrifiadol ‘yn dal yn ei hanfodion’ ac yn dangos ei allu eithriadol i ddarganfod a mynegi deddfau gramadeg; Welsh Syntax (1931); Taliesin, ar y cerddi hanesyddol i Urien ac Owain; golygydd Y Beirniad, 1911–19; argraffiad o Waith Goronwy Owen (1896).John Morris-Jones ↗Wicipedia CymraegYsgolhaig, gramadegydd, bardd a beirniad llenyddol o Gymru oedd Syr John Morris-Jones (17 Hydref 1864 – 16 Ebrill 1929); roedd yn un o ffigurau mwyaf dylanwadol ei oes ym maes llenyddiaeth Gymraeg a’r iaith Gymraeg yn gyffredinol; gosododd seiliau cadarn i ysgolheictod Cymraeg a safonau’r Gymraeg fel cyfrwng llenyddol yn yr 20g; enwir Neuadd John Morris-Jones, neuadd breswyl Prifysgol Bangor i fyfyrwyr Cymraeg, ar ei ôl; ganed ef ym mhentref bychan Trefor, plwyf Llandrygarn, Môn, a buan y symudodd y teulu i Lanfairpwllgwyngyll; bu farw ei dad pan oedd yn ifanc a chadwodd ei fam siop y teulu; yng Ngholeg Crist, Aberhonddu, daeth ei ddawn fathemategol i’r amlwg, ac yno dechreuodd ymddiddori mewn barddoniaeth Gymraeg, gwaith Talhaiarn yn enwedig; aeth ag ysgoloriaeth i Goleg yr Iesu, Rhydychen; bu’n un o sylfaenwyr Cymdeithas Dafydd ap Gwilym, a’i llywydd oedd Syr John Rhŷs, a magodd gyfeillgarwch agos ag O. M. Edwards a William Llewelyn Williams; wedi ei radd mewn mathemateg enillodd ysgoloriaeth bellach i gwblhau gradd Meistr dan Rhŷs, gan baratoi golygiad newydd o Lyfr yr Ancr.
Yr hanesydd a ysgrifennodd yr hanes llawn cyntaf o Gymru o’r cyfnod cynharaf hyd 1282, ac a olygodd y Bywgraffiadur Cymreig.
Syr John Edward LloydFe’i magwyd yn Llandudno, yn fab i saer o Gaergybi, ac arweiniodd Awstralia drwy’r Rhyfel Byd Cyntaf yn Brif Weinidog o 1915 i 1923.
Billy HughesPrif weinidog Cymraeg ei iaith rhwng 1916 a 1922, y gosododd ei Gyllideb y Bobl yn 1909 seiliau’r wladwriaeth les.
David Lloyd GeorgeBardd o Gasnewydd a fu’n crwydro America, a gollodd goes wrth neidio ar drên, ac a ysgrifennodd ‘What is this life if, full of care, we have no time to stand and stare.’
W. H. DaviesYsgrifennwyd gan Ifan Cyhoeddwyd gyntaf Diweddarwyd ddiwethaf