Syr John Edward Lloyd
Hanesydd y tywysogion (wedi’i gofnodi)Yr hanesydd a ysgrifennodd yr hanes llawn cyntaf o Gymru o’r cyfnod cynharaf hyd 1282, ac a olygodd y Bywgraffiadur Cymreig.
Syr John Edward Lloyd
Hanes Cymru / Cymru’r Ugeinfed Ganrif
1923–2014
Bardd o Gaerdydd a fu hefyd yn feddyg y frest am dros ddeng mlynedd ar hugain, ac a ysgrifennodd yn gynnes am Gymru, meddygaeth a’i deulu Iddewig.
Llun: Tai yng nghwm Tryweryn yng Nghapel Celyn, a dynnwyd gan Geoff Charles yn 1957 cyn boddi’r pentref · Geoff Charles, CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Meddyg wrth ei waith a bardd bob amser oedd Dannie Abse o Gaerdydd, un o awduron mwyaf adnabyddus Cymru yn ei ddydd. Am dros ddeng mlynedd ar hugain gweithiodd mewn clinig y frest, ac mewn cerddi a dynnwyd o fywyd go iawn dygodd ynghyd ei etifeddiaeth Iddewig a’i etifeddiaeth Gymreig.FfynonellauDannie Abse ↗Wicipedia CymraegErthygl Gymraeg: Daniel ‘Dannie’ Abse CBE (22 Medi 1923 – 28 Medi 2014), bardd yn yr iaith Saesneg, meddyg ac un o awduron cyfoes mwyaf adnabyddus Cymru; ganed yn 161 Ffordd yr Eglwyswen, Gabalfa, Caerdydd, yr ifancaf o bedwar plentyn Rudolf Abse, perchennog sinema, a Kate Shepherd ei wraig; roedd ei frawd Leo Abse yn Aelod Seneddol Pont-y-pŵl a Thorfaen, a’i frawd Wilfred yn seiciatrydd amlwg yn yr Unol Daleithiau; er bod y teulu yn Iddewig mynychodd ysgol Gatholig Sant Illtyd, Caerdydd; bu’n fyfyriwr yng Nghaerdydd cyn mynd i Goleg y Brenin, Llundain, i astudio meddygaeth; priododd Joan Mercer yn 1951, hanesydd ac awdur a ysgrifennodd lyfrau gydag ef, yn eu plith Voices in the Gallery (1986) a The Music Lover’s Literary Companion (1988); dwy ferch ac un mab; gwnaeth ei Wasanaeth Cenedlaethol fel meddyg yn yr Awyrlu Brenhinol; yna’n feddyg yn arbenigo yn anhwylderau’r frest hyd 1989, ac wedi ymddeol rhoddodd ei amser i ysgrifennu, perfformio a golygu; cefnogwr hirdymor Clwb Pêl-droed Dinas Caerdydd, a nodwyd ei farwolaeth yn rhaglen y clwb a chyhoeddiad hanner amser; plannwyd coeden er anrhydedd iddo yng ngardd goffa’r clwb yng ngwanwyn 2015.Dannie Abse ↗Wikipedia (Saesneg)Daniel Abse CBE FRSL (22 Medi 1923 – 28 Medi 2014), bardd a meddyg o Gymro a enillodd lawer o wobrau am ei farddoniaeth; gweithiodd mewn clinig y frest am dros ddeng mlynedd ar hugain; ganed yng Nghaerdydd, brawd iau’r gwleidydd a’r diwygiwr Leo Abse a’r seicdreiddiwr Wilfred Abse; mynychodd Goleg Sant Illtyd, ysgol Gatholig yn y Sblot; astudiodd feddygaeth yng Ngholeg Meddygaeth Prifysgol Cymru, Ysgol Feddygol Ysbyty Westminster a Choleg y Brenin, Llundain; cefnogwr brwd Dinas Caerdydd, a welodd gyntaf yn 1934, a chyfeiria llawer o’i waith at ei gariad oes at yr Adar Gleision; yn fwyaf adnabyddus fel bardd; doethuriaeth er anrhydedd Prifysgol Cymru 1989; cyfrol gyntaf After Every Green Thing (1949); hunangofiannol Ash on a Young Man’s Sleeve (1954); Gwobr Cyngor Celfyddydau Cymru 1971 a 1987; Gwobr Cholmondeley 1985; Cymrawd y Gymdeithas Lenyddiaeth Frenhinol o 1983; ei gerddi fwyfwy ‘wedi’u gwreiddio mewn profiad go iawn’, a llawer yn cymodi themâu a thraddodiadau Iddewig a Chymreig; bu’n byw am ddegawdau ger Hampstead, yn ysgrifennu colofn i’r Hampstead and Highgate Express; enillodd Running Late (2006) wobr Roland Mathias; enillodd The Presence (2007), atgofion o’r flwyddyn wedi marw ei wraig, Lyfr y Flwyddyn Cymru 2008 a’i droi’n ddrama i BBC Radio 4; Gwobr Farddoniaeth Wilfred Owen 2009; beirniad Gwobr gyntaf Hippocrates am Farddoniaeth a Meddygaeth, 2010; CBE yn Anrhydeddau’r Flwyddyn Newydd 2012 am wasanaeth i farddoniaeth a llenyddiaeth; bu farw gartref yn Llundain ar 28 Medi 2014, chwe diwrnod wedi’i ben-blwydd yn 91; ei ddramâu yn cynnwys The Dogs of Pavlov; llyfrau diweddar Speak, Old Parrot (2013) ac Ask the Moon (2014).
| Ganed | 22 Medi 1923, 161 Ffordd yr Eglwyswen, Gabalfa, Caerdydd |
|---|---|
| Teulu | Yr ifancaf o bedwar; brawd Leo Abse AS a Wilfred Abse |
| Gwaith | Meddyg mewn clinig y frest, hyd 1989 |
| Cerddi cyntaf | After Every Green Thing, 1949 |
| Gwobrau | Gwobr Cholmondeley 1985; Llyfr y Flwyddyn Cymru 2008 |
| Anrhydeddau | Y Gymdeithas Lenyddiaeth Frenhinol 1983; CBE 2012 |
| Bu farw | 28 Medi 2014, Llundain |
Ganed Daniel Abse yn 161 Ffordd yr Eglwyswen, Gabalfa, Caerdydd, ar 22 Medi 1923, yr ifancaf o bedwar plentyn Rudolf Abse, perchennog sinema, a’i wraig Kate. Daeth un brawd, Leo Abse, yn Aelod Seneddol Pont-y-pŵl a Thorfaen; un arall, Wilfred, yn seiciatrydd nodedig yn yr Unol Daleithiau.FfynonellauDannie Abse ↗Wicipedia CymraegErthygl Gymraeg: Daniel ‘Dannie’ Abse CBE (22 Medi 1923 – 28 Medi 2014), bardd yn yr iaith Saesneg, meddyg ac un o awduron cyfoes mwyaf adnabyddus Cymru; ganed yn 161 Ffordd yr Eglwyswen, Gabalfa, Caerdydd, yr ifancaf o bedwar plentyn Rudolf Abse, perchennog sinema, a Kate Shepherd ei wraig; roedd ei frawd Leo Abse yn Aelod Seneddol Pont-y-pŵl a Thorfaen, a’i frawd Wilfred yn seiciatrydd amlwg yn yr Unol Daleithiau; er bod y teulu yn Iddewig mynychodd ysgol Gatholig Sant Illtyd, Caerdydd; bu’n fyfyriwr yng Nghaerdydd cyn mynd i Goleg y Brenin, Llundain, i astudio meddygaeth; priododd Joan Mercer yn 1951, hanesydd ac awdur a ysgrifennodd lyfrau gydag ef, yn eu plith Voices in the Gallery (1986) a The Music Lover’s Literary Companion (1988); dwy ferch ac un mab; gwnaeth ei Wasanaeth Cenedlaethol fel meddyg yn yr Awyrlu Brenhinol; yna’n feddyg yn arbenigo yn anhwylderau’r frest hyd 1989, ac wedi ymddeol rhoddodd ei amser i ysgrifennu, perfformio a golygu; cefnogwr hirdymor Clwb Pêl-droed Dinas Caerdydd, a nodwyd ei farwolaeth yn rhaglen y clwb a chyhoeddiad hanner amser; plannwyd coeden er anrhydedd iddo yng ngardd goffa’r clwb yng ngwanwyn 2015.Dannie Abse ↗Wikipedia (Saesneg)Daniel Abse CBE FRSL (22 Medi 1923 – 28 Medi 2014), bardd a meddyg o Gymro a enillodd lawer o wobrau am ei farddoniaeth; gweithiodd mewn clinig y frest am dros ddeng mlynedd ar hugain; ganed yng Nghaerdydd, brawd iau’r gwleidydd a’r diwygiwr Leo Abse a’r seicdreiddiwr Wilfred Abse; mynychodd Goleg Sant Illtyd, ysgol Gatholig yn y Sblot; astudiodd feddygaeth yng Ngholeg Meddygaeth Prifysgol Cymru, Ysgol Feddygol Ysbyty Westminster a Choleg y Brenin, Llundain; cefnogwr brwd Dinas Caerdydd, a welodd gyntaf yn 1934, a chyfeiria llawer o’i waith at ei gariad oes at yr Adar Gleision; yn fwyaf adnabyddus fel bardd; doethuriaeth er anrhydedd Prifysgol Cymru 1989; cyfrol gyntaf After Every Green Thing (1949); hunangofiannol Ash on a Young Man’s Sleeve (1954); Gwobr Cyngor Celfyddydau Cymru 1971 a 1987; Gwobr Cholmondeley 1985; Cymrawd y Gymdeithas Lenyddiaeth Frenhinol o 1983; ei gerddi fwyfwy ‘wedi’u gwreiddio mewn profiad go iawn’, a llawer yn cymodi themâu a thraddodiadau Iddewig a Chymreig; bu’n byw am ddegawdau ger Hampstead, yn ysgrifennu colofn i’r Hampstead and Highgate Express; enillodd Running Late (2006) wobr Roland Mathias; enillodd The Presence (2007), atgofion o’r flwyddyn wedi marw ei wraig, Lyfr y Flwyddyn Cymru 2008 a’i droi’n ddrama i BBC Radio 4; Gwobr Farddoniaeth Wilfred Owen 2009; beirniad Gwobr gyntaf Hippocrates am Farddoniaeth a Meddygaeth, 2010; CBE yn Anrhydeddau’r Flwyddyn Newydd 2012 am wasanaeth i farddoniaeth a llenyddiaeth; bu farw gartref yn Llundain ar 28 Medi 2014, chwe diwrnod wedi’i ben-blwydd yn 91; ei ddramâu yn cynnwys The Dogs of Pavlov; llyfrau diweddar Speak, Old Parrot (2013) ac Ask the Moon (2014).
Er bod y teulu’n Iddewig, aeth Dannie i Goleg Sant Illtyd, ysgol Gatholig yn y Sblot. Yn 1934 aeth i wylio Dinas Caerdydd am y tro cyntaf, ac mae ei gariad at yr Adar Gleision yn rhedeg drwy ei waith am weddill ei oes.FfynonellauDannie Abse ↗Wicipedia CymraegErthygl Gymraeg: Daniel ‘Dannie’ Abse CBE (22 Medi 1923 – 28 Medi 2014), bardd yn yr iaith Saesneg, meddyg ac un o awduron cyfoes mwyaf adnabyddus Cymru; ganed yn 161 Ffordd yr Eglwyswen, Gabalfa, Caerdydd, yr ifancaf o bedwar plentyn Rudolf Abse, perchennog sinema, a Kate Shepherd ei wraig; roedd ei frawd Leo Abse yn Aelod Seneddol Pont-y-pŵl a Thorfaen, a’i frawd Wilfred yn seiciatrydd amlwg yn yr Unol Daleithiau; er bod y teulu yn Iddewig mynychodd ysgol Gatholig Sant Illtyd, Caerdydd; bu’n fyfyriwr yng Nghaerdydd cyn mynd i Goleg y Brenin, Llundain, i astudio meddygaeth; priododd Joan Mercer yn 1951, hanesydd ac awdur a ysgrifennodd lyfrau gydag ef, yn eu plith Voices in the Gallery (1986) a The Music Lover’s Literary Companion (1988); dwy ferch ac un mab; gwnaeth ei Wasanaeth Cenedlaethol fel meddyg yn yr Awyrlu Brenhinol; yna’n feddyg yn arbenigo yn anhwylderau’r frest hyd 1989, ac wedi ymddeol rhoddodd ei amser i ysgrifennu, perfformio a golygu; cefnogwr hirdymor Clwb Pêl-droed Dinas Caerdydd, a nodwyd ei farwolaeth yn rhaglen y clwb a chyhoeddiad hanner amser; plannwyd coeden er anrhydedd iddo yng ngardd goffa’r clwb yng ngwanwyn 2015.Dannie Abse ↗Wikipedia (Saesneg)Daniel Abse CBE FRSL (22 Medi 1923 – 28 Medi 2014), bardd a meddyg o Gymro a enillodd lawer o wobrau am ei farddoniaeth; gweithiodd mewn clinig y frest am dros ddeng mlynedd ar hugain; ganed yng Nghaerdydd, brawd iau’r gwleidydd a’r diwygiwr Leo Abse a’r seicdreiddiwr Wilfred Abse; mynychodd Goleg Sant Illtyd, ysgol Gatholig yn y Sblot; astudiodd feddygaeth yng Ngholeg Meddygaeth Prifysgol Cymru, Ysgol Feddygol Ysbyty Westminster a Choleg y Brenin, Llundain; cefnogwr brwd Dinas Caerdydd, a welodd gyntaf yn 1934, a chyfeiria llawer o’i waith at ei gariad oes at yr Adar Gleision; yn fwyaf adnabyddus fel bardd; doethuriaeth er anrhydedd Prifysgol Cymru 1989; cyfrol gyntaf After Every Green Thing (1949); hunangofiannol Ash on a Young Man’s Sleeve (1954); Gwobr Cyngor Celfyddydau Cymru 1971 a 1987; Gwobr Cholmondeley 1985; Cymrawd y Gymdeithas Lenyddiaeth Frenhinol o 1983; ei gerddi fwyfwy ‘wedi’u gwreiddio mewn profiad go iawn’, a llawer yn cymodi themâu a thraddodiadau Iddewig a Chymreig; bu’n byw am ddegawdau ger Hampstead, yn ysgrifennu colofn i’r Hampstead and Highgate Express; enillodd Running Late (2006) wobr Roland Mathias; enillodd The Presence (2007), atgofion o’r flwyddyn wedi marw ei wraig, Lyfr y Flwyddyn Cymru 2008 a’i droi’n ddrama i BBC Radio 4; Gwobr Farddoniaeth Wilfred Owen 2009; beirniad Gwobr gyntaf Hippocrates am Farddoniaeth a Meddygaeth, 2010; CBE yn Anrhydeddau’r Flwyddyn Newydd 2012 am wasanaeth i farddoniaeth a llenyddiaeth; bu farw gartref yn Llundain ar 28 Medi 2014, chwe diwrnod wedi’i ben-blwydd yn 91; ei ddramâu yn cynnwys The Dogs of Pavlov; llyfrau diweddar Speak, Old Parrot (2013) ac Ask the Moon (2014).
Dechreuodd astudio meddygaeth yng Nghaerdydd a gorffen yn Ysbyty Westminster a Choleg y Brenin, Llundain. Gwnaeth ei Wasanaeth Cenedlaethol fel meddyg yn yr Awyrlu Brenhinol, ac yna gweithiodd yn arbenigwr ar anhwylderau’r frest am dros ddeng mlynedd ar hugain, hyd 1989.FfynonellauDannie Abse ↗Wikipedia (Saesneg)Daniel Abse CBE FRSL (22 Medi 1923 – 28 Medi 2014), bardd a meddyg o Gymro a enillodd lawer o wobrau am ei farddoniaeth; gweithiodd mewn clinig y frest am dros ddeng mlynedd ar hugain; ganed yng Nghaerdydd, brawd iau’r gwleidydd a’r diwygiwr Leo Abse a’r seicdreiddiwr Wilfred Abse; mynychodd Goleg Sant Illtyd, ysgol Gatholig yn y Sblot; astudiodd feddygaeth yng Ngholeg Meddygaeth Prifysgol Cymru, Ysgol Feddygol Ysbyty Westminster a Choleg y Brenin, Llundain; cefnogwr brwd Dinas Caerdydd, a welodd gyntaf yn 1934, a chyfeiria llawer o’i waith at ei gariad oes at yr Adar Gleision; yn fwyaf adnabyddus fel bardd; doethuriaeth er anrhydedd Prifysgol Cymru 1989; cyfrol gyntaf After Every Green Thing (1949); hunangofiannol Ash on a Young Man’s Sleeve (1954); Gwobr Cyngor Celfyddydau Cymru 1971 a 1987; Gwobr Cholmondeley 1985; Cymrawd y Gymdeithas Lenyddiaeth Frenhinol o 1983; ei gerddi fwyfwy ‘wedi’u gwreiddio mewn profiad go iawn’, a llawer yn cymodi themâu a thraddodiadau Iddewig a Chymreig; bu’n byw am ddegawdau ger Hampstead, yn ysgrifennu colofn i’r Hampstead and Highgate Express; enillodd Running Late (2006) wobr Roland Mathias; enillodd The Presence (2007), atgofion o’r flwyddyn wedi marw ei wraig, Lyfr y Flwyddyn Cymru 2008 a’i droi’n ddrama i BBC Radio 4; Gwobr Farddoniaeth Wilfred Owen 2009; beirniad Gwobr gyntaf Hippocrates am Farddoniaeth a Meddygaeth, 2010; CBE yn Anrhydeddau’r Flwyddyn Newydd 2012 am wasanaeth i farddoniaeth a llenyddiaeth; bu farw gartref yn Llundain ar 28 Medi 2014, chwe diwrnod wedi’i ben-blwydd yn 91; ei ddramâu yn cynnwys The Dogs of Pavlov; llyfrau diweddar Speak, Old Parrot (2013) ac Ask the Moon (2014).Dannie Abse ↗Wicipedia CymraegErthygl Gymraeg: Daniel ‘Dannie’ Abse CBE (22 Medi 1923 – 28 Medi 2014), bardd yn yr iaith Saesneg, meddyg ac un o awduron cyfoes mwyaf adnabyddus Cymru; ganed yn 161 Ffordd yr Eglwyswen, Gabalfa, Caerdydd, yr ifancaf o bedwar plentyn Rudolf Abse, perchennog sinema, a Kate Shepherd ei wraig; roedd ei frawd Leo Abse yn Aelod Seneddol Pont-y-pŵl a Thorfaen, a’i frawd Wilfred yn seiciatrydd amlwg yn yr Unol Daleithiau; er bod y teulu yn Iddewig mynychodd ysgol Gatholig Sant Illtyd, Caerdydd; bu’n fyfyriwr yng Nghaerdydd cyn mynd i Goleg y Brenin, Llundain, i astudio meddygaeth; priododd Joan Mercer yn 1951, hanesydd ac awdur a ysgrifennodd lyfrau gydag ef, yn eu plith Voices in the Gallery (1986) a The Music Lover’s Literary Companion (1988); dwy ferch ac un mab; gwnaeth ei Wasanaeth Cenedlaethol fel meddyg yn yr Awyrlu Brenhinol; yna’n feddyg yn arbenigo yn anhwylderau’r frest hyd 1989, ac wedi ymddeol rhoddodd ei amser i ysgrifennu, perfformio a golygu; cefnogwr hirdymor Clwb Pêl-droed Dinas Caerdydd, a nodwyd ei farwolaeth yn rhaglen y clwb a chyhoeddiad hanner amser; plannwyd coeden er anrhydedd iddo yng ngardd goffa’r clwb yng ngwanwyn 2015.
Daeth ei gyfrol gyntaf o gerddi, After Every Green Thing, allan yn 1949, ac yn 1954 daeth Ash on a Young Man’s Sleeve, a dynnwyd o’i fywyd ei hun. Yn 1951 priododd Joan Mercer, hanesydd ac awdur y golygodd lyfrau gyda hi wedyn; cawsant ddwy ferch a mab.FfynonellauDannie Abse ↗Wikipedia (Saesneg)Daniel Abse CBE FRSL (22 Medi 1923 – 28 Medi 2014), bardd a meddyg o Gymro a enillodd lawer o wobrau am ei farddoniaeth; gweithiodd mewn clinig y frest am dros ddeng mlynedd ar hugain; ganed yng Nghaerdydd, brawd iau’r gwleidydd a’r diwygiwr Leo Abse a’r seicdreiddiwr Wilfred Abse; mynychodd Goleg Sant Illtyd, ysgol Gatholig yn y Sblot; astudiodd feddygaeth yng Ngholeg Meddygaeth Prifysgol Cymru, Ysgol Feddygol Ysbyty Westminster a Choleg y Brenin, Llundain; cefnogwr brwd Dinas Caerdydd, a welodd gyntaf yn 1934, a chyfeiria llawer o’i waith at ei gariad oes at yr Adar Gleision; yn fwyaf adnabyddus fel bardd; doethuriaeth er anrhydedd Prifysgol Cymru 1989; cyfrol gyntaf After Every Green Thing (1949); hunangofiannol Ash on a Young Man’s Sleeve (1954); Gwobr Cyngor Celfyddydau Cymru 1971 a 1987; Gwobr Cholmondeley 1985; Cymrawd y Gymdeithas Lenyddiaeth Frenhinol o 1983; ei gerddi fwyfwy ‘wedi’u gwreiddio mewn profiad go iawn’, a llawer yn cymodi themâu a thraddodiadau Iddewig a Chymreig; bu’n byw am ddegawdau ger Hampstead, yn ysgrifennu colofn i’r Hampstead and Highgate Express; enillodd Running Late (2006) wobr Roland Mathias; enillodd The Presence (2007), atgofion o’r flwyddyn wedi marw ei wraig, Lyfr y Flwyddyn Cymru 2008 a’i droi’n ddrama i BBC Radio 4; Gwobr Farddoniaeth Wilfred Owen 2009; beirniad Gwobr gyntaf Hippocrates am Farddoniaeth a Meddygaeth, 2010; CBE yn Anrhydeddau’r Flwyddyn Newydd 2012 am wasanaeth i farddoniaeth a llenyddiaeth; bu farw gartref yn Llundain ar 28 Medi 2014, chwe diwrnod wedi’i ben-blwydd yn 91; ei ddramâu yn cynnwys The Dogs of Pavlov; llyfrau diweddar Speak, Old Parrot (2013) ac Ask the Moon (2014).Dannie Abse ↗Wicipedia CymraegErthygl Gymraeg: Daniel ‘Dannie’ Abse CBE (22 Medi 1923 – 28 Medi 2014), bardd yn yr iaith Saesneg, meddyg ac un o awduron cyfoes mwyaf adnabyddus Cymru; ganed yn 161 Ffordd yr Eglwyswen, Gabalfa, Caerdydd, yr ifancaf o bedwar plentyn Rudolf Abse, perchennog sinema, a Kate Shepherd ei wraig; roedd ei frawd Leo Abse yn Aelod Seneddol Pont-y-pŵl a Thorfaen, a’i frawd Wilfred yn seiciatrydd amlwg yn yr Unol Daleithiau; er bod y teulu yn Iddewig mynychodd ysgol Gatholig Sant Illtyd, Caerdydd; bu’n fyfyriwr yng Nghaerdydd cyn mynd i Goleg y Brenin, Llundain, i astudio meddygaeth; priododd Joan Mercer yn 1951, hanesydd ac awdur a ysgrifennodd lyfrau gydag ef, yn eu plith Voices in the Gallery (1986) a The Music Lover’s Literary Companion (1988); dwy ferch ac un mab; gwnaeth ei Wasanaeth Cenedlaethol fel meddyg yn yr Awyrlu Brenhinol; yna’n feddyg yn arbenigo yn anhwylderau’r frest hyd 1989, ac wedi ymddeol rhoddodd ei amser i ysgrifennu, perfformio a golygu; cefnogwr hirdymor Clwb Pêl-droed Dinas Caerdydd, a nodwyd ei farwolaeth yn rhaglen y clwb a chyhoeddiad hanner amser; plannwyd coeden er anrhydedd iddo yng ngardd goffa’r clwb yng ngwanwyn 2015.
Roedd ei gerddi, meddai, yn fwyfwy wedi’u gwreiddio mewn profiad go iawn, gartref ac yn y feddygfa, ac mae llawer ohonynt yn dwyn ynghyd themâu a thraddodiadau Iddewig a Chymreig. Ysgrifennodd hefyd ddramâu i’r llwyfan a’r radio, yn eu plith The Dogs of Pavlov.FfynhonnellDannie Abse ↗Wikipedia (Saesneg)Daniel Abse CBE FRSL (22 Medi 1923 – 28 Medi 2014), bardd a meddyg o Gymro a enillodd lawer o wobrau am ei farddoniaeth; gweithiodd mewn clinig y frest am dros ddeng mlynedd ar hugain; ganed yng Nghaerdydd, brawd iau’r gwleidydd a’r diwygiwr Leo Abse a’r seicdreiddiwr Wilfred Abse; mynychodd Goleg Sant Illtyd, ysgol Gatholig yn y Sblot; astudiodd feddygaeth yng Ngholeg Meddygaeth Prifysgol Cymru, Ysgol Feddygol Ysbyty Westminster a Choleg y Brenin, Llundain; cefnogwr brwd Dinas Caerdydd, a welodd gyntaf yn 1934, a chyfeiria llawer o’i waith at ei gariad oes at yr Adar Gleision; yn fwyaf adnabyddus fel bardd; doethuriaeth er anrhydedd Prifysgol Cymru 1989; cyfrol gyntaf After Every Green Thing (1949); hunangofiannol Ash on a Young Man’s Sleeve (1954); Gwobr Cyngor Celfyddydau Cymru 1971 a 1987; Gwobr Cholmondeley 1985; Cymrawd y Gymdeithas Lenyddiaeth Frenhinol o 1983; ei gerddi fwyfwy ‘wedi’u gwreiddio mewn profiad go iawn’, a llawer yn cymodi themâu a thraddodiadau Iddewig a Chymreig; bu’n byw am ddegawdau ger Hampstead, yn ysgrifennu colofn i’r Hampstead and Highgate Express; enillodd Running Late (2006) wobr Roland Mathias; enillodd The Presence (2007), atgofion o’r flwyddyn wedi marw ei wraig, Lyfr y Flwyddyn Cymru 2008 a’i droi’n ddrama i BBC Radio 4; Gwobr Farddoniaeth Wilfred Owen 2009; beirniad Gwobr gyntaf Hippocrates am Farddoniaeth a Meddygaeth, 2010; CBE yn Anrhydeddau’r Flwyddyn Newydd 2012 am wasanaeth i farddoniaeth a llenyddiaeth; bu farw gartref yn Llundain ar 28 Medi 2014, chwe diwrnod wedi’i ben-blwydd yn 91; ei ddramâu yn cynnwys The Dogs of Pavlov; llyfrau diweddar Speak, Old Parrot (2013) ac Ask the Moon (2014).
Enillodd Wobr Cyngor Celfyddydau Cymru yn 1971 a 1987 a Gwobr Cholmondeley yn 1985, a’i wneud yn Gymrawd y Gymdeithas Lenyddiaeth Frenhinol yn 1983. Rhoddodd Prifysgol Cymru ddoethuriaeth er anrhydedd iddo yn 1989.FfynhonnellDannie Abse ↗Wikipedia (Saesneg)Daniel Abse CBE FRSL (22 Medi 1923 – 28 Medi 2014), bardd a meddyg o Gymro a enillodd lawer o wobrau am ei farddoniaeth; gweithiodd mewn clinig y frest am dros ddeng mlynedd ar hugain; ganed yng Nghaerdydd, brawd iau’r gwleidydd a’r diwygiwr Leo Abse a’r seicdreiddiwr Wilfred Abse; mynychodd Goleg Sant Illtyd, ysgol Gatholig yn y Sblot; astudiodd feddygaeth yng Ngholeg Meddygaeth Prifysgol Cymru, Ysgol Feddygol Ysbyty Westminster a Choleg y Brenin, Llundain; cefnogwr brwd Dinas Caerdydd, a welodd gyntaf yn 1934, a chyfeiria llawer o’i waith at ei gariad oes at yr Adar Gleision; yn fwyaf adnabyddus fel bardd; doethuriaeth er anrhydedd Prifysgol Cymru 1989; cyfrol gyntaf After Every Green Thing (1949); hunangofiannol Ash on a Young Man’s Sleeve (1954); Gwobr Cyngor Celfyddydau Cymru 1971 a 1987; Gwobr Cholmondeley 1985; Cymrawd y Gymdeithas Lenyddiaeth Frenhinol o 1983; ei gerddi fwyfwy ‘wedi’u gwreiddio mewn profiad go iawn’, a llawer yn cymodi themâu a thraddodiadau Iddewig a Chymreig; bu’n byw am ddegawdau ger Hampstead, yn ysgrifennu colofn i’r Hampstead and Highgate Express; enillodd Running Late (2006) wobr Roland Mathias; enillodd The Presence (2007), atgofion o’r flwyddyn wedi marw ei wraig, Lyfr y Flwyddyn Cymru 2008 a’i droi’n ddrama i BBC Radio 4; Gwobr Farddoniaeth Wilfred Owen 2009; beirniad Gwobr gyntaf Hippocrates am Farddoniaeth a Meddygaeth, 2010; CBE yn Anrhydeddau’r Flwyddyn Newydd 2012 am wasanaeth i farddoniaeth a llenyddiaeth; bu farw gartref yn Llundain ar 28 Medi 2014, chwe diwrnod wedi’i ben-blwydd yn 91; ei ddramâu yn cynnwys The Dogs of Pavlov; llyfrau diweddar Speak, Old Parrot (2013) ac Ask the Moon (2014).
Wedi marw ei wraig Joan yn 2005 ysgrifennodd The Presence, atgofion o’r flwyddyn a ddilynodd. Enillodd Lyfr y Flwyddyn Cymru yn 2008 a’i droi’n ddrama i BBC Radio 4. Enillodd ei gasgliad Running Late wobr Roland Mathias, ac yn 2009 derbyniodd Wobr Farddoniaeth Wilfred Owen.FfynhonnellDannie Abse ↗Wikipedia (Saesneg)Daniel Abse CBE FRSL (22 Medi 1923 – 28 Medi 2014), bardd a meddyg o Gymro a enillodd lawer o wobrau am ei farddoniaeth; gweithiodd mewn clinig y frest am dros ddeng mlynedd ar hugain; ganed yng Nghaerdydd, brawd iau’r gwleidydd a’r diwygiwr Leo Abse a’r seicdreiddiwr Wilfred Abse; mynychodd Goleg Sant Illtyd, ysgol Gatholig yn y Sblot; astudiodd feddygaeth yng Ngholeg Meddygaeth Prifysgol Cymru, Ysgol Feddygol Ysbyty Westminster a Choleg y Brenin, Llundain; cefnogwr brwd Dinas Caerdydd, a welodd gyntaf yn 1934, a chyfeiria llawer o’i waith at ei gariad oes at yr Adar Gleision; yn fwyaf adnabyddus fel bardd; doethuriaeth er anrhydedd Prifysgol Cymru 1989; cyfrol gyntaf After Every Green Thing (1949); hunangofiannol Ash on a Young Man’s Sleeve (1954); Gwobr Cyngor Celfyddydau Cymru 1971 a 1987; Gwobr Cholmondeley 1985; Cymrawd y Gymdeithas Lenyddiaeth Frenhinol o 1983; ei gerddi fwyfwy ‘wedi’u gwreiddio mewn profiad go iawn’, a llawer yn cymodi themâu a thraddodiadau Iddewig a Chymreig; bu’n byw am ddegawdau ger Hampstead, yn ysgrifennu colofn i’r Hampstead and Highgate Express; enillodd Running Late (2006) wobr Roland Mathias; enillodd The Presence (2007), atgofion o’r flwyddyn wedi marw ei wraig, Lyfr y Flwyddyn Cymru 2008 a’i droi’n ddrama i BBC Radio 4; Gwobr Farddoniaeth Wilfred Owen 2009; beirniad Gwobr gyntaf Hippocrates am Farddoniaeth a Meddygaeth, 2010; CBE yn Anrhydeddau’r Flwyddyn Newydd 2012 am wasanaeth i farddoniaeth a llenyddiaeth; bu farw gartref yn Llundain ar 28 Medi 2014, chwe diwrnod wedi’i ben-blwydd yn 91; ei ddramâu yn cynnwys The Dogs of Pavlov; llyfrau diweddar Speak, Old Parrot (2013) ac Ask the Moon (2014).
Gwnaed ef yn CBE yn 2012 am wasanaeth i farddoniaeth a llenyddiaeth, a daeth ei gasgliad olaf, Ask the Moon, allan yn 2014. Bu farw Dannie Abse yn ei gartref yn Llundain ar 28 Medi 2014. Nododd Dinas Caerdydd ei farwolaeth yn eu gêm gartref nesaf, ac yng ngwanwyn 2015 plannwyd coeden er anrhydedd iddo yng ngardd goffa’r clwb.FfynonellauDannie Abse ↗Wikipedia (Saesneg)Daniel Abse CBE FRSL (22 Medi 1923 – 28 Medi 2014), bardd a meddyg o Gymro a enillodd lawer o wobrau am ei farddoniaeth; gweithiodd mewn clinig y frest am dros ddeng mlynedd ar hugain; ganed yng Nghaerdydd, brawd iau’r gwleidydd a’r diwygiwr Leo Abse a’r seicdreiddiwr Wilfred Abse; mynychodd Goleg Sant Illtyd, ysgol Gatholig yn y Sblot; astudiodd feddygaeth yng Ngholeg Meddygaeth Prifysgol Cymru, Ysgol Feddygol Ysbyty Westminster a Choleg y Brenin, Llundain; cefnogwr brwd Dinas Caerdydd, a welodd gyntaf yn 1934, a chyfeiria llawer o’i waith at ei gariad oes at yr Adar Gleision; yn fwyaf adnabyddus fel bardd; doethuriaeth er anrhydedd Prifysgol Cymru 1989; cyfrol gyntaf After Every Green Thing (1949); hunangofiannol Ash on a Young Man’s Sleeve (1954); Gwobr Cyngor Celfyddydau Cymru 1971 a 1987; Gwobr Cholmondeley 1985; Cymrawd y Gymdeithas Lenyddiaeth Frenhinol o 1983; ei gerddi fwyfwy ‘wedi’u gwreiddio mewn profiad go iawn’, a llawer yn cymodi themâu a thraddodiadau Iddewig a Chymreig; bu’n byw am ddegawdau ger Hampstead, yn ysgrifennu colofn i’r Hampstead and Highgate Express; enillodd Running Late (2006) wobr Roland Mathias; enillodd The Presence (2007), atgofion o’r flwyddyn wedi marw ei wraig, Lyfr y Flwyddyn Cymru 2008 a’i droi’n ddrama i BBC Radio 4; Gwobr Farddoniaeth Wilfred Owen 2009; beirniad Gwobr gyntaf Hippocrates am Farddoniaeth a Meddygaeth, 2010; CBE yn Anrhydeddau’r Flwyddyn Newydd 2012 am wasanaeth i farddoniaeth a llenyddiaeth; bu farw gartref yn Llundain ar 28 Medi 2014, chwe diwrnod wedi’i ben-blwydd yn 91; ei ddramâu yn cynnwys The Dogs of Pavlov; llyfrau diweddar Speak, Old Parrot (2013) ac Ask the Moon (2014).Dannie Abse ↗Wicipedia CymraegErthygl Gymraeg: Daniel ‘Dannie’ Abse CBE (22 Medi 1923 – 28 Medi 2014), bardd yn yr iaith Saesneg, meddyg ac un o awduron cyfoes mwyaf adnabyddus Cymru; ganed yn 161 Ffordd yr Eglwyswen, Gabalfa, Caerdydd, yr ifancaf o bedwar plentyn Rudolf Abse, perchennog sinema, a Kate Shepherd ei wraig; roedd ei frawd Leo Abse yn Aelod Seneddol Pont-y-pŵl a Thorfaen, a’i frawd Wilfred yn seiciatrydd amlwg yn yr Unol Daleithiau; er bod y teulu yn Iddewig mynychodd ysgol Gatholig Sant Illtyd, Caerdydd; bu’n fyfyriwr yng Nghaerdydd cyn mynd i Goleg y Brenin, Llundain, i astudio meddygaeth; priododd Joan Mercer yn 1951, hanesydd ac awdur a ysgrifennodd lyfrau gydag ef, yn eu plith Voices in the Gallery (1986) a The Music Lover’s Literary Companion (1988); dwy ferch ac un mab; gwnaeth ei Wasanaeth Cenedlaethol fel meddyg yn yr Awyrlu Brenhinol; yna’n feddyg yn arbenigo yn anhwylderau’r frest hyd 1989, ac wedi ymddeol rhoddodd ei amser i ysgrifennu, perfformio a golygu; cefnogwr hirdymor Clwb Pêl-droed Dinas Caerdydd, a nodwyd ei farwolaeth yn rhaglen y clwb a chyhoeddiad hanner amser; plannwyd coeden er anrhydedd iddo yng ngardd goffa’r clwb yng ngwanwyn 2015.
Ffynonellau a darllen pellach
Oxford Dictionary of National Biography (Saesneg) ↗Encyclopaedia Britannica (Saesneg) ↗Wicipedia ↗
Yr hanesydd a ysgrifennodd yr hanes llawn cyntaf o Gymru o’r cyfnod cynharaf hyd 1282, ac a olygodd y Bywgraffiadur Cymreig.
Syr John Edward LloydFe’i magwyd yn Llandudno, yn fab i saer o Gaergybi, ac arweiniodd Awstralia drwy’r Rhyfel Byd Cyntaf yn Brif Weinidog o 1915 i 1923.
Billy HughesPrif weinidog Cymraeg ei iaith rhwng 1916 a 1922, y gosododd ei Gyllideb y Bobl yn 1909 seiliau’r wladwriaeth les.
David Lloyd GeorgeAthro Bangor a ysgrifennodd ramadeg mawr y Gymraeg, gosod rheolau’r gynghanedd yn Cerdd Dafod, a rhoi i’r Gymraeg yr orgraff a ddefnyddia heddiw.
Syr John Morris-JonesYsgrifennwyd gan Ifan Cyhoeddwyd gyntaf Diweddarwyd ddiwethaf