Ralph Steadman
Artist inc a sblash (wedi’i gofnodi)Cartwnydd a darlunydd a fagwyd yn Abergele, yn enwog am ei luniau inc gwyllt i Fear and Loathing in Las Vegas Hunter S. Thompson.
Ralph Steadman
born 1944
Cyfansoddwr o Benclawdd ar Benrhyn Gŵyr y mae ei offeren The Armed Man yn un o’r gweithiau a berfformir amlaf gan unrhyw gyfansoddwr byw.
Llun: Adeilad y Senedd, cartref Senedd Cymru, ar lan y dŵr ym Mae Caerdydd · Wikivoyage user Cardiff, Parth cyhoeddus · Wikimedia Commons

Aeth Syr Karl Jenkins o Ben-clawdd o glybiau jazz y 1970au i ysgrifennu peth o gerddoriaeth gorawl fwyaf poblogaidd ein hoes: Adiemus, Palladio a The Armed Man, offeren dros heddwch a ddaeth i frig rhestr Classic FM o weithiau gan gyfansoddwyr byw.FfynonellauKarl Jenkins ↗Wikipedia (Saesneg)Syr Karl William Pamp Jenkins (ganed 17 Chwefror 1944), aml-offerynnwr a chyfansoddwr o Gymro; ymhlith ei weithiau enwocaf mae’r gân “Adiemus” (1995), Palladio (1995), The Armed Man (2000), ei Requiem (2005) a Stabat Mater (2008); ganed a magwyd ym Mhen-clawdd, Gŵyr; ei dad, athro’r ysgol leol, organydd y capel ac arweinydd y côr, a roddodd ei wersi cerddoriaeth cyntaf iddo; roedd tad ei fam yn forwr o Sweden a ymgartrefodd yng Nghymru, a rhwng dwy a phump oed bu’n byw yn Gävle, Sweden; Ysgol Ramadeg Tregŵyr, cerddoriaeth ym Mhrifysgol Caerdydd, yna astudiaeth ôl-radd yn yr Academi Gerdd Frenhinol; chwaraeai sacsoffon baritôn a soprano, allweddellau ac obo mewn jazz; cyd-sefydlodd Nucleus, a enillodd y wobr gyntaf yng Ngŵyl Jazz Montreux yn 1970; ymunodd â Soft Machine yn 1972, ei brif gyfansoddwr caneuon o 1974; enillodd yr albwm Six wobr Albwm Jazz Prydeinig y Flwyddyn Melody Maker yn 1973; chwaraeodd yn y Proms, Carnegie Hall a Gŵyl Jazz Newport; ysgrifennodd gerddoriaeth hysbysebion, gan ennill gwobr y diwydiant ddwywaith; tyfodd Palladio o thema i hysbyseb diemwntau; daeth ei lwyddiant mawr fel cyfansoddwr gydag Adiemus, ac aeth Songs of Sanctuary (1995) i frig siartiau albymau clasurol; mae geiriau Adiemus mewn “iaith ddyfeisiedig”, yn cael eu canu fel sain offerynnol; perfformiwyd The Peacemakers gyntaf yn Carnegie Hall ar 16 Ionawr 2012; cerddoriaeth i gyfres BBC Cymru The Story of Wales (2012); Cantata Memoria: Er mwyn y plant, ymateb i drychineb Aberfan 1966 gyda geiriau gan Mererid Hopwood, a gomisiynwyd gan S4C, a berfformiwyd gyntaf yng Nghanolfan Mileniwm Cymru ar 8 Hydref 2016 ac a ryddhawyd gan Deutsche Grammophon; yn 2008 roedd The Armed Man yn Rhif 1 yn neg uchaf Classic FM gan gyfansoddwyr byw; OBE 2005, CBE 2010, urddwyd yn farchog yn 2015 “am wasanaethau i gyfansoddi a chroesi genres cerddorol”; Cymrawd yr Academi Gerdd Frenhinol, lle mae ystafell wedi’i henwi ar ei ôl; Cymrawd er Anrhydedd Cymdeithas Ddysgedig Cymru 2022.Karl Jenkins ↗Wicipedia CymraegWicipedia Cymraeg: Syr Karl Jenkins CBE (ganwyd 17 Chwefror 1944), cyfansoddwr ac aml-offerynnwr o Gymro; magwyd ym Mhen-clawdd, Penrhyn Gŵyr; roedd ei dad yn athro yn yr ysgol leol ac yn organydd a meistr y côr ym Mhen-clawdd, a chanddo ef y cafodd ei hyfforddiant cerddorol cyntaf; ar ochr ei dad, roedd ei dad-cu yn löwr; ar ochr ei fam, roedd ei dad-cu yn forwr o Sweden a deithiodd i Gymru lle priododd ei fam-gu, casglwr cocos; Ysgol Ramadeg Tregŵyr, yna Prifysgol Cymru, Caerdydd, lle cyfarfu â’i wraig; aeth i Lundain i’r Academi Gerdd Frenhinol yn 1966; chwaraeodd yng Nghlwb Ronnie Scott; cyfansoddodd gerddoriaeth i hysbysebion gan gynnwys Levi, British Airways, Renault, Volvo a Pepsi; erbyn hyn yn fwy adnabyddus fel cyfansoddwr clasurol, gyda chomisiynau gan y Bale Brenhinol, Cerddorfa Genedlaethol Ieuenctid Cymru, Bryn Terfel ac Evelyn Glennie; roedd yn westai yng nghoroni Siarl III am fod un o’i gyfansoddiadau’n cael ei chwarae yn y seremoni; ymhlith ei weithiau mae Adiemus, Palladio, The Armed Man, Dewi Sant, Ave Verum, Requiem, The Peacemakers a Cantata Memoria – Er Mwyn y Plant (2016).
| Ganed | 17 Chwefror 1944, Pen-clawdd, GŵyrFfynonellauKarl Jenkins ↗Wikipedia (Saesneg)Syr Karl William Pamp Jenkins (ganed 17 Chwefror 1944), aml-offerynnwr a chyfansoddwr o Gymro; ymhlith ei weithiau enwocaf mae’r gân “Adiemus” (1995), Palladio (1995), The Armed Man (2000), ei Requiem (2005) a Stabat Mater (2008); ganed a magwyd ym Mhen-clawdd, Gŵyr; ei dad, athro’r ysgol leol, organydd y capel ac arweinydd y côr, a roddodd ei wersi cerddoriaeth cyntaf iddo; roedd tad ei fam yn forwr o Sweden a ymgartrefodd yng Nghymru, a rhwng dwy a phump oed bu’n byw yn Gävle, Sweden; Ysgol Ramadeg Tregŵyr, cerddoriaeth ym Mhrifysgol Caerdydd, yna astudiaeth ôl-radd yn yr Academi Gerdd Frenhinol; chwaraeai sacsoffon baritôn a soprano, allweddellau ac obo mewn jazz; cyd-sefydlodd Nucleus, a enillodd y wobr gyntaf yng Ngŵyl Jazz Montreux yn 1970; ymunodd â Soft Machine yn 1972, ei brif gyfansoddwr caneuon o 1974; enillodd yr albwm Six wobr Albwm Jazz Prydeinig y Flwyddyn Melody Maker yn 1973; chwaraeodd yn y Proms, Carnegie Hall a Gŵyl Jazz Newport; ysgrifennodd gerddoriaeth hysbysebion, gan ennill gwobr y diwydiant ddwywaith; tyfodd Palladio o thema i hysbyseb diemwntau; daeth ei lwyddiant mawr fel cyfansoddwr gydag Adiemus, ac aeth Songs of Sanctuary (1995) i frig siartiau albymau clasurol; mae geiriau Adiemus mewn “iaith ddyfeisiedig”, yn cael eu canu fel sain offerynnol; perfformiwyd The Peacemakers gyntaf yn Carnegie Hall ar 16 Ionawr 2012; cerddoriaeth i gyfres BBC Cymru The Story of Wales (2012); Cantata Memoria: Er mwyn y plant, ymateb i drychineb Aberfan 1966 gyda geiriau gan Mererid Hopwood, a gomisiynwyd gan S4C, a berfformiwyd gyntaf yng Nghanolfan Mileniwm Cymru ar 8 Hydref 2016 ac a ryddhawyd gan Deutsche Grammophon; yn 2008 roedd The Armed Man yn Rhif 1 yn neg uchaf Classic FM gan gyfansoddwyr byw; OBE 2005, CBE 2010, urddwyd yn farchog yn 2015 “am wasanaethau i gyfansoddi a chroesi genres cerddorol”; Cymrawd yr Academi Gerdd Frenhinol, lle mae ystafell wedi’i henwi ar ei ôl; Cymrawd er Anrhydedd Cymdeithas Ddysgedig Cymru 2022.Karl Jenkins ↗Wicipedia CymraegWicipedia Cymraeg: Syr Karl Jenkins CBE (ganwyd 17 Chwefror 1944), cyfansoddwr ac aml-offerynnwr o Gymro; magwyd ym Mhen-clawdd, Penrhyn Gŵyr; roedd ei dad yn athro yn yr ysgol leol ac yn organydd a meistr y côr ym Mhen-clawdd, a chanddo ef y cafodd ei hyfforddiant cerddorol cyntaf; ar ochr ei dad, roedd ei dad-cu yn löwr; ar ochr ei fam, roedd ei dad-cu yn forwr o Sweden a deithiodd i Gymru lle priododd ei fam-gu, casglwr cocos; Ysgol Ramadeg Tregŵyr, yna Prifysgol Cymru, Caerdydd, lle cyfarfu â’i wraig; aeth i Lundain i’r Academi Gerdd Frenhinol yn 1966; chwaraeodd yng Nghlwb Ronnie Scott; cyfansoddodd gerddoriaeth i hysbysebion gan gynnwys Levi, British Airways, Renault, Volvo a Pepsi; erbyn hyn yn fwy adnabyddus fel cyfansoddwr clasurol, gyda chomisiynau gan y Bale Brenhinol, Cerddorfa Genedlaethol Ieuenctid Cymru, Bryn Terfel ac Evelyn Glennie; roedd yn westai yng nghoroni Siarl III am fod un o’i gyfansoddiadau’n cael ei chwarae yn y seremoni; ymhlith ei weithiau mae Adiemus, Palladio, The Armed Man, Dewi Sant, Ave Verum, Requiem, The Peacemakers a Cantata Memoria – Er Mwyn y Plant (2016). |
|---|---|
| Enwocaf | Adiemus (1995), Palladio (1995), The Armed Man (2000), Requiem (2005), Stabat Mater (2008)FfynhonnellKarl Jenkins ↗Wikipedia (Saesneg)Syr Karl William Pamp Jenkins (ganed 17 Chwefror 1944), aml-offerynnwr a chyfansoddwr o Gymro; ymhlith ei weithiau enwocaf mae’r gân “Adiemus” (1995), Palladio (1995), The Armed Man (2000), ei Requiem (2005) a Stabat Mater (2008); ganed a magwyd ym Mhen-clawdd, Gŵyr; ei dad, athro’r ysgol leol, organydd y capel ac arweinydd y côr, a roddodd ei wersi cerddoriaeth cyntaf iddo; roedd tad ei fam yn forwr o Sweden a ymgartrefodd yng Nghymru, a rhwng dwy a phump oed bu’n byw yn Gävle, Sweden; Ysgol Ramadeg Tregŵyr, cerddoriaeth ym Mhrifysgol Caerdydd, yna astudiaeth ôl-radd yn yr Academi Gerdd Frenhinol; chwaraeai sacsoffon baritôn a soprano, allweddellau ac obo mewn jazz; cyd-sefydlodd Nucleus, a enillodd y wobr gyntaf yng Ngŵyl Jazz Montreux yn 1970; ymunodd â Soft Machine yn 1972, ei brif gyfansoddwr caneuon o 1974; enillodd yr albwm Six wobr Albwm Jazz Prydeinig y Flwyddyn Melody Maker yn 1973; chwaraeodd yn y Proms, Carnegie Hall a Gŵyl Jazz Newport; ysgrifennodd gerddoriaeth hysbysebion, gan ennill gwobr y diwydiant ddwywaith; tyfodd Palladio o thema i hysbyseb diemwntau; daeth ei lwyddiant mawr fel cyfansoddwr gydag Adiemus, ac aeth Songs of Sanctuary (1995) i frig siartiau albymau clasurol; mae geiriau Adiemus mewn “iaith ddyfeisiedig”, yn cael eu canu fel sain offerynnol; perfformiwyd The Peacemakers gyntaf yn Carnegie Hall ar 16 Ionawr 2012; cerddoriaeth i gyfres BBC Cymru The Story of Wales (2012); Cantata Memoria: Er mwyn y plant, ymateb i drychineb Aberfan 1966 gyda geiriau gan Mererid Hopwood, a gomisiynwyd gan S4C, a berfformiwyd gyntaf yng Nghanolfan Mileniwm Cymru ar 8 Hydref 2016 ac a ryddhawyd gan Deutsche Grammophon; yn 2008 roedd The Armed Man yn Rhif 1 yn neg uchaf Classic FM gan gyfansoddwyr byw; OBE 2005, CBE 2010, urddwyd yn farchog yn 2015 “am wasanaethau i gyfansoddi a chroesi genres cerddorol”; Cymrawd yr Academi Gerdd Frenhinol, lle mae ystafell wedi’i henwi ar ei ôl; Cymrawd er Anrhydedd Cymdeithas Ddysgedig Cymru 2022. |
| Anrhydeddau | Urddwyd yn farchog 2015; Cymrawd yr Academi Gerdd Frenhinol; Cymrawd er Anrhydedd Cymdeithas Ddysgedig CymruFfynhonnellKarl Jenkins ↗Wikipedia (Saesneg)Syr Karl William Pamp Jenkins (ganed 17 Chwefror 1944), aml-offerynnwr a chyfansoddwr o Gymro; ymhlith ei weithiau enwocaf mae’r gân “Adiemus” (1995), Palladio (1995), The Armed Man (2000), ei Requiem (2005) a Stabat Mater (2008); ganed a magwyd ym Mhen-clawdd, Gŵyr; ei dad, athro’r ysgol leol, organydd y capel ac arweinydd y côr, a roddodd ei wersi cerddoriaeth cyntaf iddo; roedd tad ei fam yn forwr o Sweden a ymgartrefodd yng Nghymru, a rhwng dwy a phump oed bu’n byw yn Gävle, Sweden; Ysgol Ramadeg Tregŵyr, cerddoriaeth ym Mhrifysgol Caerdydd, yna astudiaeth ôl-radd yn yr Academi Gerdd Frenhinol; chwaraeai sacsoffon baritôn a soprano, allweddellau ac obo mewn jazz; cyd-sefydlodd Nucleus, a enillodd y wobr gyntaf yng Ngŵyl Jazz Montreux yn 1970; ymunodd â Soft Machine yn 1972, ei brif gyfansoddwr caneuon o 1974; enillodd yr albwm Six wobr Albwm Jazz Prydeinig y Flwyddyn Melody Maker yn 1973; chwaraeodd yn y Proms, Carnegie Hall a Gŵyl Jazz Newport; ysgrifennodd gerddoriaeth hysbysebion, gan ennill gwobr y diwydiant ddwywaith; tyfodd Palladio o thema i hysbyseb diemwntau; daeth ei lwyddiant mawr fel cyfansoddwr gydag Adiemus, ac aeth Songs of Sanctuary (1995) i frig siartiau albymau clasurol; mae geiriau Adiemus mewn “iaith ddyfeisiedig”, yn cael eu canu fel sain offerynnol; perfformiwyd The Peacemakers gyntaf yn Carnegie Hall ar 16 Ionawr 2012; cerddoriaeth i gyfres BBC Cymru The Story of Wales (2012); Cantata Memoria: Er mwyn y plant, ymateb i drychineb Aberfan 1966 gyda geiriau gan Mererid Hopwood, a gomisiynwyd gan S4C, a berfformiwyd gyntaf yng Nghanolfan Mileniwm Cymru ar 8 Hydref 2016 ac a ryddhawyd gan Deutsche Grammophon; yn 2008 roedd The Armed Man yn Rhif 1 yn neg uchaf Classic FM gan gyfansoddwyr byw; OBE 2005, CBE 2010, urddwyd yn farchog yn 2015 “am wasanaethau i gyfansoddi a chroesi genres cerddorol”; Cymrawd yr Academi Gerdd Frenhinol, lle mae ystafell wedi’i henwi ar ei ôl; Cymrawd er Anrhydedd Cymdeithas Ddysgedig Cymru 2022. |
Magwyd Karl Jenkins ym Mhen-clawdd ar Benrhyn Gŵyr. Ei dad oedd athro ysgol y pentref, organydd y capel ac arweinydd y côr, a roddodd ei wersi cerdd cyntaf iddo; glöwr oedd un tad-cu, a’r llall yn forwr o Sweden a ddaeth i Gymru a phriodi casglwr cocos. Yn fachgen bach bu’n byw am rai blynyddoedd yn Gävle yn Sweden.FfynonellauKarl Jenkins ↗Wikipedia (Saesneg)Syr Karl William Pamp Jenkins (ganed 17 Chwefror 1944), aml-offerynnwr a chyfansoddwr o Gymro; ymhlith ei weithiau enwocaf mae’r gân “Adiemus” (1995), Palladio (1995), The Armed Man (2000), ei Requiem (2005) a Stabat Mater (2008); ganed a magwyd ym Mhen-clawdd, Gŵyr; ei dad, athro’r ysgol leol, organydd y capel ac arweinydd y côr, a roddodd ei wersi cerddoriaeth cyntaf iddo; roedd tad ei fam yn forwr o Sweden a ymgartrefodd yng Nghymru, a rhwng dwy a phump oed bu’n byw yn Gävle, Sweden; Ysgol Ramadeg Tregŵyr, cerddoriaeth ym Mhrifysgol Caerdydd, yna astudiaeth ôl-radd yn yr Academi Gerdd Frenhinol; chwaraeai sacsoffon baritôn a soprano, allweddellau ac obo mewn jazz; cyd-sefydlodd Nucleus, a enillodd y wobr gyntaf yng Ngŵyl Jazz Montreux yn 1970; ymunodd â Soft Machine yn 1972, ei brif gyfansoddwr caneuon o 1974; enillodd yr albwm Six wobr Albwm Jazz Prydeinig y Flwyddyn Melody Maker yn 1973; chwaraeodd yn y Proms, Carnegie Hall a Gŵyl Jazz Newport; ysgrifennodd gerddoriaeth hysbysebion, gan ennill gwobr y diwydiant ddwywaith; tyfodd Palladio o thema i hysbyseb diemwntau; daeth ei lwyddiant mawr fel cyfansoddwr gydag Adiemus, ac aeth Songs of Sanctuary (1995) i frig siartiau albymau clasurol; mae geiriau Adiemus mewn “iaith ddyfeisiedig”, yn cael eu canu fel sain offerynnol; perfformiwyd The Peacemakers gyntaf yn Carnegie Hall ar 16 Ionawr 2012; cerddoriaeth i gyfres BBC Cymru The Story of Wales (2012); Cantata Memoria: Er mwyn y plant, ymateb i drychineb Aberfan 1966 gyda geiriau gan Mererid Hopwood, a gomisiynwyd gan S4C, a berfformiwyd gyntaf yng Nghanolfan Mileniwm Cymru ar 8 Hydref 2016 ac a ryddhawyd gan Deutsche Grammophon; yn 2008 roedd The Armed Man yn Rhif 1 yn neg uchaf Classic FM gan gyfansoddwyr byw; OBE 2005, CBE 2010, urddwyd yn farchog yn 2015 “am wasanaethau i gyfansoddi a chroesi genres cerddorol”; Cymrawd yr Academi Gerdd Frenhinol, lle mae ystafell wedi’i henwi ar ei ôl; Cymrawd er Anrhydedd Cymdeithas Ddysgedig Cymru 2022.Karl Jenkins ↗Wicipedia CymraegWicipedia Cymraeg: Syr Karl Jenkins CBE (ganwyd 17 Chwefror 1944), cyfansoddwr ac aml-offerynnwr o Gymro; magwyd ym Mhen-clawdd, Penrhyn Gŵyr; roedd ei dad yn athro yn yr ysgol leol ac yn organydd a meistr y côr ym Mhen-clawdd, a chanddo ef y cafodd ei hyfforddiant cerddorol cyntaf; ar ochr ei dad, roedd ei dad-cu yn löwr; ar ochr ei fam, roedd ei dad-cu yn forwr o Sweden a deithiodd i Gymru lle priododd ei fam-gu, casglwr cocos; Ysgol Ramadeg Tregŵyr, yna Prifysgol Cymru, Caerdydd, lle cyfarfu â’i wraig; aeth i Lundain i’r Academi Gerdd Frenhinol yn 1966; chwaraeodd yng Nghlwb Ronnie Scott; cyfansoddodd gerddoriaeth i hysbysebion gan gynnwys Levi, British Airways, Renault, Volvo a Pepsi; erbyn hyn yn fwy adnabyddus fel cyfansoddwr clasurol, gyda chomisiynau gan y Bale Brenhinol, Cerddorfa Genedlaethol Ieuenctid Cymru, Bryn Terfel ac Evelyn Glennie; roedd yn westai yng nghoroni Siarl III am fod un o’i gyfansoddiadau’n cael ei chwarae yn y seremoni; ymhlith ei weithiau mae Adiemus, Palladio, The Armed Man, Dewi Sant, Ave Verum, Requiem, The Peacemakers a Cantata Memoria – Er Mwyn y Plant (2016).
O Ysgol Ramadeg Tregŵyr aeth i astudio cerddoriaeth yng Nghaerdydd, lle cyfarfu â’i wraig, ac yn 1966 i’r Academi Gerdd Frenhinol yn Llundain.FfynonellauKarl Jenkins ↗Wikipedia (Saesneg)Syr Karl William Pamp Jenkins (ganed 17 Chwefror 1944), aml-offerynnwr a chyfansoddwr o Gymro; ymhlith ei weithiau enwocaf mae’r gân “Adiemus” (1995), Palladio (1995), The Armed Man (2000), ei Requiem (2005) a Stabat Mater (2008); ganed a magwyd ym Mhen-clawdd, Gŵyr; ei dad, athro’r ysgol leol, organydd y capel ac arweinydd y côr, a roddodd ei wersi cerddoriaeth cyntaf iddo; roedd tad ei fam yn forwr o Sweden a ymgartrefodd yng Nghymru, a rhwng dwy a phump oed bu’n byw yn Gävle, Sweden; Ysgol Ramadeg Tregŵyr, cerddoriaeth ym Mhrifysgol Caerdydd, yna astudiaeth ôl-radd yn yr Academi Gerdd Frenhinol; chwaraeai sacsoffon baritôn a soprano, allweddellau ac obo mewn jazz; cyd-sefydlodd Nucleus, a enillodd y wobr gyntaf yng Ngŵyl Jazz Montreux yn 1970; ymunodd â Soft Machine yn 1972, ei brif gyfansoddwr caneuon o 1974; enillodd yr albwm Six wobr Albwm Jazz Prydeinig y Flwyddyn Melody Maker yn 1973; chwaraeodd yn y Proms, Carnegie Hall a Gŵyl Jazz Newport; ysgrifennodd gerddoriaeth hysbysebion, gan ennill gwobr y diwydiant ddwywaith; tyfodd Palladio o thema i hysbyseb diemwntau; daeth ei lwyddiant mawr fel cyfansoddwr gydag Adiemus, ac aeth Songs of Sanctuary (1995) i frig siartiau albymau clasurol; mae geiriau Adiemus mewn “iaith ddyfeisiedig”, yn cael eu canu fel sain offerynnol; perfformiwyd The Peacemakers gyntaf yn Carnegie Hall ar 16 Ionawr 2012; cerddoriaeth i gyfres BBC Cymru The Story of Wales (2012); Cantata Memoria: Er mwyn y plant, ymateb i drychineb Aberfan 1966 gyda geiriau gan Mererid Hopwood, a gomisiynwyd gan S4C, a berfformiwyd gyntaf yng Nghanolfan Mileniwm Cymru ar 8 Hydref 2016 ac a ryddhawyd gan Deutsche Grammophon; yn 2008 roedd The Armed Man yn Rhif 1 yn neg uchaf Classic FM gan gyfansoddwyr byw; OBE 2005, CBE 2010, urddwyd yn farchog yn 2015 “am wasanaethau i gyfansoddi a chroesi genres cerddorol”; Cymrawd yr Academi Gerdd Frenhinol, lle mae ystafell wedi’i henwi ar ei ôl; Cymrawd er Anrhydedd Cymdeithas Ddysgedig Cymru 2022.Karl Jenkins ↗Wicipedia CymraegWicipedia Cymraeg: Syr Karl Jenkins CBE (ganwyd 17 Chwefror 1944), cyfansoddwr ac aml-offerynnwr o Gymro; magwyd ym Mhen-clawdd, Penrhyn Gŵyr; roedd ei dad yn athro yn yr ysgol leol ac yn organydd a meistr y côr ym Mhen-clawdd, a chanddo ef y cafodd ei hyfforddiant cerddorol cyntaf; ar ochr ei dad, roedd ei dad-cu yn löwr; ar ochr ei fam, roedd ei dad-cu yn forwr o Sweden a deithiodd i Gymru lle priododd ei fam-gu, casglwr cocos; Ysgol Ramadeg Tregŵyr, yna Prifysgol Cymru, Caerdydd, lle cyfarfu â’i wraig; aeth i Lundain i’r Academi Gerdd Frenhinol yn 1966; chwaraeodd yng Nghlwb Ronnie Scott; cyfansoddodd gerddoriaeth i hysbysebion gan gynnwys Levi, British Airways, Renault, Volvo a Pepsi; erbyn hyn yn fwy adnabyddus fel cyfansoddwr clasurol, gyda chomisiynau gan y Bale Brenhinol, Cerddorfa Genedlaethol Ieuenctid Cymru, Bryn Terfel ac Evelyn Glennie; roedd yn westai yng nghoroni Siarl III am fod un o’i gyfansoddiadau’n cael ei chwarae yn y seremoni; ymhlith ei weithiau mae Adiemus, Palladio, The Armed Man, Dewi Sant, Ave Verum, Requiem, The Peacemakers a Cantata Memoria – Er Mwyn y Plant (2016).
Gwnaeth ei enw ym myd jazz, yn chwarae sacsoffonau, allweddellau ac, yn anarferol, yr obo. Cyd-sefydlodd Nucleus, a enillodd y wobr gyntaf yng Ngŵyl Jazz Montreux yn 1970, chwaraeodd yng nghlwb Ronnie Scott, ac yn 1972 ymunodd â Soft Machine, gan ddod yn brif gyfansoddwr caneuon y band; Six oedd albwm jazz Prydeinig y flwyddyn Melody Maker, a chwaraeodd y band yn y Proms ac yn Carnegie Hall.FfynonellauKarl Jenkins ↗Wikipedia (Saesneg)Syr Karl William Pamp Jenkins (ganed 17 Chwefror 1944), aml-offerynnwr a chyfansoddwr o Gymro; ymhlith ei weithiau enwocaf mae’r gân “Adiemus” (1995), Palladio (1995), The Armed Man (2000), ei Requiem (2005) a Stabat Mater (2008); ganed a magwyd ym Mhen-clawdd, Gŵyr; ei dad, athro’r ysgol leol, organydd y capel ac arweinydd y côr, a roddodd ei wersi cerddoriaeth cyntaf iddo; roedd tad ei fam yn forwr o Sweden a ymgartrefodd yng Nghymru, a rhwng dwy a phump oed bu’n byw yn Gävle, Sweden; Ysgol Ramadeg Tregŵyr, cerddoriaeth ym Mhrifysgol Caerdydd, yna astudiaeth ôl-radd yn yr Academi Gerdd Frenhinol; chwaraeai sacsoffon baritôn a soprano, allweddellau ac obo mewn jazz; cyd-sefydlodd Nucleus, a enillodd y wobr gyntaf yng Ngŵyl Jazz Montreux yn 1970; ymunodd â Soft Machine yn 1972, ei brif gyfansoddwr caneuon o 1974; enillodd yr albwm Six wobr Albwm Jazz Prydeinig y Flwyddyn Melody Maker yn 1973; chwaraeodd yn y Proms, Carnegie Hall a Gŵyl Jazz Newport; ysgrifennodd gerddoriaeth hysbysebion, gan ennill gwobr y diwydiant ddwywaith; tyfodd Palladio o thema i hysbyseb diemwntau; daeth ei lwyddiant mawr fel cyfansoddwr gydag Adiemus, ac aeth Songs of Sanctuary (1995) i frig siartiau albymau clasurol; mae geiriau Adiemus mewn “iaith ddyfeisiedig”, yn cael eu canu fel sain offerynnol; perfformiwyd The Peacemakers gyntaf yn Carnegie Hall ar 16 Ionawr 2012; cerddoriaeth i gyfres BBC Cymru The Story of Wales (2012); Cantata Memoria: Er mwyn y plant, ymateb i drychineb Aberfan 1966 gyda geiriau gan Mererid Hopwood, a gomisiynwyd gan S4C, a berfformiwyd gyntaf yng Nghanolfan Mileniwm Cymru ar 8 Hydref 2016 ac a ryddhawyd gan Deutsche Grammophon; yn 2008 roedd The Armed Man yn Rhif 1 yn neg uchaf Classic FM gan gyfansoddwyr byw; OBE 2005, CBE 2010, urddwyd yn farchog yn 2015 “am wasanaethau i gyfansoddi a chroesi genres cerddorol”; Cymrawd yr Academi Gerdd Frenhinol, lle mae ystafell wedi’i henwi ar ei ôl; Cymrawd er Anrhydedd Cymdeithas Ddysgedig Cymru 2022.Karl Jenkins ↗Wicipedia CymraegWicipedia Cymraeg: Syr Karl Jenkins CBE (ganwyd 17 Chwefror 1944), cyfansoddwr ac aml-offerynnwr o Gymro; magwyd ym Mhen-clawdd, Penrhyn Gŵyr; roedd ei dad yn athro yn yr ysgol leol ac yn organydd a meistr y côr ym Mhen-clawdd, a chanddo ef y cafodd ei hyfforddiant cerddorol cyntaf; ar ochr ei dad, roedd ei dad-cu yn löwr; ar ochr ei fam, roedd ei dad-cu yn forwr o Sweden a deithiodd i Gymru lle priododd ei fam-gu, casglwr cocos; Ysgol Ramadeg Tregŵyr, yna Prifysgol Cymru, Caerdydd, lle cyfarfu â’i wraig; aeth i Lundain i’r Academi Gerdd Frenhinol yn 1966; chwaraeodd yng Nghlwb Ronnie Scott; cyfansoddodd gerddoriaeth i hysbysebion gan gynnwys Levi, British Airways, Renault, Volvo a Pepsi; erbyn hyn yn fwy adnabyddus fel cyfansoddwr clasurol, gyda chomisiynau gan y Bale Brenhinol, Cerddorfa Genedlaethol Ieuenctid Cymru, Bryn Terfel ac Evelyn Glennie; roedd yn westai yng nghoroni Siarl III am fod un o’i gyfansoddiadau’n cael ei chwarae yn y seremoni; ymhlith ei weithiau mae Adiemus, Palladio, The Armed Man, Dewi Sant, Ave Verum, Requiem, The Peacemakers a Cantata Memoria – Er Mwyn y Plant (2016).
Wrth ysgrifennu cerddoriaeth i hysbysebion, enillodd wobr y diwydiant ddwywaith, a thyfodd thema i hysbyseb diemwntau yn Palladio. Daeth ei lwyddiant mawr gydag Adiemus: Songs of Sanctuary yn 1995, a aeth i frig y siartiau clasurol, a’i geiriau mewn iaith o’i eiddo ei hun, yn cael eu canu fel sain bur.FfynonellauKarl Jenkins ↗Wikipedia (Saesneg)Syr Karl William Pamp Jenkins (ganed 17 Chwefror 1944), aml-offerynnwr a chyfansoddwr o Gymro; ymhlith ei weithiau enwocaf mae’r gân “Adiemus” (1995), Palladio (1995), The Armed Man (2000), ei Requiem (2005) a Stabat Mater (2008); ganed a magwyd ym Mhen-clawdd, Gŵyr; ei dad, athro’r ysgol leol, organydd y capel ac arweinydd y côr, a roddodd ei wersi cerddoriaeth cyntaf iddo; roedd tad ei fam yn forwr o Sweden a ymgartrefodd yng Nghymru, a rhwng dwy a phump oed bu’n byw yn Gävle, Sweden; Ysgol Ramadeg Tregŵyr, cerddoriaeth ym Mhrifysgol Caerdydd, yna astudiaeth ôl-radd yn yr Academi Gerdd Frenhinol; chwaraeai sacsoffon baritôn a soprano, allweddellau ac obo mewn jazz; cyd-sefydlodd Nucleus, a enillodd y wobr gyntaf yng Ngŵyl Jazz Montreux yn 1970; ymunodd â Soft Machine yn 1972, ei brif gyfansoddwr caneuon o 1974; enillodd yr albwm Six wobr Albwm Jazz Prydeinig y Flwyddyn Melody Maker yn 1973; chwaraeodd yn y Proms, Carnegie Hall a Gŵyl Jazz Newport; ysgrifennodd gerddoriaeth hysbysebion, gan ennill gwobr y diwydiant ddwywaith; tyfodd Palladio o thema i hysbyseb diemwntau; daeth ei lwyddiant mawr fel cyfansoddwr gydag Adiemus, ac aeth Songs of Sanctuary (1995) i frig siartiau albymau clasurol; mae geiriau Adiemus mewn “iaith ddyfeisiedig”, yn cael eu canu fel sain offerynnol; perfformiwyd The Peacemakers gyntaf yn Carnegie Hall ar 16 Ionawr 2012; cerddoriaeth i gyfres BBC Cymru The Story of Wales (2012); Cantata Memoria: Er mwyn y plant, ymateb i drychineb Aberfan 1966 gyda geiriau gan Mererid Hopwood, a gomisiynwyd gan S4C, a berfformiwyd gyntaf yng Nghanolfan Mileniwm Cymru ar 8 Hydref 2016 ac a ryddhawyd gan Deutsche Grammophon; yn 2008 roedd The Armed Man yn Rhif 1 yn neg uchaf Classic FM gan gyfansoddwyr byw; OBE 2005, CBE 2010, urddwyd yn farchog yn 2015 “am wasanaethau i gyfansoddi a chroesi genres cerddorol”; Cymrawd yr Academi Gerdd Frenhinol, lle mae ystafell wedi’i henwi ar ei ôl; Cymrawd er Anrhydedd Cymdeithas Ddysgedig Cymru 2022.Karl Jenkins ↗Wicipedia CymraegWicipedia Cymraeg: Syr Karl Jenkins CBE (ganwyd 17 Chwefror 1944), cyfansoddwr ac aml-offerynnwr o Gymro; magwyd ym Mhen-clawdd, Penrhyn Gŵyr; roedd ei dad yn athro yn yr ysgol leol ac yn organydd a meistr y côr ym Mhen-clawdd, a chanddo ef y cafodd ei hyfforddiant cerddorol cyntaf; ar ochr ei dad, roedd ei dad-cu yn löwr; ar ochr ei fam, roedd ei dad-cu yn forwr o Sweden a deithiodd i Gymru lle priododd ei fam-gu, casglwr cocos; Ysgol Ramadeg Tregŵyr, yna Prifysgol Cymru, Caerdydd, lle cyfarfu â’i wraig; aeth i Lundain i’r Academi Gerdd Frenhinol yn 1966; chwaraeodd yng Nghlwb Ronnie Scott; cyfansoddodd gerddoriaeth i hysbysebion gan gynnwys Levi, British Airways, Renault, Volvo a Pepsi; erbyn hyn yn fwy adnabyddus fel cyfansoddwr clasurol, gyda chomisiynau gan y Bale Brenhinol, Cerddorfa Genedlaethol Ieuenctid Cymru, Bryn Terfel ac Evelyn Glennie; roedd yn westai yng nghoroni Siarl III am fod un o’i gyfansoddiadau’n cael ei chwarae yn y seremoni; ymhlith ei weithiau mae Adiemus, Palladio, The Armed Man, Dewi Sant, Ave Verum, Requiem, The Peacemakers a Cantata Memoria – Er Mwyn y Plant (2016).
Daeth ei offeren dros heddwch, The Armed Man, yn 2000, ac yna Requiem, Stabat Mater, Dewi Sant a The Peacemakers, a glywyd gyntaf yn Carnegie Hall yn 2012. Daeth comisiynau gan y Bale Brenhinol, Cerddorfa Genedlaethol Ieuenctid Cymru, Bryn Terfel ac Evelyn Glennie, ac ysgrifennodd y gerddoriaeth i gyfres y BBC The Story of Wales.FfynonellauKarl Jenkins ↗Wikipedia (Saesneg)Syr Karl William Pamp Jenkins (ganed 17 Chwefror 1944), aml-offerynnwr a chyfansoddwr o Gymro; ymhlith ei weithiau enwocaf mae’r gân “Adiemus” (1995), Palladio (1995), The Armed Man (2000), ei Requiem (2005) a Stabat Mater (2008); ganed a magwyd ym Mhen-clawdd, Gŵyr; ei dad, athro’r ysgol leol, organydd y capel ac arweinydd y côr, a roddodd ei wersi cerddoriaeth cyntaf iddo; roedd tad ei fam yn forwr o Sweden a ymgartrefodd yng Nghymru, a rhwng dwy a phump oed bu’n byw yn Gävle, Sweden; Ysgol Ramadeg Tregŵyr, cerddoriaeth ym Mhrifysgol Caerdydd, yna astudiaeth ôl-radd yn yr Academi Gerdd Frenhinol; chwaraeai sacsoffon baritôn a soprano, allweddellau ac obo mewn jazz; cyd-sefydlodd Nucleus, a enillodd y wobr gyntaf yng Ngŵyl Jazz Montreux yn 1970; ymunodd â Soft Machine yn 1972, ei brif gyfansoddwr caneuon o 1974; enillodd yr albwm Six wobr Albwm Jazz Prydeinig y Flwyddyn Melody Maker yn 1973; chwaraeodd yn y Proms, Carnegie Hall a Gŵyl Jazz Newport; ysgrifennodd gerddoriaeth hysbysebion, gan ennill gwobr y diwydiant ddwywaith; tyfodd Palladio o thema i hysbyseb diemwntau; daeth ei lwyddiant mawr fel cyfansoddwr gydag Adiemus, ac aeth Songs of Sanctuary (1995) i frig siartiau albymau clasurol; mae geiriau Adiemus mewn “iaith ddyfeisiedig”, yn cael eu canu fel sain offerynnol; perfformiwyd The Peacemakers gyntaf yn Carnegie Hall ar 16 Ionawr 2012; cerddoriaeth i gyfres BBC Cymru The Story of Wales (2012); Cantata Memoria: Er mwyn y plant, ymateb i drychineb Aberfan 1966 gyda geiriau gan Mererid Hopwood, a gomisiynwyd gan S4C, a berfformiwyd gyntaf yng Nghanolfan Mileniwm Cymru ar 8 Hydref 2016 ac a ryddhawyd gan Deutsche Grammophon; yn 2008 roedd The Armed Man yn Rhif 1 yn neg uchaf Classic FM gan gyfansoddwyr byw; OBE 2005, CBE 2010, urddwyd yn farchog yn 2015 “am wasanaethau i gyfansoddi a chroesi genres cerddorol”; Cymrawd yr Academi Gerdd Frenhinol, lle mae ystafell wedi’i henwi ar ei ôl; Cymrawd er Anrhydedd Cymdeithas Ddysgedig Cymru 2022.Karl Jenkins ↗Wicipedia CymraegWicipedia Cymraeg: Syr Karl Jenkins CBE (ganwyd 17 Chwefror 1944), cyfansoddwr ac aml-offerynnwr o Gymro; magwyd ym Mhen-clawdd, Penrhyn Gŵyr; roedd ei dad yn athro yn yr ysgol leol ac yn organydd a meistr y côr ym Mhen-clawdd, a chanddo ef y cafodd ei hyfforddiant cerddorol cyntaf; ar ochr ei dad, roedd ei dad-cu yn löwr; ar ochr ei fam, roedd ei dad-cu yn forwr o Sweden a deithiodd i Gymru lle priododd ei fam-gu, casglwr cocos; Ysgol Ramadeg Tregŵyr, yna Prifysgol Cymru, Caerdydd, lle cyfarfu â’i wraig; aeth i Lundain i’r Academi Gerdd Frenhinol yn 1966; chwaraeodd yng Nghlwb Ronnie Scott; cyfansoddodd gerddoriaeth i hysbysebion gan gynnwys Levi, British Airways, Renault, Volvo a Pepsi; erbyn hyn yn fwy adnabyddus fel cyfansoddwr clasurol, gyda chomisiynau gan y Bale Brenhinol, Cerddorfa Genedlaethol Ieuenctid Cymru, Bryn Terfel ac Evelyn Glennie; roedd yn westai yng nghoroni Siarl III am fod un o’i gyfansoddiadau’n cael ei chwarae yn y seremoni; ymhlith ei weithiau mae Adiemus, Palladio, The Armed Man, Dewi Sant, Ave Verum, Requiem, The Peacemakers a Cantata Memoria – Er Mwyn y Plant (2016).
Yn 2016, hanner can mlynedd wedi Aberfan, perfformiwyd ei Cantata Memoria, gyda geiriau gan Mererid Hopwood, am y tro cyntaf yng Nghanolfan Mileniwm Cymru i S4C, a’i rhyddhau gan Deutsche Grammophon.FfynonellauKarl Jenkins ↗Wikipedia (Saesneg)Syr Karl William Pamp Jenkins (ganed 17 Chwefror 1944), aml-offerynnwr a chyfansoddwr o Gymro; ymhlith ei weithiau enwocaf mae’r gân “Adiemus” (1995), Palladio (1995), The Armed Man (2000), ei Requiem (2005) a Stabat Mater (2008); ganed a magwyd ym Mhen-clawdd, Gŵyr; ei dad, athro’r ysgol leol, organydd y capel ac arweinydd y côr, a roddodd ei wersi cerddoriaeth cyntaf iddo; roedd tad ei fam yn forwr o Sweden a ymgartrefodd yng Nghymru, a rhwng dwy a phump oed bu’n byw yn Gävle, Sweden; Ysgol Ramadeg Tregŵyr, cerddoriaeth ym Mhrifysgol Caerdydd, yna astudiaeth ôl-radd yn yr Academi Gerdd Frenhinol; chwaraeai sacsoffon baritôn a soprano, allweddellau ac obo mewn jazz; cyd-sefydlodd Nucleus, a enillodd y wobr gyntaf yng Ngŵyl Jazz Montreux yn 1970; ymunodd â Soft Machine yn 1972, ei brif gyfansoddwr caneuon o 1974; enillodd yr albwm Six wobr Albwm Jazz Prydeinig y Flwyddyn Melody Maker yn 1973; chwaraeodd yn y Proms, Carnegie Hall a Gŵyl Jazz Newport; ysgrifennodd gerddoriaeth hysbysebion, gan ennill gwobr y diwydiant ddwywaith; tyfodd Palladio o thema i hysbyseb diemwntau; daeth ei lwyddiant mawr fel cyfansoddwr gydag Adiemus, ac aeth Songs of Sanctuary (1995) i frig siartiau albymau clasurol; mae geiriau Adiemus mewn “iaith ddyfeisiedig”, yn cael eu canu fel sain offerynnol; perfformiwyd The Peacemakers gyntaf yn Carnegie Hall ar 16 Ionawr 2012; cerddoriaeth i gyfres BBC Cymru The Story of Wales (2012); Cantata Memoria: Er mwyn y plant, ymateb i drychineb Aberfan 1966 gyda geiriau gan Mererid Hopwood, a gomisiynwyd gan S4C, a berfformiwyd gyntaf yng Nghanolfan Mileniwm Cymru ar 8 Hydref 2016 ac a ryddhawyd gan Deutsche Grammophon; yn 2008 roedd The Armed Man yn Rhif 1 yn neg uchaf Classic FM gan gyfansoddwyr byw; OBE 2005, CBE 2010, urddwyd yn farchog yn 2015 “am wasanaethau i gyfansoddi a chroesi genres cerddorol”; Cymrawd yr Academi Gerdd Frenhinol, lle mae ystafell wedi’i henwi ar ei ôl; Cymrawd er Anrhydedd Cymdeithas Ddysgedig Cymru 2022.Karl Jenkins ↗Wicipedia CymraegWicipedia Cymraeg: Syr Karl Jenkins CBE (ganwyd 17 Chwefror 1944), cyfansoddwr ac aml-offerynnwr o Gymro; magwyd ym Mhen-clawdd, Penrhyn Gŵyr; roedd ei dad yn athro yn yr ysgol leol ac yn organydd a meistr y côr ym Mhen-clawdd, a chanddo ef y cafodd ei hyfforddiant cerddorol cyntaf; ar ochr ei dad, roedd ei dad-cu yn löwr; ar ochr ei fam, roedd ei dad-cu yn forwr o Sweden a deithiodd i Gymru lle priododd ei fam-gu, casglwr cocos; Ysgol Ramadeg Tregŵyr, yna Prifysgol Cymru, Caerdydd, lle cyfarfu â’i wraig; aeth i Lundain i’r Academi Gerdd Frenhinol yn 1966; chwaraeodd yng Nghlwb Ronnie Scott; cyfansoddodd gerddoriaeth i hysbysebion gan gynnwys Levi, British Airways, Renault, Volvo a Pepsi; erbyn hyn yn fwy adnabyddus fel cyfansoddwr clasurol, gyda chomisiynau gan y Bale Brenhinol, Cerddorfa Genedlaethol Ieuenctid Cymru, Bryn Terfel ac Evelyn Glennie; roedd yn westai yng nghoroni Siarl III am fod un o’i gyfansoddiadau’n cael ei chwarae yn y seremoni; ymhlith ei weithiau mae Adiemus, Palladio, The Armed Man, Dewi Sant, Ave Verum, Requiem, The Peacemakers a Cantata Memoria – Er Mwyn y Plant (2016).
Fe’i hurddwyd yn farchog yn 2015 “am wasanaethau i gyfansoddi a chroesi genres cerddorol”, mae’r Academi Gerdd Frenhinol wedi enwi ystafell ar ei ôl, a chwaraewyd ei gerddoriaeth yng nghoroni’r Brenin Siarl III, lle’r oedd yn westai.FfynonellauKarl Jenkins ↗Wikipedia (Saesneg)Syr Karl William Pamp Jenkins (ganed 17 Chwefror 1944), aml-offerynnwr a chyfansoddwr o Gymro; ymhlith ei weithiau enwocaf mae’r gân “Adiemus” (1995), Palladio (1995), The Armed Man (2000), ei Requiem (2005) a Stabat Mater (2008); ganed a magwyd ym Mhen-clawdd, Gŵyr; ei dad, athro’r ysgol leol, organydd y capel ac arweinydd y côr, a roddodd ei wersi cerddoriaeth cyntaf iddo; roedd tad ei fam yn forwr o Sweden a ymgartrefodd yng Nghymru, a rhwng dwy a phump oed bu’n byw yn Gävle, Sweden; Ysgol Ramadeg Tregŵyr, cerddoriaeth ym Mhrifysgol Caerdydd, yna astudiaeth ôl-radd yn yr Academi Gerdd Frenhinol; chwaraeai sacsoffon baritôn a soprano, allweddellau ac obo mewn jazz; cyd-sefydlodd Nucleus, a enillodd y wobr gyntaf yng Ngŵyl Jazz Montreux yn 1970; ymunodd â Soft Machine yn 1972, ei brif gyfansoddwr caneuon o 1974; enillodd yr albwm Six wobr Albwm Jazz Prydeinig y Flwyddyn Melody Maker yn 1973; chwaraeodd yn y Proms, Carnegie Hall a Gŵyl Jazz Newport; ysgrifennodd gerddoriaeth hysbysebion, gan ennill gwobr y diwydiant ddwywaith; tyfodd Palladio o thema i hysbyseb diemwntau; daeth ei lwyddiant mawr fel cyfansoddwr gydag Adiemus, ac aeth Songs of Sanctuary (1995) i frig siartiau albymau clasurol; mae geiriau Adiemus mewn “iaith ddyfeisiedig”, yn cael eu canu fel sain offerynnol; perfformiwyd The Peacemakers gyntaf yn Carnegie Hall ar 16 Ionawr 2012; cerddoriaeth i gyfres BBC Cymru The Story of Wales (2012); Cantata Memoria: Er mwyn y plant, ymateb i drychineb Aberfan 1966 gyda geiriau gan Mererid Hopwood, a gomisiynwyd gan S4C, a berfformiwyd gyntaf yng Nghanolfan Mileniwm Cymru ar 8 Hydref 2016 ac a ryddhawyd gan Deutsche Grammophon; yn 2008 roedd The Armed Man yn Rhif 1 yn neg uchaf Classic FM gan gyfansoddwyr byw; OBE 2005, CBE 2010, urddwyd yn farchog yn 2015 “am wasanaethau i gyfansoddi a chroesi genres cerddorol”; Cymrawd yr Academi Gerdd Frenhinol, lle mae ystafell wedi’i henwi ar ei ôl; Cymrawd er Anrhydedd Cymdeithas Ddysgedig Cymru 2022.Karl Jenkins ↗Wicipedia CymraegWicipedia Cymraeg: Syr Karl Jenkins CBE (ganwyd 17 Chwefror 1944), cyfansoddwr ac aml-offerynnwr o Gymro; magwyd ym Mhen-clawdd, Penrhyn Gŵyr; roedd ei dad yn athro yn yr ysgol leol ac yn organydd a meistr y côr ym Mhen-clawdd, a chanddo ef y cafodd ei hyfforddiant cerddorol cyntaf; ar ochr ei dad, roedd ei dad-cu yn löwr; ar ochr ei fam, roedd ei dad-cu yn forwr o Sweden a deithiodd i Gymru lle priododd ei fam-gu, casglwr cocos; Ysgol Ramadeg Tregŵyr, yna Prifysgol Cymru, Caerdydd, lle cyfarfu â’i wraig; aeth i Lundain i’r Academi Gerdd Frenhinol yn 1966; chwaraeodd yng Nghlwb Ronnie Scott; cyfansoddodd gerddoriaeth i hysbysebion gan gynnwys Levi, British Airways, Renault, Volvo a Pepsi; erbyn hyn yn fwy adnabyddus fel cyfansoddwr clasurol, gyda chomisiynau gan y Bale Brenhinol, Cerddorfa Genedlaethol Ieuenctid Cymru, Bryn Terfel ac Evelyn Glennie; roedd yn westai yng nghoroni Siarl III am fod un o’i gyfansoddiadau’n cael ei chwarae yn y seremoni; ymhlith ei weithiau mae Adiemus, Palladio, The Armed Man, Dewi Sant, Ave Verum, Requiem, The Peacemakers a Cantata Memoria – Er Mwyn y Plant (2016).
Ffynonellau a darllen pellach
Cartwnydd a darlunydd a fagwyd yn Abergele, yn enwog am ei luniau inc gwyllt i Fear and Loathing in Las Vegas Hunter S. Thompson.
Ralph SteadmanPrif Weinidog Cymru o 2000 i 2009, a lywiodd y Cynulliad ifanc drwy ei ddegawd cyntaf.
Rhodri MorganGwyddonydd a ddarganfu fôn-gelloedd embryonig mewn llygod, ac a enillodd Wobr Nobel am Feddygaeth yn 2007 tra’n gweithio ym Mhrifysgol Caerdydd.
Syr Martin EvansPeiriannydd o Gasnewydd a sefydlodd y cwmnïau telathrebu mawr Mitel a Newbridge Networks, a ddaeth yn biliwnydd cyntaf Cymru ac a gododd y Celtic Manor, cartref Cwpan Ryder 2010.
Syr Terry MatthewsYsgrifennwyd gan Ifan Cyhoeddwyd gyntaf Diweddarwyd ddiwethaf