Edward Lhuyd
Naturiaethwr ac ieithydd (wedi’i gofnodi)Ceidwad Amgueddfa’r Ashmolean yn Rhydychen, a deithiodd Gymru, Cernyw, Llydaw, Iwerddon a’r Alban a dangos bod eu hieithoedd yn perthyn.
Edward Lhuyd
1723–1791
Athronydd a mathemategydd o Langeinwyr a ddaeth â theorem Bayes i’r byd, rhoi yswiriant bywyd ar sail gadarn a chefnogi annibyniaeth America.
Llun: Y Bala o’r awyr, a Llyn Tegid yn ymestyn y tu ôl i’r dref · Llywelyn2000, CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Galwyd Richard Price o Langeinwyr yn Gyfaill Dynolryw. Yn weinidog, athronydd a mathemategydd, rhoes i’r byd theorem ei gyfaill Thomas Bayes, gosododd yswiriant bywyd a phensiynau ar sail wyddonol, a phleidiodd annibyniaeth America mor rymus nes i Yale ei anrhydeddu ochr yn ochr â George Washington. Galwodd yr hanesydd John Davies ef y meddyliwr Cymreig mwyaf erioed.FfynonellauRichard Price ↗Wikipedia (Saesneg)Athronydd moesol, gweinidog Anghydffurfiol a mathemategydd (23 Chwefror 1723 – 19 Ebrill 1791), hefyd yn ddiwygiwr gwleidyddol ac yn bamffledwr; meithrinodd gyswllt rhwng llawer, yn cynnwys Thomas Jefferson, John Adams, George Washington, Mirabeau a Condorcet; yn ôl yr hanesydd John Davies, Price oedd ‘y meddyliwr Cymreig mwyaf erioed’; ganed yn Nhyn Ton, ffermdy yn Llangeinwyr, mab Rhys Price, gweinidog Ymneilltuol, a Catherine Richards; treuliodd y rhan fwyaf o’i oes yn weinidog tŷ cwrdd Newington Green, sy’n parhau fel Eglwys Undodaidd Newington Green; golygodd, cyhoeddodd a datblygodd theorem Bayes–Price a gwyddor actiwaraidd; Cymrawd o’r Gymdeithas Frenhinol; priododd Sarah Blundell ar 16 Mehefin 1757; ymwelodd Franklin, Jefferson, Thomas Paine, a John ac Abigail Adams ag ef; cyfrifai’r diwygiwr carchardai John Howard ef yn gyfaill agos; mynychai Mary Wollstonecraft ei wasanaethau, a thrwyddo cyfarfu â’r cyhoeddwr Joseph Johnson; estynnodd ei Vindication of the Rights of Woman (1792) ddadleuon Price am gydraddoldeb i fenywod; gwerthwyd chwe deg mil o gopïau o’i Observations on the Nature of Civil Liberty (1776) o fewn dyddiau; cafodd ryddid dinas Llundain; yn 1781 cafodd ef, gyda George Washington yn unig, radd Doethur yn y Gyfraith gan Yale; etholwyd ef i Academi Celfyddydau a Gwyddorau America (1782) ac i Gymdeithas Athronyddol America (1785); yn ei Observations on the Importance of the American Revolution (1784) condemniodd y fasnach gaethweision ‘greulon, ddrygionus a dieflig’.Richard Price ↗Wicipedia CymraegAthronydd radicalaidd ac awdur o Gymru (23 Chwefror 1723 – 19 Ebrill 1791); galwyd ef yn ‘Gyfaill Dynolryw’ ac roedd yn hynod boblogaidd yn ei amser; yn ôl yr hanesydd John Davies, ‘Richard Price oedd y meddyliwr mwyaf gwreiddiol a fagodd Cymru erioed’; ganed ar ffermdy Tynton yn Llangeinwyr tua phum milltir i’r gogledd o Ben-y-bont ar Ogwr; roedd ei fam Catherine yn ferch i Dr Richards o Ben-y-bont; roedd y teulu’n ddysgedig ac yn weddol gyfoethog; dau o hoff ddiddordebau Richard oedd cerdded a marchogaeth; ei gyfnither oedd Ann Thomas (née Maddocks), ‘Y Ferch o Gefn Ydfa’; roedd ei dad Rees Price, Ymneilltuwr, yn ddisgybl disgleiriaf Samuel Jones, Brynllywarch, a chymerodd yr awenau yn ei academi, a symudwyd i Dynton; drwy ei ysbrydoliaeth codwyd dau gapel, yn y Betws ac wrth droed gallt y Castell Newydd ym Mhen-y-bont; addysgwyd Richard ym Mhentwyn gan Samuel Jones, yn Chancefield gan Vavasor Griffiths ac yn Moorfields gan John Eames; yn ddwy ar bymtheg aeth i Lundain, lle roedd ei ewythr, y Parch. Samuel Price, yn byw; wedi pedair blynedd mewn coleg yn Llundain ordeiniwyd ef yn gaplan; cyn hir fe’i hystyriwyd yn bregethwr medrus ac ymddiddorai’n fawr yn rhyddid gwledydd a phobl; bu’n weinidog yn Newington a Hackney.Price, Richard (1723 – 1791), philosopher ↗Roland Thomas and Llewelyn Gwyn Chambers, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 23 Chwefror 1723 yn Nhyn-ton, Llangeinwyr, Morgannwg, mab Rees a Catherine Price; addysgwyd ym Mhen-twyn (Samuel Jones), Chance-field (Vavasor Griffiths) a Moorfields (John Eames); gweinidog yn Newington a Hackney; yn ddim ond 35 oed cyhoeddodd Review of the Principal Questions in Morals (1758), a ragflaenodd athrawiaethau moesegol hanfodol Kant; arweiniodd cyfrifiadau blwydd-daliadau at F.R.S. (1765), a gosododd Reversionary Payments (1771), gyda’i Northampton Tables (1780), brisio actiwaraidd ar gyfer yswiriant a phensiynau ar sail wyddonol; hyfforddwyd ei nai William Morgan ganddo; enillodd Four Dissertations (1767) D.D. iddo o Aberdeen; anogodd ei Appeal ar y Ddyled Genedlaethol (1772) y Gronfa Suddo, a ailsefydlodd Pitt wedi gofyn a chael ei gyngor (1786); gan hyrwyddo rhyddid ym mhobman, pleidiodd oddefgarwch crefyddol a diwygio’r senedd; bum mis cyn y Datganiad Annibyniaeth cododd ei Civil Liberty (1776) gwestiwn America i dir uchel hawl foesol, a chafodd gylchrediad enfawr; dilynodd anrhydeddau: rhyddid dinas Llundain (1776), gwahoddiad gan y Gyngres i reoli cyllid y Taleithiau (1778), a gradd LL.D. Yale ar y cyd â Washington yn unig (1781); bron yn sicr dylanwadodd ei Importance of the American Revolution (1784) ar y Cyfansoddiad; helpodd John Howard i baratoi The State of Prisons; wedi marw Thomas Bayes yn 1761 golygodd ei bapurau ar debygolrwydd; cynghorodd gymdeithas yr Equitable, y swyddfa gyntaf i wneud premiymau’n ddibynnol ar oed yr yswiriedig ac yn ddigonol i gwrdd â hawliadau’r dyfodol; cefnogodd bensiynau i’r henoed a budd-dal salwch, ac yn 1789 gofynnodd pwyllgor o Dŷ’r Cyffredin iddo baratoi tablau ar eu cyfer; ymhlith ei gyfeillion a’i ohebwyr roedd Shelburne, Priestley, Hume, Adam Smith, Condorcet, Mirabeau, Turgot, Franklin, Jefferson a Washington; bu farw ar 19 Ebrill 1791.
| Ganed | 23 Chwefror 1723, Tyn-ton, Llangeinwyr, Morgannwg |
|---|---|
| Ei alwad | Gweinidog yn Newington Green a Hackney |
| Anrhydeddau | Cymrawd o’r Gymdeithas Frenhinol, 1765; rhyddid Llundain, 1776 |
| Ei waith mawr | Observations on the Nature of Civil Liberty, 1776 |
| Anrhydeddwyd gyda | George Washington, Yale, 1781 |
| Bu farw | 19 Ebrill 1791; claddwyd yn Bunhill Fields, Llundain |
Ganed Richard ar 23 Chwefror 1723 yn Nhyn-ton, ffermdy yn Llangeinwyr, tua phum milltir i’r gogledd o Ben-y-bont ar Ogwr. Roedd ei dad Rees Price yn weinidog Ymneilltuol dysgedig a gadwai academi yn Nhyn-ton, a thrwy ei waith codwyd dau gapel, yn y Betws ac ym Mhen-y-bont. Roedd y teulu’n ddiwylliedig ac yn gysurus; carai Richard gerdded a marchogaeth, a’i gyfnither oedd Ann Maddocks, y Ferch o Gefn Ydfa.FfynonellauRichard Price ↗Wicipedia CymraegAthronydd radicalaidd ac awdur o Gymru (23 Chwefror 1723 – 19 Ebrill 1791); galwyd ef yn ‘Gyfaill Dynolryw’ ac roedd yn hynod boblogaidd yn ei amser; yn ôl yr hanesydd John Davies, ‘Richard Price oedd y meddyliwr mwyaf gwreiddiol a fagodd Cymru erioed’; ganed ar ffermdy Tynton yn Llangeinwyr tua phum milltir i’r gogledd o Ben-y-bont ar Ogwr; roedd ei fam Catherine yn ferch i Dr Richards o Ben-y-bont; roedd y teulu’n ddysgedig ac yn weddol gyfoethog; dau o hoff ddiddordebau Richard oedd cerdded a marchogaeth; ei gyfnither oedd Ann Thomas (née Maddocks), ‘Y Ferch o Gefn Ydfa’; roedd ei dad Rees Price, Ymneilltuwr, yn ddisgybl disgleiriaf Samuel Jones, Brynllywarch, a chymerodd yr awenau yn ei academi, a symudwyd i Dynton; drwy ei ysbrydoliaeth codwyd dau gapel, yn y Betws ac wrth droed gallt y Castell Newydd ym Mhen-y-bont; addysgwyd Richard ym Mhentwyn gan Samuel Jones, yn Chancefield gan Vavasor Griffiths ac yn Moorfields gan John Eames; yn ddwy ar bymtheg aeth i Lundain, lle roedd ei ewythr, y Parch. Samuel Price, yn byw; wedi pedair blynedd mewn coleg yn Llundain ordeiniwyd ef yn gaplan; cyn hir fe’i hystyriwyd yn bregethwr medrus ac ymddiddorai’n fawr yn rhyddid gwledydd a phobl; bu’n weinidog yn Newington a Hackney.Price, Richard (1723 – 1791), philosopher ↗Roland Thomas and Llewelyn Gwyn Chambers, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 23 Chwefror 1723 yn Nhyn-ton, Llangeinwyr, Morgannwg, mab Rees a Catherine Price; addysgwyd ym Mhen-twyn (Samuel Jones), Chance-field (Vavasor Griffiths) a Moorfields (John Eames); gweinidog yn Newington a Hackney; yn ddim ond 35 oed cyhoeddodd Review of the Principal Questions in Morals (1758), a ragflaenodd athrawiaethau moesegol hanfodol Kant; arweiniodd cyfrifiadau blwydd-daliadau at F.R.S. (1765), a gosododd Reversionary Payments (1771), gyda’i Northampton Tables (1780), brisio actiwaraidd ar gyfer yswiriant a phensiynau ar sail wyddonol; hyfforddwyd ei nai William Morgan ganddo; enillodd Four Dissertations (1767) D.D. iddo o Aberdeen; anogodd ei Appeal ar y Ddyled Genedlaethol (1772) y Gronfa Suddo, a ailsefydlodd Pitt wedi gofyn a chael ei gyngor (1786); gan hyrwyddo rhyddid ym mhobman, pleidiodd oddefgarwch crefyddol a diwygio’r senedd; bum mis cyn y Datganiad Annibyniaeth cododd ei Civil Liberty (1776) gwestiwn America i dir uchel hawl foesol, a chafodd gylchrediad enfawr; dilynodd anrhydeddau: rhyddid dinas Llundain (1776), gwahoddiad gan y Gyngres i reoli cyllid y Taleithiau (1778), a gradd LL.D. Yale ar y cyd â Washington yn unig (1781); bron yn sicr dylanwadodd ei Importance of the American Revolution (1784) ar y Cyfansoddiad; helpodd John Howard i baratoi The State of Prisons; wedi marw Thomas Bayes yn 1761 golygodd ei bapurau ar debygolrwydd; cynghorodd gymdeithas yr Equitable, y swyddfa gyntaf i wneud premiymau’n ddibynnol ar oed yr yswiriedig ac yn ddigonol i gwrdd â hawliadau’r dyfodol; cefnogodd bensiynau i’r henoed a budd-dal salwch, ac yn 1789 gofynnodd pwyllgor o Dŷ’r Cyffredin iddo baratoi tablau ar eu cyfer; ymhlith ei gyfeillion a’i ohebwyr roedd Shelburne, Priestley, Hume, Adam Smith, Condorcet, Mirabeau, Turgot, Franklin, Jefferson a Washington; bu farw ar 19 Ebrill 1791.Richard Price ↗Wikipedia (Saesneg)Athronydd moesol, gweinidog Anghydffurfiol a mathemategydd (23 Chwefror 1723 – 19 Ebrill 1791), hefyd yn ddiwygiwr gwleidyddol ac yn bamffledwr; meithrinodd gyswllt rhwng llawer, yn cynnwys Thomas Jefferson, John Adams, George Washington, Mirabeau a Condorcet; yn ôl yr hanesydd John Davies, Price oedd ‘y meddyliwr Cymreig mwyaf erioed’; ganed yn Nhyn Ton, ffermdy yn Llangeinwyr, mab Rhys Price, gweinidog Ymneilltuol, a Catherine Richards; treuliodd y rhan fwyaf o’i oes yn weinidog tŷ cwrdd Newington Green, sy’n parhau fel Eglwys Undodaidd Newington Green; golygodd, cyhoeddodd a datblygodd theorem Bayes–Price a gwyddor actiwaraidd; Cymrawd o’r Gymdeithas Frenhinol; priododd Sarah Blundell ar 16 Mehefin 1757; ymwelodd Franklin, Jefferson, Thomas Paine, a John ac Abigail Adams ag ef; cyfrifai’r diwygiwr carchardai John Howard ef yn gyfaill agos; mynychai Mary Wollstonecraft ei wasanaethau, a thrwyddo cyfarfu â’r cyhoeddwr Joseph Johnson; estynnodd ei Vindication of the Rights of Woman (1792) ddadleuon Price am gydraddoldeb i fenywod; gwerthwyd chwe deg mil o gopïau o’i Observations on the Nature of Civil Liberty (1776) o fewn dyddiau; cafodd ryddid dinas Llundain; yn 1781 cafodd ef, gyda George Washington yn unig, radd Doethur yn y Gyfraith gan Yale; etholwyd ef i Academi Celfyddydau a Gwyddorau America (1782) ac i Gymdeithas Athronyddol America (1785); yn ei Observations on the Importance of the American Revolution (1784) condemniodd y fasnach gaethweision ‘greulon, ddrygionus a dieflig’.
Fe’i dysgwyd gan Samuel Jones ym Mhen-twyn a chan Vavasor Griffiths yn Chancefield ger Talgarth. Yn ddwy ar bymtheg aeth i Lundain, lle helpodd ei ewythr Samuel Price, cyfaill a chyd-weinidog Isaac Watts, gyda’i addysg, ac astudiodd yn academi Moorfields dan John Eames. Ar 16 Mehefin 1757 priododd Sarah Blundell, a’r flwyddyn ganlynol daeth yn weinidog tŷ cwrdd Newington Green, pentref y tu allan i Lundain y pryd hwnnw.FfynonellauRichard Price ↗Wicipedia CymraegAthronydd radicalaidd ac awdur o Gymru (23 Chwefror 1723 – 19 Ebrill 1791); galwyd ef yn ‘Gyfaill Dynolryw’ ac roedd yn hynod boblogaidd yn ei amser; yn ôl yr hanesydd John Davies, ‘Richard Price oedd y meddyliwr mwyaf gwreiddiol a fagodd Cymru erioed’; ganed ar ffermdy Tynton yn Llangeinwyr tua phum milltir i’r gogledd o Ben-y-bont ar Ogwr; roedd ei fam Catherine yn ferch i Dr Richards o Ben-y-bont; roedd y teulu’n ddysgedig ac yn weddol gyfoethog; dau o hoff ddiddordebau Richard oedd cerdded a marchogaeth; ei gyfnither oedd Ann Thomas (née Maddocks), ‘Y Ferch o Gefn Ydfa’; roedd ei dad Rees Price, Ymneilltuwr, yn ddisgybl disgleiriaf Samuel Jones, Brynllywarch, a chymerodd yr awenau yn ei academi, a symudwyd i Dynton; drwy ei ysbrydoliaeth codwyd dau gapel, yn y Betws ac wrth droed gallt y Castell Newydd ym Mhen-y-bont; addysgwyd Richard ym Mhentwyn gan Samuel Jones, yn Chancefield gan Vavasor Griffiths ac yn Moorfields gan John Eames; yn ddwy ar bymtheg aeth i Lundain, lle roedd ei ewythr, y Parch. Samuel Price, yn byw; wedi pedair blynedd mewn coleg yn Llundain ordeiniwyd ef yn gaplan; cyn hir fe’i hystyriwyd yn bregethwr medrus ac ymddiddorai’n fawr yn rhyddid gwledydd a phobl; bu’n weinidog yn Newington a Hackney.Price, Richard (1723 – 1791), philosopher ↗Roland Thomas and Llewelyn Gwyn Chambers, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 23 Chwefror 1723 yn Nhyn-ton, Llangeinwyr, Morgannwg, mab Rees a Catherine Price; addysgwyd ym Mhen-twyn (Samuel Jones), Chance-field (Vavasor Griffiths) a Moorfields (John Eames); gweinidog yn Newington a Hackney; yn ddim ond 35 oed cyhoeddodd Review of the Principal Questions in Morals (1758), a ragflaenodd athrawiaethau moesegol hanfodol Kant; arweiniodd cyfrifiadau blwydd-daliadau at F.R.S. (1765), a gosododd Reversionary Payments (1771), gyda’i Northampton Tables (1780), brisio actiwaraidd ar gyfer yswiriant a phensiynau ar sail wyddonol; hyfforddwyd ei nai William Morgan ganddo; enillodd Four Dissertations (1767) D.D. iddo o Aberdeen; anogodd ei Appeal ar y Ddyled Genedlaethol (1772) y Gronfa Suddo, a ailsefydlodd Pitt wedi gofyn a chael ei gyngor (1786); gan hyrwyddo rhyddid ym mhobman, pleidiodd oddefgarwch crefyddol a diwygio’r senedd; bum mis cyn y Datganiad Annibyniaeth cododd ei Civil Liberty (1776) gwestiwn America i dir uchel hawl foesol, a chafodd gylchrediad enfawr; dilynodd anrhydeddau: rhyddid dinas Llundain (1776), gwahoddiad gan y Gyngres i reoli cyllid y Taleithiau (1778), a gradd LL.D. Yale ar y cyd â Washington yn unig (1781); bron yn sicr dylanwadodd ei Importance of the American Revolution (1784) ar y Cyfansoddiad; helpodd John Howard i baratoi The State of Prisons; wedi marw Thomas Bayes yn 1761 golygodd ei bapurau ar debygolrwydd; cynghorodd gymdeithas yr Equitable, y swyddfa gyntaf i wneud premiymau’n ddibynnol ar oed yr yswiriedig ac yn ddigonol i gwrdd â hawliadau’r dyfodol; cefnogodd bensiynau i’r henoed a budd-dal salwch, ac yn 1789 gofynnodd pwyllgor o Dŷ’r Cyffredin iddo baratoi tablau ar eu cyfer; ymhlith ei gyfeillion a’i ohebwyr roedd Shelburne, Priestley, Hume, Adam Smith, Condorcet, Mirabeau, Turgot, Franklin, Jefferson a Washington; bu farw ar 19 Ebrill 1791.Richard Price ↗Wikipedia (Saesneg)Athronydd moesol, gweinidog Anghydffurfiol a mathemategydd (23 Chwefror 1723 – 19 Ebrill 1791), hefyd yn ddiwygiwr gwleidyddol ac yn bamffledwr; meithrinodd gyswllt rhwng llawer, yn cynnwys Thomas Jefferson, John Adams, George Washington, Mirabeau a Condorcet; yn ôl yr hanesydd John Davies, Price oedd ‘y meddyliwr Cymreig mwyaf erioed’; ganed yn Nhyn Ton, ffermdy yn Llangeinwyr, mab Rhys Price, gweinidog Ymneilltuol, a Catherine Richards; treuliodd y rhan fwyaf o’i oes yn weinidog tŷ cwrdd Newington Green, sy’n parhau fel Eglwys Undodaidd Newington Green; golygodd, cyhoeddodd a datblygodd theorem Bayes–Price a gwyddor actiwaraidd; Cymrawd o’r Gymdeithas Frenhinol; priododd Sarah Blundell ar 16 Mehefin 1757; ymwelodd Franklin, Jefferson, Thomas Paine, a John ac Abigail Adams ag ef; cyfrifai’r diwygiwr carchardai John Howard ef yn gyfaill agos; mynychai Mary Wollstonecraft ei wasanaethau, a thrwyddo cyfarfu â’r cyhoeddwr Joseph Johnson; estynnodd ei Vindication of the Rights of Woman (1792) ddadleuon Price am gydraddoldeb i fenywod; gwerthwyd chwe deg mil o gopïau o’i Observations on the Nature of Civil Liberty (1776) o fewn dyddiau; cafodd ryddid dinas Llundain; yn 1781 cafodd ef, gyda George Washington yn unig, radd Doethur yn y Gyfraith gan Yale; etholwyd ef i Academi Celfyddydau a Gwyddorau America (1782) ac i Gymdeithas Athronyddol America (1785); yn ei Observations on the Importance of the American Revolution (1784) condemniodd y fasnach gaethweision ‘greulon, ddrygionus a dieflig’.
Yn 1758, ac yntau ond yn bymtheg ar hugain, cyhoeddodd ei Review of the Principal Questions in Morals, a ragflaenodd ddysgeidiaeth foesol hanfodol yr athronydd mawr Almaenig Immanuel Kant. Enillodd ei Four Dissertations yn 1767 ddoethuriaeth iddo o Aberdeen.FfynhonnellPrice, Richard (1723 – 1791), philosopher ↗Roland Thomas and Llewelyn Gwyn Chambers, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 23 Chwefror 1723 yn Nhyn-ton, Llangeinwyr, Morgannwg, mab Rees a Catherine Price; addysgwyd ym Mhen-twyn (Samuel Jones), Chance-field (Vavasor Griffiths) a Moorfields (John Eames); gweinidog yn Newington a Hackney; yn ddim ond 35 oed cyhoeddodd Review of the Principal Questions in Morals (1758), a ragflaenodd athrawiaethau moesegol hanfodol Kant; arweiniodd cyfrifiadau blwydd-daliadau at F.R.S. (1765), a gosododd Reversionary Payments (1771), gyda’i Northampton Tables (1780), brisio actiwaraidd ar gyfer yswiriant a phensiynau ar sail wyddonol; hyfforddwyd ei nai William Morgan ganddo; enillodd Four Dissertations (1767) D.D. iddo o Aberdeen; anogodd ei Appeal ar y Ddyled Genedlaethol (1772) y Gronfa Suddo, a ailsefydlodd Pitt wedi gofyn a chael ei gyngor (1786); gan hyrwyddo rhyddid ym mhobman, pleidiodd oddefgarwch crefyddol a diwygio’r senedd; bum mis cyn y Datganiad Annibyniaeth cododd ei Civil Liberty (1776) gwestiwn America i dir uchel hawl foesol, a chafodd gylchrediad enfawr; dilynodd anrhydeddau: rhyddid dinas Llundain (1776), gwahoddiad gan y Gyngres i reoli cyllid y Taleithiau (1778), a gradd LL.D. Yale ar y cyd â Washington yn unig (1781); bron yn sicr dylanwadodd ei Importance of the American Revolution (1784) ar y Cyfansoddiad; helpodd John Howard i baratoi The State of Prisons; wedi marw Thomas Bayes yn 1761 golygodd ei bapurau ar debygolrwydd; cynghorodd gymdeithas yr Equitable, y swyddfa gyntaf i wneud premiymau’n ddibynnol ar oed yr yswiriedig ac yn ddigonol i gwrdd â hawliadau’r dyfodol; cefnogodd bensiynau i’r henoed a budd-dal salwch, ac yn 1789 gofynnodd pwyllgor o Dŷ’r Cyffredin iddo baratoi tablau ar eu cyfer; ymhlith ei gyfeillion a’i ohebwyr roedd Shelburne, Priestley, Hume, Adam Smith, Condorcet, Mirabeau, Turgot, Franklin, Jefferson a Washington; bu farw ar 19 Ebrill 1791.
Pan fu farw ei gyfaill Thomas Bayes yn 1761, cymerodd Price ei bapurau ar debygolrwydd, eu golygu, eu cyhoeddi a’u datblygu. Gelwir y canlyniad heddiw yn theorem Bayes–Price, ac o’r gwaith hwn y tyfodd ei astudiaeth oes o siawns, bywyd ac yswiriant.FfynonellauPrice, Richard (1723 – 1791), philosopher ↗Roland Thomas and Llewelyn Gwyn Chambers, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 23 Chwefror 1723 yn Nhyn-ton, Llangeinwyr, Morgannwg, mab Rees a Catherine Price; addysgwyd ym Mhen-twyn (Samuel Jones), Chance-field (Vavasor Griffiths) a Moorfields (John Eames); gweinidog yn Newington a Hackney; yn ddim ond 35 oed cyhoeddodd Review of the Principal Questions in Morals (1758), a ragflaenodd athrawiaethau moesegol hanfodol Kant; arweiniodd cyfrifiadau blwydd-daliadau at F.R.S. (1765), a gosododd Reversionary Payments (1771), gyda’i Northampton Tables (1780), brisio actiwaraidd ar gyfer yswiriant a phensiynau ar sail wyddonol; hyfforddwyd ei nai William Morgan ganddo; enillodd Four Dissertations (1767) D.D. iddo o Aberdeen; anogodd ei Appeal ar y Ddyled Genedlaethol (1772) y Gronfa Suddo, a ailsefydlodd Pitt wedi gofyn a chael ei gyngor (1786); gan hyrwyddo rhyddid ym mhobman, pleidiodd oddefgarwch crefyddol a diwygio’r senedd; bum mis cyn y Datganiad Annibyniaeth cododd ei Civil Liberty (1776) gwestiwn America i dir uchel hawl foesol, a chafodd gylchrediad enfawr; dilynodd anrhydeddau: rhyddid dinas Llundain (1776), gwahoddiad gan y Gyngres i reoli cyllid y Taleithiau (1778), a gradd LL.D. Yale ar y cyd â Washington yn unig (1781); bron yn sicr dylanwadodd ei Importance of the American Revolution (1784) ar y Cyfansoddiad; helpodd John Howard i baratoi The State of Prisons; wedi marw Thomas Bayes yn 1761 golygodd ei bapurau ar debygolrwydd; cynghorodd gymdeithas yr Equitable, y swyddfa gyntaf i wneud premiymau’n ddibynnol ar oed yr yswiriedig ac yn ddigonol i gwrdd â hawliadau’r dyfodol; cefnogodd bensiynau i’r henoed a budd-dal salwch, ac yn 1789 gofynnodd pwyllgor o Dŷ’r Cyffredin iddo baratoi tablau ar eu cyfer; ymhlith ei gyfeillion a’i ohebwyr roedd Shelburne, Priestley, Hume, Adam Smith, Condorcet, Mirabeau, Turgot, Franklin, Jefferson a Washington; bu farw ar 19 Ebrill 1791.Richard Price ↗Wikipedia (Saesneg)Athronydd moesol, gweinidog Anghydffurfiol a mathemategydd (23 Chwefror 1723 – 19 Ebrill 1791), hefyd yn ddiwygiwr gwleidyddol ac yn bamffledwr; meithrinodd gyswllt rhwng llawer, yn cynnwys Thomas Jefferson, John Adams, George Washington, Mirabeau a Condorcet; yn ôl yr hanesydd John Davies, Price oedd ‘y meddyliwr Cymreig mwyaf erioed’; ganed yn Nhyn Ton, ffermdy yn Llangeinwyr, mab Rhys Price, gweinidog Ymneilltuol, a Catherine Richards; treuliodd y rhan fwyaf o’i oes yn weinidog tŷ cwrdd Newington Green, sy’n parhau fel Eglwys Undodaidd Newington Green; golygodd, cyhoeddodd a datblygodd theorem Bayes–Price a gwyddor actiwaraidd; Cymrawd o’r Gymdeithas Frenhinol; priododd Sarah Blundell ar 16 Mehefin 1757; ymwelodd Franklin, Jefferson, Thomas Paine, a John ac Abigail Adams ag ef; cyfrifai’r diwygiwr carchardai John Howard ef yn gyfaill agos; mynychai Mary Wollstonecraft ei wasanaethau, a thrwyddo cyfarfu â’r cyhoeddwr Joseph Johnson; estynnodd ei Vindication of the Rights of Woman (1792) ddadleuon Price am gydraddoldeb i fenywod; gwerthwyd chwe deg mil o gopïau o’i Observations on the Nature of Civil Liberty (1776) o fewn dyddiau; cafodd ryddid dinas Llundain; yn 1781 cafodd ef, gyda George Washington yn unig, radd Doethur yn y Gyfraith gan Yale; etholwyd ef i Academi Celfyddydau a Gwyddorau America (1782) ac i Gymdeithas Athronyddol America (1785); yn ei Observations on the Importance of the American Revolution (1784) condemniodd y fasnach gaethweision ‘greulon, ddrygionus a dieflig’.Richard Price ↗Wikipedia (Saesneg)Ganed yn Nhyn Ton, ffermdy yn Llangeinor, Morgannwg; o’i bamffled ar ryddid sifil yn 1776 gwerthwyd chwe deg mil o gopïau o fewn dyddiau, a gwerthodd argraffiad rhad ddwywaith cymaint; dywedir i’w bamffled fod â rhan yn penderfyniad yr Americanwyr i ddatgan eu hannibyniaeth; roedd Benjamin Franklin yn gyfaill agos; yn 1778 gwahoddodd y Gyngres Gyfandirol ef i America, a gwrthododd; ar 4 Tachwedd 1789 pregethodd A Discourse on the Love of our Country, a ymosododd Burke arni, a dilynodd rhyfel pamffledi’r Chwyldro; golygodd draethawd Thomas Bayes ar siawns a helpu i sefydlu gwyddor yswiriant; bu farw ar 19 Ebrill 1791 ac mae’n gorwedd ym Mynwent Bunhill Fields.
Gwnaeth ei waith ar flwydd-daliadau ef yn Gymrawd o’r Gymdeithas Frenhinol yn 1765. Gosododd ei Reversionary Payments yn 1771 a’i Northampton Tables yswiriant a phensiynau ar sail wyddonol. Cynghorodd gymdeithas yr Equitable, a ddaeth dan ei arweiniad yn swyddfa gyntaf y byd i bennu premiymau yn ôl oed yr yswiriedig a chadw digon i gwrdd â phob hawliad i ddod. Dadleuodd hefyd dros bensiynau i’r henoed a chymorth i’r cleifion, ac yn 1789 gofynnodd pwyllgor o Dŷ’r Cyffredin iddo lunio’r tablau. Ceisiodd William Pitt ei gyngor ar y ddyled genedlaethol.FfynonellauPrice, Richard (1723 – 1791), philosopher ↗Roland Thomas and Llewelyn Gwyn Chambers, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 23 Chwefror 1723 yn Nhyn-ton, Llangeinwyr, Morgannwg, mab Rees a Catherine Price; addysgwyd ym Mhen-twyn (Samuel Jones), Chance-field (Vavasor Griffiths) a Moorfields (John Eames); gweinidog yn Newington a Hackney; yn ddim ond 35 oed cyhoeddodd Review of the Principal Questions in Morals (1758), a ragflaenodd athrawiaethau moesegol hanfodol Kant; arweiniodd cyfrifiadau blwydd-daliadau at F.R.S. (1765), a gosododd Reversionary Payments (1771), gyda’i Northampton Tables (1780), brisio actiwaraidd ar gyfer yswiriant a phensiynau ar sail wyddonol; hyfforddwyd ei nai William Morgan ganddo; enillodd Four Dissertations (1767) D.D. iddo o Aberdeen; anogodd ei Appeal ar y Ddyled Genedlaethol (1772) y Gronfa Suddo, a ailsefydlodd Pitt wedi gofyn a chael ei gyngor (1786); gan hyrwyddo rhyddid ym mhobman, pleidiodd oddefgarwch crefyddol a diwygio’r senedd; bum mis cyn y Datganiad Annibyniaeth cododd ei Civil Liberty (1776) gwestiwn America i dir uchel hawl foesol, a chafodd gylchrediad enfawr; dilynodd anrhydeddau: rhyddid dinas Llundain (1776), gwahoddiad gan y Gyngres i reoli cyllid y Taleithiau (1778), a gradd LL.D. Yale ar y cyd â Washington yn unig (1781); bron yn sicr dylanwadodd ei Importance of the American Revolution (1784) ar y Cyfansoddiad; helpodd John Howard i baratoi The State of Prisons; wedi marw Thomas Bayes yn 1761 golygodd ei bapurau ar debygolrwydd; cynghorodd gymdeithas yr Equitable, y swyddfa gyntaf i wneud premiymau’n ddibynnol ar oed yr yswiriedig ac yn ddigonol i gwrdd â hawliadau’r dyfodol; cefnogodd bensiynau i’r henoed a budd-dal salwch, ac yn 1789 gofynnodd pwyllgor o Dŷ’r Cyffredin iddo baratoi tablau ar eu cyfer; ymhlith ei gyfeillion a’i ohebwyr roedd Shelburne, Priestley, Hume, Adam Smith, Condorcet, Mirabeau, Turgot, Franklin, Jefferson a Washington; bu farw ar 19 Ebrill 1791.Richard Price ↗Wikipedia (Saesneg)Athronydd moesol, gweinidog Anghydffurfiol a mathemategydd (23 Chwefror 1723 – 19 Ebrill 1791), hefyd yn ddiwygiwr gwleidyddol ac yn bamffledwr; meithrinodd gyswllt rhwng llawer, yn cynnwys Thomas Jefferson, John Adams, George Washington, Mirabeau a Condorcet; yn ôl yr hanesydd John Davies, Price oedd ‘y meddyliwr Cymreig mwyaf erioed’; ganed yn Nhyn Ton, ffermdy yn Llangeinwyr, mab Rhys Price, gweinidog Ymneilltuol, a Catherine Richards; treuliodd y rhan fwyaf o’i oes yn weinidog tŷ cwrdd Newington Green, sy’n parhau fel Eglwys Undodaidd Newington Green; golygodd, cyhoeddodd a datblygodd theorem Bayes–Price a gwyddor actiwaraidd; Cymrawd o’r Gymdeithas Frenhinol; priododd Sarah Blundell ar 16 Mehefin 1757; ymwelodd Franklin, Jefferson, Thomas Paine, a John ac Abigail Adams ag ef; cyfrifai’r diwygiwr carchardai John Howard ef yn gyfaill agos; mynychai Mary Wollstonecraft ei wasanaethau, a thrwyddo cyfarfu â’r cyhoeddwr Joseph Johnson; estynnodd ei Vindication of the Rights of Woman (1792) ddadleuon Price am gydraddoldeb i fenywod; gwerthwyd chwe deg mil o gopïau o’i Observations on the Nature of Civil Liberty (1776) o fewn dyddiau; cafodd ryddid dinas Llundain; yn 1781 cafodd ef, gyda George Washington yn unig, radd Doethur yn y Gyfraith gan Yale; etholwyd ef i Academi Celfyddydau a Gwyddorau America (1782) ac i Gymdeithas Athronyddol America (1785); yn ei Observations on the Importance of the American Revolution (1784) condemniodd y fasnach gaethweision ‘greulon, ddrygionus a dieflig’.
Credai Price mewn rhyddid ym mhobman. Bum mis cyn y Datganiad Annibyniaeth cododd ei Observations on the Nature of Civil Liberty gwestiwn America i dir uchel hawl foesol. Gwerthwyd chwe deg mil o gopïau o fewn dyddiau, a dywedir i’r pamffled helpu’r Americanwyr i benderfynu datgan annibyniaeth. Rhoes Llundain ryddid y ddinas iddo, ac yn 1778 gwahoddodd y Gyngres ef i ddod i drefnu cyllid y taleithiau newydd.FfynonellauPrice, Richard (1723 – 1791), philosopher ↗Roland Thomas and Llewelyn Gwyn Chambers, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 23 Chwefror 1723 yn Nhyn-ton, Llangeinwyr, Morgannwg, mab Rees a Catherine Price; addysgwyd ym Mhen-twyn (Samuel Jones), Chance-field (Vavasor Griffiths) a Moorfields (John Eames); gweinidog yn Newington a Hackney; yn ddim ond 35 oed cyhoeddodd Review of the Principal Questions in Morals (1758), a ragflaenodd athrawiaethau moesegol hanfodol Kant; arweiniodd cyfrifiadau blwydd-daliadau at F.R.S. (1765), a gosododd Reversionary Payments (1771), gyda’i Northampton Tables (1780), brisio actiwaraidd ar gyfer yswiriant a phensiynau ar sail wyddonol; hyfforddwyd ei nai William Morgan ganddo; enillodd Four Dissertations (1767) D.D. iddo o Aberdeen; anogodd ei Appeal ar y Ddyled Genedlaethol (1772) y Gronfa Suddo, a ailsefydlodd Pitt wedi gofyn a chael ei gyngor (1786); gan hyrwyddo rhyddid ym mhobman, pleidiodd oddefgarwch crefyddol a diwygio’r senedd; bum mis cyn y Datganiad Annibyniaeth cododd ei Civil Liberty (1776) gwestiwn America i dir uchel hawl foesol, a chafodd gylchrediad enfawr; dilynodd anrhydeddau: rhyddid dinas Llundain (1776), gwahoddiad gan y Gyngres i reoli cyllid y Taleithiau (1778), a gradd LL.D. Yale ar y cyd â Washington yn unig (1781); bron yn sicr dylanwadodd ei Importance of the American Revolution (1784) ar y Cyfansoddiad; helpodd John Howard i baratoi The State of Prisons; wedi marw Thomas Bayes yn 1761 golygodd ei bapurau ar debygolrwydd; cynghorodd gymdeithas yr Equitable, y swyddfa gyntaf i wneud premiymau’n ddibynnol ar oed yr yswiriedig ac yn ddigonol i gwrdd â hawliadau’r dyfodol; cefnogodd bensiynau i’r henoed a budd-dal salwch, ac yn 1789 gofynnodd pwyllgor o Dŷ’r Cyffredin iddo baratoi tablau ar eu cyfer; ymhlith ei gyfeillion a’i ohebwyr roedd Shelburne, Priestley, Hume, Adam Smith, Condorcet, Mirabeau, Turgot, Franklin, Jefferson a Washington; bu farw ar 19 Ebrill 1791.Richard Price ↗Wikipedia (Saesneg)Ganed yn Nhyn Ton, ffermdy yn Llangeinor, Morgannwg; o’i bamffled ar ryddid sifil yn 1776 gwerthwyd chwe deg mil o gopïau o fewn dyddiau, a gwerthodd argraffiad rhad ddwywaith cymaint; dywedir i’w bamffled fod â rhan yn penderfyniad yr Americanwyr i ddatgan eu hannibyniaeth; roedd Benjamin Franklin yn gyfaill agos; yn 1778 gwahoddodd y Gyngres Gyfandirol ef i America, a gwrthododd; ar 4 Tachwedd 1789 pregethodd A Discourse on the Love of our Country, a ymosododd Burke arni, a dilynodd rhyfel pamffledi’r Chwyldro; golygodd draethawd Thomas Bayes ar siawns a helpu i sefydlu gwyddor yswiriant; bu farw ar 19 Ebrill 1791 ac mae’n gorwedd ym Mynwent Bunhill Fields.Richard Price ↗Wikipedia (Saesneg)Athronydd moesol, gweinidog Anghydffurfiol a mathemategydd (23 Chwefror 1723 – 19 Ebrill 1791), hefyd yn ddiwygiwr gwleidyddol ac yn bamffledwr; meithrinodd gyswllt rhwng llawer, yn cynnwys Thomas Jefferson, John Adams, George Washington, Mirabeau a Condorcet; yn ôl yr hanesydd John Davies, Price oedd ‘y meddyliwr Cymreig mwyaf erioed’; ganed yn Nhyn Ton, ffermdy yn Llangeinwyr, mab Rhys Price, gweinidog Ymneilltuol, a Catherine Richards; treuliodd y rhan fwyaf o’i oes yn weinidog tŷ cwrdd Newington Green, sy’n parhau fel Eglwys Undodaidd Newington Green; golygodd, cyhoeddodd a datblygodd theorem Bayes–Price a gwyddor actiwaraidd; Cymrawd o’r Gymdeithas Frenhinol; priododd Sarah Blundell ar 16 Mehefin 1757; ymwelodd Franklin, Jefferson, Thomas Paine, a John ac Abigail Adams ag ef; cyfrifai’r diwygiwr carchardai John Howard ef yn gyfaill agos; mynychai Mary Wollstonecraft ei wasanaethau, a thrwyddo cyfarfu â’r cyhoeddwr Joseph Johnson; estynnodd ei Vindication of the Rights of Woman (1792) ddadleuon Price am gydraddoldeb i fenywod; gwerthwyd chwe deg mil o gopïau o’i Observations on the Nature of Civil Liberty (1776) o fewn dyddiau; cafodd ryddid dinas Llundain; yn 1781 cafodd ef, gyda George Washington yn unig, radd Doethur yn y Gyfraith gan Yale; etholwyd ef i Academi Celfyddydau a Gwyddorau America (1782) ac i Gymdeithas Athronyddol America (1785); yn ei Observations on the Importance of the American Revolution (1784) condemniodd y fasnach gaethweision ‘greulon, ddrygionus a dieflig’.
Yn 1781 gwnaeth Coleg Yale ef yn Ddoethur yn y Gyfraith, a’r unig ŵr arall a anrhydeddwyd felly y diwrnod hwnnw oedd George Washington. Bron yn sicr helpodd ei Importance of the American Revolution yn 1784 i lunio Cyfansoddiad America, ac ynddo condemniodd y fasnach gaethweision fel un “greulon, ddrygionus a dieflig”. Daeth Franklin, Jefferson, John ac Abigail Adams a Thomas Paine i’w weld, ac ymhlith ei gyfeillion roedd David Hume, Adam Smith a’r diwygiwr carchardai John Howard.FfynonellauPrice, Richard (1723 – 1791), philosopher ↗Roland Thomas and Llewelyn Gwyn Chambers, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 23 Chwefror 1723 yn Nhyn-ton, Llangeinwyr, Morgannwg, mab Rees a Catherine Price; addysgwyd ym Mhen-twyn (Samuel Jones), Chance-field (Vavasor Griffiths) a Moorfields (John Eames); gweinidog yn Newington a Hackney; yn ddim ond 35 oed cyhoeddodd Review of the Principal Questions in Morals (1758), a ragflaenodd athrawiaethau moesegol hanfodol Kant; arweiniodd cyfrifiadau blwydd-daliadau at F.R.S. (1765), a gosododd Reversionary Payments (1771), gyda’i Northampton Tables (1780), brisio actiwaraidd ar gyfer yswiriant a phensiynau ar sail wyddonol; hyfforddwyd ei nai William Morgan ganddo; enillodd Four Dissertations (1767) D.D. iddo o Aberdeen; anogodd ei Appeal ar y Ddyled Genedlaethol (1772) y Gronfa Suddo, a ailsefydlodd Pitt wedi gofyn a chael ei gyngor (1786); gan hyrwyddo rhyddid ym mhobman, pleidiodd oddefgarwch crefyddol a diwygio’r senedd; bum mis cyn y Datganiad Annibyniaeth cododd ei Civil Liberty (1776) gwestiwn America i dir uchel hawl foesol, a chafodd gylchrediad enfawr; dilynodd anrhydeddau: rhyddid dinas Llundain (1776), gwahoddiad gan y Gyngres i reoli cyllid y Taleithiau (1778), a gradd LL.D. Yale ar y cyd â Washington yn unig (1781); bron yn sicr dylanwadodd ei Importance of the American Revolution (1784) ar y Cyfansoddiad; helpodd John Howard i baratoi The State of Prisons; wedi marw Thomas Bayes yn 1761 golygodd ei bapurau ar debygolrwydd; cynghorodd gymdeithas yr Equitable, y swyddfa gyntaf i wneud premiymau’n ddibynnol ar oed yr yswiriedig ac yn ddigonol i gwrdd â hawliadau’r dyfodol; cefnogodd bensiynau i’r henoed a budd-dal salwch, ac yn 1789 gofynnodd pwyllgor o Dŷ’r Cyffredin iddo baratoi tablau ar eu cyfer; ymhlith ei gyfeillion a’i ohebwyr roedd Shelburne, Priestley, Hume, Adam Smith, Condorcet, Mirabeau, Turgot, Franklin, Jefferson a Washington; bu farw ar 19 Ebrill 1791.Richard Price ↗Wikipedia (Saesneg)Athronydd moesol, gweinidog Anghydffurfiol a mathemategydd (23 Chwefror 1723 – 19 Ebrill 1791), hefyd yn ddiwygiwr gwleidyddol ac yn bamffledwr; meithrinodd gyswllt rhwng llawer, yn cynnwys Thomas Jefferson, John Adams, George Washington, Mirabeau a Condorcet; yn ôl yr hanesydd John Davies, Price oedd ‘y meddyliwr Cymreig mwyaf erioed’; ganed yn Nhyn Ton, ffermdy yn Llangeinwyr, mab Rhys Price, gweinidog Ymneilltuol, a Catherine Richards; treuliodd y rhan fwyaf o’i oes yn weinidog tŷ cwrdd Newington Green, sy’n parhau fel Eglwys Undodaidd Newington Green; golygodd, cyhoeddodd a datblygodd theorem Bayes–Price a gwyddor actiwaraidd; Cymrawd o’r Gymdeithas Frenhinol; priododd Sarah Blundell ar 16 Mehefin 1757; ymwelodd Franklin, Jefferson, Thomas Paine, a John ac Abigail Adams ag ef; cyfrifai’r diwygiwr carchardai John Howard ef yn gyfaill agos; mynychai Mary Wollstonecraft ei wasanaethau, a thrwyddo cyfarfu â’r cyhoeddwr Joseph Johnson; estynnodd ei Vindication of the Rights of Woman (1792) ddadleuon Price am gydraddoldeb i fenywod; gwerthwyd chwe deg mil o gopïau o’i Observations on the Nature of Civil Liberty (1776) o fewn dyddiau; cafodd ryddid dinas Llundain; yn 1781 cafodd ef, gyda George Washington yn unig, radd Doethur yn y Gyfraith gan Yale; etholwyd ef i Academi Celfyddydau a Gwyddorau America (1782) ac i Gymdeithas Athronyddol America (1785); yn ei Observations on the Importance of the American Revolution (1784) condemniodd y fasnach gaethweision ‘greulon, ddrygionus a dieflig’.
Daeth Mary Wollstonecraft, a agorodd ysgol yn Newington Green yn 1784, i’w glywed yn pregethu, ac yno y dechreuodd ei deffroad gwleidyddol. Drwy Price cyfarfu â’i chyhoeddwr, ac estynnodd ei Vindication of the Rights of Woman yn 1792 ei ddadleuon dros gydraddoldeb i fenywod.FfynhonnellRichard Price ↗Wikipedia (Saesneg)Athronydd moesol, gweinidog Anghydffurfiol a mathemategydd (23 Chwefror 1723 – 19 Ebrill 1791), hefyd yn ddiwygiwr gwleidyddol ac yn bamffledwr; meithrinodd gyswllt rhwng llawer, yn cynnwys Thomas Jefferson, John Adams, George Washington, Mirabeau a Condorcet; yn ôl yr hanesydd John Davies, Price oedd ‘y meddyliwr Cymreig mwyaf erioed’; ganed yn Nhyn Ton, ffermdy yn Llangeinwyr, mab Rhys Price, gweinidog Ymneilltuol, a Catherine Richards; treuliodd y rhan fwyaf o’i oes yn weinidog tŷ cwrdd Newington Green, sy’n parhau fel Eglwys Undodaidd Newington Green; golygodd, cyhoeddodd a datblygodd theorem Bayes–Price a gwyddor actiwaraidd; Cymrawd o’r Gymdeithas Frenhinol; priododd Sarah Blundell ar 16 Mehefin 1757; ymwelodd Franklin, Jefferson, Thomas Paine, a John ac Abigail Adams ag ef; cyfrifai’r diwygiwr carchardai John Howard ef yn gyfaill agos; mynychai Mary Wollstonecraft ei wasanaethau, a thrwyddo cyfarfu â’r cyhoeddwr Joseph Johnson; estynnodd ei Vindication of the Rights of Woman (1792) ddadleuon Price am gydraddoldeb i fenywod; gwerthwyd chwe deg mil o gopïau o’i Observations on the Nature of Civil Liberty (1776) o fewn dyddiau; cafodd ryddid dinas Llundain; yn 1781 cafodd ef, gyda George Washington yn unig, radd Doethur yn y Gyfraith gan Yale; etholwyd ef i Academi Celfyddydau a Gwyddorau America (1782) ac i Gymdeithas Athronyddol America (1785); yn ei Observations on the Importance of the American Revolution (1784) condemniodd y fasnach gaethweision ‘greulon, ddrygionus a dieflig’.
Bu farw Richard Price ar 19 Ebrill 1791 ac mae’n gorwedd ym Mynwent Bunhill Fields yn Llundain. Heddiw fe’i cofir yng Nghymru, ym Mhrydain ac yn America fel un o bencampwyr mawr rhyddid, ac fel y meddyliwr mwyaf gwreiddiol a fagodd Cymru erioed.FfynonellauRichard Price ↗Wikipedia (Saesneg)Ganed yn Nhyn Ton, ffermdy yn Llangeinor, Morgannwg; o’i bamffled ar ryddid sifil yn 1776 gwerthwyd chwe deg mil o gopïau o fewn dyddiau, a gwerthodd argraffiad rhad ddwywaith cymaint; dywedir i’w bamffled fod â rhan yn penderfyniad yr Americanwyr i ddatgan eu hannibyniaeth; roedd Benjamin Franklin yn gyfaill agos; yn 1778 gwahoddodd y Gyngres Gyfandirol ef i America, a gwrthododd; ar 4 Tachwedd 1789 pregethodd A Discourse on the Love of our Country, a ymosododd Burke arni, a dilynodd rhyfel pamffledi’r Chwyldro; golygodd draethawd Thomas Bayes ar siawns a helpu i sefydlu gwyddor yswiriant; bu farw ar 19 Ebrill 1791 ac mae’n gorwedd ym Mynwent Bunhill Fields.Price, Richard (1723 – 1791), philosopher ↗Roland Thomas and Llewelyn Gwyn Chambers, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 23 Chwefror 1723 yn Nhyn-ton, Llangeinwyr, Morgannwg, mab Rees a Catherine Price; addysgwyd ym Mhen-twyn (Samuel Jones), Chance-field (Vavasor Griffiths) a Moorfields (John Eames); gweinidog yn Newington a Hackney; yn ddim ond 35 oed cyhoeddodd Review of the Principal Questions in Morals (1758), a ragflaenodd athrawiaethau moesegol hanfodol Kant; arweiniodd cyfrifiadau blwydd-daliadau at F.R.S. (1765), a gosododd Reversionary Payments (1771), gyda’i Northampton Tables (1780), brisio actiwaraidd ar gyfer yswiriant a phensiynau ar sail wyddonol; hyfforddwyd ei nai William Morgan ganddo; enillodd Four Dissertations (1767) D.D. iddo o Aberdeen; anogodd ei Appeal ar y Ddyled Genedlaethol (1772) y Gronfa Suddo, a ailsefydlodd Pitt wedi gofyn a chael ei gyngor (1786); gan hyrwyddo rhyddid ym mhobman, pleidiodd oddefgarwch crefyddol a diwygio’r senedd; bum mis cyn y Datganiad Annibyniaeth cododd ei Civil Liberty (1776) gwestiwn America i dir uchel hawl foesol, a chafodd gylchrediad enfawr; dilynodd anrhydeddau: rhyddid dinas Llundain (1776), gwahoddiad gan y Gyngres i reoli cyllid y Taleithiau (1778), a gradd LL.D. Yale ar y cyd â Washington yn unig (1781); bron yn sicr dylanwadodd ei Importance of the American Revolution (1784) ar y Cyfansoddiad; helpodd John Howard i baratoi The State of Prisons; wedi marw Thomas Bayes yn 1761 golygodd ei bapurau ar debygolrwydd; cynghorodd gymdeithas yr Equitable, y swyddfa gyntaf i wneud premiymau’n ddibynnol ar oed yr yswiriedig ac yn ddigonol i gwrdd â hawliadau’r dyfodol; cefnogodd bensiynau i’r henoed a budd-dal salwch, ac yn 1789 gofynnodd pwyllgor o Dŷ’r Cyffredin iddo baratoi tablau ar eu cyfer; ymhlith ei gyfeillion a’i ohebwyr roedd Shelburne, Priestley, Hume, Adam Smith, Condorcet, Mirabeau, Turgot, Franklin, Jefferson a Washington; bu farw ar 19 Ebrill 1791.Richard Price ↗Wicipedia CymraegAthronydd radicalaidd ac awdur o Gymru (23 Chwefror 1723 – 19 Ebrill 1791); galwyd ef yn ‘Gyfaill Dynolryw’ ac roedd yn hynod boblogaidd yn ei amser; yn ôl yr hanesydd John Davies, ‘Richard Price oedd y meddyliwr mwyaf gwreiddiol a fagodd Cymru erioed’; ganed ar ffermdy Tynton yn Llangeinwyr tua phum milltir i’r gogledd o Ben-y-bont ar Ogwr; roedd ei fam Catherine yn ferch i Dr Richards o Ben-y-bont; roedd y teulu’n ddysgedig ac yn weddol gyfoethog; dau o hoff ddiddordebau Richard oedd cerdded a marchogaeth; ei gyfnither oedd Ann Thomas (née Maddocks), ‘Y Ferch o Gefn Ydfa’; roedd ei dad Rees Price, Ymneilltuwr, yn ddisgybl disgleiriaf Samuel Jones, Brynllywarch, a chymerodd yr awenau yn ei academi, a symudwyd i Dynton; drwy ei ysbrydoliaeth codwyd dau gapel, yn y Betws ac wrth droed gallt y Castell Newydd ym Mhen-y-bont; addysgwyd Richard ym Mhentwyn gan Samuel Jones, yn Chancefield gan Vavasor Griffiths ac yn Moorfields gan John Eames; yn ddwy ar bymtheg aeth i Lundain, lle roedd ei ewythr, y Parch. Samuel Price, yn byw; wedi pedair blynedd mewn coleg yn Llundain ordeiniwyd ef yn gaplan; cyn hir fe’i hystyriwyd yn bregethwr medrus ac ymddiddorai’n fawr yn rhyddid gwledydd a phobl; bu’n weinidog yn Newington a Hackney.
Richard Price oedd y meddyliwr mwyaf gwreiddiol a fagodd Cymru erioed.
John Davies, hanesydd
Mae Richard Price o Langeinwyr yn cyhoeddi Observations on the Nature of Civil Liberty o blaid yr Americanwyr. Gwerthir trigain mil o gopïau.
Richard Price a rhyddidCeidwad Amgueddfa’r Ashmolean yn Rhydychen, a deithiodd Gymru, Cernyw, Llydaw, Iwerddon a’r Alban a dangos bod eu hieithoedd yn perthyn.
Edward LhuydY clerigwr o Feirionnydd y mae ei Weledigaetheu y Bardd Cwsc (1703) yn un o glasuron mawr rhyddiaith Gymraeg.
Ellis WynneMab fferm o Fôn a ddaeth yn fathemategydd blaenllaw yn Llundain ac a roddodd y symbol π i’r byd.
William JonesJohn Roberts o Gasnewydd Bach yn Sir Benfro, capten môr-ladron mwyaf llwyddiannus oes yr hwyliau, a gipiodd dros 400 o longau.
Barti DduYsgrifennwyd gan Ifan Cyhoeddwyd gyntaf Diweddarwyd ddiwethaf