Edward Lhuyd
Naturiaethwr ac ieithydd (wedi’i gofnodi)Ceidwad Amgueddfa’r Ashmolean yn Rhydychen, a deithiodd Gymru, Cernyw, Llydaw, Iwerddon a’r Alban a dangos bod eu hieithoedd yn perthyn.
Edward Lhuyd
1742–1803
Arlunydd o Sir Faesyfed, disgybl i Richard Wilson, a baentiodd Y Bardd ac, yn Napoli, luniau bach heulog o furiau a thoeau sy’n ymddangos ymhell o flaen eu hamser.
Llun: Y Bala o’r awyr, a Llyn Tegid yn ymestyn y tu ôl i’r dref · Llywelyn2000, CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Peintiodd Thomas Jones o Bencerrig, disgybl Cymreig Richard Wilson, Y Bardd a mynyddoedd ei Faesyfed enedigol, ac yn Napoli gwnaeth frasluniau olew bychain o waliau a thoeau yn yr haul mor ffres ac uniongyrchol nes eu bod fel petaent ganrif o flaen eu hamser. Heddiw maent yn yr Oriel Genedlaethol yn Llundain a’r Amgueddfa Genedlaethol yng Nghaerdydd.FfynonellauThomas Jones (artist) ↗Wikipedia (Saesneg)Tirlunydd o Gymru (26 Medi 1742 – 29 Ebrill 1803), disgybl i Richard Wilson, a adwaenid yn ei oes am dirluniau Cymreig ac Eidalaidd yn null ei feistr; tyfodd ei fri yn yr ugeinfed ganrif pan ddaeth gweithiau anghonfensiynol i’r golwg, na fwriadwyd eu harddangos, yn enwedig y golygfeydd bychain o adeiladau cyffredin yn Napoli a beintiwyd yn 1782–83, sydd drwy sylwi uniongyrchol yn rhagweld Camille Corot ac ysgol Barbizon; ganed yn Nhrefonnen yng Nghefn-llys, yr ail o un ar bymtheg o blant, a’i fagu ym Mhencerrig ger Llanfair-ym-Muallt; addysgwyd yng Ngholeg Crist, Aberhonddu, yn Llanfyllin ac yng Ngholeg yr Iesu, Rhydychen; yn 1763 perswadiodd Richard Wilson, prif dirlunydd y dydd a chyd-Gymro, i’w gymryd yn ddisgybl; o 1765 arddangosai gyda’r Society of Artists; un o’i weithiau enwocaf yw The Bard (Caerdydd), ar sail cerdd Thomas Gray; cymrawd o’r Society of Artists yn 1771 a’i chyfarwyddwr yn 1773–74; dechreuodd beintio brasluniau olew bychain ar bapur er ei bleser ei hun; aeth i’r Eidal ym Medi 1776, lle datblygodd ei ddyfrlliwiau balet o arlliwiau glas; ei gomisiwn cyntaf yno, Lake Albano – Sunset, oedd i Iarll-Esgob Derry, ei noddwr pwysicaf; priododd Maria Moncke ar 16 Medi 1789 yn St Pancras, Llundain, a bu iddynt ddwy ferch; cymerai ddiddordeb brwd yn ei ystad, gan gofnodi dulliau ffermio newydd yn ei lyfr brasluniau; yn 1791 ysgrifennodd gerdd, Petraeia, am ei gariad at Bencerrig, a bu’n Uchel Siryf Maesyfed; claddwyd ef yng nghapel y teulu yng Nghaebach, Llandrindod; mae ei Atgofion, a gyhoeddwyd yn 1951, yn ffynhonnell bwysig ar fyd celf y ddeunawfed ganrif; cynhaliwyd arddangosfeydd o’i waith yn Marble Hill House ac Amgueddfa Genedlaethol Cymru yn 1970.Thomas Jones (arlunydd) ↗Wicipedia CymraegArlunydd o Gymru (26 Medi 1742 – 29 Ebrill 1803) a disgybl i Richard Wilson; ganed ym mhlwyf Cefn-llys, Maesyfed, a’i fagu ym mhlas Pencerrig ger Llanelwedd; efallai mai ei lun enwocaf yw Y Bardd (1774), llun sy’n crynhoi agweddau Rhamantaidd y cyfnod at orffennol ‘Gwyllt Walia’; yn Napoli a Rhufain gwnaeth gyfres o beintiadau olew o strydoedd anhysbys a waliau cefn, yn dra gwahanol i dirweddau crand peintwyr fel ei athro; peintiodd Francesco Renaldi ef gyda’i deulu, a pheintiodd Giuseppe Marchi yr unig bortread ohono; mae llawer o’i beintiadau yn yr Amgueddfa Genedlaethol yng Nghaerdydd ac yn yr Oriel Genedlaethol yn Llundain; roeddent yn weithiau o flaen eu hamser, ac ni welwyd y fath ffresni mewn tirluniau hyd at Corot a pheintwyr Barbizon; mae ei luniau o ardal Pencerrig o’i flynyddoedd olaf ymhlith ei orau.
| Ganed | 26 Medi 1742, Trefonnen, Cefn-llys, Maesyfed |
|---|---|
| Ei gartref | Pencerrig, Llanelwedd, ger Llanfair-ym-Muallt |
| Ei feistr | Richard Wilson, o 1763 |
| Ei waith enwog | Y Bardd, 1774; waliau Napoli, 1782–83 |
| Anrhydedd | Uchel Siryf Maesyfed, 1791 |
| Bu farw | 29 Ebrill 1803, Pencerrig |
Ganed Thomas ar 26 Medi 1742 yn Nhrefonnen yng Nghefn-llys, yr ail o un ar bymtheg o blant Thomas a Hannah Jones, a’i fagu ym Mhencerrig ger Llanfair-ym-Muallt, cartref y teulu byth ers hynny. Yng Ngholeg Crist, Aberhonddu, y syrthiodd gyntaf mewn cariad â lluniau a darlunio. Aeth ymlaen i’r ysgol yn Llanfyllin ac i Goleg yr Iesu, Rhydychen, lle gobeithiai’r teulu y deuai’n glerigwr, ond yn 1761 gadawodd i ddilyn ei galon a mynd yn arlunydd.FfynonellauJones, Thomas (1742 – 1803), landscape painter ↗Megan Ellis and Llewelyn Gwyn Chambers, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 26 Medi 1742, ail fab Thomas a Hannah Jones o Drefonnen yng Nghefn-llys, Sir Faesyfed; symudodd ei rieni i Bencerrig yn Llanelwedd ger Llanfair-ym-Muallt, sy’n dal yn eiddo i’r teulu; yn Ysgol Coleg Crist, Aberhonddu, o 1753 y dechreuodd ymddiddori mewn lluniau a darlunio; yn 1758 aeth i ysgol Jenkin Jenkins yn Llanfyllin ac yna i Goleg yr Iesu, Rhydychen (ymaelododd 11 Gorffennaf 1759); bwriedid iddo gymryd urddau eglwysig, ond yn 1761 gadawodd Rydychen a rhoi ei hun i beintio; aeth i ysgol ddarlunio William Shipley yn y Strand yn Nhachwedd 1761, ac ym Mawrth 1763 daeth yn ddisgybl i Richard Wilson, gan dalu hanner can gini am ddwy flynedd o hyfforddiant; rhoddodd Cymdeithas y Celfyddydau wobrau iddo am ddarlunio ffigurau yn 1764 ac am dirlun yn 1767 a 1768; aelod o’r Incorporated Society of Artists yn 1766; am ddeng mlynedd peintiodd dirluniau yng Nghymru, Llundain a Lloegr; ymhlith ei gyfeillion roedd Garrick, Evan Lloyd, Farington a Francis Wheatley; yn yr Eidal ymsefydlodd yn Rhufain a symud i Napoli yn 1780, gyda chyfeillion yn cynnwys Towne, John Smith, Edward Pars a Day, a gwnaeth lawer o gomisiynau; dychwelodd i Loegr yn 1783 gyda’i wraig Maria a dwy ferch; ar farw ei frawd hŷn yn 1787 etifeddodd Bencerrig; uchel siryf Maesyfed yn 1791 ac ynad y flwyddyn ganlynol; arddangosodd ddeg llun yn yr Academi Frenhinol a llawer gyda’r Society of Artists; mae llawer o’i luniau’n dal yn eiddo i’r teulu; bu farw ym Mhencerrig yn 1803.Thomas Jones (artist) ↗Wikipedia (Saesneg)Tirlunydd o Gymru (26 Medi 1742 – 29 Ebrill 1803), disgybl i Richard Wilson, a adwaenid yn ei oes am dirluniau Cymreig ac Eidalaidd yn null ei feistr; tyfodd ei fri yn yr ugeinfed ganrif pan ddaeth gweithiau anghonfensiynol i’r golwg, na fwriadwyd eu harddangos, yn enwedig y golygfeydd bychain o adeiladau cyffredin yn Napoli a beintiwyd yn 1782–83, sydd drwy sylwi uniongyrchol yn rhagweld Camille Corot ac ysgol Barbizon; ganed yn Nhrefonnen yng Nghefn-llys, yr ail o un ar bymtheg o blant, a’i fagu ym Mhencerrig ger Llanfair-ym-Muallt; addysgwyd yng Ngholeg Crist, Aberhonddu, yn Llanfyllin ac yng Ngholeg yr Iesu, Rhydychen; yn 1763 perswadiodd Richard Wilson, prif dirlunydd y dydd a chyd-Gymro, i’w gymryd yn ddisgybl; o 1765 arddangosai gyda’r Society of Artists; un o’i weithiau enwocaf yw The Bard (Caerdydd), ar sail cerdd Thomas Gray; cymrawd o’r Society of Artists yn 1771 a’i chyfarwyddwr yn 1773–74; dechreuodd beintio brasluniau olew bychain ar bapur er ei bleser ei hun; aeth i’r Eidal ym Medi 1776, lle datblygodd ei ddyfrlliwiau balet o arlliwiau glas; ei gomisiwn cyntaf yno, Lake Albano – Sunset, oedd i Iarll-Esgob Derry, ei noddwr pwysicaf; priododd Maria Moncke ar 16 Medi 1789 yn St Pancras, Llundain, a bu iddynt ddwy ferch; cymerai ddiddordeb brwd yn ei ystad, gan gofnodi dulliau ffermio newydd yn ei lyfr brasluniau; yn 1791 ysgrifennodd gerdd, Petraeia, am ei gariad at Bencerrig, a bu’n Uchel Siryf Maesyfed; claddwyd ef yng nghapel y teulu yng Nghaebach, Llandrindod; mae ei Atgofion, a gyhoeddwyd yn 1951, yn ffynhonnell bwysig ar fyd celf y ddeunawfed ganrif; cynhaliwyd arddangosfeydd o’i waith yn Marble Hill House ac Amgueddfa Genedlaethol Cymru yn 1970.
Yn Llundain astudiodd yn ysgol ddarlunio William Shipley, ac ym Mawrth 1763 daeth yn ddisgybl i Richard Wilson, prif dirlunydd y dydd a chyd-Gymro. Rhoddodd Cymdeithas y Celfyddydau wobrau iddo am ddarlunio ffigurau ac am dirlun, ac o 1765 arddangosai gyda’r Society of Artists, gan ddod yn gymrawd yn 1771 ac yn gyfarwyddwr arni yn 1773–74.FfynonellauJones, Thomas (1742 – 1803), landscape painter ↗Megan Ellis and Llewelyn Gwyn Chambers, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 26 Medi 1742, ail fab Thomas a Hannah Jones o Drefonnen yng Nghefn-llys, Sir Faesyfed; symudodd ei rieni i Bencerrig yn Llanelwedd ger Llanfair-ym-Muallt, sy’n dal yn eiddo i’r teulu; yn Ysgol Coleg Crist, Aberhonddu, o 1753 y dechreuodd ymddiddori mewn lluniau a darlunio; yn 1758 aeth i ysgol Jenkin Jenkins yn Llanfyllin ac yna i Goleg yr Iesu, Rhydychen (ymaelododd 11 Gorffennaf 1759); bwriedid iddo gymryd urddau eglwysig, ond yn 1761 gadawodd Rydychen a rhoi ei hun i beintio; aeth i ysgol ddarlunio William Shipley yn y Strand yn Nhachwedd 1761, ac ym Mawrth 1763 daeth yn ddisgybl i Richard Wilson, gan dalu hanner can gini am ddwy flynedd o hyfforddiant; rhoddodd Cymdeithas y Celfyddydau wobrau iddo am ddarlunio ffigurau yn 1764 ac am dirlun yn 1767 a 1768; aelod o’r Incorporated Society of Artists yn 1766; am ddeng mlynedd peintiodd dirluniau yng Nghymru, Llundain a Lloegr; ymhlith ei gyfeillion roedd Garrick, Evan Lloyd, Farington a Francis Wheatley; yn yr Eidal ymsefydlodd yn Rhufain a symud i Napoli yn 1780, gyda chyfeillion yn cynnwys Towne, John Smith, Edward Pars a Day, a gwnaeth lawer o gomisiynau; dychwelodd i Loegr yn 1783 gyda’i wraig Maria a dwy ferch; ar farw ei frawd hŷn yn 1787 etifeddodd Bencerrig; uchel siryf Maesyfed yn 1791 ac ynad y flwyddyn ganlynol; arddangosodd ddeg llun yn yr Academi Frenhinol a llawer gyda’r Society of Artists; mae llawer o’i luniau’n dal yn eiddo i’r teulu; bu farw ym Mhencerrig yn 1803.Thomas Jones (artist) ↗Wikipedia (Saesneg)Tirlunydd o Gymru (26 Medi 1742 – 29 Ebrill 1803), disgybl i Richard Wilson, a adwaenid yn ei oes am dirluniau Cymreig ac Eidalaidd yn null ei feistr; tyfodd ei fri yn yr ugeinfed ganrif pan ddaeth gweithiau anghonfensiynol i’r golwg, na fwriadwyd eu harddangos, yn enwedig y golygfeydd bychain o adeiladau cyffredin yn Napoli a beintiwyd yn 1782–83, sydd drwy sylwi uniongyrchol yn rhagweld Camille Corot ac ysgol Barbizon; ganed yn Nhrefonnen yng Nghefn-llys, yr ail o un ar bymtheg o blant, a’i fagu ym Mhencerrig ger Llanfair-ym-Muallt; addysgwyd yng Ngholeg Crist, Aberhonddu, yn Llanfyllin ac yng Ngholeg yr Iesu, Rhydychen; yn 1763 perswadiodd Richard Wilson, prif dirlunydd y dydd a chyd-Gymro, i’w gymryd yn ddisgybl; o 1765 arddangosai gyda’r Society of Artists; un o’i weithiau enwocaf yw The Bard (Caerdydd), ar sail cerdd Thomas Gray; cymrawd o’r Society of Artists yn 1771 a’i chyfarwyddwr yn 1773–74; dechreuodd beintio brasluniau olew bychain ar bapur er ei bleser ei hun; aeth i’r Eidal ym Medi 1776, lle datblygodd ei ddyfrlliwiau balet o arlliwiau glas; ei gomisiwn cyntaf yno, Lake Albano – Sunset, oedd i Iarll-Esgob Derry, ei noddwr pwysicaf; priododd Maria Moncke ar 16 Medi 1789 yn St Pancras, Llundain, a bu iddynt ddwy ferch; cymerai ddiddordeb brwd yn ei ystad, gan gofnodi dulliau ffermio newydd yn ei lyfr brasluniau; yn 1791 ysgrifennodd gerdd, Petraeia, am ei gariad at Bencerrig, a bu’n Uchel Siryf Maesyfed; claddwyd ef yng nghapel y teulu yng Nghaebach, Llandrindod; mae ei Atgofion, a gyhoeddwyd yn 1951, yn ffynhonnell bwysig ar fyd celf y ddeunawfed ganrif; cynhaliwyd arddangosfeydd o’i waith yn Marble Hill House ac Amgueddfa Genedlaethol Cymru yn 1970.
Un o’i luniau enwocaf yw Y Bardd o 1774, a beintiwyd o gerdd Thomas Gray am fardd olaf Cymru yn herio’r Brenin Edward. Mae’n crynhoi serch Rhamantaidd yr oes at Gymru wyllt y gorffennol, ac mae heddiw yng Nghaerdydd.FfynonellauThomas Jones (arlunydd) ↗Wicipedia CymraegArlunydd o Gymru (26 Medi 1742 – 29 Ebrill 1803) a disgybl i Richard Wilson; ganed ym mhlwyf Cefn-llys, Maesyfed, a’i fagu ym mhlas Pencerrig ger Llanelwedd; efallai mai ei lun enwocaf yw Y Bardd (1774), llun sy’n crynhoi agweddau Rhamantaidd y cyfnod at orffennol ‘Gwyllt Walia’; yn Napoli a Rhufain gwnaeth gyfres o beintiadau olew o strydoedd anhysbys a waliau cefn, yn dra gwahanol i dirweddau crand peintwyr fel ei athro; peintiodd Francesco Renaldi ef gyda’i deulu, a pheintiodd Giuseppe Marchi yr unig bortread ohono; mae llawer o’i beintiadau yn yr Amgueddfa Genedlaethol yng Nghaerdydd ac yn yr Oriel Genedlaethol yn Llundain; roeddent yn weithiau o flaen eu hamser, ac ni welwyd y fath ffresni mewn tirluniau hyd at Corot a pheintwyr Barbizon; mae ei luniau o ardal Pencerrig o’i flynyddoedd olaf ymhlith ei orau.Thomas Jones (artist) ↗Wikipedia (Saesneg)Tirlunydd o Gymru (26 Medi 1742 – 29 Ebrill 1803), disgybl i Richard Wilson, a adwaenid yn ei oes am dirluniau Cymreig ac Eidalaidd yn null ei feistr; tyfodd ei fri yn yr ugeinfed ganrif pan ddaeth gweithiau anghonfensiynol i’r golwg, na fwriadwyd eu harddangos, yn enwedig y golygfeydd bychain o adeiladau cyffredin yn Napoli a beintiwyd yn 1782–83, sydd drwy sylwi uniongyrchol yn rhagweld Camille Corot ac ysgol Barbizon; ganed yn Nhrefonnen yng Nghefn-llys, yr ail o un ar bymtheg o blant, a’i fagu ym Mhencerrig ger Llanfair-ym-Muallt; addysgwyd yng Ngholeg Crist, Aberhonddu, yn Llanfyllin ac yng Ngholeg yr Iesu, Rhydychen; yn 1763 perswadiodd Richard Wilson, prif dirlunydd y dydd a chyd-Gymro, i’w gymryd yn ddisgybl; o 1765 arddangosai gyda’r Society of Artists; un o’i weithiau enwocaf yw The Bard (Caerdydd), ar sail cerdd Thomas Gray; cymrawd o’r Society of Artists yn 1771 a’i chyfarwyddwr yn 1773–74; dechreuodd beintio brasluniau olew bychain ar bapur er ei bleser ei hun; aeth i’r Eidal ym Medi 1776, lle datblygodd ei ddyfrlliwiau balet o arlliwiau glas; ei gomisiwn cyntaf yno, Lake Albano – Sunset, oedd i Iarll-Esgob Derry, ei noddwr pwysicaf; priododd Maria Moncke ar 16 Medi 1789 yn St Pancras, Llundain, a bu iddynt ddwy ferch; cymerai ddiddordeb brwd yn ei ystad, gan gofnodi dulliau ffermio newydd yn ei lyfr brasluniau; yn 1791 ysgrifennodd gerdd, Petraeia, am ei gariad at Bencerrig, a bu’n Uchel Siryf Maesyfed; claddwyd ef yng nghapel y teulu yng Nghaebach, Llandrindod; mae ei Atgofion, a gyhoeddwyd yn 1951, yn ffynhonnell bwysig ar fyd celf y ddeunawfed ganrif; cynhaliwyd arddangosfeydd o’i waith yn Marble Hill House ac Amgueddfa Genedlaethol Cymru yn 1970.
Ym Medi 1776 cychwynnodd am yr Eidal. Yn Rhufain roedd ei gomisiwn cyntaf, Llyn Albano ar fachlud haul, i Iarll-Esgob Derry, a ddaeth yn noddwr mwyaf iddo, ac mae ei ddyfrlliwiau yno’n tywynnu â’i falet ei hun o arlliwiau glas. Yn 1778 gwelodd Napoli gyntaf, ac yn 1780 ymsefydlodd yno.FfynonellauThomas Jones (artist) ↗Wikipedia (Saesneg)Tirlunydd o Gymru (26 Medi 1742 – 29 Ebrill 1803), disgybl i Richard Wilson, a adwaenid yn ei oes am dirluniau Cymreig ac Eidalaidd yn null ei feistr; tyfodd ei fri yn yr ugeinfed ganrif pan ddaeth gweithiau anghonfensiynol i’r golwg, na fwriadwyd eu harddangos, yn enwedig y golygfeydd bychain o adeiladau cyffredin yn Napoli a beintiwyd yn 1782–83, sydd drwy sylwi uniongyrchol yn rhagweld Camille Corot ac ysgol Barbizon; ganed yn Nhrefonnen yng Nghefn-llys, yr ail o un ar bymtheg o blant, a’i fagu ym Mhencerrig ger Llanfair-ym-Muallt; addysgwyd yng Ngholeg Crist, Aberhonddu, yn Llanfyllin ac yng Ngholeg yr Iesu, Rhydychen; yn 1763 perswadiodd Richard Wilson, prif dirlunydd y dydd a chyd-Gymro, i’w gymryd yn ddisgybl; o 1765 arddangosai gyda’r Society of Artists; un o’i weithiau enwocaf yw The Bard (Caerdydd), ar sail cerdd Thomas Gray; cymrawd o’r Society of Artists yn 1771 a’i chyfarwyddwr yn 1773–74; dechreuodd beintio brasluniau olew bychain ar bapur er ei bleser ei hun; aeth i’r Eidal ym Medi 1776, lle datblygodd ei ddyfrlliwiau balet o arlliwiau glas; ei gomisiwn cyntaf yno, Lake Albano – Sunset, oedd i Iarll-Esgob Derry, ei noddwr pwysicaf; priododd Maria Moncke ar 16 Medi 1789 yn St Pancras, Llundain, a bu iddynt ddwy ferch; cymerai ddiddordeb brwd yn ei ystad, gan gofnodi dulliau ffermio newydd yn ei lyfr brasluniau; yn 1791 ysgrifennodd gerdd, Petraeia, am ei gariad at Bencerrig, a bu’n Uchel Siryf Maesyfed; claddwyd ef yng nghapel y teulu yng Nghaebach, Llandrindod; mae ei Atgofion, a gyhoeddwyd yn 1951, yn ffynhonnell bwysig ar fyd celf y ddeunawfed ganrif; cynhaliwyd arddangosfeydd o’i waith yn Marble Hill House ac Amgueddfa Genedlaethol Cymru yn 1970.Jones, Thomas (1742 – 1803), landscape painter ↗Megan Ellis and Llewelyn Gwyn Chambers, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 26 Medi 1742, ail fab Thomas a Hannah Jones o Drefonnen yng Nghefn-llys, Sir Faesyfed; symudodd ei rieni i Bencerrig yn Llanelwedd ger Llanfair-ym-Muallt, sy’n dal yn eiddo i’r teulu; yn Ysgol Coleg Crist, Aberhonddu, o 1753 y dechreuodd ymddiddori mewn lluniau a darlunio; yn 1758 aeth i ysgol Jenkin Jenkins yn Llanfyllin ac yna i Goleg yr Iesu, Rhydychen (ymaelododd 11 Gorffennaf 1759); bwriedid iddo gymryd urddau eglwysig, ond yn 1761 gadawodd Rydychen a rhoi ei hun i beintio; aeth i ysgol ddarlunio William Shipley yn y Strand yn Nhachwedd 1761, ac ym Mawrth 1763 daeth yn ddisgybl i Richard Wilson, gan dalu hanner can gini am ddwy flynedd o hyfforddiant; rhoddodd Cymdeithas y Celfyddydau wobrau iddo am ddarlunio ffigurau yn 1764 ac am dirlun yn 1767 a 1768; aelod o’r Incorporated Society of Artists yn 1766; am ddeng mlynedd peintiodd dirluniau yng Nghymru, Llundain a Lloegr; ymhlith ei gyfeillion roedd Garrick, Evan Lloyd, Farington a Francis Wheatley; yn yr Eidal ymsefydlodd yn Rhufain a symud i Napoli yn 1780, gyda chyfeillion yn cynnwys Towne, John Smith, Edward Pars a Day, a gwnaeth lawer o gomisiynau; dychwelodd i Loegr yn 1783 gyda’i wraig Maria a dwy ferch; ar farw ei frawd hŷn yn 1787 etifeddodd Bencerrig; uchel siryf Maesyfed yn 1791 ac ynad y flwyddyn ganlynol; arddangosodd ddeg llun yn yr Academi Frenhinol a llawer gyda’r Society of Artists; mae llawer o’i luniau’n dal yn eiddo i’r teulu; bu farw ym Mhencerrig yn 1803.
Yn Napoli, er ei bleser ei hun, peintiodd frasluniau olew bychain ar bapur o adeiladau cyffredin: waliau yn yr haul, strydoedd cefn a thoeau yn erbyn yr awyr. Torrent bob rheol ar dirlunio crand, a phan ddaethant i’r golwg yn yr ugeinfed ganrif gwelwyd eu bod yn rhagweld Corot a pheintwyr Barbizon.FfynonellauThomas Jones (artist) ↗Wikipedia (Saesneg)Tirlunydd o Gymru (26 Medi 1742 – 29 Ebrill 1803), disgybl i Richard Wilson, a adwaenid yn ei oes am dirluniau Cymreig ac Eidalaidd yn null ei feistr; tyfodd ei fri yn yr ugeinfed ganrif pan ddaeth gweithiau anghonfensiynol i’r golwg, na fwriadwyd eu harddangos, yn enwedig y golygfeydd bychain o adeiladau cyffredin yn Napoli a beintiwyd yn 1782–83, sydd drwy sylwi uniongyrchol yn rhagweld Camille Corot ac ysgol Barbizon; ganed yn Nhrefonnen yng Nghefn-llys, yr ail o un ar bymtheg o blant, a’i fagu ym Mhencerrig ger Llanfair-ym-Muallt; addysgwyd yng Ngholeg Crist, Aberhonddu, yn Llanfyllin ac yng Ngholeg yr Iesu, Rhydychen; yn 1763 perswadiodd Richard Wilson, prif dirlunydd y dydd a chyd-Gymro, i’w gymryd yn ddisgybl; o 1765 arddangosai gyda’r Society of Artists; un o’i weithiau enwocaf yw The Bard (Caerdydd), ar sail cerdd Thomas Gray; cymrawd o’r Society of Artists yn 1771 a’i chyfarwyddwr yn 1773–74; dechreuodd beintio brasluniau olew bychain ar bapur er ei bleser ei hun; aeth i’r Eidal ym Medi 1776, lle datblygodd ei ddyfrlliwiau balet o arlliwiau glas; ei gomisiwn cyntaf yno, Lake Albano – Sunset, oedd i Iarll-Esgob Derry, ei noddwr pwysicaf; priododd Maria Moncke ar 16 Medi 1789 yn St Pancras, Llundain, a bu iddynt ddwy ferch; cymerai ddiddordeb brwd yn ei ystad, gan gofnodi dulliau ffermio newydd yn ei lyfr brasluniau; yn 1791 ysgrifennodd gerdd, Petraeia, am ei gariad at Bencerrig, a bu’n Uchel Siryf Maesyfed; claddwyd ef yng nghapel y teulu yng Nghaebach, Llandrindod; mae ei Atgofion, a gyhoeddwyd yn 1951, yn ffynhonnell bwysig ar fyd celf y ddeunawfed ganrif; cynhaliwyd arddangosfeydd o’i waith yn Marble Hill House ac Amgueddfa Genedlaethol Cymru yn 1970.Thomas Jones (arlunydd) ↗Wicipedia CymraegArlunydd o Gymru (26 Medi 1742 – 29 Ebrill 1803) a disgybl i Richard Wilson; ganed ym mhlwyf Cefn-llys, Maesyfed, a’i fagu ym mhlas Pencerrig ger Llanelwedd; efallai mai ei lun enwocaf yw Y Bardd (1774), llun sy’n crynhoi agweddau Rhamantaidd y cyfnod at orffennol ‘Gwyllt Walia’; yn Napoli a Rhufain gwnaeth gyfres o beintiadau olew o strydoedd anhysbys a waliau cefn, yn dra gwahanol i dirweddau crand peintwyr fel ei athro; peintiodd Francesco Renaldi ef gyda’i deulu, a pheintiodd Giuseppe Marchi yr unig bortread ohono; mae llawer o’i beintiadau yn yr Amgueddfa Genedlaethol yng Nghaerdydd ac yn yr Oriel Genedlaethol yn Llundain; roeddent yn weithiau o flaen eu hamser, ac ni welwyd y fath ffresni mewn tirluniau hyd at Corot a pheintwyr Barbizon; mae ei luniau o ardal Pencerrig o’i flynyddoedd olaf ymhlith ei orau.
Daeth adref yn 1783 gyda’i wraig Maria a’u dwy ferch. Yn 1787 etifeddodd Bencerrig, ac yno ffermiodd â diddordeb, gan gofnodi dulliau ffermio newydd yn ei lyfr brasluniau a pheintio’r wlad o’i gwmpas, lluniau a gyfrifir ymhlith ei orau. Yn 1791 ysgrifennodd gerdd, Petraeia, am ei gariad at Bencerrig, a gwasanaethodd yn Uchel Siryf Maesyfed, ac yn 1792 daeth yn ynad.FfynonellauThomas Jones (artist) ↗Wikipedia (Saesneg)Tirlunydd o Gymru (26 Medi 1742 – 29 Ebrill 1803), disgybl i Richard Wilson, a adwaenid yn ei oes am dirluniau Cymreig ac Eidalaidd yn null ei feistr; tyfodd ei fri yn yr ugeinfed ganrif pan ddaeth gweithiau anghonfensiynol i’r golwg, na fwriadwyd eu harddangos, yn enwedig y golygfeydd bychain o adeiladau cyffredin yn Napoli a beintiwyd yn 1782–83, sydd drwy sylwi uniongyrchol yn rhagweld Camille Corot ac ysgol Barbizon; ganed yn Nhrefonnen yng Nghefn-llys, yr ail o un ar bymtheg o blant, a’i fagu ym Mhencerrig ger Llanfair-ym-Muallt; addysgwyd yng Ngholeg Crist, Aberhonddu, yn Llanfyllin ac yng Ngholeg yr Iesu, Rhydychen; yn 1763 perswadiodd Richard Wilson, prif dirlunydd y dydd a chyd-Gymro, i’w gymryd yn ddisgybl; o 1765 arddangosai gyda’r Society of Artists; un o’i weithiau enwocaf yw The Bard (Caerdydd), ar sail cerdd Thomas Gray; cymrawd o’r Society of Artists yn 1771 a’i chyfarwyddwr yn 1773–74; dechreuodd beintio brasluniau olew bychain ar bapur er ei bleser ei hun; aeth i’r Eidal ym Medi 1776, lle datblygodd ei ddyfrlliwiau balet o arlliwiau glas; ei gomisiwn cyntaf yno, Lake Albano – Sunset, oedd i Iarll-Esgob Derry, ei noddwr pwysicaf; priododd Maria Moncke ar 16 Medi 1789 yn St Pancras, Llundain, a bu iddynt ddwy ferch; cymerai ddiddordeb brwd yn ei ystad, gan gofnodi dulliau ffermio newydd yn ei lyfr brasluniau; yn 1791 ysgrifennodd gerdd, Petraeia, am ei gariad at Bencerrig, a bu’n Uchel Siryf Maesyfed; claddwyd ef yng nghapel y teulu yng Nghaebach, Llandrindod; mae ei Atgofion, a gyhoeddwyd yn 1951, yn ffynhonnell bwysig ar fyd celf y ddeunawfed ganrif; cynhaliwyd arddangosfeydd o’i waith yn Marble Hill House ac Amgueddfa Genedlaethol Cymru yn 1970.Jones, Thomas (1742 – 1803), landscape painter ↗Megan Ellis and Llewelyn Gwyn Chambers, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 26 Medi 1742, ail fab Thomas a Hannah Jones o Drefonnen yng Nghefn-llys, Sir Faesyfed; symudodd ei rieni i Bencerrig yn Llanelwedd ger Llanfair-ym-Muallt, sy’n dal yn eiddo i’r teulu; yn Ysgol Coleg Crist, Aberhonddu, o 1753 y dechreuodd ymddiddori mewn lluniau a darlunio; yn 1758 aeth i ysgol Jenkin Jenkins yn Llanfyllin ac yna i Goleg yr Iesu, Rhydychen (ymaelododd 11 Gorffennaf 1759); bwriedid iddo gymryd urddau eglwysig, ond yn 1761 gadawodd Rydychen a rhoi ei hun i beintio; aeth i ysgol ddarlunio William Shipley yn y Strand yn Nhachwedd 1761, ac ym Mawrth 1763 daeth yn ddisgybl i Richard Wilson, gan dalu hanner can gini am ddwy flynedd o hyfforddiant; rhoddodd Cymdeithas y Celfyddydau wobrau iddo am ddarlunio ffigurau yn 1764 ac am dirlun yn 1767 a 1768; aelod o’r Incorporated Society of Artists yn 1766; am ddeng mlynedd peintiodd dirluniau yng Nghymru, Llundain a Lloegr; ymhlith ei gyfeillion roedd Garrick, Evan Lloyd, Farington a Francis Wheatley; yn yr Eidal ymsefydlodd yn Rhufain a symud i Napoli yn 1780, gyda chyfeillion yn cynnwys Towne, John Smith, Edward Pars a Day, a gwnaeth lawer o gomisiynau; dychwelodd i Loegr yn 1783 gyda’i wraig Maria a dwy ferch; ar farw ei frawd hŷn yn 1787 etifeddodd Bencerrig; uchel siryf Maesyfed yn 1791 ac ynad y flwyddyn ganlynol; arddangosodd ddeg llun yn yr Academi Frenhinol a llawer gyda’r Society of Artists; mae llawer o’i luniau’n dal yn eiddo i’r teulu; bu farw ym Mhencerrig yn 1803.Thomas Jones (arlunydd) ↗Wicipedia CymraegArlunydd o Gymru (26 Medi 1742 – 29 Ebrill 1803) a disgybl i Richard Wilson; ganed ym mhlwyf Cefn-llys, Maesyfed, a’i fagu ym mhlas Pencerrig ger Llanelwedd; efallai mai ei lun enwocaf yw Y Bardd (1774), llun sy’n crynhoi agweddau Rhamantaidd y cyfnod at orffennol ‘Gwyllt Walia’; yn Napoli a Rhufain gwnaeth gyfres o beintiadau olew o strydoedd anhysbys a waliau cefn, yn dra gwahanol i dirweddau crand peintwyr fel ei athro; peintiodd Francesco Renaldi ef gyda’i deulu, a pheintiodd Giuseppe Marchi yr unig bortread ohono; mae llawer o’i beintiadau yn yr Amgueddfa Genedlaethol yng Nghaerdydd ac yn yr Oriel Genedlaethol yn Llundain; roeddent yn weithiau o flaen eu hamser, ac ni welwyd y fath ffresni mewn tirluniau hyd at Corot a pheintwyr Barbizon; mae ei luniau o ardal Pencerrig o’i flynyddoedd olaf ymhlith ei orau.
Bu farw Thomas Jones ym Mhencerrig yn 1803 a’i gladdu yng nghapel y teulu yng Nghaebach, Llandrindod. Mae ei Atgofion, a gyhoeddwyd yn 1951, yn drysor o fyd celf y ddeunawfed ganrif, a chynhaliodd Amgueddfa Genedlaethol Cymru arddangosfa o’i waith yn 1970.FfynonellauThomas Jones (artist) ↗Wikipedia (Saesneg)Tirlunydd o Gymru (26 Medi 1742 – 29 Ebrill 1803), disgybl i Richard Wilson, a adwaenid yn ei oes am dirluniau Cymreig ac Eidalaidd yn null ei feistr; tyfodd ei fri yn yr ugeinfed ganrif pan ddaeth gweithiau anghonfensiynol i’r golwg, na fwriadwyd eu harddangos, yn enwedig y golygfeydd bychain o adeiladau cyffredin yn Napoli a beintiwyd yn 1782–83, sydd drwy sylwi uniongyrchol yn rhagweld Camille Corot ac ysgol Barbizon; ganed yn Nhrefonnen yng Nghefn-llys, yr ail o un ar bymtheg o blant, a’i fagu ym Mhencerrig ger Llanfair-ym-Muallt; addysgwyd yng Ngholeg Crist, Aberhonddu, yn Llanfyllin ac yng Ngholeg yr Iesu, Rhydychen; yn 1763 perswadiodd Richard Wilson, prif dirlunydd y dydd a chyd-Gymro, i’w gymryd yn ddisgybl; o 1765 arddangosai gyda’r Society of Artists; un o’i weithiau enwocaf yw The Bard (Caerdydd), ar sail cerdd Thomas Gray; cymrawd o’r Society of Artists yn 1771 a’i chyfarwyddwr yn 1773–74; dechreuodd beintio brasluniau olew bychain ar bapur er ei bleser ei hun; aeth i’r Eidal ym Medi 1776, lle datblygodd ei ddyfrlliwiau balet o arlliwiau glas; ei gomisiwn cyntaf yno, Lake Albano – Sunset, oedd i Iarll-Esgob Derry, ei noddwr pwysicaf; priododd Maria Moncke ar 16 Medi 1789 yn St Pancras, Llundain, a bu iddynt ddwy ferch; cymerai ddiddordeb brwd yn ei ystad, gan gofnodi dulliau ffermio newydd yn ei lyfr brasluniau; yn 1791 ysgrifennodd gerdd, Petraeia, am ei gariad at Bencerrig, a bu’n Uchel Siryf Maesyfed; claddwyd ef yng nghapel y teulu yng Nghaebach, Llandrindod; mae ei Atgofion, a gyhoeddwyd yn 1951, yn ffynhonnell bwysig ar fyd celf y ddeunawfed ganrif; cynhaliwyd arddangosfeydd o’i waith yn Marble Hill House ac Amgueddfa Genedlaethol Cymru yn 1970.Jones, Thomas (1742 – 1803), landscape painter ↗Megan Ellis and Llewelyn Gwyn Chambers, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 26 Medi 1742, ail fab Thomas a Hannah Jones o Drefonnen yng Nghefn-llys, Sir Faesyfed; symudodd ei rieni i Bencerrig yn Llanelwedd ger Llanfair-ym-Muallt, sy’n dal yn eiddo i’r teulu; yn Ysgol Coleg Crist, Aberhonddu, o 1753 y dechreuodd ymddiddori mewn lluniau a darlunio; yn 1758 aeth i ysgol Jenkin Jenkins yn Llanfyllin ac yna i Goleg yr Iesu, Rhydychen (ymaelododd 11 Gorffennaf 1759); bwriedid iddo gymryd urddau eglwysig, ond yn 1761 gadawodd Rydychen a rhoi ei hun i beintio; aeth i ysgol ddarlunio William Shipley yn y Strand yn Nhachwedd 1761, ac ym Mawrth 1763 daeth yn ddisgybl i Richard Wilson, gan dalu hanner can gini am ddwy flynedd o hyfforddiant; rhoddodd Cymdeithas y Celfyddydau wobrau iddo am ddarlunio ffigurau yn 1764 ac am dirlun yn 1767 a 1768; aelod o’r Incorporated Society of Artists yn 1766; am ddeng mlynedd peintiodd dirluniau yng Nghymru, Llundain a Lloegr; ymhlith ei gyfeillion roedd Garrick, Evan Lloyd, Farington a Francis Wheatley; yn yr Eidal ymsefydlodd yn Rhufain a symud i Napoli yn 1780, gyda chyfeillion yn cynnwys Towne, John Smith, Edward Pars a Day, a gwnaeth lawer o gomisiynau; dychwelodd i Loegr yn 1783 gyda’i wraig Maria a dwy ferch; ar farw ei frawd hŷn yn 1787 etifeddodd Bencerrig; uchel siryf Maesyfed yn 1791 ac ynad y flwyddyn ganlynol; arddangosodd ddeg llun yn yr Academi Frenhinol a llawer gyda’r Society of Artists; mae llawer o’i luniau’n dal yn eiddo i’r teulu; bu farw ym Mhencerrig yn 1803.
Mae Thomas Jones o Dregaron yn derbyn pardwn brenhinol. Daw’n herodr ac yn achyddwr, ac mae traddodiad yn ei gofio fel Robin Hood Cymru.
Twm Siôn CatiCeidwad Amgueddfa’r Ashmolean yn Rhydychen, a deithiodd Gymru, Cernyw, Llydaw, Iwerddon a’r Alban a dangos bod eu hieithoedd yn perthyn.
Edward LhuydY clerigwr o Feirionnydd y mae ei Weledigaetheu y Bardd Cwsc (1703) yn un o glasuron mawr rhyddiaith Gymraeg.
Ellis WynneMab fferm o Fôn a ddaeth yn fathemategydd blaenllaw yn Llundain ac a roddodd y symbol π i’r byd.
William JonesJohn Roberts o Gasnewydd Bach yn Sir Benfro, capten môr-ladron mwyaf llwyddiannus oes yr hwyliau, a gipiodd dros 400 o longau.
Barti DduYsgrifennwyd gan Ifan Cyhoeddwyd gyntaf Diweddarwyd ddiwethaf