Syr John Edward Lloyd
Hanesydd y tywysogion (wedi’i gofnodi)Yr hanesydd a ysgrifennodd yr hanes llawn cyntaf o Gymru o’r cyfnod cynharaf hyd 1282, ac a olygodd y Bywgraffiadur Cymreig.
Syr John Edward Lloyd
Hanes Cymru / Cymru’r Ugeinfed Ganrif
1934–1992
Y cyfansoddwr o Hendy-gwyn ar Daf y canwyd ei anthem yn y briodas frenhinol yn 1981, ac a sefydlodd Ŵyl Gerdd Gogledd Cymru yn Llanelwy.
Llun: Tai yng nghwm Tryweryn yng Nghapel Celyn, a dynnwyd gan Geoff Charles yn 1957 cyn boddi’r pentref · Geoff Charles, CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Roedd William Mathias o Hendy-gwyn ar Daf yn un o gyfansoddwyr Cymreig amlycaf yr ugeinfed ganrif. Yn blentyn a ganai’r piano yn dair oed ac a gyfansoddai yn bump, ysgrifennodd symffonïau, concerti, opera a llawer o weithiau corawl, rhoddodd Ŵyl Gerdd Gogledd Cymru yn Llanelwy i Gymru, ac ysgrifennodd yr anthem a ganwyd yn y briodas frenhinol yn 1981 o flaen cynulleidfa deledu o tua biliwn o bobl.FfynonellauMathias, William James (1934 – 1992), composer and teacher ↗Rhidian Griffiths, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 1 Tachwedd 1934 yn Hendy-gwyn ar Daf; roedd ei dad James Hughes Mathias (1893–1969) yn dysgu hanes yn Ysgol Ramadeg Hendy-gwyn, a’i fam Marian (gynt Evans, 1896–1980) yn organydd a phianydd; gwersi piano o chwech oed gyda David Lloyd Phillips o Lanfyrnach, a chyflwynodd ei sonata piano op. 23 iddo; i Goleg Prifysgol Cymru Aberystwyth yn 1952 i astudio gydag Ian Parrott, gan raddio 1956; ysgoloriaeth agored i’r Academi Gerdd Frenhinol i astudio cyfansoddi gyda Lennox Berkeley a’r piano gyda Peter Katin; darlithydd cerdd ym Mangor 1959; Caeredin 1968; dychwelodd i Gymru yn 1969 ac o 1970 bu’n Athro Cerdd ym Mangor nes ymddeol yn 1987; FRAM 1965; D.Mus. (Cymru) 1966; sefydlodd Ŵyl Gerdd Gogledd Cymru yn Llanelwy yn 1972 a bu’n gyfarwyddwr cerdd arni hyd ei farw; Gwobr Gyfansoddi Cymdeithas Bax 1968; llywydd y Gymdeithas Gerddorion Gorfforedig 1990–1; un o gyfansoddwyr Cymreig amlycaf yr ugeinfed ganrif; llwyddiant cynnar gyda’i Sonata i’r clarinét yng Ngŵyl Gerdd Cheltenham yn 1957, a’i Berceuse i gerddorfa yn y Festival Hall yn Llundain ddwy flynedd wedyn; yn y 1960au canfu ei lais unigryw ei hun, gan ysgrifennu ym mron pob ffurf, cysegredig a seciwlar; cerddoriaeth nodedig am ei bywiogrwydd rhythmig a’i hapêl rwydd i gynulleidfaoedd; dywedwyd iddo ddod â dylanwadau Ewropeaidd cyfoes i Gymru heb golli ei lais nodweddiadol ei hun; gweithiau corawl St Teilo (1962), This World’s Joie (1974), Lux Aeterna (1982) a World’s Fire (1989); un opera hyd llawn, The Servants, i libreto gan Iris Murdoch; comisiynwyd ei anthem ‘Let the people praise thee, O Lord’ ar gyfer priodas Tywysog Cymru yn 1981; yn y 1970au ‘tirluniau’r meddwl’ i gerddorfa: Laudi (1973), Vistas (1975), Helios (1977) a Requiescat (1977); tair symffoni, a phedwaredd heb ei gorffen; priododd (Margaret) Yvonne Collins o Aberdâr ym mis Medi 1959, un ferch, Rhiannon (ganed 1968); bu farw ym Mhorthaethwy 29 Gorffennaf 1992; ei lawysgrifau yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru.William Mathias ↗Wikipedia (Saesneg)William James Mathias CBE (1 Tachwedd 1934 – 29 Gorffennaf 1992), cyfansoddwr o Gymro sy’n adnabyddus am ei weithiau corawl; ganed yn Hendy-gwyn ar Daf, Sir Gaerfyrddin; plentyn rhyfeddol a ddechreuodd ganu’r piano yn dair oed a chyfansoddi yn bump; yn Aberystwyth yn aelod o’r Elizabethan Madrigal Singers, ac ysgrifennodd ‘Gloria in Excelsis Deo’ iddynt yn 1954; astudiodd yn yr Academi Gerdd Frenhinol dan Lennox Berkeley, ac fe’i hetholwyd yn Gymrawd yn 1965; Gwobr Cymdeithas Bax yng Ngwobr Gerdd Ryngwladol Harriet Cohen 1968; athro cerdd a phennaeth adran ym Mangor o 1970; opera, The Servants (1980), tair symffoni a thri choncerto piano; ysgrifennwyd llawer o’i gerddoriaeth i’r traddodiad corawl Anglicanaidd, yn enwocaf yr anthem Let the people praise Thee, O God ar gyfer y briodas frenhinol ym mis Gorffennaf 1981, a gafodd gynulleidfa deledu o tua biliwn ledled y byd; Sinfonietta (1967) i Gerddorfa Symffoni Ysgolion Swydd Gaerlŷr; sefydlodd Ŵyl Gerdd Ryngwladol Gogledd Cymru yn Llanelwy yn 1972 a’i chyfarwyddo hyd ei farw, yn 57 oed, yn 1992; bu farw ym Mhorthaethwy; claddwyd yn Eglwys Gadeiriol Llanelwy; concerti i’r delyn, harpsicord, clarinét, organ, corn, obo, ffidil a ffliwt.
| Ganed | 1 Tachwedd 1934, Hendy-gwyn ar Daf, Sir GaerfyrddinFfynhonnellMathias, William James (1934 – 1992), composer and teacher ↗Rhidian Griffiths, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 1 Tachwedd 1934 yn Hendy-gwyn ar Daf; roedd ei dad James Hughes Mathias (1893–1969) yn dysgu hanes yn Ysgol Ramadeg Hendy-gwyn, a’i fam Marian (gynt Evans, 1896–1980) yn organydd a phianydd; gwersi piano o chwech oed gyda David Lloyd Phillips o Lanfyrnach, a chyflwynodd ei sonata piano op. 23 iddo; i Goleg Prifysgol Cymru Aberystwyth yn 1952 i astudio gydag Ian Parrott, gan raddio 1956; ysgoloriaeth agored i’r Academi Gerdd Frenhinol i astudio cyfansoddi gyda Lennox Berkeley a’r piano gyda Peter Katin; darlithydd cerdd ym Mangor 1959; Caeredin 1968; dychwelodd i Gymru yn 1969 ac o 1970 bu’n Athro Cerdd ym Mangor nes ymddeol yn 1987; FRAM 1965; D.Mus. (Cymru) 1966; sefydlodd Ŵyl Gerdd Gogledd Cymru yn Llanelwy yn 1972 a bu’n gyfarwyddwr cerdd arni hyd ei farw; Gwobr Gyfansoddi Cymdeithas Bax 1968; llywydd y Gymdeithas Gerddorion Gorfforedig 1990–1; un o gyfansoddwyr Cymreig amlycaf yr ugeinfed ganrif; llwyddiant cynnar gyda’i Sonata i’r clarinét yng Ngŵyl Gerdd Cheltenham yn 1957, a’i Berceuse i gerddorfa yn y Festival Hall yn Llundain ddwy flynedd wedyn; yn y 1960au canfu ei lais unigryw ei hun, gan ysgrifennu ym mron pob ffurf, cysegredig a seciwlar; cerddoriaeth nodedig am ei bywiogrwydd rhythmig a’i hapêl rwydd i gynulleidfaoedd; dywedwyd iddo ddod â dylanwadau Ewropeaidd cyfoes i Gymru heb golli ei lais nodweddiadol ei hun; gweithiau corawl St Teilo (1962), This World’s Joie (1974), Lux Aeterna (1982) a World’s Fire (1989); un opera hyd llawn, The Servants, i libreto gan Iris Murdoch; comisiynwyd ei anthem ‘Let the people praise thee, O Lord’ ar gyfer priodas Tywysog Cymru yn 1981; yn y 1970au ‘tirluniau’r meddwl’ i gerddorfa: Laudi (1973), Vistas (1975), Helios (1977) a Requiescat (1977); tair symffoni, a phedwaredd heb ei gorffen; priododd (Margaret) Yvonne Collins o Aberdâr ym mis Medi 1959, un ferch, Rhiannon (ganed 1968); bu farw ym Mhorthaethwy 29 Gorffennaf 1992; ei lawysgrifau yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru. |
|---|---|
| Bu farw | 29 Gorffennaf 1992, PorthaethwyFfynhonnellMathias, William James (1934 – 1992), composer and teacher ↗Rhidian Griffiths, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 1 Tachwedd 1934 yn Hendy-gwyn ar Daf; roedd ei dad James Hughes Mathias (1893–1969) yn dysgu hanes yn Ysgol Ramadeg Hendy-gwyn, a’i fam Marian (gynt Evans, 1896–1980) yn organydd a phianydd; gwersi piano o chwech oed gyda David Lloyd Phillips o Lanfyrnach, a chyflwynodd ei sonata piano op. 23 iddo; i Goleg Prifysgol Cymru Aberystwyth yn 1952 i astudio gydag Ian Parrott, gan raddio 1956; ysgoloriaeth agored i’r Academi Gerdd Frenhinol i astudio cyfansoddi gyda Lennox Berkeley a’r piano gyda Peter Katin; darlithydd cerdd ym Mangor 1959; Caeredin 1968; dychwelodd i Gymru yn 1969 ac o 1970 bu’n Athro Cerdd ym Mangor nes ymddeol yn 1987; FRAM 1965; D.Mus. (Cymru) 1966; sefydlodd Ŵyl Gerdd Gogledd Cymru yn Llanelwy yn 1972 a bu’n gyfarwyddwr cerdd arni hyd ei farw; Gwobr Gyfansoddi Cymdeithas Bax 1968; llywydd y Gymdeithas Gerddorion Gorfforedig 1990–1; un o gyfansoddwyr Cymreig amlycaf yr ugeinfed ganrif; llwyddiant cynnar gyda’i Sonata i’r clarinét yng Ngŵyl Gerdd Cheltenham yn 1957, a’i Berceuse i gerddorfa yn y Festival Hall yn Llundain ddwy flynedd wedyn; yn y 1960au canfu ei lais unigryw ei hun, gan ysgrifennu ym mron pob ffurf, cysegredig a seciwlar; cerddoriaeth nodedig am ei bywiogrwydd rhythmig a’i hapêl rwydd i gynulleidfaoedd; dywedwyd iddo ddod â dylanwadau Ewropeaidd cyfoes i Gymru heb golli ei lais nodweddiadol ei hun; gweithiau corawl St Teilo (1962), This World’s Joie (1974), Lux Aeterna (1982) a World’s Fire (1989); un opera hyd llawn, The Servants, i libreto gan Iris Murdoch; comisiynwyd ei anthem ‘Let the people praise thee, O Lord’ ar gyfer priodas Tywysog Cymru yn 1981; yn y 1970au ‘tirluniau’r meddwl’ i gerddorfa: Laudi (1973), Vistas (1975), Helios (1977) a Requiescat (1977); tair symffoni, a phedwaredd heb ei gorffen; priododd (Margaret) Yvonne Collins o Aberdâr ym mis Medi 1959, un ferch, Rhiannon (ganed 1968); bu farw ym Mhorthaethwy 29 Gorffennaf 1992; ei lawysgrifau yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru. |
| Claddwyd | Eglwys Gadeiriol LlanelwyFfynhonnellWilliam Mathias ↗Wikipedia (Saesneg)William James Mathias CBE (1 Tachwedd 1934 – 29 Gorffennaf 1992), cyfansoddwr o Gymro sy’n adnabyddus am ei weithiau corawl; ganed yn Hendy-gwyn ar Daf, Sir Gaerfyrddin; plentyn rhyfeddol a ddechreuodd ganu’r piano yn dair oed a chyfansoddi yn bump; yn Aberystwyth yn aelod o’r Elizabethan Madrigal Singers, ac ysgrifennodd ‘Gloria in Excelsis Deo’ iddynt yn 1954; astudiodd yn yr Academi Gerdd Frenhinol dan Lennox Berkeley, ac fe’i hetholwyd yn Gymrawd yn 1965; Gwobr Cymdeithas Bax yng Ngwobr Gerdd Ryngwladol Harriet Cohen 1968; athro cerdd a phennaeth adran ym Mangor o 1970; opera, The Servants (1980), tair symffoni a thri choncerto piano; ysgrifennwyd llawer o’i gerddoriaeth i’r traddodiad corawl Anglicanaidd, yn enwocaf yr anthem Let the people praise Thee, O God ar gyfer y briodas frenhinol ym mis Gorffennaf 1981, a gafodd gynulleidfa deledu o tua biliwn ledled y byd; Sinfonietta (1967) i Gerddorfa Symffoni Ysgolion Swydd Gaerlŷr; sefydlodd Ŵyl Gerdd Ryngwladol Gogledd Cymru yn Llanelwy yn 1972 a’i chyfarwyddo hyd ei farw, yn 57 oed, yn 1992; bu farw ym Mhorthaethwy; claddwyd yn Eglwys Gadeiriol Llanelwy; concerti i’r delyn, harpsicord, clarinét, organ, corn, obo, ffidil a ffliwt. |
| Yr ŵyl a sefydlodd | Gŵyl Gerdd Gogledd Cymru, Llanelwy, 1972FfynhonnellMathias, William James (1934 – 1992), composer and teacher ↗Rhidian Griffiths, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 1 Tachwedd 1934 yn Hendy-gwyn ar Daf; roedd ei dad James Hughes Mathias (1893–1969) yn dysgu hanes yn Ysgol Ramadeg Hendy-gwyn, a’i fam Marian (gynt Evans, 1896–1980) yn organydd a phianydd; gwersi piano o chwech oed gyda David Lloyd Phillips o Lanfyrnach, a chyflwynodd ei sonata piano op. 23 iddo; i Goleg Prifysgol Cymru Aberystwyth yn 1952 i astudio gydag Ian Parrott, gan raddio 1956; ysgoloriaeth agored i’r Academi Gerdd Frenhinol i astudio cyfansoddi gyda Lennox Berkeley a’r piano gyda Peter Katin; darlithydd cerdd ym Mangor 1959; Caeredin 1968; dychwelodd i Gymru yn 1969 ac o 1970 bu’n Athro Cerdd ym Mangor nes ymddeol yn 1987; FRAM 1965; D.Mus. (Cymru) 1966; sefydlodd Ŵyl Gerdd Gogledd Cymru yn Llanelwy yn 1972 a bu’n gyfarwyddwr cerdd arni hyd ei farw; Gwobr Gyfansoddi Cymdeithas Bax 1968; llywydd y Gymdeithas Gerddorion Gorfforedig 1990–1; un o gyfansoddwyr Cymreig amlycaf yr ugeinfed ganrif; llwyddiant cynnar gyda’i Sonata i’r clarinét yng Ngŵyl Gerdd Cheltenham yn 1957, a’i Berceuse i gerddorfa yn y Festival Hall yn Llundain ddwy flynedd wedyn; yn y 1960au canfu ei lais unigryw ei hun, gan ysgrifennu ym mron pob ffurf, cysegredig a seciwlar; cerddoriaeth nodedig am ei bywiogrwydd rhythmig a’i hapêl rwydd i gynulleidfaoedd; dywedwyd iddo ddod â dylanwadau Ewropeaidd cyfoes i Gymru heb golli ei lais nodweddiadol ei hun; gweithiau corawl St Teilo (1962), This World’s Joie (1974), Lux Aeterna (1982) a World’s Fire (1989); un opera hyd llawn, The Servants, i libreto gan Iris Murdoch; comisiynwyd ei anthem ‘Let the people praise thee, O Lord’ ar gyfer priodas Tywysog Cymru yn 1981; yn y 1970au ‘tirluniau’r meddwl’ i gerddorfa: Laudi (1973), Vistas (1975), Helios (1977) a Requiescat (1977); tair symffoni, a phedwaredd heb ei gorffen; priododd (Margaret) Yvonne Collins o Aberdâr ym mis Medi 1959, un ferch, Rhiannon (ganed 1968); bu farw ym Mhorthaethwy 29 Gorffennaf 1992; ei lawysgrifau yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru. |
Roedd ei dad, James Hughes Mathias, yn dysgu hanes yn Ysgol Ramadeg Hendy-gwyn, a’i fam Marian yn organydd a phianydd. Dechreuodd ganu’r piano yn dair oed a chyfansoddi yn bump.FfynonellauMathias, William James (1934 – 1992), composer and teacher ↗Rhidian Griffiths, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 1 Tachwedd 1934 yn Hendy-gwyn ar Daf; roedd ei dad James Hughes Mathias (1893–1969) yn dysgu hanes yn Ysgol Ramadeg Hendy-gwyn, a’i fam Marian (gynt Evans, 1896–1980) yn organydd a phianydd; gwersi piano o chwech oed gyda David Lloyd Phillips o Lanfyrnach, a chyflwynodd ei sonata piano op. 23 iddo; i Goleg Prifysgol Cymru Aberystwyth yn 1952 i astudio gydag Ian Parrott, gan raddio 1956; ysgoloriaeth agored i’r Academi Gerdd Frenhinol i astudio cyfansoddi gyda Lennox Berkeley a’r piano gyda Peter Katin; darlithydd cerdd ym Mangor 1959; Caeredin 1968; dychwelodd i Gymru yn 1969 ac o 1970 bu’n Athro Cerdd ym Mangor nes ymddeol yn 1987; FRAM 1965; D.Mus. (Cymru) 1966; sefydlodd Ŵyl Gerdd Gogledd Cymru yn Llanelwy yn 1972 a bu’n gyfarwyddwr cerdd arni hyd ei farw; Gwobr Gyfansoddi Cymdeithas Bax 1968; llywydd y Gymdeithas Gerddorion Gorfforedig 1990–1; un o gyfansoddwyr Cymreig amlycaf yr ugeinfed ganrif; llwyddiant cynnar gyda’i Sonata i’r clarinét yng Ngŵyl Gerdd Cheltenham yn 1957, a’i Berceuse i gerddorfa yn y Festival Hall yn Llundain ddwy flynedd wedyn; yn y 1960au canfu ei lais unigryw ei hun, gan ysgrifennu ym mron pob ffurf, cysegredig a seciwlar; cerddoriaeth nodedig am ei bywiogrwydd rhythmig a’i hapêl rwydd i gynulleidfaoedd; dywedwyd iddo ddod â dylanwadau Ewropeaidd cyfoes i Gymru heb golli ei lais nodweddiadol ei hun; gweithiau corawl St Teilo (1962), This World’s Joie (1974), Lux Aeterna (1982) a World’s Fire (1989); un opera hyd llawn, The Servants, i libreto gan Iris Murdoch; comisiynwyd ei anthem ‘Let the people praise thee, O Lord’ ar gyfer priodas Tywysog Cymru yn 1981; yn y 1970au ‘tirluniau’r meddwl’ i gerddorfa: Laudi (1973), Vistas (1975), Helios (1977) a Requiescat (1977); tair symffoni, a phedwaredd heb ei gorffen; priododd (Margaret) Yvonne Collins o Aberdâr ym mis Medi 1959, un ferch, Rhiannon (ganed 1968); bu farw ym Mhorthaethwy 29 Gorffennaf 1992; ei lawysgrifau yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru.William Mathias ↗Wikipedia (Saesneg)William James Mathias CBE (1 Tachwedd 1934 – 29 Gorffennaf 1992), cyfansoddwr o Gymro sy’n adnabyddus am ei weithiau corawl; ganed yn Hendy-gwyn ar Daf, Sir Gaerfyrddin; plentyn rhyfeddol a ddechreuodd ganu’r piano yn dair oed a chyfansoddi yn bump; yn Aberystwyth yn aelod o’r Elizabethan Madrigal Singers, ac ysgrifennodd ‘Gloria in Excelsis Deo’ iddynt yn 1954; astudiodd yn yr Academi Gerdd Frenhinol dan Lennox Berkeley, ac fe’i hetholwyd yn Gymrawd yn 1965; Gwobr Cymdeithas Bax yng Ngwobr Gerdd Ryngwladol Harriet Cohen 1968; athro cerdd a phennaeth adran ym Mangor o 1970; opera, The Servants (1980), tair symffoni a thri choncerto piano; ysgrifennwyd llawer o’i gerddoriaeth i’r traddodiad corawl Anglicanaidd, yn enwocaf yr anthem Let the people praise Thee, O God ar gyfer y briodas frenhinol ym mis Gorffennaf 1981, a gafodd gynulleidfa deledu o tua biliwn ledled y byd; Sinfonietta (1967) i Gerddorfa Symffoni Ysgolion Swydd Gaerlŷr; sefydlodd Ŵyl Gerdd Ryngwladol Gogledd Cymru yn Llanelwy yn 1972 a’i chyfarwyddo hyd ei farw, yn 57 oed, yn 1992; bu farw ym Mhorthaethwy; claddwyd yn Eglwys Gadeiriol Llanelwy; concerti i’r delyn, harpsicord, clarinét, organ, corn, obo, ffidil a ffliwt.
O chwech oed cafodd wersi piano gyda David Lloyd Phillips o Lanfyrnach, a blynyddoedd wedyn cyflwynodd ei sonata piano gyntaf i’w hen athro.FfynhonnellMathias, William James (1934 – 1992), composer and teacher ↗Rhidian Griffiths, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 1 Tachwedd 1934 yn Hendy-gwyn ar Daf; roedd ei dad James Hughes Mathias (1893–1969) yn dysgu hanes yn Ysgol Ramadeg Hendy-gwyn, a’i fam Marian (gynt Evans, 1896–1980) yn organydd a phianydd; gwersi piano o chwech oed gyda David Lloyd Phillips o Lanfyrnach, a chyflwynodd ei sonata piano op. 23 iddo; i Goleg Prifysgol Cymru Aberystwyth yn 1952 i astudio gydag Ian Parrott, gan raddio 1956; ysgoloriaeth agored i’r Academi Gerdd Frenhinol i astudio cyfansoddi gyda Lennox Berkeley a’r piano gyda Peter Katin; darlithydd cerdd ym Mangor 1959; Caeredin 1968; dychwelodd i Gymru yn 1969 ac o 1970 bu’n Athro Cerdd ym Mangor nes ymddeol yn 1987; FRAM 1965; D.Mus. (Cymru) 1966; sefydlodd Ŵyl Gerdd Gogledd Cymru yn Llanelwy yn 1972 a bu’n gyfarwyddwr cerdd arni hyd ei farw; Gwobr Gyfansoddi Cymdeithas Bax 1968; llywydd y Gymdeithas Gerddorion Gorfforedig 1990–1; un o gyfansoddwyr Cymreig amlycaf yr ugeinfed ganrif; llwyddiant cynnar gyda’i Sonata i’r clarinét yng Ngŵyl Gerdd Cheltenham yn 1957, a’i Berceuse i gerddorfa yn y Festival Hall yn Llundain ddwy flynedd wedyn; yn y 1960au canfu ei lais unigryw ei hun, gan ysgrifennu ym mron pob ffurf, cysegredig a seciwlar; cerddoriaeth nodedig am ei bywiogrwydd rhythmig a’i hapêl rwydd i gynulleidfaoedd; dywedwyd iddo ddod â dylanwadau Ewropeaidd cyfoes i Gymru heb golli ei lais nodweddiadol ei hun; gweithiau corawl St Teilo (1962), This World’s Joie (1974), Lux Aeterna (1982) a World’s Fire (1989); un opera hyd llawn, The Servants, i libreto gan Iris Murdoch; comisiynwyd ei anthem ‘Let the people praise thee, O Lord’ ar gyfer priodas Tywysog Cymru yn 1981; yn y 1970au ‘tirluniau’r meddwl’ i gerddorfa: Laudi (1973), Vistas (1975), Helios (1977) a Requiescat (1977); tair symffoni, a phedwaredd heb ei gorffen; priododd (Margaret) Yvonne Collins o Aberdâr ym mis Medi 1959, un ferch, Rhiannon (ganed 1968); bu farw ym Mhorthaethwy 29 Gorffennaf 1992; ei lawysgrifau yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru.
Yn 1952 aeth i Aberystwyth i astudio gydag Ian Parrott, ac ysgrifennodd Gloria i gantorion madrigal y coleg. Wedi graddio enillodd ysgoloriaeth agored i’r Academi Gerdd Frenhinol yn Llundain, lle astudiodd gyfansoddi gyda Lennox Berkeley.FfynonellauMathias, William James (1934 – 1992), composer and teacher ↗Rhidian Griffiths, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 1 Tachwedd 1934 yn Hendy-gwyn ar Daf; roedd ei dad James Hughes Mathias (1893–1969) yn dysgu hanes yn Ysgol Ramadeg Hendy-gwyn, a’i fam Marian (gynt Evans, 1896–1980) yn organydd a phianydd; gwersi piano o chwech oed gyda David Lloyd Phillips o Lanfyrnach, a chyflwynodd ei sonata piano op. 23 iddo; i Goleg Prifysgol Cymru Aberystwyth yn 1952 i astudio gydag Ian Parrott, gan raddio 1956; ysgoloriaeth agored i’r Academi Gerdd Frenhinol i astudio cyfansoddi gyda Lennox Berkeley a’r piano gyda Peter Katin; darlithydd cerdd ym Mangor 1959; Caeredin 1968; dychwelodd i Gymru yn 1969 ac o 1970 bu’n Athro Cerdd ym Mangor nes ymddeol yn 1987; FRAM 1965; D.Mus. (Cymru) 1966; sefydlodd Ŵyl Gerdd Gogledd Cymru yn Llanelwy yn 1972 a bu’n gyfarwyddwr cerdd arni hyd ei farw; Gwobr Gyfansoddi Cymdeithas Bax 1968; llywydd y Gymdeithas Gerddorion Gorfforedig 1990–1; un o gyfansoddwyr Cymreig amlycaf yr ugeinfed ganrif; llwyddiant cynnar gyda’i Sonata i’r clarinét yng Ngŵyl Gerdd Cheltenham yn 1957, a’i Berceuse i gerddorfa yn y Festival Hall yn Llundain ddwy flynedd wedyn; yn y 1960au canfu ei lais unigryw ei hun, gan ysgrifennu ym mron pob ffurf, cysegredig a seciwlar; cerddoriaeth nodedig am ei bywiogrwydd rhythmig a’i hapêl rwydd i gynulleidfaoedd; dywedwyd iddo ddod â dylanwadau Ewropeaidd cyfoes i Gymru heb golli ei lais nodweddiadol ei hun; gweithiau corawl St Teilo (1962), This World’s Joie (1974), Lux Aeterna (1982) a World’s Fire (1989); un opera hyd llawn, The Servants, i libreto gan Iris Murdoch; comisiynwyd ei anthem ‘Let the people praise thee, O Lord’ ar gyfer priodas Tywysog Cymru yn 1981; yn y 1970au ‘tirluniau’r meddwl’ i gerddorfa: Laudi (1973), Vistas (1975), Helios (1977) a Requiescat (1977); tair symffoni, a phedwaredd heb ei gorffen; priododd (Margaret) Yvonne Collins o Aberdâr ym mis Medi 1959, un ferch, Rhiannon (ganed 1968); bu farw ym Mhorthaethwy 29 Gorffennaf 1992; ei lawysgrifau yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru.William Mathias ↗Wikipedia (Saesneg)William James Mathias CBE (1 Tachwedd 1934 – 29 Gorffennaf 1992), cyfansoddwr o Gymro sy’n adnabyddus am ei weithiau corawl; ganed yn Hendy-gwyn ar Daf, Sir Gaerfyrddin; plentyn rhyfeddol a ddechreuodd ganu’r piano yn dair oed a chyfansoddi yn bump; yn Aberystwyth yn aelod o’r Elizabethan Madrigal Singers, ac ysgrifennodd ‘Gloria in Excelsis Deo’ iddynt yn 1954; astudiodd yn yr Academi Gerdd Frenhinol dan Lennox Berkeley, ac fe’i hetholwyd yn Gymrawd yn 1965; Gwobr Cymdeithas Bax yng Ngwobr Gerdd Ryngwladol Harriet Cohen 1968; athro cerdd a phennaeth adran ym Mangor o 1970; opera, The Servants (1980), tair symffoni a thri choncerto piano; ysgrifennwyd llawer o’i gerddoriaeth i’r traddodiad corawl Anglicanaidd, yn enwocaf yr anthem Let the people praise Thee, O God ar gyfer y briodas frenhinol ym mis Gorffennaf 1981, a gafodd gynulleidfa deledu o tua biliwn ledled y byd; Sinfonietta (1967) i Gerddorfa Symffoni Ysgolion Swydd Gaerlŷr; sefydlodd Ŵyl Gerdd Ryngwladol Gogledd Cymru yn Llanelwy yn 1972 a’i chyfarwyddo hyd ei farw, yn 57 oed, yn 1992; bu farw ym Mhorthaethwy; claddwyd yn Eglwys Gadeiriol Llanelwy; concerti i’r delyn, harpsicord, clarinét, organ, corn, obo, ffidil a ffliwt.
Daeth llwyddiant yn gynnar. Chwaraewyd ei sonata i’r clarinét yng ngŵyl Cheltenham yn 1957, a ddwy flynedd wedyn clywyd ei Berceuse i gerddorfa yn y Festival Hall yn Llundain.FfynhonnellMathias, William James (1934 – 1992), composer and teacher ↗Rhidian Griffiths, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 1 Tachwedd 1934 yn Hendy-gwyn ar Daf; roedd ei dad James Hughes Mathias (1893–1969) yn dysgu hanes yn Ysgol Ramadeg Hendy-gwyn, a’i fam Marian (gynt Evans, 1896–1980) yn organydd a phianydd; gwersi piano o chwech oed gyda David Lloyd Phillips o Lanfyrnach, a chyflwynodd ei sonata piano op. 23 iddo; i Goleg Prifysgol Cymru Aberystwyth yn 1952 i astudio gydag Ian Parrott, gan raddio 1956; ysgoloriaeth agored i’r Academi Gerdd Frenhinol i astudio cyfansoddi gyda Lennox Berkeley a’r piano gyda Peter Katin; darlithydd cerdd ym Mangor 1959; Caeredin 1968; dychwelodd i Gymru yn 1969 ac o 1970 bu’n Athro Cerdd ym Mangor nes ymddeol yn 1987; FRAM 1965; D.Mus. (Cymru) 1966; sefydlodd Ŵyl Gerdd Gogledd Cymru yn Llanelwy yn 1972 a bu’n gyfarwyddwr cerdd arni hyd ei farw; Gwobr Gyfansoddi Cymdeithas Bax 1968; llywydd y Gymdeithas Gerddorion Gorfforedig 1990–1; un o gyfansoddwyr Cymreig amlycaf yr ugeinfed ganrif; llwyddiant cynnar gyda’i Sonata i’r clarinét yng Ngŵyl Gerdd Cheltenham yn 1957, a’i Berceuse i gerddorfa yn y Festival Hall yn Llundain ddwy flynedd wedyn; yn y 1960au canfu ei lais unigryw ei hun, gan ysgrifennu ym mron pob ffurf, cysegredig a seciwlar; cerddoriaeth nodedig am ei bywiogrwydd rhythmig a’i hapêl rwydd i gynulleidfaoedd; dywedwyd iddo ddod â dylanwadau Ewropeaidd cyfoes i Gymru heb golli ei lais nodweddiadol ei hun; gweithiau corawl St Teilo (1962), This World’s Joie (1974), Lux Aeterna (1982) a World’s Fire (1989); un opera hyd llawn, The Servants, i libreto gan Iris Murdoch; comisiynwyd ei anthem ‘Let the people praise thee, O Lord’ ar gyfer priodas Tywysog Cymru yn 1981; yn y 1970au ‘tirluniau’r meddwl’ i gerddorfa: Laudi (1973), Vistas (1975), Helios (1977) a Requiescat (1977); tair symffoni, a phedwaredd heb ei gorffen; priododd (Margaret) Yvonne Collins o Aberdâr ym mis Medi 1959, un ferch, Rhiannon (ganed 1968); bu farw ym Mhorthaethwy 29 Gorffennaf 1992; ei lawysgrifau yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru.
Yn 1959 daeth yn ddarlithydd cerdd ym Mangor. Wedi blwyddyn yng Nghaeredin daeth adref i Gymru, ac o 1970 hyd 1987 bu’n Athro Cerdd ym Mangor.FfynhonnellMathias, William James (1934 – 1992), composer and teacher ↗Rhidian Griffiths, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 1 Tachwedd 1934 yn Hendy-gwyn ar Daf; roedd ei dad James Hughes Mathias (1893–1969) yn dysgu hanes yn Ysgol Ramadeg Hendy-gwyn, a’i fam Marian (gynt Evans, 1896–1980) yn organydd a phianydd; gwersi piano o chwech oed gyda David Lloyd Phillips o Lanfyrnach, a chyflwynodd ei sonata piano op. 23 iddo; i Goleg Prifysgol Cymru Aberystwyth yn 1952 i astudio gydag Ian Parrott, gan raddio 1956; ysgoloriaeth agored i’r Academi Gerdd Frenhinol i astudio cyfansoddi gyda Lennox Berkeley a’r piano gyda Peter Katin; darlithydd cerdd ym Mangor 1959; Caeredin 1968; dychwelodd i Gymru yn 1969 ac o 1970 bu’n Athro Cerdd ym Mangor nes ymddeol yn 1987; FRAM 1965; D.Mus. (Cymru) 1966; sefydlodd Ŵyl Gerdd Gogledd Cymru yn Llanelwy yn 1972 a bu’n gyfarwyddwr cerdd arni hyd ei farw; Gwobr Gyfansoddi Cymdeithas Bax 1968; llywydd y Gymdeithas Gerddorion Gorfforedig 1990–1; un o gyfansoddwyr Cymreig amlycaf yr ugeinfed ganrif; llwyddiant cynnar gyda’i Sonata i’r clarinét yng Ngŵyl Gerdd Cheltenham yn 1957, a’i Berceuse i gerddorfa yn y Festival Hall yn Llundain ddwy flynedd wedyn; yn y 1960au canfu ei lais unigryw ei hun, gan ysgrifennu ym mron pob ffurf, cysegredig a seciwlar; cerddoriaeth nodedig am ei bywiogrwydd rhythmig a’i hapêl rwydd i gynulleidfaoedd; dywedwyd iddo ddod â dylanwadau Ewropeaidd cyfoes i Gymru heb golli ei lais nodweddiadol ei hun; gweithiau corawl St Teilo (1962), This World’s Joie (1974), Lux Aeterna (1982) a World’s Fire (1989); un opera hyd llawn, The Servants, i libreto gan Iris Murdoch; comisiynwyd ei anthem ‘Let the people praise thee, O Lord’ ar gyfer priodas Tywysog Cymru yn 1981; yn y 1970au ‘tirluniau’r meddwl’ i gerddorfa: Laudi (1973), Vistas (1975), Helios (1977) a Requiescat (1977); tair symffoni, a phedwaredd heb ei gorffen; priododd (Margaret) Yvonne Collins o Aberdâr ym mis Medi 1959, un ferch, Rhiannon (ganed 1968); bu farw ym Mhorthaethwy 29 Gorffennaf 1992; ei lawysgrifau yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru.
Yn y 1960au canfu ei lais ei hun, gan ysgrifennu ym mron pob ffurf, i’r eglwys a’r neuadd gyngerdd fel ei gilydd. Mae ei gerddoriaeth yn adnabyddus am ei bywyd rhythmig a’i hapêl rwydd i wrandawyr, a dywedwyd iddo ddod â cherddoriaeth newydd Ewrop i Gymru heb golli ei lais Cymreig ei hun.FfynhonnellMathias, William James (1934 – 1992), composer and teacher ↗Rhidian Griffiths, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 1 Tachwedd 1934 yn Hendy-gwyn ar Daf; roedd ei dad James Hughes Mathias (1893–1969) yn dysgu hanes yn Ysgol Ramadeg Hendy-gwyn, a’i fam Marian (gynt Evans, 1896–1980) yn organydd a phianydd; gwersi piano o chwech oed gyda David Lloyd Phillips o Lanfyrnach, a chyflwynodd ei sonata piano op. 23 iddo; i Goleg Prifysgol Cymru Aberystwyth yn 1952 i astudio gydag Ian Parrott, gan raddio 1956; ysgoloriaeth agored i’r Academi Gerdd Frenhinol i astudio cyfansoddi gyda Lennox Berkeley a’r piano gyda Peter Katin; darlithydd cerdd ym Mangor 1959; Caeredin 1968; dychwelodd i Gymru yn 1969 ac o 1970 bu’n Athro Cerdd ym Mangor nes ymddeol yn 1987; FRAM 1965; D.Mus. (Cymru) 1966; sefydlodd Ŵyl Gerdd Gogledd Cymru yn Llanelwy yn 1972 a bu’n gyfarwyddwr cerdd arni hyd ei farw; Gwobr Gyfansoddi Cymdeithas Bax 1968; llywydd y Gymdeithas Gerddorion Gorfforedig 1990–1; un o gyfansoddwyr Cymreig amlycaf yr ugeinfed ganrif; llwyddiant cynnar gyda’i Sonata i’r clarinét yng Ngŵyl Gerdd Cheltenham yn 1957, a’i Berceuse i gerddorfa yn y Festival Hall yn Llundain ddwy flynedd wedyn; yn y 1960au canfu ei lais unigryw ei hun, gan ysgrifennu ym mron pob ffurf, cysegredig a seciwlar; cerddoriaeth nodedig am ei bywiogrwydd rhythmig a’i hapêl rwydd i gynulleidfaoedd; dywedwyd iddo ddod â dylanwadau Ewropeaidd cyfoes i Gymru heb golli ei lais nodweddiadol ei hun; gweithiau corawl St Teilo (1962), This World’s Joie (1974), Lux Aeterna (1982) a World’s Fire (1989); un opera hyd llawn, The Servants, i libreto gan Iris Murdoch; comisiynwyd ei anthem ‘Let the people praise thee, O Lord’ ar gyfer priodas Tywysog Cymru yn 1981; yn y 1970au ‘tirluniau’r meddwl’ i gerddorfa: Laudi (1973), Vistas (1975), Helios (1977) a Requiescat (1977); tair symffoni, a phedwaredd heb ei gorffen; priododd (Margaret) Yvonne Collins o Aberdâr ym mis Medi 1959, un ferch, Rhiannon (ganed 1968); bu farw ym Mhorthaethwy 29 Gorffennaf 1992; ei lawysgrifau yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru.
Ymhlith ei weithiau corawl mwyaf adnabyddus mae St Teilo (1962), This World’s Joie (1974), Lux Aeterna (1982) a World’s Fire (1989). Yn y 1970au ysgrifennodd gyfres o ddarnau i gerddorfa a alwodd yn ‘dirluniau’r meddwl’: Laudi, Vistas, Helios a Requiescat.FfynhonnellMathias, William James (1934 – 1992), composer and teacher ↗Rhidian Griffiths, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 1 Tachwedd 1934 yn Hendy-gwyn ar Daf; roedd ei dad James Hughes Mathias (1893–1969) yn dysgu hanes yn Ysgol Ramadeg Hendy-gwyn, a’i fam Marian (gynt Evans, 1896–1980) yn organydd a phianydd; gwersi piano o chwech oed gyda David Lloyd Phillips o Lanfyrnach, a chyflwynodd ei sonata piano op. 23 iddo; i Goleg Prifysgol Cymru Aberystwyth yn 1952 i astudio gydag Ian Parrott, gan raddio 1956; ysgoloriaeth agored i’r Academi Gerdd Frenhinol i astudio cyfansoddi gyda Lennox Berkeley a’r piano gyda Peter Katin; darlithydd cerdd ym Mangor 1959; Caeredin 1968; dychwelodd i Gymru yn 1969 ac o 1970 bu’n Athro Cerdd ym Mangor nes ymddeol yn 1987; FRAM 1965; D.Mus. (Cymru) 1966; sefydlodd Ŵyl Gerdd Gogledd Cymru yn Llanelwy yn 1972 a bu’n gyfarwyddwr cerdd arni hyd ei farw; Gwobr Gyfansoddi Cymdeithas Bax 1968; llywydd y Gymdeithas Gerddorion Gorfforedig 1990–1; un o gyfansoddwyr Cymreig amlycaf yr ugeinfed ganrif; llwyddiant cynnar gyda’i Sonata i’r clarinét yng Ngŵyl Gerdd Cheltenham yn 1957, a’i Berceuse i gerddorfa yn y Festival Hall yn Llundain ddwy flynedd wedyn; yn y 1960au canfu ei lais unigryw ei hun, gan ysgrifennu ym mron pob ffurf, cysegredig a seciwlar; cerddoriaeth nodedig am ei bywiogrwydd rhythmig a’i hapêl rwydd i gynulleidfaoedd; dywedwyd iddo ddod â dylanwadau Ewropeaidd cyfoes i Gymru heb golli ei lais nodweddiadol ei hun; gweithiau corawl St Teilo (1962), This World’s Joie (1974), Lux Aeterna (1982) a World’s Fire (1989); un opera hyd llawn, The Servants, i libreto gan Iris Murdoch; comisiynwyd ei anthem ‘Let the people praise thee, O Lord’ ar gyfer priodas Tywysog Cymru yn 1981; yn y 1970au ‘tirluniau’r meddwl’ i gerddorfa: Laudi (1973), Vistas (1975), Helios (1977) a Requiescat (1977); tair symffoni, a phedwaredd heb ei gorffen; priododd (Margaret) Yvonne Collins o Aberdâr ym mis Medi 1959, un ferch, Rhiannon (ganed 1968); bu farw ym Mhorthaethwy 29 Gorffennaf 1992; ei lawysgrifau yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru.
Ysgrifennodd dair symffoni, tri choncerto piano, concerti i’r delyn, y clarinét, yr organ a llawer offeryn arall, ac un opera hyd llawn, The Servants, gyda geiriau gan y nofelydd Iris Murdoch.FfynonellauMathias, William James (1934 – 1992), composer and teacher ↗Rhidian Griffiths, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 1 Tachwedd 1934 yn Hendy-gwyn ar Daf; roedd ei dad James Hughes Mathias (1893–1969) yn dysgu hanes yn Ysgol Ramadeg Hendy-gwyn, a’i fam Marian (gynt Evans, 1896–1980) yn organydd a phianydd; gwersi piano o chwech oed gyda David Lloyd Phillips o Lanfyrnach, a chyflwynodd ei sonata piano op. 23 iddo; i Goleg Prifysgol Cymru Aberystwyth yn 1952 i astudio gydag Ian Parrott, gan raddio 1956; ysgoloriaeth agored i’r Academi Gerdd Frenhinol i astudio cyfansoddi gyda Lennox Berkeley a’r piano gyda Peter Katin; darlithydd cerdd ym Mangor 1959; Caeredin 1968; dychwelodd i Gymru yn 1969 ac o 1970 bu’n Athro Cerdd ym Mangor nes ymddeol yn 1987; FRAM 1965; D.Mus. (Cymru) 1966; sefydlodd Ŵyl Gerdd Gogledd Cymru yn Llanelwy yn 1972 a bu’n gyfarwyddwr cerdd arni hyd ei farw; Gwobr Gyfansoddi Cymdeithas Bax 1968; llywydd y Gymdeithas Gerddorion Gorfforedig 1990–1; un o gyfansoddwyr Cymreig amlycaf yr ugeinfed ganrif; llwyddiant cynnar gyda’i Sonata i’r clarinét yng Ngŵyl Gerdd Cheltenham yn 1957, a’i Berceuse i gerddorfa yn y Festival Hall yn Llundain ddwy flynedd wedyn; yn y 1960au canfu ei lais unigryw ei hun, gan ysgrifennu ym mron pob ffurf, cysegredig a seciwlar; cerddoriaeth nodedig am ei bywiogrwydd rhythmig a’i hapêl rwydd i gynulleidfaoedd; dywedwyd iddo ddod â dylanwadau Ewropeaidd cyfoes i Gymru heb golli ei lais nodweddiadol ei hun; gweithiau corawl St Teilo (1962), This World’s Joie (1974), Lux Aeterna (1982) a World’s Fire (1989); un opera hyd llawn, The Servants, i libreto gan Iris Murdoch; comisiynwyd ei anthem ‘Let the people praise thee, O Lord’ ar gyfer priodas Tywysog Cymru yn 1981; yn y 1970au ‘tirluniau’r meddwl’ i gerddorfa: Laudi (1973), Vistas (1975), Helios (1977) a Requiescat (1977); tair symffoni, a phedwaredd heb ei gorffen; priododd (Margaret) Yvonne Collins o Aberdâr ym mis Medi 1959, un ferch, Rhiannon (ganed 1968); bu farw ym Mhorthaethwy 29 Gorffennaf 1992; ei lawysgrifau yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru.William Mathias ↗Wikipedia (Saesneg)William James Mathias CBE (1 Tachwedd 1934 – 29 Gorffennaf 1992), cyfansoddwr o Gymro sy’n adnabyddus am ei weithiau corawl; ganed yn Hendy-gwyn ar Daf, Sir Gaerfyrddin; plentyn rhyfeddol a ddechreuodd ganu’r piano yn dair oed a chyfansoddi yn bump; yn Aberystwyth yn aelod o’r Elizabethan Madrigal Singers, ac ysgrifennodd ‘Gloria in Excelsis Deo’ iddynt yn 1954; astudiodd yn yr Academi Gerdd Frenhinol dan Lennox Berkeley, ac fe’i hetholwyd yn Gymrawd yn 1965; Gwobr Cymdeithas Bax yng Ngwobr Gerdd Ryngwladol Harriet Cohen 1968; athro cerdd a phennaeth adran ym Mangor o 1970; opera, The Servants (1980), tair symffoni a thri choncerto piano; ysgrifennwyd llawer o’i gerddoriaeth i’r traddodiad corawl Anglicanaidd, yn enwocaf yr anthem Let the people praise Thee, O God ar gyfer y briodas frenhinol ym mis Gorffennaf 1981, a gafodd gynulleidfa deledu o tua biliwn ledled y byd; Sinfonietta (1967) i Gerddorfa Symffoni Ysgolion Swydd Gaerlŷr; sefydlodd Ŵyl Gerdd Ryngwladol Gogledd Cymru yn Llanelwy yn 1972 a’i chyfarwyddo hyd ei farw, yn 57 oed, yn 1992; bu farw ym Mhorthaethwy; claddwyd yn Eglwys Gadeiriol Llanelwy; concerti i’r delyn, harpsicord, clarinét, organ, corn, obo, ffidil a ffliwt.
Comisiynwyd ei anthem Let the people praise Thee, O God ar gyfer priodas Tywysog Cymru ym mis Gorffennaf 1981, a chlywyd hi ar y teledu gan gynulleidfa o efallai biliwn o bobl ledled y byd.FfynonellauMathias, William James (1934 – 1992), composer and teacher ↗Rhidian Griffiths, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 1 Tachwedd 1934 yn Hendy-gwyn ar Daf; roedd ei dad James Hughes Mathias (1893–1969) yn dysgu hanes yn Ysgol Ramadeg Hendy-gwyn, a’i fam Marian (gynt Evans, 1896–1980) yn organydd a phianydd; gwersi piano o chwech oed gyda David Lloyd Phillips o Lanfyrnach, a chyflwynodd ei sonata piano op. 23 iddo; i Goleg Prifysgol Cymru Aberystwyth yn 1952 i astudio gydag Ian Parrott, gan raddio 1956; ysgoloriaeth agored i’r Academi Gerdd Frenhinol i astudio cyfansoddi gyda Lennox Berkeley a’r piano gyda Peter Katin; darlithydd cerdd ym Mangor 1959; Caeredin 1968; dychwelodd i Gymru yn 1969 ac o 1970 bu’n Athro Cerdd ym Mangor nes ymddeol yn 1987; FRAM 1965; D.Mus. (Cymru) 1966; sefydlodd Ŵyl Gerdd Gogledd Cymru yn Llanelwy yn 1972 a bu’n gyfarwyddwr cerdd arni hyd ei farw; Gwobr Gyfansoddi Cymdeithas Bax 1968; llywydd y Gymdeithas Gerddorion Gorfforedig 1990–1; un o gyfansoddwyr Cymreig amlycaf yr ugeinfed ganrif; llwyddiant cynnar gyda’i Sonata i’r clarinét yng Ngŵyl Gerdd Cheltenham yn 1957, a’i Berceuse i gerddorfa yn y Festival Hall yn Llundain ddwy flynedd wedyn; yn y 1960au canfu ei lais unigryw ei hun, gan ysgrifennu ym mron pob ffurf, cysegredig a seciwlar; cerddoriaeth nodedig am ei bywiogrwydd rhythmig a’i hapêl rwydd i gynulleidfaoedd; dywedwyd iddo ddod â dylanwadau Ewropeaidd cyfoes i Gymru heb golli ei lais nodweddiadol ei hun; gweithiau corawl St Teilo (1962), This World’s Joie (1974), Lux Aeterna (1982) a World’s Fire (1989); un opera hyd llawn, The Servants, i libreto gan Iris Murdoch; comisiynwyd ei anthem ‘Let the people praise thee, O Lord’ ar gyfer priodas Tywysog Cymru yn 1981; yn y 1970au ‘tirluniau’r meddwl’ i gerddorfa: Laudi (1973), Vistas (1975), Helios (1977) a Requiescat (1977); tair symffoni, a phedwaredd heb ei gorffen; priododd (Margaret) Yvonne Collins o Aberdâr ym mis Medi 1959, un ferch, Rhiannon (ganed 1968); bu farw ym Mhorthaethwy 29 Gorffennaf 1992; ei lawysgrifau yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru.William Mathias ↗Wikipedia (Saesneg)William James Mathias CBE (1 Tachwedd 1934 – 29 Gorffennaf 1992), cyfansoddwr o Gymro sy’n adnabyddus am ei weithiau corawl; ganed yn Hendy-gwyn ar Daf, Sir Gaerfyrddin; plentyn rhyfeddol a ddechreuodd ganu’r piano yn dair oed a chyfansoddi yn bump; yn Aberystwyth yn aelod o’r Elizabethan Madrigal Singers, ac ysgrifennodd ‘Gloria in Excelsis Deo’ iddynt yn 1954; astudiodd yn yr Academi Gerdd Frenhinol dan Lennox Berkeley, ac fe’i hetholwyd yn Gymrawd yn 1965; Gwobr Cymdeithas Bax yng Ngwobr Gerdd Ryngwladol Harriet Cohen 1968; athro cerdd a phennaeth adran ym Mangor o 1970; opera, The Servants (1980), tair symffoni a thri choncerto piano; ysgrifennwyd llawer o’i gerddoriaeth i’r traddodiad corawl Anglicanaidd, yn enwocaf yr anthem Let the people praise Thee, O God ar gyfer y briodas frenhinol ym mis Gorffennaf 1981, a gafodd gynulleidfa deledu o tua biliwn ledled y byd; Sinfonietta (1967) i Gerddorfa Symffoni Ysgolion Swydd Gaerlŷr; sefydlodd Ŵyl Gerdd Ryngwladol Gogledd Cymru yn Llanelwy yn 1972 a’i chyfarwyddo hyd ei farw, yn 57 oed, yn 1992; bu farw ym Mhorthaethwy; claddwyd yn Eglwys Gadeiriol Llanelwy; concerti i’r delyn, harpsicord, clarinét, organ, corn, obo, ffidil a ffliwt.
Yn 1972 sefydlodd Ŵyl Gerdd Gogledd Cymru yn Llanelwy, a bu’n gyfarwyddwr cerdd arni am weddill ei oes. Fe’i gwnaed yn CBE, ac yn 1990 daeth yn llywydd y Gymdeithas Gerddorion Gorfforedig.FfynonellauMathias, William James (1934 – 1992), composer and teacher ↗Rhidian Griffiths, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 1 Tachwedd 1934 yn Hendy-gwyn ar Daf; roedd ei dad James Hughes Mathias (1893–1969) yn dysgu hanes yn Ysgol Ramadeg Hendy-gwyn, a’i fam Marian (gynt Evans, 1896–1980) yn organydd a phianydd; gwersi piano o chwech oed gyda David Lloyd Phillips o Lanfyrnach, a chyflwynodd ei sonata piano op. 23 iddo; i Goleg Prifysgol Cymru Aberystwyth yn 1952 i astudio gydag Ian Parrott, gan raddio 1956; ysgoloriaeth agored i’r Academi Gerdd Frenhinol i astudio cyfansoddi gyda Lennox Berkeley a’r piano gyda Peter Katin; darlithydd cerdd ym Mangor 1959; Caeredin 1968; dychwelodd i Gymru yn 1969 ac o 1970 bu’n Athro Cerdd ym Mangor nes ymddeol yn 1987; FRAM 1965; D.Mus. (Cymru) 1966; sefydlodd Ŵyl Gerdd Gogledd Cymru yn Llanelwy yn 1972 a bu’n gyfarwyddwr cerdd arni hyd ei farw; Gwobr Gyfansoddi Cymdeithas Bax 1968; llywydd y Gymdeithas Gerddorion Gorfforedig 1990–1; un o gyfansoddwyr Cymreig amlycaf yr ugeinfed ganrif; llwyddiant cynnar gyda’i Sonata i’r clarinét yng Ngŵyl Gerdd Cheltenham yn 1957, a’i Berceuse i gerddorfa yn y Festival Hall yn Llundain ddwy flynedd wedyn; yn y 1960au canfu ei lais unigryw ei hun, gan ysgrifennu ym mron pob ffurf, cysegredig a seciwlar; cerddoriaeth nodedig am ei bywiogrwydd rhythmig a’i hapêl rwydd i gynulleidfaoedd; dywedwyd iddo ddod â dylanwadau Ewropeaidd cyfoes i Gymru heb golli ei lais nodweddiadol ei hun; gweithiau corawl St Teilo (1962), This World’s Joie (1974), Lux Aeterna (1982) a World’s Fire (1989); un opera hyd llawn, The Servants, i libreto gan Iris Murdoch; comisiynwyd ei anthem ‘Let the people praise thee, O Lord’ ar gyfer priodas Tywysog Cymru yn 1981; yn y 1970au ‘tirluniau’r meddwl’ i gerddorfa: Laudi (1973), Vistas (1975), Helios (1977) a Requiescat (1977); tair symffoni, a phedwaredd heb ei gorffen; priododd (Margaret) Yvonne Collins o Aberdâr ym mis Medi 1959, un ferch, Rhiannon (ganed 1968); bu farw ym Mhorthaethwy 29 Gorffennaf 1992; ei lawysgrifau yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru.William Mathias ↗Wikipedia (Saesneg)William James Mathias CBE (1 Tachwedd 1934 – 29 Gorffennaf 1992), cyfansoddwr o Gymro sy’n adnabyddus am ei weithiau corawl; ganed yn Hendy-gwyn ar Daf, Sir Gaerfyrddin; plentyn rhyfeddol a ddechreuodd ganu’r piano yn dair oed a chyfansoddi yn bump; yn Aberystwyth yn aelod o’r Elizabethan Madrigal Singers, ac ysgrifennodd ‘Gloria in Excelsis Deo’ iddynt yn 1954; astudiodd yn yr Academi Gerdd Frenhinol dan Lennox Berkeley, ac fe’i hetholwyd yn Gymrawd yn 1965; Gwobr Cymdeithas Bax yng Ngwobr Gerdd Ryngwladol Harriet Cohen 1968; athro cerdd a phennaeth adran ym Mangor o 1970; opera, The Servants (1980), tair symffoni a thri choncerto piano; ysgrifennwyd llawer o’i gerddoriaeth i’r traddodiad corawl Anglicanaidd, yn enwocaf yr anthem Let the people praise Thee, O God ar gyfer y briodas frenhinol ym mis Gorffennaf 1981, a gafodd gynulleidfa deledu o tua biliwn ledled y byd; Sinfonietta (1967) i Gerddorfa Symffoni Ysgolion Swydd Gaerlŷr; sefydlodd Ŵyl Gerdd Ryngwladol Gogledd Cymru yn Llanelwy yn 1972 a’i chyfarwyddo hyd ei farw, yn 57 oed, yn 1992; bu farw ym Mhorthaethwy; claddwyd yn Eglwys Gadeiriol Llanelwy; concerti i’r delyn, harpsicord, clarinét, organ, corn, obo, ffidil a ffliwt.
Priododd Yvonne Collins o Aberdâr yn 1959, a chawsant ferch, Rhiannon. Bu farw ym Mhorthaethwy yn 1992, yn hanner cant a saith oed, gyda phedwaredd symffoni heb ei gorffen, ac mae’n gorwedd yn eglwys gadeiriol Llanelwy. Cedwir ei lawysgrifau yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru.FfynonellauMathias, William James (1934 – 1992), composer and teacher ↗Rhidian Griffiths, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 1 Tachwedd 1934 yn Hendy-gwyn ar Daf; roedd ei dad James Hughes Mathias (1893–1969) yn dysgu hanes yn Ysgol Ramadeg Hendy-gwyn, a’i fam Marian (gynt Evans, 1896–1980) yn organydd a phianydd; gwersi piano o chwech oed gyda David Lloyd Phillips o Lanfyrnach, a chyflwynodd ei sonata piano op. 23 iddo; i Goleg Prifysgol Cymru Aberystwyth yn 1952 i astudio gydag Ian Parrott, gan raddio 1956; ysgoloriaeth agored i’r Academi Gerdd Frenhinol i astudio cyfansoddi gyda Lennox Berkeley a’r piano gyda Peter Katin; darlithydd cerdd ym Mangor 1959; Caeredin 1968; dychwelodd i Gymru yn 1969 ac o 1970 bu’n Athro Cerdd ym Mangor nes ymddeol yn 1987; FRAM 1965; D.Mus. (Cymru) 1966; sefydlodd Ŵyl Gerdd Gogledd Cymru yn Llanelwy yn 1972 a bu’n gyfarwyddwr cerdd arni hyd ei farw; Gwobr Gyfansoddi Cymdeithas Bax 1968; llywydd y Gymdeithas Gerddorion Gorfforedig 1990–1; un o gyfansoddwyr Cymreig amlycaf yr ugeinfed ganrif; llwyddiant cynnar gyda’i Sonata i’r clarinét yng Ngŵyl Gerdd Cheltenham yn 1957, a’i Berceuse i gerddorfa yn y Festival Hall yn Llundain ddwy flynedd wedyn; yn y 1960au canfu ei lais unigryw ei hun, gan ysgrifennu ym mron pob ffurf, cysegredig a seciwlar; cerddoriaeth nodedig am ei bywiogrwydd rhythmig a’i hapêl rwydd i gynulleidfaoedd; dywedwyd iddo ddod â dylanwadau Ewropeaidd cyfoes i Gymru heb golli ei lais nodweddiadol ei hun; gweithiau corawl St Teilo (1962), This World’s Joie (1974), Lux Aeterna (1982) a World’s Fire (1989); un opera hyd llawn, The Servants, i libreto gan Iris Murdoch; comisiynwyd ei anthem ‘Let the people praise thee, O Lord’ ar gyfer priodas Tywysog Cymru yn 1981; yn y 1970au ‘tirluniau’r meddwl’ i gerddorfa: Laudi (1973), Vistas (1975), Helios (1977) a Requiescat (1977); tair symffoni, a phedwaredd heb ei gorffen; priododd (Margaret) Yvonne Collins o Aberdâr ym mis Medi 1959, un ferch, Rhiannon (ganed 1968); bu farw ym Mhorthaethwy 29 Gorffennaf 1992; ei lawysgrifau yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru.William Mathias ↗Wikipedia (Saesneg)William James Mathias CBE (1 Tachwedd 1934 – 29 Gorffennaf 1992), cyfansoddwr o Gymro sy’n adnabyddus am ei weithiau corawl; ganed yn Hendy-gwyn ar Daf, Sir Gaerfyrddin; plentyn rhyfeddol a ddechreuodd ganu’r piano yn dair oed a chyfansoddi yn bump; yn Aberystwyth yn aelod o’r Elizabethan Madrigal Singers, ac ysgrifennodd ‘Gloria in Excelsis Deo’ iddynt yn 1954; astudiodd yn yr Academi Gerdd Frenhinol dan Lennox Berkeley, ac fe’i hetholwyd yn Gymrawd yn 1965; Gwobr Cymdeithas Bax yng Ngwobr Gerdd Ryngwladol Harriet Cohen 1968; athro cerdd a phennaeth adran ym Mangor o 1970; opera, The Servants (1980), tair symffoni a thri choncerto piano; ysgrifennwyd llawer o’i gerddoriaeth i’r traddodiad corawl Anglicanaidd, yn enwocaf yr anthem Let the people praise Thee, O God ar gyfer y briodas frenhinol ym mis Gorffennaf 1981, a gafodd gynulleidfa deledu o tua biliwn ledled y byd; Sinfonietta (1967) i Gerddorfa Symffoni Ysgolion Swydd Gaerlŷr; sefydlodd Ŵyl Gerdd Ryngwladol Gogledd Cymru yn Llanelwy yn 1972 a’i chyfarwyddo hyd ei farw, yn 57 oed, yn 1992; bu farw ym Mhorthaethwy; claddwyd yn Eglwys Gadeiriol Llanelwy; concerti i’r delyn, harpsicord, clarinét, organ, corn, obo, ffidil a ffliwt.
Ffynonellau a darllen pellach
Y Bywgraffiadur Cymreig ↗Oxford Dictionary of National Biography (Saesneg) ↗Wicipedia ↗
Yr hanesydd a ysgrifennodd yr hanes llawn cyntaf o Gymru o’r cyfnod cynharaf hyd 1282, ac a olygodd y Bywgraffiadur Cymreig.
Syr John Edward LloydFe’i magwyd yn Llandudno, yn fab i saer o Gaergybi, ac arweiniodd Awstralia drwy’r Rhyfel Byd Cyntaf yn Brif Weinidog o 1915 i 1923.
Billy HughesPrif weinidog Cymraeg ei iaith rhwng 1916 a 1922, y gosododd ei Gyllideb y Bobl yn 1909 seiliau’r wladwriaeth les.
David Lloyd GeorgeAthro Bangor a ysgrifennodd ramadeg mawr y Gymraeg, gosod rheolau’r gynghanedd yn Cerdd Dafod, a rhoi i’r Gymraeg yr orgraff a ddefnyddia heddiw.
Syr John Morris-JonesYsgrifennwyd gan Ifan Cyhoeddwyd gyntaf Diweddarwyd ddiwethaf