Hanes Cymru / Llinell amser / Y Gymru Ddiwydiannol

1842

Y gell danwydd

Mae William Grove o Abertawe yn adeiladu ei fatri nwy, y gell danwydd gyntaf, sy’n gwneud trydan o hydrogen ac ocsigen.

Llun: Syr William Robert Grove, lithograff gan W. Bosley, 1849 · W. Bosley, Wellcome Collection, CC BY 4.0 · Wikimedia Commons

Gwrando ar y dudalen hon 2 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft

Yn 1842 gwnaeth William Robert Grove o Abertawe y gell danwydd gyntaf, ei “fatri foltaidd nwy”. Yn gyffredinol mae haneswyr gwyddoniaeth yn barnu mai ei ddyfais ef oedd y gell danwydd ddilys gyntaf.

Pryd1842
DyfeisiwrWilliam Robert Grove, a anwyd yn Abertawe yn 1811
Ei enw arniY batri foltaidd nwy

Gwyddonydd o Abertawe#

Ganed Grove yn Abertawe ar 11 Gorffennaf 1811, ac roedd yn farnwr ac yn wyddonydd.

Yn 1839 gwnaeth gell Grove, ac ym mis Hydref 1842 ysgrifennodd at Michael Faraday yn disgrifio cell danwydd. Heddiw fe’i gelwir yn arloeswr technoleg celloedd tanwydd.

Cell Grove, wedi’i llunio yn 1891
Cell Grove, wedi’i llunio yn 1891 · Llun: William Edward Ayrton, Public domain, Wikimedia Commons

Y barnwr#

Fe’i gwnaed yn Gymrawd y Gymdeithas Frenhinol yn 1840, ac yn 1846 ysgrifennodd On the Correlation of Physical Forces. Daeth yn farnwr y Common Pleas yn 1871 a Mainc y Frenhines yn 1880, a bu farw yn Llundain ar 1 Awst 1896.

Grove yn farnwr, wedi’i lunio gan Leslie Ward i Vanity Fair, 1887
Grove yn farnwr, wedi’i lunio gan Leslie Ward i Vanity Fair, 1887 · Llun: Leslie Ward, Public domain, Wikimedia Commons

Cyn ac wedyn

  1. Doc cyntaf Caerdydd

    Mae Ardalydd Bute yn agor Doc Gorllewinol Bute. O fewn saith deg mlynedd, Caerdydd yw porthladd glo mwyaf y byd.

    Doc cyntaf Caerdydd
  2. Rheilffordd Cwm Taf

    Mae Rheilffordd Cwm Taf Isambard Kingdom Brunel yn cysylltu Merthyr â’r dociau yng Nghaerdydd.

    Rheilffordd Cwm Taf
  3. Merched Beca

    Mae ffermwyr wedi’u gwisgo fel menywod, dan arweiniad ‘Beca’, yn dymchwel tollbyrth atgas ar draws gorllewin Cymru. Diwygir y tollau y flwyddyn ganlynol.

    Merched Beca
  4. Dowlais, y mwyaf yn y byd

    Gyda deunaw ffwrnais chwyth a miloedd o weithwyr, gwaith haearn Dowlais ym Merthyr yw’r mwyaf yn y byd.

    Dowlais, y mwyaf yn y byd

Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf