Hanes Cymru / Llinell amser / Y Gymru Ddiwydiannol

1841

Rheilffordd Cwm Taf

Mae Rheilffordd Cwm Taf Isambard Kingdom Brunel yn cysylltu Merthyr â’r dociau yng Nghaerdydd.

Llun: Injan rhif 28 Rheilffordd Cwm Taf, wedi’i hadfer yng Nghaerffili yn 1983 · Lester Brown, CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons

Gwrando ar y dudalen hon 1 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft

Ym mis Ebrill 1841 agorodd Rheilffordd Cwm Taf yr holl ffordd o Ferthyr Tudful i Gaerdydd, wedi’i chodi i wasanaethu diwydiannau haearn a glo Merthyr a’u cysylltu â dociau Caerdydd.

Deddf Seneddol21 Mehefin 1836
PeiriannyddIsambard Kingdom Brunel
Agorwyd yr holl fforddEbrill 1841
Ymunodd â’r Great Western1922

Lein Brunel#

Cafodd Deddf y rheilffordd gydsyniad brenhinol ar 21 Mehefin 1836. Isambard Kingdom Brunel oedd ei pheiriannydd, a gosododd hi ar y lled safonol.

Agorodd o Gaerdydd i Navigation House yn Abercynon ar 9 Hydref 1840, a hyd at Ferthyr ym mis Ebrill 1841.

Map o Reilffordd Cwm Taf yn 1920
Map o Reilffordd Cwm Taf yn 1920 · Llun: Unknown mapmaker, Public domain, Wikimedia Commons

I fyny’r Rhondda#

Aeth ei changhennau i fyny’r Rhondda, gan gyrraedd Treherbert yn 1856, ac ymhen amser daeth glo’r Rhondda’n drymach na masnach Merthyr.

Wagen lo Rheilffordd Cwm Taf
Wagen lo Rheilffordd Cwm Taf · Llun: Bradley Wurth, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons

Yn 1922 daeth Rheilffordd Cwm Taf yn rhan o Reilffordd y Great Western.

Lle digwyddodd

Cyn ac wedyn

  1. Casnewydd a Merched Beca

    Mae’r Siartwyr yn gorymdeithio ar Gasnewydd ac yn cael eu saethu. Yn y gorllewin, mae Merched Beca, wedi’u gwisgo fel menywod, yn chwalu tollbyrth.

    Casnewydd a Merched Beca
  2. Doc cyntaf Caerdydd

    Mae Ardalydd Bute yn agor Doc Gorllewinol Bute. O fewn saith deg mlynedd, Caerdydd yw porthladd glo mwyaf y byd.

    Doc cyntaf Caerdydd
  3. Y gell danwydd

    Mae William Grove o Abertawe yn adeiladu ei fatri nwy, y gell danwydd gyntaf, sy’n gwneud trydan o hydrogen ac ocsigen.

    Y gell danwydd
  4. Merched Beca

    Mae ffermwyr wedi’u gwisgo fel menywod, dan arweiniad ‘Beca’, yn dymchwel tollbyrth atgas ar draws gorllewin Cymru. Diwygir y tollau y flwyddyn ganlynol.

    Merched Beca

Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf