Yn 1839 cododd Cymru ddwywaith. Ar 4 Tachwedd gorymdeithiodd miloedd o Siartwyr, a ofynnai am bleidlais i bob dyn, ar Gasnewydd; ac yn y gorllewin torrodd y cyntaf o Derfysgoedd Beca dollborth Efail-wen.FfynonellauNewport Rising ↗Wikipedia (Saesneg)Ddydd Llun 4 Tachwedd 1839, dan arweiniad John Frost, Zephaniah Williams a William Jones, gorymdeithiodd miloedd o Siartwyr ar Gasnewydd, rhwng tua 4,000 a bron 10,000; daliwyd Gwesty’r Westgate gan filwyr y 45ain Gatrawd, a lladdwyd rhwng 10 a 24 o Siartwyr ac anafwyd dros 50; yn Neuadd y Sir, Trefynwy, dedfrydwyd yr arweinwyr i’w crogi, eu diberfeddu a’u chwarteru, a newidiwyd hynny i alltudiaeth am oes; gofynnai Siarter y Bobl yn 1838 am bleidlais i bob dyn a phleidlais gudd; cafodd Frost bardwn yn 1856 a bu farw yn 1877 yn 93 oed; codwyd cerfluniau o’r Siartwyr y tu allan i’r Westgate yn 1991.Rebecca Riots ↗Wikipedia (Saesneg)Rhwng 1839 a 1843 yng ngorllewin a chanolbarth Cymru; y cyntaf yn Efail-wen yn 1839, y mwyaf o aeaf 1842; cymerasant yr enw Merched Beca o Genesis 24:60, a gwisgai’r dynion fel menywod, mewn gynau gwynion; torasant y tollbyrth, a safasant hefyd yn erbyn y degwm, Deddf y Tlodion a rhenti uchel; Thomas Rees, Twm Carnabwth, a arweiniodd y cyntaf; daeth tua 200 o ddynion i dollborth y Bolgoed ym Mhontarddulais ar 6 Gorffennaf 1843; daeth y terfysgoedd i ben yn hwyr yn 1843; arweiniodd comisiwn brenhinol at Ddeddf Ymddiriedolaethau Tyrpeg De Cymru 1844, a unodd yr ymddiriedolaethau a haneru’r doll ar galch.
| Casnewydd | 4 Tachwedd 1839 |
|---|---|
| Arweinwyr y Siartwyr | John Frost, Zephaniah Williams, William Jones |
| Tollborth cyntaf Beca | Efail-wen, 1839 |
Yr orymdaith ar Gasnewydd#
Gofynnai Siarter y Bobl yn 1838 am bleidlais i bob dyn ac am bleidlais gudd.FfynhonnellNewport Rising ↗Wikipedia (Saesneg)Ddydd Llun 4 Tachwedd 1839, dan arweiniad John Frost, Zephaniah Williams a William Jones, gorymdeithiodd miloedd o Siartwyr ar Gasnewydd, rhwng tua 4,000 a bron 10,000; daliwyd Gwesty’r Westgate gan filwyr y 45ain Gatrawd, a lladdwyd rhwng 10 a 24 o Siartwyr ac anafwyd dros 50; yn Neuadd y Sir, Trefynwy, dedfrydwyd yr arweinwyr i’w crogi, eu diberfeddu a’u chwarteru, a newidiwyd hynny i alltudiaeth am oes; gofynnai Siarter y Bobl yn 1838 am bleidlais i bob dyn a phleidlais gudd; cafodd Frost bardwn yn 1856 a bu farw yn 1877 yn 93 oed; codwyd cerfluniau o’r Siartwyr y tu allan i’r Westgate yn 1991.
Ddydd Llun 4 Tachwedd 1839, dan arweiniad John Frost, Zephaniah Williams a William Jones, gorymdeithiodd rhwng 4,000 a bron 10,000 o Siartwyr ar Gasnewydd. Daliai milwyr y 45ain Gatrawd Westy’r Westgate, a lladdwyd rhwng 10 a 24 o Siartwyr yno ac anafwyd dros 50.FfynhonnellNewport Rising ↗Wikipedia (Saesneg)Ddydd Llun 4 Tachwedd 1839, dan arweiniad John Frost, Zephaniah Williams a William Jones, gorymdeithiodd miloedd o Siartwyr ar Gasnewydd, rhwng tua 4,000 a bron 10,000; daliwyd Gwesty’r Westgate gan filwyr y 45ain Gatrawd, a lladdwyd rhwng 10 a 24 o Siartwyr ac anafwyd dros 50; yn Neuadd y Sir, Trefynwy, dedfrydwyd yr arweinwyr i’w crogi, eu diberfeddu a’u chwarteru, a newidiwyd hynny i alltudiaeth am oes; gofynnai Siarter y Bobl yn 1838 am bleidlais i bob dyn a phleidlais gudd; cafodd Frost bardwn yn 1856 a bu farw yn 1877 yn 93 oed; codwyd cerfluniau o’r Siartwyr y tu allan i’r Westgate yn 1991.

Yr arweinwyr#
Yn Neuadd y Sir, Trefynwy, dedfrydwyd y tri arweinydd i’w crogi, eu diberfeddu a’u chwarteru, ond newidiwyd y ddedfryd i alltudiaeth am oes. Cafodd Frost bardwn yn 1856 a bu farw yn 1877, yn 93 oed. Yn 1991 codwyd cerfluniau o’r Siartwyr y tu allan i’r Westgate.FfynhonnellNewport Rising ↗Wikipedia (Saesneg)Ddydd Llun 4 Tachwedd 1839, dan arweiniad John Frost, Zephaniah Williams a William Jones, gorymdeithiodd miloedd o Siartwyr ar Gasnewydd, rhwng tua 4,000 a bron 10,000; daliwyd Gwesty’r Westgate gan filwyr y 45ain Gatrawd, a lladdwyd rhwng 10 a 24 o Siartwyr ac anafwyd dros 50; yn Neuadd y Sir, Trefynwy, dedfrydwyd yr arweinwyr i’w crogi, eu diberfeddu a’u chwarteru, a newidiwyd hynny i alltudiaeth am oes; gofynnai Siarter y Bobl yn 1838 am bleidlais i bob dyn a phleidlais gudd; cafodd Frost bardwn yn 1856 a bu farw yn 1877 yn 93 oed; codwyd cerfluniau o’r Siartwyr y tu allan i’r Westgate yn 1991.

Beca yn Efail-wen#
Yr un flwyddyn dechreuodd ffermwyr y gorllewin dorri’r tollbyrth. Roedd y cyntaf o Derfysgoedd Beca yn Efail-wen yn 1839, dan arweiniad Thomas Rees, Twm Carnabwth.FfynhonnellRebecca Riots ↗Wikipedia (Saesneg)Rhwng 1839 a 1843 yng ngorllewin a chanolbarth Cymru; y cyntaf yn Efail-wen yn 1839, y mwyaf o aeaf 1842; cymerasant yr enw Merched Beca o Genesis 24:60, a gwisgai’r dynion fel menywod, mewn gynau gwynion; torasant y tollbyrth, a safasant hefyd yn erbyn y degwm, Deddf y Tlodion a rhenti uchel; Thomas Rees, Twm Carnabwth, a arweiniodd y cyntaf; daeth tua 200 o ddynion i dollborth y Bolgoed ym Mhontarddulais ar 6 Gorffennaf 1843; daeth y terfysgoedd i ben yn hwyr yn 1843; arweiniodd comisiwn brenhinol at Ddeddf Ymddiriedolaethau Tyrpeg De Cymru 1844, a unodd yr ymddiriedolaethau a haneru’r doll ar galch.

Caerfyrddin yn arwain#
Dechreuodd Siartiaeth yng Nghymru yn hydref 1836, gyda sefydlu Cymdeithas Gweithwyr Caerfyrddin. Gofynnai’r Siarter hefyd am dalu cyflog i aelodau seneddol.FfynhonnellNewport Rising ↗Wikipedia (Saesneg)Dechreuodd Siartiaeth yng Nghymru gyda sefydlu Cymdeithas Gweithwyr Caerfyrddin yn hydref 1836; gofynnai Siarter y Bobl (1838) hefyd am gyflog i aelodau seneddol; gwrthododd Tŷ’r Cyffredin y ddeiseb Siartaidd gyntaf ar 12 Gorffennaf 1839, a chafwyd y Siartydd Henry Vincent yn euog ar 2 Awst a’i gadw yng ngharchar Trefynwy; arweiniodd Frost golofn i Gasnewydd o’r gorllewin, Zephaniah Williams un o’r Coed-duon a William Jones un o Bont-y-pŵl; oedodd glaw trwm y cyfarfod a drefnwyd rhwng y colofnau yn y Welsh Oak yn Nhŷ-du; wrth i’r colofnau ddod i lawr y cymoedd fore Sul, ymunodd cynulleidfa capel gyfan â hwy; gan ddod i lawr Stow Hill yn gyflym, cyrhaeddodd y Siartwyr y sgwâr o flaen Gwesty’r Westgate tua 9.30 y bore; parhaodd yr ymladd tua hanner awr; taniodd y Siartwyr cymaint ag 80 ergyd i’r gwesty, a mynd i mewn iddo am gyfnod; claddwyd rhai o’r Siartwyr a laddwyd yn St Woolos, Eglwys Gadeiriol Casnewydd heddiw, lle mae plac i’w cofio, ac mae arfau a adawyd ar ôl yn Amgueddfa Casnewydd; arestiwyd 200 neu fwy o Siartwyr; Frost, Williams a Jones oedd y bobl olaf yng Nghymru a Lloegr i’w dedfrydu i’w crogi, eu diberfeddu a’u chwarteru; ystyrid Siartwyr Casnewydd a alltudiwyd ac a garcharwyd yn arwyr ac yn ferthyron gan y gweithwyr; pan ddychwelodd yn 1856 cafodd Frost groeso buddugoliaethus yng Nghasnewydd, a daliodd i gyhoeddi erthyglau dros ddiwygio hyd ei farw; yn 1939 gosododd Cyngor Bwrdeistref Casnewydd blac ger man geni John Frost; yn yr 1960au enwyd sgwâr canolog newydd yn Sgwâr John Frost; saif cerflun 26 troedfedd o Siartydd ger Pont y Siartwyr yn y Coed-duon; cedwir ystafell y llys yn Neuadd y Sir Trefynwy; mae plac ar lan yr afon yng Nghas-gwent yn nodi lle gadawodd Frost, Williams a Jones ar long; yn 2015 ailenwyd Ysgol Uwchradd Duffryn yn Ysgol John Frost. Ar 12 Gorffennaf 1839 gwrthododd Tŷ’r Cyffredin y ddeiseb Siartaidd gyntaf, ac ar 2 Awst cafwyd y Siartydd Henry Vincent yn euog a’i gadw yng ngharchar Trefynwy.FfynhonnellNewport Rising ↗Wikipedia (Saesneg)Dechreuodd Siartiaeth yng Nghymru gyda sefydlu Cymdeithas Gweithwyr Caerfyrddin yn hydref 1836; gofynnai Siarter y Bobl (1838) hefyd am gyflog i aelodau seneddol; gwrthododd Tŷ’r Cyffredin y ddeiseb Siartaidd gyntaf ar 12 Gorffennaf 1839, a chafwyd y Siartydd Henry Vincent yn euog ar 2 Awst a’i gadw yng ngharchar Trefynwy; arweiniodd Frost golofn i Gasnewydd o’r gorllewin, Zephaniah Williams un o’r Coed-duon a William Jones un o Bont-y-pŵl; oedodd glaw trwm y cyfarfod a drefnwyd rhwng y colofnau yn y Welsh Oak yn Nhŷ-du; wrth i’r colofnau ddod i lawr y cymoedd fore Sul, ymunodd cynulleidfa capel gyfan â hwy; gan ddod i lawr Stow Hill yn gyflym, cyrhaeddodd y Siartwyr y sgwâr o flaen Gwesty’r Westgate tua 9.30 y bore; parhaodd yr ymladd tua hanner awr; taniodd y Siartwyr cymaint ag 80 ergyd i’r gwesty, a mynd i mewn iddo am gyfnod; claddwyd rhai o’r Siartwyr a laddwyd yn St Woolos, Eglwys Gadeiriol Casnewydd heddiw, lle mae plac i’w cofio, ac mae arfau a adawyd ar ôl yn Amgueddfa Casnewydd; arestiwyd 200 neu fwy o Siartwyr; Frost, Williams a Jones oedd y bobl olaf yng Nghymru a Lloegr i’w dedfrydu i’w crogi, eu diberfeddu a’u chwarteru; ystyrid Siartwyr Casnewydd a alltudiwyd ac a garcharwyd yn arwyr ac yn ferthyron gan y gweithwyr; pan ddychwelodd yn 1856 cafodd Frost groeso buddugoliaethus yng Nghasnewydd, a daliodd i gyhoeddi erthyglau dros ddiwygio hyd ei farw; yn 1939 gosododd Cyngor Bwrdeistref Casnewydd blac ger man geni John Frost; yn yr 1960au enwyd sgwâr canolog newydd yn Sgwâr John Frost; saif cerflun 26 troedfedd o Siartydd ger Pont y Siartwyr yn y Coed-duon; cedwir ystafell y llys yn Neuadd y Sir Trefynwy; mae plac ar lan yr afon yng Nghas-gwent yn nodi lle gadawodd Frost, Williams a Jones ar long; yn 2015 ailenwyd Ysgol Uwchradd Duffryn yn Ysgol John Frost.
Tair colofn#
Arweiniodd Frost un golofn i Gasnewydd o’r gorllewin, Zephaniah Williams un arall o’r Coed-duon, a William Jones drydedd o Bont-y-pŵl.FfynhonnellNewport Rising ↗Wikipedia (Saesneg)Dechreuodd Siartiaeth yng Nghymru gyda sefydlu Cymdeithas Gweithwyr Caerfyrddin yn hydref 1836; gofynnai Siarter y Bobl (1838) hefyd am gyflog i aelodau seneddol; gwrthododd Tŷ’r Cyffredin y ddeiseb Siartaidd gyntaf ar 12 Gorffennaf 1839, a chafwyd y Siartydd Henry Vincent yn euog ar 2 Awst a’i gadw yng ngharchar Trefynwy; arweiniodd Frost golofn i Gasnewydd o’r gorllewin, Zephaniah Williams un o’r Coed-duon a William Jones un o Bont-y-pŵl; oedodd glaw trwm y cyfarfod a drefnwyd rhwng y colofnau yn y Welsh Oak yn Nhŷ-du; wrth i’r colofnau ddod i lawr y cymoedd fore Sul, ymunodd cynulleidfa capel gyfan â hwy; gan ddod i lawr Stow Hill yn gyflym, cyrhaeddodd y Siartwyr y sgwâr o flaen Gwesty’r Westgate tua 9.30 y bore; parhaodd yr ymladd tua hanner awr; taniodd y Siartwyr cymaint ag 80 ergyd i’r gwesty, a mynd i mewn iddo am gyfnod; claddwyd rhai o’r Siartwyr a laddwyd yn St Woolos, Eglwys Gadeiriol Casnewydd heddiw, lle mae plac i’w cofio, ac mae arfau a adawyd ar ôl yn Amgueddfa Casnewydd; arestiwyd 200 neu fwy o Siartwyr; Frost, Williams a Jones oedd y bobl olaf yng Nghymru a Lloegr i’w dedfrydu i’w crogi, eu diberfeddu a’u chwarteru; ystyrid Siartwyr Casnewydd a alltudiwyd ac a garcharwyd yn arwyr ac yn ferthyron gan y gweithwyr; pan ddychwelodd yn 1856 cafodd Frost groeso buddugoliaethus yng Nghasnewydd, a daliodd i gyhoeddi erthyglau dros ddiwygio hyd ei farw; yn 1939 gosododd Cyngor Bwrdeistref Casnewydd blac ger man geni John Frost; yn yr 1960au enwyd sgwâr canolog newydd yn Sgwâr John Frost; saif cerflun 26 troedfedd o Siartydd ger Pont y Siartwyr yn y Coed-duon; cedwir ystafell y llys yn Neuadd y Sir Trefynwy; mae plac ar lan yr afon yng Nghas-gwent yn nodi lle gadawodd Frost, Williams a Jones ar long; yn 2015 ailenwyd Ysgol Uwchradd Duffryn yn Ysgol John Frost. Roeddynt i gwrdd yn y Welsh Oak yn Nhŷ-du, ond daliodd glaw trwm hwy’n ôl. Wrth i’r colofnau ddod i lawr y cymoedd fore Sul, ymunodd cynulleidfa capel gyfan â hwy.FfynhonnellNewport Rising ↗Wikipedia (Saesneg)Dechreuodd Siartiaeth yng Nghymru gyda sefydlu Cymdeithas Gweithwyr Caerfyrddin yn hydref 1836; gofynnai Siarter y Bobl (1838) hefyd am gyflog i aelodau seneddol; gwrthododd Tŷ’r Cyffredin y ddeiseb Siartaidd gyntaf ar 12 Gorffennaf 1839, a chafwyd y Siartydd Henry Vincent yn euog ar 2 Awst a’i gadw yng ngharchar Trefynwy; arweiniodd Frost golofn i Gasnewydd o’r gorllewin, Zephaniah Williams un o’r Coed-duon a William Jones un o Bont-y-pŵl; oedodd glaw trwm y cyfarfod a drefnwyd rhwng y colofnau yn y Welsh Oak yn Nhŷ-du; wrth i’r colofnau ddod i lawr y cymoedd fore Sul, ymunodd cynulleidfa capel gyfan â hwy; gan ddod i lawr Stow Hill yn gyflym, cyrhaeddodd y Siartwyr y sgwâr o flaen Gwesty’r Westgate tua 9.30 y bore; parhaodd yr ymladd tua hanner awr; taniodd y Siartwyr cymaint ag 80 ergyd i’r gwesty, a mynd i mewn iddo am gyfnod; claddwyd rhai o’r Siartwyr a laddwyd yn St Woolos, Eglwys Gadeiriol Casnewydd heddiw, lle mae plac i’w cofio, ac mae arfau a adawyd ar ôl yn Amgueddfa Casnewydd; arestiwyd 200 neu fwy o Siartwyr; Frost, Williams a Jones oedd y bobl olaf yng Nghymru a Lloegr i’w dedfrydu i’w crogi, eu diberfeddu a’u chwarteru; ystyrid Siartwyr Casnewydd a alltudiwyd ac a garcharwyd yn arwyr ac yn ferthyron gan y gweithwyr; pan ddychwelodd yn 1856 cafodd Frost groeso buddugoliaethus yng Nghasnewydd, a daliodd i gyhoeddi erthyglau dros ddiwygio hyd ei farw; yn 1939 gosododd Cyngor Bwrdeistref Casnewydd blac ger man geni John Frost; yn yr 1960au enwyd sgwâr canolog newydd yn Sgwâr John Frost; saif cerflun 26 troedfedd o Siartydd ger Pont y Siartwyr yn y Coed-duon; cedwir ystafell y llys yn Neuadd y Sir Trefynwy; mae plac ar lan yr afon yng Nghas-gwent yn nodi lle gadawodd Frost, Williams a Jones ar long; yn 2015 ailenwyd Ysgol Uwchradd Duffryn yn Ysgol John Frost.
Wrth y Westgate#
I lawr llethr serth Stow Hill y daethant, gan gyrraedd y sgwâr bach o flaen Gwesty’r Westgate tua hanner awr wedi naw y bore.FfynhonnellNewport Rising ↗Wikipedia (Saesneg)Dechreuodd Siartiaeth yng Nghymru gyda sefydlu Cymdeithas Gweithwyr Caerfyrddin yn hydref 1836; gofynnai Siarter y Bobl (1838) hefyd am gyflog i aelodau seneddol; gwrthododd Tŷ’r Cyffredin y ddeiseb Siartaidd gyntaf ar 12 Gorffennaf 1839, a chafwyd y Siartydd Henry Vincent yn euog ar 2 Awst a’i gadw yng ngharchar Trefynwy; arweiniodd Frost golofn i Gasnewydd o’r gorllewin, Zephaniah Williams un o’r Coed-duon a William Jones un o Bont-y-pŵl; oedodd glaw trwm y cyfarfod a drefnwyd rhwng y colofnau yn y Welsh Oak yn Nhŷ-du; wrth i’r colofnau ddod i lawr y cymoedd fore Sul, ymunodd cynulleidfa capel gyfan â hwy; gan ddod i lawr Stow Hill yn gyflym, cyrhaeddodd y Siartwyr y sgwâr o flaen Gwesty’r Westgate tua 9.30 y bore; parhaodd yr ymladd tua hanner awr; taniodd y Siartwyr cymaint ag 80 ergyd i’r gwesty, a mynd i mewn iddo am gyfnod; claddwyd rhai o’r Siartwyr a laddwyd yn St Woolos, Eglwys Gadeiriol Casnewydd heddiw, lle mae plac i’w cofio, ac mae arfau a adawyd ar ôl yn Amgueddfa Casnewydd; arestiwyd 200 neu fwy o Siartwyr; Frost, Williams a Jones oedd y bobl olaf yng Nghymru a Lloegr i’w dedfrydu i’w crogi, eu diberfeddu a’u chwarteru; ystyrid Siartwyr Casnewydd a alltudiwyd ac a garcharwyd yn arwyr ac yn ferthyron gan y gweithwyr; pan ddychwelodd yn 1856 cafodd Frost groeso buddugoliaethus yng Nghasnewydd, a daliodd i gyhoeddi erthyglau dros ddiwygio hyd ei farw; yn 1939 gosododd Cyngor Bwrdeistref Casnewydd blac ger man geni John Frost; yn yr 1960au enwyd sgwâr canolog newydd yn Sgwâr John Frost; saif cerflun 26 troedfedd o Siartydd ger Pont y Siartwyr yn y Coed-duon; cedwir ystafell y llys yn Neuadd y Sir Trefynwy; mae plac ar lan yr afon yng Nghas-gwent yn nodi lle gadawodd Frost, Williams a Jones ar long; yn 2015 ailenwyd Ysgol Uwchradd Duffryn yn Ysgol John Frost. Parhaodd yr ymladd tua hanner awr. Taniodd y Siartwyr cymaint ag 80 ergyd i’r gwesty, ac am gyfnod gwthiasant eu ffordd i mewn.FfynhonnellNewport Rising ↗Wikipedia (Saesneg)Dechreuodd Siartiaeth yng Nghymru gyda sefydlu Cymdeithas Gweithwyr Caerfyrddin yn hydref 1836; gofynnai Siarter y Bobl (1838) hefyd am gyflog i aelodau seneddol; gwrthododd Tŷ’r Cyffredin y ddeiseb Siartaidd gyntaf ar 12 Gorffennaf 1839, a chafwyd y Siartydd Henry Vincent yn euog ar 2 Awst a’i gadw yng ngharchar Trefynwy; arweiniodd Frost golofn i Gasnewydd o’r gorllewin, Zephaniah Williams un o’r Coed-duon a William Jones un o Bont-y-pŵl; oedodd glaw trwm y cyfarfod a drefnwyd rhwng y colofnau yn y Welsh Oak yn Nhŷ-du; wrth i’r colofnau ddod i lawr y cymoedd fore Sul, ymunodd cynulleidfa capel gyfan â hwy; gan ddod i lawr Stow Hill yn gyflym, cyrhaeddodd y Siartwyr y sgwâr o flaen Gwesty’r Westgate tua 9.30 y bore; parhaodd yr ymladd tua hanner awr; taniodd y Siartwyr cymaint ag 80 ergyd i’r gwesty, a mynd i mewn iddo am gyfnod; claddwyd rhai o’r Siartwyr a laddwyd yn St Woolos, Eglwys Gadeiriol Casnewydd heddiw, lle mae plac i’w cofio, ac mae arfau a adawyd ar ôl yn Amgueddfa Casnewydd; arestiwyd 200 neu fwy o Siartwyr; Frost, Williams a Jones oedd y bobl olaf yng Nghymru a Lloegr i’w dedfrydu i’w crogi, eu diberfeddu a’u chwarteru; ystyrid Siartwyr Casnewydd a alltudiwyd ac a garcharwyd yn arwyr ac yn ferthyron gan y gweithwyr; pan ddychwelodd yn 1856 cafodd Frost groeso buddugoliaethus yng Nghasnewydd, a daliodd i gyhoeddi erthyglau dros ddiwygio hyd ei farw; yn 1939 gosododd Cyngor Bwrdeistref Casnewydd blac ger man geni John Frost; yn yr 1960au enwyd sgwâr canolog newydd yn Sgwâr John Frost; saif cerflun 26 troedfedd o Siartydd ger Pont y Siartwyr yn y Coed-duon; cedwir ystafell y llys yn Neuadd y Sir Trefynwy; mae plac ar lan yr afon yng Nghas-gwent yn nodi lle gadawodd Frost, Williams a Jones ar long; yn 2015 ailenwyd Ysgol Uwchradd Duffryn yn Ysgol John Frost. Mae rhai o’r Siartwyr a laddwyd yn gorwedd yn St Woolos, Eglwys Gadeiriol Casnewydd heddiw, lle mae plac i’w cofio, ac mae arfau a adawsant ar ôl i’w gweld o hyd yn Amgueddfa Casnewydd.FfynhonnellNewport Rising ↗Wikipedia (Saesneg)Dechreuodd Siartiaeth yng Nghymru gyda sefydlu Cymdeithas Gweithwyr Caerfyrddin yn hydref 1836; gofynnai Siarter y Bobl (1838) hefyd am gyflog i aelodau seneddol; gwrthododd Tŷ’r Cyffredin y ddeiseb Siartaidd gyntaf ar 12 Gorffennaf 1839, a chafwyd y Siartydd Henry Vincent yn euog ar 2 Awst a’i gadw yng ngharchar Trefynwy; arweiniodd Frost golofn i Gasnewydd o’r gorllewin, Zephaniah Williams un o’r Coed-duon a William Jones un o Bont-y-pŵl; oedodd glaw trwm y cyfarfod a drefnwyd rhwng y colofnau yn y Welsh Oak yn Nhŷ-du; wrth i’r colofnau ddod i lawr y cymoedd fore Sul, ymunodd cynulleidfa capel gyfan â hwy; gan ddod i lawr Stow Hill yn gyflym, cyrhaeddodd y Siartwyr y sgwâr o flaen Gwesty’r Westgate tua 9.30 y bore; parhaodd yr ymladd tua hanner awr; taniodd y Siartwyr cymaint ag 80 ergyd i’r gwesty, a mynd i mewn iddo am gyfnod; claddwyd rhai o’r Siartwyr a laddwyd yn St Woolos, Eglwys Gadeiriol Casnewydd heddiw, lle mae plac i’w cofio, ac mae arfau a adawyd ar ôl yn Amgueddfa Casnewydd; arestiwyd 200 neu fwy o Siartwyr; Frost, Williams a Jones oedd y bobl olaf yng Nghymru a Lloegr i’w dedfrydu i’w crogi, eu diberfeddu a’u chwarteru; ystyrid Siartwyr Casnewydd a alltudiwyd ac a garcharwyd yn arwyr ac yn ferthyron gan y gweithwyr; pan ddychwelodd yn 1856 cafodd Frost groeso buddugoliaethus yng Nghasnewydd, a daliodd i gyhoeddi erthyglau dros ddiwygio hyd ei farw; yn 1939 gosododd Cyngor Bwrdeistref Casnewydd blac ger man geni John Frost; yn yr 1960au enwyd sgwâr canolog newydd yn Sgwâr John Frost; saif cerflun 26 troedfedd o Siartydd ger Pont y Siartwyr yn y Coed-duon; cedwir ystafell y llys yn Neuadd y Sir Trefynwy; mae plac ar lan yr afon yng Nghas-gwent yn nodi lle gadawodd Frost, Williams a Jones ar long; yn 2015 ailenwyd Ysgol Uwchradd Duffryn yn Ysgol John Frost.
Arwyr y gweithwyr#
Arestiwyd mwy na 200 o Siartwyr. Frost, Williams a Jones oedd y bobl olaf yng Nghymru a Lloegr i’w dedfrydu i’w crogi, eu diberfeddu a’u chwarteru.FfynhonnellNewport Rising ↗Wikipedia (Saesneg)Dechreuodd Siartiaeth yng Nghymru gyda sefydlu Cymdeithas Gweithwyr Caerfyrddin yn hydref 1836; gofynnai Siarter y Bobl (1838) hefyd am gyflog i aelodau seneddol; gwrthododd Tŷ’r Cyffredin y ddeiseb Siartaidd gyntaf ar 12 Gorffennaf 1839, a chafwyd y Siartydd Henry Vincent yn euog ar 2 Awst a’i gadw yng ngharchar Trefynwy; arweiniodd Frost golofn i Gasnewydd o’r gorllewin, Zephaniah Williams un o’r Coed-duon a William Jones un o Bont-y-pŵl; oedodd glaw trwm y cyfarfod a drefnwyd rhwng y colofnau yn y Welsh Oak yn Nhŷ-du; wrth i’r colofnau ddod i lawr y cymoedd fore Sul, ymunodd cynulleidfa capel gyfan â hwy; gan ddod i lawr Stow Hill yn gyflym, cyrhaeddodd y Siartwyr y sgwâr o flaen Gwesty’r Westgate tua 9.30 y bore; parhaodd yr ymladd tua hanner awr; taniodd y Siartwyr cymaint ag 80 ergyd i’r gwesty, a mynd i mewn iddo am gyfnod; claddwyd rhai o’r Siartwyr a laddwyd yn St Woolos, Eglwys Gadeiriol Casnewydd heddiw, lle mae plac i’w cofio, ac mae arfau a adawyd ar ôl yn Amgueddfa Casnewydd; arestiwyd 200 neu fwy o Siartwyr; Frost, Williams a Jones oedd y bobl olaf yng Nghymru a Lloegr i’w dedfrydu i’w crogi, eu diberfeddu a’u chwarteru; ystyrid Siartwyr Casnewydd a alltudiwyd ac a garcharwyd yn arwyr ac yn ferthyron gan y gweithwyr; pan ddychwelodd yn 1856 cafodd Frost groeso buddugoliaethus yng Nghasnewydd, a daliodd i gyhoeddi erthyglau dros ddiwygio hyd ei farw; yn 1939 gosododd Cyngor Bwrdeistref Casnewydd blac ger man geni John Frost; yn yr 1960au enwyd sgwâr canolog newydd yn Sgwâr John Frost; saif cerflun 26 troedfedd o Siartydd ger Pont y Siartwyr yn y Coed-duon; cedwir ystafell y llys yn Neuadd y Sir Trefynwy; mae plac ar lan yr afon yng Nghas-gwent yn nodi lle gadawodd Frost, Williams a Jones ar long; yn 2015 ailenwyd Ysgol Uwchradd Duffryn yn Ysgol John Frost. Ymhlith y gweithwyr, anrhydeddid Siartwyr Casnewydd a alltudiwyd neu a garcharwyd yn arwyr ac yn ferthyron.FfynhonnellNewport Rising ↗Wikipedia (Saesneg)Dechreuodd Siartiaeth yng Nghymru gyda sefydlu Cymdeithas Gweithwyr Caerfyrddin yn hydref 1836; gofynnai Siarter y Bobl (1838) hefyd am gyflog i aelodau seneddol; gwrthododd Tŷ’r Cyffredin y ddeiseb Siartaidd gyntaf ar 12 Gorffennaf 1839, a chafwyd y Siartydd Henry Vincent yn euog ar 2 Awst a’i gadw yng ngharchar Trefynwy; arweiniodd Frost golofn i Gasnewydd o’r gorllewin, Zephaniah Williams un o’r Coed-duon a William Jones un o Bont-y-pŵl; oedodd glaw trwm y cyfarfod a drefnwyd rhwng y colofnau yn y Welsh Oak yn Nhŷ-du; wrth i’r colofnau ddod i lawr y cymoedd fore Sul, ymunodd cynulleidfa capel gyfan â hwy; gan ddod i lawr Stow Hill yn gyflym, cyrhaeddodd y Siartwyr y sgwâr o flaen Gwesty’r Westgate tua 9.30 y bore; parhaodd yr ymladd tua hanner awr; taniodd y Siartwyr cymaint ag 80 ergyd i’r gwesty, a mynd i mewn iddo am gyfnod; claddwyd rhai o’r Siartwyr a laddwyd yn St Woolos, Eglwys Gadeiriol Casnewydd heddiw, lle mae plac i’w cofio, ac mae arfau a adawyd ar ôl yn Amgueddfa Casnewydd; arestiwyd 200 neu fwy o Siartwyr; Frost, Williams a Jones oedd y bobl olaf yng Nghymru a Lloegr i’w dedfrydu i’w crogi, eu diberfeddu a’u chwarteru; ystyrid Siartwyr Casnewydd a alltudiwyd ac a garcharwyd yn arwyr ac yn ferthyron gan y gweithwyr; pan ddychwelodd yn 1856 cafodd Frost groeso buddugoliaethus yng Nghasnewydd, a daliodd i gyhoeddi erthyglau dros ddiwygio hyd ei farw; yn 1939 gosododd Cyngor Bwrdeistref Casnewydd blac ger man geni John Frost; yn yr 1960au enwyd sgwâr canolog newydd yn Sgwâr John Frost; saif cerflun 26 troedfedd o Siartydd ger Pont y Siartwyr yn y Coed-duon; cedwir ystafell y llys yn Neuadd y Sir Trefynwy; mae plac ar lan yr afon yng Nghas-gwent yn nodi lle gadawodd Frost, Williams a Jones ar long; yn 2015 ailenwyd Ysgol Uwchradd Duffryn yn Ysgol John Frost. Pan ddaeth Frost adref yn 1856, rhoddodd Casnewydd groeso buddugoliaethus iddo, a daliodd i ysgrifennu dros ddiwygio weddill ei oes.FfynhonnellNewport Rising ↗Wikipedia (Saesneg)Dechreuodd Siartiaeth yng Nghymru gyda sefydlu Cymdeithas Gweithwyr Caerfyrddin yn hydref 1836; gofynnai Siarter y Bobl (1838) hefyd am gyflog i aelodau seneddol; gwrthododd Tŷ’r Cyffredin y ddeiseb Siartaidd gyntaf ar 12 Gorffennaf 1839, a chafwyd y Siartydd Henry Vincent yn euog ar 2 Awst a’i gadw yng ngharchar Trefynwy; arweiniodd Frost golofn i Gasnewydd o’r gorllewin, Zephaniah Williams un o’r Coed-duon a William Jones un o Bont-y-pŵl; oedodd glaw trwm y cyfarfod a drefnwyd rhwng y colofnau yn y Welsh Oak yn Nhŷ-du; wrth i’r colofnau ddod i lawr y cymoedd fore Sul, ymunodd cynulleidfa capel gyfan â hwy; gan ddod i lawr Stow Hill yn gyflym, cyrhaeddodd y Siartwyr y sgwâr o flaen Gwesty’r Westgate tua 9.30 y bore; parhaodd yr ymladd tua hanner awr; taniodd y Siartwyr cymaint ag 80 ergyd i’r gwesty, a mynd i mewn iddo am gyfnod; claddwyd rhai o’r Siartwyr a laddwyd yn St Woolos, Eglwys Gadeiriol Casnewydd heddiw, lle mae plac i’w cofio, ac mae arfau a adawyd ar ôl yn Amgueddfa Casnewydd; arestiwyd 200 neu fwy o Siartwyr; Frost, Williams a Jones oedd y bobl olaf yng Nghymru a Lloegr i’w dedfrydu i’w crogi, eu diberfeddu a’u chwarteru; ystyrid Siartwyr Casnewydd a alltudiwyd ac a garcharwyd yn arwyr ac yn ferthyron gan y gweithwyr; pan ddychwelodd yn 1856 cafodd Frost groeso buddugoliaethus yng Nghasnewydd, a daliodd i gyhoeddi erthyglau dros ddiwygio hyd ei farw; yn 1939 gosododd Cyngor Bwrdeistref Casnewydd blac ger man geni John Frost; yn yr 1960au enwyd sgwâr canolog newydd yn Sgwâr John Frost; saif cerflun 26 troedfedd o Siartydd ger Pont y Siartwyr yn y Coed-duon; cedwir ystafell y llys yn Neuadd y Sir Trefynwy; mae plac ar lan yr afon yng Nghas-gwent yn nodi lle gadawodd Frost, Williams a Jones ar long; yn 2015 ailenwyd Ysgol Uwchradd Duffryn yn Ysgol John Frost.
Cofio 1839#
Ar gyfer y canmlwyddiant, yn 1939, gosododd Casnewydd blac ger man geni John Frost, ac yn yr 1960au enwyd sgwâr newydd yng nghanol y dref yn Sgwâr John Frost.FfynhonnellNewport Rising ↗Wikipedia (Saesneg)Dechreuodd Siartiaeth yng Nghymru gyda sefydlu Cymdeithas Gweithwyr Caerfyrddin yn hydref 1836; gofynnai Siarter y Bobl (1838) hefyd am gyflog i aelodau seneddol; gwrthododd Tŷ’r Cyffredin y ddeiseb Siartaidd gyntaf ar 12 Gorffennaf 1839, a chafwyd y Siartydd Henry Vincent yn euog ar 2 Awst a’i gadw yng ngharchar Trefynwy; arweiniodd Frost golofn i Gasnewydd o’r gorllewin, Zephaniah Williams un o’r Coed-duon a William Jones un o Bont-y-pŵl; oedodd glaw trwm y cyfarfod a drefnwyd rhwng y colofnau yn y Welsh Oak yn Nhŷ-du; wrth i’r colofnau ddod i lawr y cymoedd fore Sul, ymunodd cynulleidfa capel gyfan â hwy; gan ddod i lawr Stow Hill yn gyflym, cyrhaeddodd y Siartwyr y sgwâr o flaen Gwesty’r Westgate tua 9.30 y bore; parhaodd yr ymladd tua hanner awr; taniodd y Siartwyr cymaint ag 80 ergyd i’r gwesty, a mynd i mewn iddo am gyfnod; claddwyd rhai o’r Siartwyr a laddwyd yn St Woolos, Eglwys Gadeiriol Casnewydd heddiw, lle mae plac i’w cofio, ac mae arfau a adawyd ar ôl yn Amgueddfa Casnewydd; arestiwyd 200 neu fwy o Siartwyr; Frost, Williams a Jones oedd y bobl olaf yng Nghymru a Lloegr i’w dedfrydu i’w crogi, eu diberfeddu a’u chwarteru; ystyrid Siartwyr Casnewydd a alltudiwyd ac a garcharwyd yn arwyr ac yn ferthyron gan y gweithwyr; pan ddychwelodd yn 1856 cafodd Frost groeso buddugoliaethus yng Nghasnewydd, a daliodd i gyhoeddi erthyglau dros ddiwygio hyd ei farw; yn 1939 gosododd Cyngor Bwrdeistref Casnewydd blac ger man geni John Frost; yn yr 1960au enwyd sgwâr canolog newydd yn Sgwâr John Frost; saif cerflun 26 troedfedd o Siartydd ger Pont y Siartwyr yn y Coed-duon; cedwir ystafell y llys yn Neuadd y Sir Trefynwy; mae plac ar lan yr afon yng Nghas-gwent yn nodi lle gadawodd Frost, Williams a Jones ar long; yn 2015 ailenwyd Ysgol Uwchradd Duffryn yn Ysgol John Frost. Yn y Coed-duon saif cerflun o Siartydd, 26 troedfedd o daldra, ger Pont y Siartwyr, a chedwir ystafell y llys yn Neuadd y Sir Trefynwy fel yr oedd. Mae plac ar lan yr afon yng Nghas-gwent yn nodi lle gadawodd Frost, Williams a Jones ar long.FfynhonnellNewport Rising ↗Wikipedia (Saesneg)Dechreuodd Siartiaeth yng Nghymru gyda sefydlu Cymdeithas Gweithwyr Caerfyrddin yn hydref 1836; gofynnai Siarter y Bobl (1838) hefyd am gyflog i aelodau seneddol; gwrthododd Tŷ’r Cyffredin y ddeiseb Siartaidd gyntaf ar 12 Gorffennaf 1839, a chafwyd y Siartydd Henry Vincent yn euog ar 2 Awst a’i gadw yng ngharchar Trefynwy; arweiniodd Frost golofn i Gasnewydd o’r gorllewin, Zephaniah Williams un o’r Coed-duon a William Jones un o Bont-y-pŵl; oedodd glaw trwm y cyfarfod a drefnwyd rhwng y colofnau yn y Welsh Oak yn Nhŷ-du; wrth i’r colofnau ddod i lawr y cymoedd fore Sul, ymunodd cynulleidfa capel gyfan â hwy; gan ddod i lawr Stow Hill yn gyflym, cyrhaeddodd y Siartwyr y sgwâr o flaen Gwesty’r Westgate tua 9.30 y bore; parhaodd yr ymladd tua hanner awr; taniodd y Siartwyr cymaint ag 80 ergyd i’r gwesty, a mynd i mewn iddo am gyfnod; claddwyd rhai o’r Siartwyr a laddwyd yn St Woolos, Eglwys Gadeiriol Casnewydd heddiw, lle mae plac i’w cofio, ac mae arfau a adawyd ar ôl yn Amgueddfa Casnewydd; arestiwyd 200 neu fwy o Siartwyr; Frost, Williams a Jones oedd y bobl olaf yng Nghymru a Lloegr i’w dedfrydu i’w crogi, eu diberfeddu a’u chwarteru; ystyrid Siartwyr Casnewydd a alltudiwyd ac a garcharwyd yn arwyr ac yn ferthyron gan y gweithwyr; pan ddychwelodd yn 1856 cafodd Frost groeso buddugoliaethus yng Nghasnewydd, a daliodd i gyhoeddi erthyglau dros ddiwygio hyd ei farw; yn 1939 gosododd Cyngor Bwrdeistref Casnewydd blac ger man geni John Frost; yn yr 1960au enwyd sgwâr canolog newydd yn Sgwâr John Frost; saif cerflun 26 troedfedd o Siartydd ger Pont y Siartwyr yn y Coed-duon; cedwir ystafell y llys yn Neuadd y Sir Trefynwy; mae plac ar lan yr afon yng Nghas-gwent yn nodi lle gadawodd Frost, Williams a Jones ar long; yn 2015 ailenwyd Ysgol Uwchradd Duffryn yn Ysgol John Frost. Yn 2015 ailenwyd Ysgol Uwchradd Duffryn yn Ysgol John Frost.FfynhonnellNewport Rising ↗Wikipedia (Saesneg)Dechreuodd Siartiaeth yng Nghymru gyda sefydlu Cymdeithas Gweithwyr Caerfyrddin yn hydref 1836; gofynnai Siarter y Bobl (1838) hefyd am gyflog i aelodau seneddol; gwrthododd Tŷ’r Cyffredin y ddeiseb Siartaidd gyntaf ar 12 Gorffennaf 1839, a chafwyd y Siartydd Henry Vincent yn euog ar 2 Awst a’i gadw yng ngharchar Trefynwy; arweiniodd Frost golofn i Gasnewydd o’r gorllewin, Zephaniah Williams un o’r Coed-duon a William Jones un o Bont-y-pŵl; oedodd glaw trwm y cyfarfod a drefnwyd rhwng y colofnau yn y Welsh Oak yn Nhŷ-du; wrth i’r colofnau ddod i lawr y cymoedd fore Sul, ymunodd cynulleidfa capel gyfan â hwy; gan ddod i lawr Stow Hill yn gyflym, cyrhaeddodd y Siartwyr y sgwâr o flaen Gwesty’r Westgate tua 9.30 y bore; parhaodd yr ymladd tua hanner awr; taniodd y Siartwyr cymaint ag 80 ergyd i’r gwesty, a mynd i mewn iddo am gyfnod; claddwyd rhai o’r Siartwyr a laddwyd yn St Woolos, Eglwys Gadeiriol Casnewydd heddiw, lle mae plac i’w cofio, ac mae arfau a adawyd ar ôl yn Amgueddfa Casnewydd; arestiwyd 200 neu fwy o Siartwyr; Frost, Williams a Jones oedd y bobl olaf yng Nghymru a Lloegr i’w dedfrydu i’w crogi, eu diberfeddu a’u chwarteru; ystyrid Siartwyr Casnewydd a alltudiwyd ac a garcharwyd yn arwyr ac yn ferthyron gan y gweithwyr; pan ddychwelodd yn 1856 cafodd Frost groeso buddugoliaethus yng Nghasnewydd, a daliodd i gyhoeddi erthyglau dros ddiwygio hyd ei farw; yn 1939 gosododd Cyngor Bwrdeistref Casnewydd blac ger man geni John Frost; yn yr 1960au enwyd sgwâr canolog newydd yn Sgwâr John Frost; saif cerflun 26 troedfedd o Siartydd ger Pont y Siartwyr yn y Coed-duon; cedwir ystafell y llys yn Neuadd y Sir Trefynwy; mae plac ar lan yr afon yng Nghas-gwent yn nodi lle gadawodd Frost, Williams a Jones ar long; yn 2015 ailenwyd Ysgol Uwchradd Duffryn yn Ysgol John Frost.
Ffynonellau a darllen pellach




