Hanes Cymru / Llinell amser / Cymru’r Ugeinfed Ganrif

5 Gorffennaf 1948

Y Gwasanaeth Iechyd

Mae Aneurin Bevan yn lansio’r Gwasanaeth Iechyd Gwladol, wedi’i ysbrydoli gan Gymdeithas Cymorth Meddygol Tredegar.

Llun: Aneurin Bevan yn Ysbyty Park, Trafford, ar ddiwrnod cyntaf y GIG, 5 Gorffennaf 1948 · University of Liverpool Faculty of Health and Life Sciences, CC BY-SA 2.0 · Wikimedia Commons

Gwrando ar y dudalen hon 2 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft

Ar 5 Gorffennaf 1948 rhoddwyd allweddi Ysbyty Park yn Trafford i Aneurin Bevan o Dredegar, y Gweinidog Iechyd, a dechreuodd y Gwasanaeth Iechyd Gwladol.

Dechreuodd5 Gorffennaf 1948
GweinidogAneurin Bevan, aelod seneddol Glynebwy
Ganed32 Charles Street, Tredegar, 15 Tachwedd 1897
YsbrydoliaethCymdeithas Cymorth Meddygol Tredegar

O Dy-Trist i’r cabinet#

Ganed Bevan yn 32 Charles Street, Tredegar, ar 15 Tachwedd 1897. Gadawodd yr ysgol yn bedair ar ddeg i weithio yng Nglofa Ty-Trist, ac yn 1929 aeth i’r Senedd dros Lynebwy.

Ffordd Tredegar#

Yn 1945, yn 47 oed, daeth yn Weinidog Iechyd, y dyn ieuengaf yn y cabinet. Tynnodd y gwasanaeth iechyd a adeiladodd ar yr hyn a adwaenai gartref, Cymdeithas Cymorth Meddygol Tredegar.

Hen Feddygfa Ganolog Tredegar, a godwyd yn 1911 gan Gronfa Cymorth Meddygol a Chlefyd y dref
Hen Feddygfa Ganolog Tredegar, a godwyd yn 1911 gan Gronfa Cymorth Meddygol a Chlefyd y dref · Llun: John Grayson, CC BY-SA 2.0, Wikimedia Commons

Ei gofio#

Bu farw ar 6 Gorffennaf 1960. Saif ei gerflun yng Nghaerdydd, a ddadorchuddiwyd yn 1987, ac mae meini coffa’n nodi dechrau llwybr Cwm Sirhywi ger ei dref enedigol.

Cerflun Aneurin Bevan ar Heol y Frenhines, Caerdydd
Cerflun Aneurin Bevan ar Heol y Frenhines, Caerdydd · Llun: Philip Halling, CC BY-SA 2.0, Wikimedia Commons

Y bobl

1897–1960

Aneurin Bevan

Nye (wedi’i gofnodi)

Mab i löwr o Dredegar a sefydlodd y Gwasanaeth Iechyd Gwladol yn 1948 fel Gweinidog Iechyd.

Aneurin Bevan

Cyn ac wedyn

  1. Yr ysgol wladol Gymraeg gyntaf

    Mae Ysgol Gymraeg Dewi Sant yn agor yn Llanelli. Erbyn heddiw mae cannoedd o filoedd o blant wedi cael eu dysgu drwy’r Gymraeg.

    Yr ysgol wladol Gymraeg gyntaf
  2. Eisteddfod Ryngwladol Llangollen

    Ar ôl y rhyfel, gwahoddir corau a dawnswyr o bob cwr o’r byd i Langollen i ganu mewn heddwch.

    Eisteddfod Ryngwladol Llangollen
  3. Cwmbrân

    Enwir Cwmbrân yn dref newydd gyntaf Cymru.

    Cwmbrân
  4. Gwaith Dur Abaty

    Mae gwaith dur yr Abaty yn agor ym Mhort Talbot, am gyfnod y gwaith dur mwyaf yn Ewrop.

    Gwaith Dur Abaty

Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf