Hanes Cymru / Cymru’r Ugeinfed Ganrif

Cymru’r Ugeinfed Ganrif

Bethlehem, Sir Gaerfyrddin

Pentref bach yn Nyffryn Tywi, a gafodd ei enw gan ei gapel. Bob mis Rhagfyr postir miloedd o gardiau Nadolig yma am ei stamp llaw angel a thelyn.

Llun: Tai yng nghwm Tryweryn yng Nghapel Celyn, a dynnwyd gan Geoff Charles yn 1957 cyn boddi’r pentref · Geoff Charles, CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Gwrando ar y dudalen hon 3 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft
Every Christmas 51.917° N, 3.939° W Agor mewn map ↗ Ar ein map →
Hen swyddfa bost Bethlehem, ger Llangadog
Hen swyddfa bost Bethlehem, ger Llangadog · Llun: Wikimedia Commons · Nigel Davies, CC BY-SA 2.0

Ystyr yr enw

Bethlehem: wedi’i enwi ar ôl ei gapel, o’r Beibl; yn Hebraeg, ‘tŷ bara’

Datgodio unrhyw enw lle arall →

Pentref ffermio bach yn Nyffryn Tywi yn Sir Gaerfyrddin, rhwng Llandeilo a Llangadog, yw Bethlehem. Bob mis Rhagfyr daw pobl o bob rhan o Brydain a thramor i bostio’u cardiau Nadolig yma, er mwyn iddynt gario stamp llaw Nadolig arbennig y pentref, ag angel a thelyn a chyfarchiad yn Gymraeg ac yn Saesneg.

BleDyffryn Tywi, Sir Gaerfyrddin, rhwng Llandeilo a Llangadog
Hen enwDyffryn Ceidrych
Cafodd ei enw ganEi gapel, Bethlehem, ym mlynyddoedd y diwygiad Methodistaidd
Uwch ei benCarn Goch, bryngaer o Oes yr Haearn
Yn enwog amStamp llaw Nadolig Bethlehem

Pentref a gafodd ei enw gan ei gapel

Dyffryn Ceidrych oedd enw’r pentref ar un adeg, ar ôl y nant sy’n llifo drwyddo. Rhoddwyd yr enw Bethlehem ar ei gapel, enw man geni Crist fel yr ysgrifennodd William Morgan ef yn ei Feibl Cymraeg yn 1588, ac ym mlynyddoedd y diwygiad Methodistaidd daeth pobl y cwm i alw’r pentref ar ôl ei gapel. Ar draws Cymru mae pentrefi a gafodd eu henwau gan eu capeli yn yr un modd: Bethesda, Nebo, Carmel, Saron a Hebron.

Cardiau Nadolig o Fethlehem

Daliodd y syniad o bostio cardiau Nadolig o Fethlehem sylw’r genedl yn y 1960au. Ers hynny, bob mis Rhagfyr, mae pobl wedi teithio i’r pentref i gael stampio’u cardiau â llaw. Mae’r stamp llaw yn dangos angel a thelyn, gyda’r cyfarchiad yn Gymraeg ac yn Saesneg, ac mae’r Post Brenhinol yn dweud bod miloedd o’i gwsmeriaid yn ei ddefnyddio. Mae’r pentref yn cynnal marchnad Nadolig draddodiadol hefyd.

Carn Goch

Uwchben y pentref cyfyd Carn Goch, bryngaer o Oes yr Haearn y mae ei rhagfuriau mawr wedi syrthio’n gloddiau o gerrig llwyd sydd i’w gweld am filltiroedd ar hyd y dyffryn. Ymhell cyn bod capel na swyddfa bost, dyma un o gadarnleoedd pobl y Tywi.

Ffynonellau a darllen pellach

Wicipedia ↗

Ysgrifennwyd gan Ifan Cyhoeddwyd gyntaf Diweddarwyd ddiwethaf