Hanes Cymru / Cymru’r Ugeinfed Ganrif

Cymru’r Ugeinfed Ganrif

Talacharn

Treuliodd Dylan Thomas ei flynyddoedd olaf yn y Boathouse ar aber afon Taf, gan ysgrifennu yn y cwt uwch ei ben. Helpodd Talacharn i lunio Under Milk Wood.

Llun: Adfeilion Castell Talacharn ger aber afon Taf · DeFacto, CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Gwrando ar y dudalen hon 3 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft
1949 51.770° N, 4.456° W Agor mewn map ↗ Ar ein map →
Adfeilion Castell Talacharn ger aber afon Taf
Adfeilion Castell Talacharn ger aber afon Taf · Llun: DeFacto, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons · Mwy yn yr oriel

Saif Talacharn ar aber Taf yn Sir Gaerfyrddin. Yma treuliodd Dylan Thomas, bardd Abertawe, ei flynyddoedd olaf yn y Boathouse ar y clogwyn, ac yma y gorwedd ym mynwent Sant Martin dan groes wen.

Y BoathouseCartref Dylan Thomas, 1949–53
Y GorfforaethErs 1291
Y castellCodwyd gyntaf 1116, fel Abercorran

Talachar

Galwodd Gerallt Gymro’r castell yn Talachar. Mae Brut y Tywysogion yn cofnodi codi castell yma yn 1116, a elwid gyntaf yn Abercorran, ac yn 1575 fe’i rhoddwyd i Syr John Perrot.

Y Gorfforaeth

Mae Corfforaeth Talacharn, a sefydlwyd yn 1291, yn gorfforaeth ganoloesol nad yw wedi goroesi yn unman arall yng Nghymru. Bob blwyddyn tyngir ei phortreeve ar y dydd Llun cyntaf wedi Gŵyl Fihangel yn y Llys Mawr, ac mae ei system caeau agored yn un o ddim ond dwy ym Mhrydain sy’n dal i gael eu gweithio heddiw.

Dylan yn dod i Dalacharn

Daeth Dylan Thomas i Dalacharn gyntaf gyda’r bardd Glyn Jones yn 1934, a helpodd y llenor Richard Hughes o Castle House i ddod ag ef yma. Ymgartrefodd yn y dref gyda’i wraig Caitlin ym mis Mai 1938, a daeth y pentref yn fan sydd â’r cysylltiad agosaf â’i enw.

Y Boathouse

O 1949 magodd Dylan a Caitlin eu tri phlentyn, Aeronwy, Llewellyn a Colm, yn y Boathouse ar y clogwyn. Yn ei sied ysgrifennu ar hyd llwybr y clogwyn ysgrifennodd lawer o’i brif weithiau, ac mae ei gerdd ‘Over Sir John’s Hill’ yn canu am ei golygfa dros yr aber.

Ymweld

Mae’r Boathouse yn amgueddfa, ar agor y rhan fwyaf o’r flwyddyn, wedi’i hadfer i’w golwg yn y 1950au gyda llais Dylan yn chwarae a desg ei dad y tu mewn. Gelwir y llwybr ato yn Dylan’s Walk, ac mae ei fedd ym mynwent Sant Martin.

Beth ddigwyddodd yma

  1. Under Milk Wood

    Mae’r BBC yn darlledu drama i leisiau Dylan Thomas, Under Milk Wood, gyda Richard Burton yn Llais Cyntaf.

    Under Milk Wood

Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf