Syr John Edward Lloyd
Hanesydd y tywysogion (wedi’i gofnodi)Yr hanesydd a ysgrifennodd yr hanes llawn cyntaf o Gymru o’r cyfnod cynharaf hyd 1282, ac a olygodd y Bywgraffiadur Cymreig.
Syr John Edward Lloyd
Hanes Cymru / Cymru’r Ugeinfed Ganrif
1914–1999
Yr actor o Gasnewydd a oroesodd bum mlynedd yn garcharor rhyfel, gan gynnwys Colditz, ac a chwaraeodd Q, meistr y teclynnau, mewn dwy ar bymtheg o ffilmiau James Bond.
Llun: Tai yng nghwm Tryweryn yng Nghapel Celyn, a dynnwyd gan Geoff Charles yn 1957 cyn boddi’r pentref · Geoff Charles, CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Desmond Llewelyn o Gasnewydd oedd Q, meistr y teclynnau yn ffilmiau James Bond, mewn dwy ffilm ar bymtheg dros dri deg chwech o flynyddoedd, mwy nag unrhyw actor arall yn y gyfres. Cyn hynny roedd wedi ymladd yn Ffrainc gyda’r Ffiwsilwyr Cymreig a chloddio twnnel dianc yn garcharor rhyfel, a hyd y diwedd gwisgai dei rygbi Casnewydd ar y sgrin, yn Gasnewyddwr a Chymro balch.FfynonellauDesmond Llewelyn ↗Wikipedia (Saesneg)Desmond Wilkinson Llewelyn (12 Medi 1914 – 19 Rhagfyr 1999), actor o Gymro, mwyaf adnabyddus fel Q, swyddog cyflenwi MI6, mewn 17 o ffilmiau Bond rhwng 1963 a 1999; ganed yn Nhŷ Blaen-y-Pant, Betws, Casnewydd; prynodd ei dad y Bentley cynhyrchu cyntaf gan W. O. Bentley yn 1921; ar y dechrau roedd am fod yn weinidog; chwaraeodd rygbi i Glwb Rygbi Casnewydd; RADA 1934; ffilm gyntaf Ask a Policeman (1939); comisiynwyd yn y Ffiwsilwyr Cymreig 1939; cipiwyd yn 1940 ger Lille; carcharor yn Laufen ac yna Colditz wedi ceisio twnelu allan o Laufen; rhyddhawyd 1945; actiodd ar lwyfan gyda Laurence Olivier a Vivien Leigh ac yn Hamlet Olivier (1948); Knights of the Round Table, The Curse of the Werewolf; chwaraeodd Q gyferbyn â phob un o’r pum actor Bond cyntaf, mewn mwy o ffilmiau Bond nag unrhyw actor arall; ei olaf oedd The World Is Not Enough (1999), lle mae Q yn dweud wrth Bond am ‘always have an escape plan’; dywedodd y byddai’n dal i chwarae Q ‘cyhyd ag y mae’r cynhyrchwyr am fy nghael a’r Hollalluog ddim’; un o actorion cymeriad mwyaf adnabyddus sinema Prydain; Cleopatra (1963), Chitty Chitty Bang Bang (1968); y Cyrnol yn Follyfoot (1971–73); cyfres BBC Cymru The Life and Times of David Lloyd George gyda Philip Madoc; This Is Your Life, 1995; priododd Pamela Mary Pantlin 1938; Q: The Biography of Desmond Llewelyn gan Sandy Hernu (1999); angladd yn St Mary the Virgin, Battle, 6 Ionawr 2000; gwasanaeth coffa gyda Roger Moore ymhlith y siaradwyr; yn 2026 enwyd dwy ffordd yn Swindon ar ei ôl.Llewelyn, Desmond Wilkinson (1914 – 1999), actor ↗Robert Hyde, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 12 Medi 1914 yn Nhŷ Blaen-y-Pant, Betws, Casnewydd, plentyn hynaf Ivor Llewelyn, peiriannydd mwyngloddio, a Mia Wilkinson; roedd ei daid Llewelyn Llewelyn yn Rheolwr Cyffredinol Cwmni Glo Ager Powell Duffryn ac yn Uchel Siryf Sir Fynwy; Coleg Radley o 12 i 18, lle symudodd o waith cefn llwyfan i actio, ar anogaeth Dennis Price; chwaraewr rygbi da iawn a garodd y gêm drwy ei oes; RADA o 1934, diploma 1937; teledu cynnar a’r Forsyth Players, lle cyfarfu â Pamela Mary Pantlin, priodi Mai 1938, dau fab, Ivor a Justin; ffilm gyntaf Ask a Policeman (1939); tal, yn aml yn chwarae cymeriadau addfwyn a gwybodus, ac yn ddyn gostyngedig ac addfwyn ei hun; comisiynwyd yn y Ffiwsilwyr Cymreig yn 1939; yn 1940 ymladdodd ei uned yn erbyn adran Panzer gyfan am ddyddiau ger Lille a’i chipio; gweddill y rhyfel yn Laufen a Colditz, ei anfon i Colditz am geisio twnelu allan o Laufen; rhyddhawyd 1945; Theseus yn A Midsummer Night’s Dream ar deledu, 1946; Mr Hyde ar deledu; ’77 Jones, comander tanc, yn They Were Not Divided Terence Young (1950); The Lavender Hill Mob, Valley of Song, A Night to Remember, Cleopatra; bu’n byw yn Battle a Bexhill, Dwyrain Sussex; yn 1963 gofynnodd Young iddo ddarllen am ran yr Uwchgapten Boothroyd, Q, yn From Russia With Love; chwaraeodd Q ym mron pob ffilm Bond hyd 1999, mwy o’r gyfres nag unrhyw actor arall, gyferbyn â Sean Connery, Roger Moore, ei gyd-Gymro Timothy Dalton a Pierce Brosnan; hefyd Chitty Chitty Bang Bang, Dixon of Dock Green, Follyfoot a Merlin; chwe ffilm gyda’i gyfaill Christopher Lee; This Is Your Life, 20 Tachwedd 1995; bu farw 19 Rhagfyr 1999 wedi damwain ffordd yn Nwyrain Sussex, ar ei ffordd adref o arwyddo llyfrau; gwasanaeth coffa yn St Paul’s, Knightsbridge, gyda theyrngedau gan Roger Moore a Christopher Lee; ffefryn mawr gan y dilynwyr; mynnai fod Q wedi ymddeol i Went, a gwisgai deis Clwb Rygbi Casnewydd a Chlwb Criced Malpas ar y sgrin, yn Gasnewyddwr a Chymro balch.
| Ganed | 12 Medi 1914, Tŷ Blaen-y-Pant, Betws, Casnewydd |
|---|---|
| Hyfforddiant | Yr Academi Frenhinol Celfyddyd Drama, 1934 hyd 1937 |
| Rhyfel | Y Ffiwsilwyr Cymreig; carcharor yn Laufen a Colditz |
| Rhan enwog | Q, mewn dwy ffilm James Bond ar bymtheg, 1963 hyd 1999 |
| Ffilm Bond gyntaf | From Russia With Love, 1963 |
| Ffilm Bond olaf | The World Is Not Enough, 1999 |
| Bu farw | 19 Rhagfyr 1999, Dwyrain Sussex |
Ganed Desmond Wilkinson Llewelyn yn Nhŷ Blaen-y-Pant ym Metws, Casnewydd, ar 12 Medi 1914, plentyn hynaf Ivor Llewelyn, peiriannydd mwyngloddio, a Mia Wilkinson. Roedd ei daid, Llewelyn Llewelyn, yn rheolwr cyffredinol Cwmni Glo Ager Powell Duffryn ac yn Uchel Siryf Sir Fynwy.FfynonellauLlewelyn, Desmond Wilkinson (1914 – 1999), actor ↗Robert Hyde, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 12 Medi 1914 yn Nhŷ Blaen-y-Pant, Betws, Casnewydd, plentyn hynaf Ivor Llewelyn, peiriannydd mwyngloddio, a Mia Wilkinson; roedd ei daid Llewelyn Llewelyn yn Rheolwr Cyffredinol Cwmni Glo Ager Powell Duffryn ac yn Uchel Siryf Sir Fynwy; Coleg Radley o 12 i 18, lle symudodd o waith cefn llwyfan i actio, ar anogaeth Dennis Price; chwaraewr rygbi da iawn a garodd y gêm drwy ei oes; RADA o 1934, diploma 1937; teledu cynnar a’r Forsyth Players, lle cyfarfu â Pamela Mary Pantlin, priodi Mai 1938, dau fab, Ivor a Justin; ffilm gyntaf Ask a Policeman (1939); tal, yn aml yn chwarae cymeriadau addfwyn a gwybodus, ac yn ddyn gostyngedig ac addfwyn ei hun; comisiynwyd yn y Ffiwsilwyr Cymreig yn 1939; yn 1940 ymladdodd ei uned yn erbyn adran Panzer gyfan am ddyddiau ger Lille a’i chipio; gweddill y rhyfel yn Laufen a Colditz, ei anfon i Colditz am geisio twnelu allan o Laufen; rhyddhawyd 1945; Theseus yn A Midsummer Night’s Dream ar deledu, 1946; Mr Hyde ar deledu; ’77 Jones, comander tanc, yn They Were Not Divided Terence Young (1950); The Lavender Hill Mob, Valley of Song, A Night to Remember, Cleopatra; bu’n byw yn Battle a Bexhill, Dwyrain Sussex; yn 1963 gofynnodd Young iddo ddarllen am ran yr Uwchgapten Boothroyd, Q, yn From Russia With Love; chwaraeodd Q ym mron pob ffilm Bond hyd 1999, mwy o’r gyfres nag unrhyw actor arall, gyferbyn â Sean Connery, Roger Moore, ei gyd-Gymro Timothy Dalton a Pierce Brosnan; hefyd Chitty Chitty Bang Bang, Dixon of Dock Green, Follyfoot a Merlin; chwe ffilm gyda’i gyfaill Christopher Lee; This Is Your Life, 20 Tachwedd 1995; bu farw 19 Rhagfyr 1999 wedi damwain ffordd yn Nwyrain Sussex, ar ei ffordd adref o arwyddo llyfrau; gwasanaeth coffa yn St Paul’s, Knightsbridge, gyda theyrngedau gan Roger Moore a Christopher Lee; ffefryn mawr gan y dilynwyr; mynnai fod Q wedi ymddeol i Went, a gwisgai deis Clwb Rygbi Casnewydd a Chlwb Criced Malpas ar y sgrin, yn Gasnewyddwr a Chymro balch.Desmond Llewelyn ↗Wikipedia (Saesneg)Desmond Wilkinson Llewelyn (12 Medi 1914 – 19 Rhagfyr 1999), actor o Gymro, mwyaf adnabyddus fel Q, swyddog cyflenwi MI6, mewn 17 o ffilmiau Bond rhwng 1963 a 1999; ganed yn Nhŷ Blaen-y-Pant, Betws, Casnewydd; prynodd ei dad y Bentley cynhyrchu cyntaf gan W. O. Bentley yn 1921; ar y dechrau roedd am fod yn weinidog; chwaraeodd rygbi i Glwb Rygbi Casnewydd; RADA 1934; ffilm gyntaf Ask a Policeman (1939); comisiynwyd yn y Ffiwsilwyr Cymreig 1939; cipiwyd yn 1940 ger Lille; carcharor yn Laufen ac yna Colditz wedi ceisio twnelu allan o Laufen; rhyddhawyd 1945; actiodd ar lwyfan gyda Laurence Olivier a Vivien Leigh ac yn Hamlet Olivier (1948); Knights of the Round Table, The Curse of the Werewolf; chwaraeodd Q gyferbyn â phob un o’r pum actor Bond cyntaf, mewn mwy o ffilmiau Bond nag unrhyw actor arall; ei olaf oedd The World Is Not Enough (1999), lle mae Q yn dweud wrth Bond am ‘always have an escape plan’; dywedodd y byddai’n dal i chwarae Q ‘cyhyd ag y mae’r cynhyrchwyr am fy nghael a’r Hollalluog ddim’; un o actorion cymeriad mwyaf adnabyddus sinema Prydain; Cleopatra (1963), Chitty Chitty Bang Bang (1968); y Cyrnol yn Follyfoot (1971–73); cyfres BBC Cymru The Life and Times of David Lloyd George gyda Philip Madoc; This Is Your Life, 1995; priododd Pamela Mary Pantlin 1938; Q: The Biography of Desmond Llewelyn gan Sandy Hernu (1999); angladd yn St Mary the Virgin, Battle, 6 Ionawr 2000; gwasanaeth coffa gyda Roger Moore ymhlith y siaradwyr; yn 2026 enwyd dwy ffordd yn Swindon ar ei ôl.Desmond Llewelyn ↗Wicipedia CymraegErthygl Gymraeg: Desmond Wilkinson Llewelyn (12 Medi 1914 – 19 Rhagfyr 1999), actor o’r Betws ger Casnewydd; mwyaf enwog fel Q ym mhob ffilm James Bond rhwng 1963 a 1999 heblaw Live and Let Die, dau ar bymtheg i gyd; mab Mia Wilkinson ac Ivor Llewelyn, peiriannydd yn y lofa leol; bu farw yn Nwyrain Sussex yn 85 oed.
Ar y dechrau roedd am fod yn weinidog. Yng Ngholeg Radley gweithiai y tu ôl i’r llwyfan yn nramâu’r ysgol nes i’w gyd-ddisgybl Dennis Price ei annog i actio. Roedd yn chwaraewr rygbi da iawn, chwaraeodd i Gasnewydd, a charodd y gêm drwy ei oes.FfynonellauDesmond Llewelyn ↗Wikipedia (Saesneg)Desmond Wilkinson Llewelyn (12 Medi 1914 – 19 Rhagfyr 1999), actor o Gymro, mwyaf adnabyddus fel Q, swyddog cyflenwi MI6, mewn 17 o ffilmiau Bond rhwng 1963 a 1999; ganed yn Nhŷ Blaen-y-Pant, Betws, Casnewydd; prynodd ei dad y Bentley cynhyrchu cyntaf gan W. O. Bentley yn 1921; ar y dechrau roedd am fod yn weinidog; chwaraeodd rygbi i Glwb Rygbi Casnewydd; RADA 1934; ffilm gyntaf Ask a Policeman (1939); comisiynwyd yn y Ffiwsilwyr Cymreig 1939; cipiwyd yn 1940 ger Lille; carcharor yn Laufen ac yna Colditz wedi ceisio twnelu allan o Laufen; rhyddhawyd 1945; actiodd ar lwyfan gyda Laurence Olivier a Vivien Leigh ac yn Hamlet Olivier (1948); Knights of the Round Table, The Curse of the Werewolf; chwaraeodd Q gyferbyn â phob un o’r pum actor Bond cyntaf, mewn mwy o ffilmiau Bond nag unrhyw actor arall; ei olaf oedd The World Is Not Enough (1999), lle mae Q yn dweud wrth Bond am ‘always have an escape plan’; dywedodd y byddai’n dal i chwarae Q ‘cyhyd ag y mae’r cynhyrchwyr am fy nghael a’r Hollalluog ddim’; un o actorion cymeriad mwyaf adnabyddus sinema Prydain; Cleopatra (1963), Chitty Chitty Bang Bang (1968); y Cyrnol yn Follyfoot (1971–73); cyfres BBC Cymru The Life and Times of David Lloyd George gyda Philip Madoc; This Is Your Life, 1995; priododd Pamela Mary Pantlin 1938; Q: The Biography of Desmond Llewelyn gan Sandy Hernu (1999); angladd yn St Mary the Virgin, Battle, 6 Ionawr 2000; gwasanaeth coffa gyda Roger Moore ymhlith y siaradwyr; yn 2026 enwyd dwy ffordd yn Swindon ar ei ôl.Llewelyn, Desmond Wilkinson (1914 – 1999), actor ↗Robert Hyde, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 12 Medi 1914 yn Nhŷ Blaen-y-Pant, Betws, Casnewydd, plentyn hynaf Ivor Llewelyn, peiriannydd mwyngloddio, a Mia Wilkinson; roedd ei daid Llewelyn Llewelyn yn Rheolwr Cyffredinol Cwmni Glo Ager Powell Duffryn ac yn Uchel Siryf Sir Fynwy; Coleg Radley o 12 i 18, lle symudodd o waith cefn llwyfan i actio, ar anogaeth Dennis Price; chwaraewr rygbi da iawn a garodd y gêm drwy ei oes; RADA o 1934, diploma 1937; teledu cynnar a’r Forsyth Players, lle cyfarfu â Pamela Mary Pantlin, priodi Mai 1938, dau fab, Ivor a Justin; ffilm gyntaf Ask a Policeman (1939); tal, yn aml yn chwarae cymeriadau addfwyn a gwybodus, ac yn ddyn gostyngedig ac addfwyn ei hun; comisiynwyd yn y Ffiwsilwyr Cymreig yn 1939; yn 1940 ymladdodd ei uned yn erbyn adran Panzer gyfan am ddyddiau ger Lille a’i chipio; gweddill y rhyfel yn Laufen a Colditz, ei anfon i Colditz am geisio twnelu allan o Laufen; rhyddhawyd 1945; Theseus yn A Midsummer Night’s Dream ar deledu, 1946; Mr Hyde ar deledu; ’77 Jones, comander tanc, yn They Were Not Divided Terence Young (1950); The Lavender Hill Mob, Valley of Song, A Night to Remember, Cleopatra; bu’n byw yn Battle a Bexhill, Dwyrain Sussex; yn 1963 gofynnodd Young iddo ddarllen am ran yr Uwchgapten Boothroyd, Q, yn From Russia With Love; chwaraeodd Q ym mron pob ffilm Bond hyd 1999, mwy o’r gyfres nag unrhyw actor arall, gyferbyn â Sean Connery, Roger Moore, ei gyd-Gymro Timothy Dalton a Pierce Brosnan; hefyd Chitty Chitty Bang Bang, Dixon of Dock Green, Follyfoot a Merlin; chwe ffilm gyda’i gyfaill Christopher Lee; This Is Your Life, 20 Tachwedd 1995; bu farw 19 Rhagfyr 1999 wedi damwain ffordd yn Nwyrain Sussex, ar ei ffordd adref o arwyddo llyfrau; gwasanaeth coffa yn St Paul’s, Knightsbridge, gyda theyrngedau gan Roger Moore a Christopher Lee; ffefryn mawr gan y dilynwyr; mynnai fod Q wedi ymddeol i Went, a gwisgai deis Clwb Rygbi Casnewydd a Chlwb Criced Malpas ar y sgrin, yn Gasnewyddwr a Chymro balch.
Yn 1934 aeth i’r Academi Frenhinol Celfyddyd Drama, ac o 1937 gweithiodd ym myd cynnar y teledu a gyda’r Forsyth Players, lle cyfarfu â Pamela Pantlin. Priodasant ym mis Mai 1938 a chawsant ddau fab, Ivor a Justin. Daeth ei ffilm gyntaf, comedi Will Hay Ask a Policeman, yn 1939.FfynonellauLlewelyn, Desmond Wilkinson (1914 – 1999), actor ↗Robert Hyde, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 12 Medi 1914 yn Nhŷ Blaen-y-Pant, Betws, Casnewydd, plentyn hynaf Ivor Llewelyn, peiriannydd mwyngloddio, a Mia Wilkinson; roedd ei daid Llewelyn Llewelyn yn Rheolwr Cyffredinol Cwmni Glo Ager Powell Duffryn ac yn Uchel Siryf Sir Fynwy; Coleg Radley o 12 i 18, lle symudodd o waith cefn llwyfan i actio, ar anogaeth Dennis Price; chwaraewr rygbi da iawn a garodd y gêm drwy ei oes; RADA o 1934, diploma 1937; teledu cynnar a’r Forsyth Players, lle cyfarfu â Pamela Mary Pantlin, priodi Mai 1938, dau fab, Ivor a Justin; ffilm gyntaf Ask a Policeman (1939); tal, yn aml yn chwarae cymeriadau addfwyn a gwybodus, ac yn ddyn gostyngedig ac addfwyn ei hun; comisiynwyd yn y Ffiwsilwyr Cymreig yn 1939; yn 1940 ymladdodd ei uned yn erbyn adran Panzer gyfan am ddyddiau ger Lille a’i chipio; gweddill y rhyfel yn Laufen a Colditz, ei anfon i Colditz am geisio twnelu allan o Laufen; rhyddhawyd 1945; Theseus yn A Midsummer Night’s Dream ar deledu, 1946; Mr Hyde ar deledu; ’77 Jones, comander tanc, yn They Were Not Divided Terence Young (1950); The Lavender Hill Mob, Valley of Song, A Night to Remember, Cleopatra; bu’n byw yn Battle a Bexhill, Dwyrain Sussex; yn 1963 gofynnodd Young iddo ddarllen am ran yr Uwchgapten Boothroyd, Q, yn From Russia With Love; chwaraeodd Q ym mron pob ffilm Bond hyd 1999, mwy o’r gyfres nag unrhyw actor arall, gyferbyn â Sean Connery, Roger Moore, ei gyd-Gymro Timothy Dalton a Pierce Brosnan; hefyd Chitty Chitty Bang Bang, Dixon of Dock Green, Follyfoot a Merlin; chwe ffilm gyda’i gyfaill Christopher Lee; This Is Your Life, 20 Tachwedd 1995; bu farw 19 Rhagfyr 1999 wedi damwain ffordd yn Nwyrain Sussex, ar ei ffordd adref o arwyddo llyfrau; gwasanaeth coffa yn St Paul’s, Knightsbridge, gyda theyrngedau gan Roger Moore a Christopher Lee; ffefryn mawr gan y dilynwyr; mynnai fod Q wedi ymddeol i Went, a gwisgai deis Clwb Rygbi Casnewydd a Chlwb Criced Malpas ar y sgrin, yn Gasnewyddwr a Chymro balch.Desmond Llewelyn ↗Wikipedia (Saesneg)Desmond Wilkinson Llewelyn (12 Medi 1914 – 19 Rhagfyr 1999), actor o Gymro, mwyaf adnabyddus fel Q, swyddog cyflenwi MI6, mewn 17 o ffilmiau Bond rhwng 1963 a 1999; ganed yn Nhŷ Blaen-y-Pant, Betws, Casnewydd; prynodd ei dad y Bentley cynhyrchu cyntaf gan W. O. Bentley yn 1921; ar y dechrau roedd am fod yn weinidog; chwaraeodd rygbi i Glwb Rygbi Casnewydd; RADA 1934; ffilm gyntaf Ask a Policeman (1939); comisiynwyd yn y Ffiwsilwyr Cymreig 1939; cipiwyd yn 1940 ger Lille; carcharor yn Laufen ac yna Colditz wedi ceisio twnelu allan o Laufen; rhyddhawyd 1945; actiodd ar lwyfan gyda Laurence Olivier a Vivien Leigh ac yn Hamlet Olivier (1948); Knights of the Round Table, The Curse of the Werewolf; chwaraeodd Q gyferbyn â phob un o’r pum actor Bond cyntaf, mewn mwy o ffilmiau Bond nag unrhyw actor arall; ei olaf oedd The World Is Not Enough (1999), lle mae Q yn dweud wrth Bond am ‘always have an escape plan’; dywedodd y byddai’n dal i chwarae Q ‘cyhyd ag y mae’r cynhyrchwyr am fy nghael a’r Hollalluog ddim’; un o actorion cymeriad mwyaf adnabyddus sinema Prydain; Cleopatra (1963), Chitty Chitty Bang Bang (1968); y Cyrnol yn Follyfoot (1971–73); cyfres BBC Cymru The Life and Times of David Lloyd George gyda Philip Madoc; This Is Your Life, 1995; priododd Pamela Mary Pantlin 1938; Q: The Biography of Desmond Llewelyn gan Sandy Hernu (1999); angladd yn St Mary the Virgin, Battle, 6 Ionawr 2000; gwasanaeth coffa gyda Roger Moore ymhlith y siaradwyr; yn 2026 enwyd dwy ffordd yn Swindon ar ei ôl.
Pan ddaeth y rhyfel yn 1939 comisiynwyd ef yn y Ffiwsilwyr Cymreig. Yn 1940 ymladdodd ei uned yn erbyn adran Panzer gyfan am ddyddiau ger Lille cyn ei gorlethu ar y ffordd i Dunkirk, a chymerwyd ef yn garcharor.FfynonellauLlewelyn, Desmond Wilkinson (1914 – 1999), actor ↗Robert Hyde, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 12 Medi 1914 yn Nhŷ Blaen-y-Pant, Betws, Casnewydd, plentyn hynaf Ivor Llewelyn, peiriannydd mwyngloddio, a Mia Wilkinson; roedd ei daid Llewelyn Llewelyn yn Rheolwr Cyffredinol Cwmni Glo Ager Powell Duffryn ac yn Uchel Siryf Sir Fynwy; Coleg Radley o 12 i 18, lle symudodd o waith cefn llwyfan i actio, ar anogaeth Dennis Price; chwaraewr rygbi da iawn a garodd y gêm drwy ei oes; RADA o 1934, diploma 1937; teledu cynnar a’r Forsyth Players, lle cyfarfu â Pamela Mary Pantlin, priodi Mai 1938, dau fab, Ivor a Justin; ffilm gyntaf Ask a Policeman (1939); tal, yn aml yn chwarae cymeriadau addfwyn a gwybodus, ac yn ddyn gostyngedig ac addfwyn ei hun; comisiynwyd yn y Ffiwsilwyr Cymreig yn 1939; yn 1940 ymladdodd ei uned yn erbyn adran Panzer gyfan am ddyddiau ger Lille a’i chipio; gweddill y rhyfel yn Laufen a Colditz, ei anfon i Colditz am geisio twnelu allan o Laufen; rhyddhawyd 1945; Theseus yn A Midsummer Night’s Dream ar deledu, 1946; Mr Hyde ar deledu; ’77 Jones, comander tanc, yn They Were Not Divided Terence Young (1950); The Lavender Hill Mob, Valley of Song, A Night to Remember, Cleopatra; bu’n byw yn Battle a Bexhill, Dwyrain Sussex; yn 1963 gofynnodd Young iddo ddarllen am ran yr Uwchgapten Boothroyd, Q, yn From Russia With Love; chwaraeodd Q ym mron pob ffilm Bond hyd 1999, mwy o’r gyfres nag unrhyw actor arall, gyferbyn â Sean Connery, Roger Moore, ei gyd-Gymro Timothy Dalton a Pierce Brosnan; hefyd Chitty Chitty Bang Bang, Dixon of Dock Green, Follyfoot a Merlin; chwe ffilm gyda’i gyfaill Christopher Lee; This Is Your Life, 20 Tachwedd 1995; bu farw 19 Rhagfyr 1999 wedi damwain ffordd yn Nwyrain Sussex, ar ei ffordd adref o arwyddo llyfrau; gwasanaeth coffa yn St Paul’s, Knightsbridge, gyda theyrngedau gan Roger Moore a Christopher Lee; ffefryn mawr gan y dilynwyr; mynnai fod Q wedi ymddeol i Went, a gwisgai deis Clwb Rygbi Casnewydd a Chlwb Criced Malpas ar y sgrin, yn Gasnewyddwr a Chymro balch.Desmond Llewelyn ↗Wikipedia (Saesneg)Desmond Wilkinson Llewelyn (12 Medi 1914 – 19 Rhagfyr 1999), actor o Gymro, mwyaf adnabyddus fel Q, swyddog cyflenwi MI6, mewn 17 o ffilmiau Bond rhwng 1963 a 1999; ganed yn Nhŷ Blaen-y-Pant, Betws, Casnewydd; prynodd ei dad y Bentley cynhyrchu cyntaf gan W. O. Bentley yn 1921; ar y dechrau roedd am fod yn weinidog; chwaraeodd rygbi i Glwb Rygbi Casnewydd; RADA 1934; ffilm gyntaf Ask a Policeman (1939); comisiynwyd yn y Ffiwsilwyr Cymreig 1939; cipiwyd yn 1940 ger Lille; carcharor yn Laufen ac yna Colditz wedi ceisio twnelu allan o Laufen; rhyddhawyd 1945; actiodd ar lwyfan gyda Laurence Olivier a Vivien Leigh ac yn Hamlet Olivier (1948); Knights of the Round Table, The Curse of the Werewolf; chwaraeodd Q gyferbyn â phob un o’r pum actor Bond cyntaf, mewn mwy o ffilmiau Bond nag unrhyw actor arall; ei olaf oedd The World Is Not Enough (1999), lle mae Q yn dweud wrth Bond am ‘always have an escape plan’; dywedodd y byddai’n dal i chwarae Q ‘cyhyd ag y mae’r cynhyrchwyr am fy nghael a’r Hollalluog ddim’; un o actorion cymeriad mwyaf adnabyddus sinema Prydain; Cleopatra (1963), Chitty Chitty Bang Bang (1968); y Cyrnol yn Follyfoot (1971–73); cyfres BBC Cymru The Life and Times of David Lloyd George gyda Philip Madoc; This Is Your Life, 1995; priododd Pamela Mary Pantlin 1938; Q: The Biography of Desmond Llewelyn gan Sandy Hernu (1999); angladd yn St Mary the Virgin, Battle, 6 Ionawr 2000; gwasanaeth coffa gyda Roger Moore ymhlith y siaradwyr; yn 2026 enwyd dwy ffordd yn Swindon ar ei ôl.
Yng ngwersyll carchar Laufen helpodd i gloddio twnnel i ddianc, ac am hynny anfonwyd ef i Gastell Colditz, lle bu nes rhyddhau’r gwersyll yn 1945. Hanner can mlynedd yn ddiweddarach adroddodd cyd-garcharor, yr Arglwydd Peyton, hanes y twnnel ar This Is Your Life.FfynonellauLlewelyn, Desmond Wilkinson (1914 – 1999), actor ↗Robert Hyde, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 12 Medi 1914 yn Nhŷ Blaen-y-Pant, Betws, Casnewydd, plentyn hynaf Ivor Llewelyn, peiriannydd mwyngloddio, a Mia Wilkinson; roedd ei daid Llewelyn Llewelyn yn Rheolwr Cyffredinol Cwmni Glo Ager Powell Duffryn ac yn Uchel Siryf Sir Fynwy; Coleg Radley o 12 i 18, lle symudodd o waith cefn llwyfan i actio, ar anogaeth Dennis Price; chwaraewr rygbi da iawn a garodd y gêm drwy ei oes; RADA o 1934, diploma 1937; teledu cynnar a’r Forsyth Players, lle cyfarfu â Pamela Mary Pantlin, priodi Mai 1938, dau fab, Ivor a Justin; ffilm gyntaf Ask a Policeman (1939); tal, yn aml yn chwarae cymeriadau addfwyn a gwybodus, ac yn ddyn gostyngedig ac addfwyn ei hun; comisiynwyd yn y Ffiwsilwyr Cymreig yn 1939; yn 1940 ymladdodd ei uned yn erbyn adran Panzer gyfan am ddyddiau ger Lille a’i chipio; gweddill y rhyfel yn Laufen a Colditz, ei anfon i Colditz am geisio twnelu allan o Laufen; rhyddhawyd 1945; Theseus yn A Midsummer Night’s Dream ar deledu, 1946; Mr Hyde ar deledu; ’77 Jones, comander tanc, yn They Were Not Divided Terence Young (1950); The Lavender Hill Mob, Valley of Song, A Night to Remember, Cleopatra; bu’n byw yn Battle a Bexhill, Dwyrain Sussex; yn 1963 gofynnodd Young iddo ddarllen am ran yr Uwchgapten Boothroyd, Q, yn From Russia With Love; chwaraeodd Q ym mron pob ffilm Bond hyd 1999, mwy o’r gyfres nag unrhyw actor arall, gyferbyn â Sean Connery, Roger Moore, ei gyd-Gymro Timothy Dalton a Pierce Brosnan; hefyd Chitty Chitty Bang Bang, Dixon of Dock Green, Follyfoot a Merlin; chwe ffilm gyda’i gyfaill Christopher Lee; This Is Your Life, 20 Tachwedd 1995; bu farw 19 Rhagfyr 1999 wedi damwain ffordd yn Nwyrain Sussex, ar ei ffordd adref o arwyddo llyfrau; gwasanaeth coffa yn St Paul’s, Knightsbridge, gyda theyrngedau gan Roger Moore a Christopher Lee; ffefryn mawr gan y dilynwyr; mynnai fod Q wedi ymddeol i Went, a gwisgai deis Clwb Rygbi Casnewydd a Chlwb Criced Malpas ar y sgrin, yn Gasnewyddwr a Chymro balch.Desmond Llewelyn ↗Wikipedia (Saesneg)Desmond Wilkinson Llewelyn (12 Medi 1914 – 19 Rhagfyr 1999), actor o Gymro, mwyaf adnabyddus fel Q, swyddog cyflenwi MI6, mewn 17 o ffilmiau Bond rhwng 1963 a 1999; ganed yn Nhŷ Blaen-y-Pant, Betws, Casnewydd; prynodd ei dad y Bentley cynhyrchu cyntaf gan W. O. Bentley yn 1921; ar y dechrau roedd am fod yn weinidog; chwaraeodd rygbi i Glwb Rygbi Casnewydd; RADA 1934; ffilm gyntaf Ask a Policeman (1939); comisiynwyd yn y Ffiwsilwyr Cymreig 1939; cipiwyd yn 1940 ger Lille; carcharor yn Laufen ac yna Colditz wedi ceisio twnelu allan o Laufen; rhyddhawyd 1945; actiodd ar lwyfan gyda Laurence Olivier a Vivien Leigh ac yn Hamlet Olivier (1948); Knights of the Round Table, The Curse of the Werewolf; chwaraeodd Q gyferbyn â phob un o’r pum actor Bond cyntaf, mewn mwy o ffilmiau Bond nag unrhyw actor arall; ei olaf oedd The World Is Not Enough (1999), lle mae Q yn dweud wrth Bond am ‘always have an escape plan’; dywedodd y byddai’n dal i chwarae Q ‘cyhyd ag y mae’r cynhyrchwyr am fy nghael a’r Hollalluog ddim’; un o actorion cymeriad mwyaf adnabyddus sinema Prydain; Cleopatra (1963), Chitty Chitty Bang Bang (1968); y Cyrnol yn Follyfoot (1971–73); cyfres BBC Cymru The Life and Times of David Lloyd George gyda Philip Madoc; This Is Your Life, 1995; priododd Pamela Mary Pantlin 1938; Q: The Biography of Desmond Llewelyn gan Sandy Hernu (1999); angladd yn St Mary the Virgin, Battle, 6 Ionawr 2000; gwasanaeth coffa gyda Roger Moore ymhlith y siaradwyr; yn 2026 enwyd dwy ffordd yn Swindon ar ei ôl.
Wedi’r rhyfel cafodd waith bron ar unwaith. Chwaraeodd Theseus yn A Midsummer Night’s Dream ar deledu, actiodd ar lwyfan gyda Laurence Olivier a Vivien Leigh, ymddangosodd yn Hamlet Olivier, a chwaraeodd Mr Hyde yn The Strange Case of Dr Jekyll and Mr Hyde ar deledu.FfynonellauLlewelyn, Desmond Wilkinson (1914 – 1999), actor ↗Robert Hyde, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 12 Medi 1914 yn Nhŷ Blaen-y-Pant, Betws, Casnewydd, plentyn hynaf Ivor Llewelyn, peiriannydd mwyngloddio, a Mia Wilkinson; roedd ei daid Llewelyn Llewelyn yn Rheolwr Cyffredinol Cwmni Glo Ager Powell Duffryn ac yn Uchel Siryf Sir Fynwy; Coleg Radley o 12 i 18, lle symudodd o waith cefn llwyfan i actio, ar anogaeth Dennis Price; chwaraewr rygbi da iawn a garodd y gêm drwy ei oes; RADA o 1934, diploma 1937; teledu cynnar a’r Forsyth Players, lle cyfarfu â Pamela Mary Pantlin, priodi Mai 1938, dau fab, Ivor a Justin; ffilm gyntaf Ask a Policeman (1939); tal, yn aml yn chwarae cymeriadau addfwyn a gwybodus, ac yn ddyn gostyngedig ac addfwyn ei hun; comisiynwyd yn y Ffiwsilwyr Cymreig yn 1939; yn 1940 ymladdodd ei uned yn erbyn adran Panzer gyfan am ddyddiau ger Lille a’i chipio; gweddill y rhyfel yn Laufen a Colditz, ei anfon i Colditz am geisio twnelu allan o Laufen; rhyddhawyd 1945; Theseus yn A Midsummer Night’s Dream ar deledu, 1946; Mr Hyde ar deledu; ’77 Jones, comander tanc, yn They Were Not Divided Terence Young (1950); The Lavender Hill Mob, Valley of Song, A Night to Remember, Cleopatra; bu’n byw yn Battle a Bexhill, Dwyrain Sussex; yn 1963 gofynnodd Young iddo ddarllen am ran yr Uwchgapten Boothroyd, Q, yn From Russia With Love; chwaraeodd Q ym mron pob ffilm Bond hyd 1999, mwy o’r gyfres nag unrhyw actor arall, gyferbyn â Sean Connery, Roger Moore, ei gyd-Gymro Timothy Dalton a Pierce Brosnan; hefyd Chitty Chitty Bang Bang, Dixon of Dock Green, Follyfoot a Merlin; chwe ffilm gyda’i gyfaill Christopher Lee; This Is Your Life, 20 Tachwedd 1995; bu farw 19 Rhagfyr 1999 wedi damwain ffordd yn Nwyrain Sussex, ar ei ffordd adref o arwyddo llyfrau; gwasanaeth coffa yn St Paul’s, Knightsbridge, gyda theyrngedau gan Roger Moore a Christopher Lee; ffefryn mawr gan y dilynwyr; mynnai fod Q wedi ymddeol i Went, a gwisgai deis Clwb Rygbi Casnewydd a Chlwb Criced Malpas ar y sgrin, yn Gasnewyddwr a Chymro balch.Desmond Llewelyn ↗Wikipedia (Saesneg)Desmond Wilkinson Llewelyn (12 Medi 1914 – 19 Rhagfyr 1999), actor o Gymro, mwyaf adnabyddus fel Q, swyddog cyflenwi MI6, mewn 17 o ffilmiau Bond rhwng 1963 a 1999; ganed yn Nhŷ Blaen-y-Pant, Betws, Casnewydd; prynodd ei dad y Bentley cynhyrchu cyntaf gan W. O. Bentley yn 1921; ar y dechrau roedd am fod yn weinidog; chwaraeodd rygbi i Glwb Rygbi Casnewydd; RADA 1934; ffilm gyntaf Ask a Policeman (1939); comisiynwyd yn y Ffiwsilwyr Cymreig 1939; cipiwyd yn 1940 ger Lille; carcharor yn Laufen ac yna Colditz wedi ceisio twnelu allan o Laufen; rhyddhawyd 1945; actiodd ar lwyfan gyda Laurence Olivier a Vivien Leigh ac yn Hamlet Olivier (1948); Knights of the Round Table, The Curse of the Werewolf; chwaraeodd Q gyferbyn â phob un o’r pum actor Bond cyntaf, mewn mwy o ffilmiau Bond nag unrhyw actor arall; ei olaf oedd The World Is Not Enough (1999), lle mae Q yn dweud wrth Bond am ‘always have an escape plan’; dywedodd y byddai’n dal i chwarae Q ‘cyhyd ag y mae’r cynhyrchwyr am fy nghael a’r Hollalluog ddim’; un o actorion cymeriad mwyaf adnabyddus sinema Prydain; Cleopatra (1963), Chitty Chitty Bang Bang (1968); y Cyrnol yn Follyfoot (1971–73); cyfres BBC Cymru The Life and Times of David Lloyd George gyda Philip Madoc; This Is Your Life, 1995; priododd Pamela Mary Pantlin 1938; Q: The Biography of Desmond Llewelyn gan Sandy Hernu (1999); angladd yn St Mary the Virgin, Battle, 6 Ionawr 2000; gwasanaeth coffa gyda Roger Moore ymhlith y siaradwyr; yn 2026 enwyd dwy ffordd yn Swindon ar ei ôl.
Yn 1950 chwaraeodd ’77 Jones, comander tanc o Gymro, yn They Were Not Divided, dan gyfarwyddyd Terence Young. Roedd yn rhan a fyddai’n llunio’i fywyd. Aeth ymlaen i ffilmiau fel The Lavender Hill Mob, Valley of Song, A Night to Remember a Cleopatra.FfynonellauLlewelyn, Desmond Wilkinson (1914 – 1999), actor ↗Robert Hyde, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 12 Medi 1914 yn Nhŷ Blaen-y-Pant, Betws, Casnewydd, plentyn hynaf Ivor Llewelyn, peiriannydd mwyngloddio, a Mia Wilkinson; roedd ei daid Llewelyn Llewelyn yn Rheolwr Cyffredinol Cwmni Glo Ager Powell Duffryn ac yn Uchel Siryf Sir Fynwy; Coleg Radley o 12 i 18, lle symudodd o waith cefn llwyfan i actio, ar anogaeth Dennis Price; chwaraewr rygbi da iawn a garodd y gêm drwy ei oes; RADA o 1934, diploma 1937; teledu cynnar a’r Forsyth Players, lle cyfarfu â Pamela Mary Pantlin, priodi Mai 1938, dau fab, Ivor a Justin; ffilm gyntaf Ask a Policeman (1939); tal, yn aml yn chwarae cymeriadau addfwyn a gwybodus, ac yn ddyn gostyngedig ac addfwyn ei hun; comisiynwyd yn y Ffiwsilwyr Cymreig yn 1939; yn 1940 ymladdodd ei uned yn erbyn adran Panzer gyfan am ddyddiau ger Lille a’i chipio; gweddill y rhyfel yn Laufen a Colditz, ei anfon i Colditz am geisio twnelu allan o Laufen; rhyddhawyd 1945; Theseus yn A Midsummer Night’s Dream ar deledu, 1946; Mr Hyde ar deledu; ’77 Jones, comander tanc, yn They Were Not Divided Terence Young (1950); The Lavender Hill Mob, Valley of Song, A Night to Remember, Cleopatra; bu’n byw yn Battle a Bexhill, Dwyrain Sussex; yn 1963 gofynnodd Young iddo ddarllen am ran yr Uwchgapten Boothroyd, Q, yn From Russia With Love; chwaraeodd Q ym mron pob ffilm Bond hyd 1999, mwy o’r gyfres nag unrhyw actor arall, gyferbyn â Sean Connery, Roger Moore, ei gyd-Gymro Timothy Dalton a Pierce Brosnan; hefyd Chitty Chitty Bang Bang, Dixon of Dock Green, Follyfoot a Merlin; chwe ffilm gyda’i gyfaill Christopher Lee; This Is Your Life, 20 Tachwedd 1995; bu farw 19 Rhagfyr 1999 wedi damwain ffordd yn Nwyrain Sussex, ar ei ffordd adref o arwyddo llyfrau; gwasanaeth coffa yn St Paul’s, Knightsbridge, gyda theyrngedau gan Roger Moore a Christopher Lee; ffefryn mawr gan y dilynwyr; mynnai fod Q wedi ymddeol i Went, a gwisgai deis Clwb Rygbi Casnewydd a Chlwb Criced Malpas ar y sgrin, yn Gasnewyddwr a Chymro balch.Desmond Llewelyn ↗Wikipedia (Saesneg)Desmond Wilkinson Llewelyn (12 Medi 1914 – 19 Rhagfyr 1999), actor o Gymro, mwyaf adnabyddus fel Q, swyddog cyflenwi MI6, mewn 17 o ffilmiau Bond rhwng 1963 a 1999; ganed yn Nhŷ Blaen-y-Pant, Betws, Casnewydd; prynodd ei dad y Bentley cynhyrchu cyntaf gan W. O. Bentley yn 1921; ar y dechrau roedd am fod yn weinidog; chwaraeodd rygbi i Glwb Rygbi Casnewydd; RADA 1934; ffilm gyntaf Ask a Policeman (1939); comisiynwyd yn y Ffiwsilwyr Cymreig 1939; cipiwyd yn 1940 ger Lille; carcharor yn Laufen ac yna Colditz wedi ceisio twnelu allan o Laufen; rhyddhawyd 1945; actiodd ar lwyfan gyda Laurence Olivier a Vivien Leigh ac yn Hamlet Olivier (1948); Knights of the Round Table, The Curse of the Werewolf; chwaraeodd Q gyferbyn â phob un o’r pum actor Bond cyntaf, mewn mwy o ffilmiau Bond nag unrhyw actor arall; ei olaf oedd The World Is Not Enough (1999), lle mae Q yn dweud wrth Bond am ‘always have an escape plan’; dywedodd y byddai’n dal i chwarae Q ‘cyhyd ag y mae’r cynhyrchwyr am fy nghael a’r Hollalluog ddim’; un o actorion cymeriad mwyaf adnabyddus sinema Prydain; Cleopatra (1963), Chitty Chitty Bang Bang (1968); y Cyrnol yn Follyfoot (1971–73); cyfres BBC Cymru The Life and Times of David Lloyd George gyda Philip Madoc; This Is Your Life, 1995; priododd Pamela Mary Pantlin 1938; Q: The Biography of Desmond Llewelyn gan Sandy Hernu (1999); angladd yn St Mary the Virgin, Battle, 6 Ionawr 2000; gwasanaeth coffa gyda Roger Moore ymhlith y siaradwyr; yn 2026 enwyd dwy ffordd yn Swindon ar ei ôl.
Yn 1963 cofiodd Terence Young, a oedd bellach yn cyfarwyddo ffilmiau James Bond, amdano a gofyn iddo ddarllen am ran yr Uwchgapten Boothroyd, y swyddog cyflenwi Q, yn From Russia With Love. Chwaraeodd Q mewn dwy ffilm Bond ar bymtheg, mwy nag unrhyw actor arall yn y gyfres, gyferbyn â Sean Connery, George Lazenby, Roger Moore, ei gyd-Gymro Timothy Dalton a Pierce Brosnan.FfynonellauLlewelyn, Desmond Wilkinson (1914 – 1999), actor ↗Robert Hyde, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 12 Medi 1914 yn Nhŷ Blaen-y-Pant, Betws, Casnewydd, plentyn hynaf Ivor Llewelyn, peiriannydd mwyngloddio, a Mia Wilkinson; roedd ei daid Llewelyn Llewelyn yn Rheolwr Cyffredinol Cwmni Glo Ager Powell Duffryn ac yn Uchel Siryf Sir Fynwy; Coleg Radley o 12 i 18, lle symudodd o waith cefn llwyfan i actio, ar anogaeth Dennis Price; chwaraewr rygbi da iawn a garodd y gêm drwy ei oes; RADA o 1934, diploma 1937; teledu cynnar a’r Forsyth Players, lle cyfarfu â Pamela Mary Pantlin, priodi Mai 1938, dau fab, Ivor a Justin; ffilm gyntaf Ask a Policeman (1939); tal, yn aml yn chwarae cymeriadau addfwyn a gwybodus, ac yn ddyn gostyngedig ac addfwyn ei hun; comisiynwyd yn y Ffiwsilwyr Cymreig yn 1939; yn 1940 ymladdodd ei uned yn erbyn adran Panzer gyfan am ddyddiau ger Lille a’i chipio; gweddill y rhyfel yn Laufen a Colditz, ei anfon i Colditz am geisio twnelu allan o Laufen; rhyddhawyd 1945; Theseus yn A Midsummer Night’s Dream ar deledu, 1946; Mr Hyde ar deledu; ’77 Jones, comander tanc, yn They Were Not Divided Terence Young (1950); The Lavender Hill Mob, Valley of Song, A Night to Remember, Cleopatra; bu’n byw yn Battle a Bexhill, Dwyrain Sussex; yn 1963 gofynnodd Young iddo ddarllen am ran yr Uwchgapten Boothroyd, Q, yn From Russia With Love; chwaraeodd Q ym mron pob ffilm Bond hyd 1999, mwy o’r gyfres nag unrhyw actor arall, gyferbyn â Sean Connery, Roger Moore, ei gyd-Gymro Timothy Dalton a Pierce Brosnan; hefyd Chitty Chitty Bang Bang, Dixon of Dock Green, Follyfoot a Merlin; chwe ffilm gyda’i gyfaill Christopher Lee; This Is Your Life, 20 Tachwedd 1995; bu farw 19 Rhagfyr 1999 wedi damwain ffordd yn Nwyrain Sussex, ar ei ffordd adref o arwyddo llyfrau; gwasanaeth coffa yn St Paul’s, Knightsbridge, gyda theyrngedau gan Roger Moore a Christopher Lee; ffefryn mawr gan y dilynwyr; mynnai fod Q wedi ymddeol i Went, a gwisgai deis Clwb Rygbi Casnewydd a Chlwb Criced Malpas ar y sgrin, yn Gasnewyddwr a Chymro balch.Desmond Llewelyn ↗Wikipedia (Saesneg)Desmond Wilkinson Llewelyn (12 Medi 1914 – 19 Rhagfyr 1999), actor o Gymro, mwyaf adnabyddus fel Q, swyddog cyflenwi MI6, mewn 17 o ffilmiau Bond rhwng 1963 a 1999; ganed yn Nhŷ Blaen-y-Pant, Betws, Casnewydd; prynodd ei dad y Bentley cynhyrchu cyntaf gan W. O. Bentley yn 1921; ar y dechrau roedd am fod yn weinidog; chwaraeodd rygbi i Glwb Rygbi Casnewydd; RADA 1934; ffilm gyntaf Ask a Policeman (1939); comisiynwyd yn y Ffiwsilwyr Cymreig 1939; cipiwyd yn 1940 ger Lille; carcharor yn Laufen ac yna Colditz wedi ceisio twnelu allan o Laufen; rhyddhawyd 1945; actiodd ar lwyfan gyda Laurence Olivier a Vivien Leigh ac yn Hamlet Olivier (1948); Knights of the Round Table, The Curse of the Werewolf; chwaraeodd Q gyferbyn â phob un o’r pum actor Bond cyntaf, mewn mwy o ffilmiau Bond nag unrhyw actor arall; ei olaf oedd The World Is Not Enough (1999), lle mae Q yn dweud wrth Bond am ‘always have an escape plan’; dywedodd y byddai’n dal i chwarae Q ‘cyhyd ag y mae’r cynhyrchwyr am fy nghael a’r Hollalluog ddim’; un o actorion cymeriad mwyaf adnabyddus sinema Prydain; Cleopatra (1963), Chitty Chitty Bang Bang (1968); y Cyrnol yn Follyfoot (1971–73); cyfres BBC Cymru The Life and Times of David Lloyd George gyda Philip Madoc; This Is Your Life, 1995; priododd Pamela Mary Pantlin 1938; Q: The Biography of Desmond Llewelyn gan Sandy Hernu (1999); angladd yn St Mary the Virgin, Battle, 6 Ionawr 2000; gwasanaeth coffa gyda Roger Moore ymhlith y siaradwyr; yn 2026 enwyd dwy ffordd yn Swindon ar ei ôl.Desmond Llewelyn ↗Wicipedia CymraegErthygl Gymraeg: Desmond Wilkinson Llewelyn (12 Medi 1914 – 19 Rhagfyr 1999), actor o’r Betws ger Casnewydd; mwyaf enwog fel Q ym mhob ffilm James Bond rhwng 1963 a 1999 heblaw Live and Let Die, dau ar bymtheg i gyd; mab Mia Wilkinson ac Ivor Llewelyn, peiriannydd yn y lofa leol; bu farw yn Nwyrain Sussex yn 85 oed.
Byr oedd ei olygfeydd, ond roedd yn ffefryn mawr gan y gynulleidfa a dywedid yn aml ei fod yn eu dwyn. Rhoddodd stori ei hun i Q yn dawel bach, gan fynnu y byddai Q yn ymddeol i Went, a gwisgai deis Clwb Rygbi Casnewydd a Chlwb Criced Malpas yn y ffilmiau, winc at ei gartref.FfynonellauLlewelyn, Desmond Wilkinson (1914 – 1999), actor ↗Robert Hyde, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 12 Medi 1914 yn Nhŷ Blaen-y-Pant, Betws, Casnewydd, plentyn hynaf Ivor Llewelyn, peiriannydd mwyngloddio, a Mia Wilkinson; roedd ei daid Llewelyn Llewelyn yn Rheolwr Cyffredinol Cwmni Glo Ager Powell Duffryn ac yn Uchel Siryf Sir Fynwy; Coleg Radley o 12 i 18, lle symudodd o waith cefn llwyfan i actio, ar anogaeth Dennis Price; chwaraewr rygbi da iawn a garodd y gêm drwy ei oes; RADA o 1934, diploma 1937; teledu cynnar a’r Forsyth Players, lle cyfarfu â Pamela Mary Pantlin, priodi Mai 1938, dau fab, Ivor a Justin; ffilm gyntaf Ask a Policeman (1939); tal, yn aml yn chwarae cymeriadau addfwyn a gwybodus, ac yn ddyn gostyngedig ac addfwyn ei hun; comisiynwyd yn y Ffiwsilwyr Cymreig yn 1939; yn 1940 ymladdodd ei uned yn erbyn adran Panzer gyfan am ddyddiau ger Lille a’i chipio; gweddill y rhyfel yn Laufen a Colditz, ei anfon i Colditz am geisio twnelu allan o Laufen; rhyddhawyd 1945; Theseus yn A Midsummer Night’s Dream ar deledu, 1946; Mr Hyde ar deledu; ’77 Jones, comander tanc, yn They Were Not Divided Terence Young (1950); The Lavender Hill Mob, Valley of Song, A Night to Remember, Cleopatra; bu’n byw yn Battle a Bexhill, Dwyrain Sussex; yn 1963 gofynnodd Young iddo ddarllen am ran yr Uwchgapten Boothroyd, Q, yn From Russia With Love; chwaraeodd Q ym mron pob ffilm Bond hyd 1999, mwy o’r gyfres nag unrhyw actor arall, gyferbyn â Sean Connery, Roger Moore, ei gyd-Gymro Timothy Dalton a Pierce Brosnan; hefyd Chitty Chitty Bang Bang, Dixon of Dock Green, Follyfoot a Merlin; chwe ffilm gyda’i gyfaill Christopher Lee; This Is Your Life, 20 Tachwedd 1995; bu farw 19 Rhagfyr 1999 wedi damwain ffordd yn Nwyrain Sussex, ar ei ffordd adref o arwyddo llyfrau; gwasanaeth coffa yn St Paul’s, Knightsbridge, gyda theyrngedau gan Roger Moore a Christopher Lee; ffefryn mawr gan y dilynwyr; mynnai fod Q wedi ymddeol i Went, a gwisgai deis Clwb Rygbi Casnewydd a Chlwb Criced Malpas ar y sgrin, yn Gasnewyddwr a Chymro balch.Desmond Llewelyn ↗Wikipedia (Saesneg)Desmond Wilkinson Llewelyn (12 Medi 1914 – 19 Rhagfyr 1999), actor o Gymro, mwyaf adnabyddus fel Q, swyddog cyflenwi MI6, mewn 17 o ffilmiau Bond rhwng 1963 a 1999; ganed yn Nhŷ Blaen-y-Pant, Betws, Casnewydd; prynodd ei dad y Bentley cynhyrchu cyntaf gan W. O. Bentley yn 1921; ar y dechrau roedd am fod yn weinidog; chwaraeodd rygbi i Glwb Rygbi Casnewydd; RADA 1934; ffilm gyntaf Ask a Policeman (1939); comisiynwyd yn y Ffiwsilwyr Cymreig 1939; cipiwyd yn 1940 ger Lille; carcharor yn Laufen ac yna Colditz wedi ceisio twnelu allan o Laufen; rhyddhawyd 1945; actiodd ar lwyfan gyda Laurence Olivier a Vivien Leigh ac yn Hamlet Olivier (1948); Knights of the Round Table, The Curse of the Werewolf; chwaraeodd Q gyferbyn â phob un o’r pum actor Bond cyntaf, mewn mwy o ffilmiau Bond nag unrhyw actor arall; ei olaf oedd The World Is Not Enough (1999), lle mae Q yn dweud wrth Bond am ‘always have an escape plan’; dywedodd y byddai’n dal i chwarae Q ‘cyhyd ag y mae’r cynhyrchwyr am fy nghael a’r Hollalluog ddim’; un o actorion cymeriad mwyaf adnabyddus sinema Prydain; Cleopatra (1963), Chitty Chitty Bang Bang (1968); y Cyrnol yn Follyfoot (1971–73); cyfres BBC Cymru The Life and Times of David Lloyd George gyda Philip Madoc; This Is Your Life, 1995; priododd Pamela Mary Pantlin 1938; Q: The Biography of Desmond Llewelyn gan Sandy Hernu (1999); angladd yn St Mary the Virgin, Battle, 6 Ionawr 2000; gwasanaeth coffa gyda Roger Moore ymhlith y siaradwyr; yn 2026 enwyd dwy ffordd yn Swindon ar ei ôl.
Actiodd hefyd yn Chitty Chitty Bang Bang, Dixon of Dock Green a Merlin, chwaraeodd y Cyrnol yn Follyfoot, ymddangosodd yng nghyfres BBC Cymru The Life and Times of David Lloyd George gyda Philip Madoc, a gwnaeth chwe ffilm gyda’i gyfaill Christopher Lee.FfynonellauLlewelyn, Desmond Wilkinson (1914 – 1999), actor ↗Robert Hyde, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 12 Medi 1914 yn Nhŷ Blaen-y-Pant, Betws, Casnewydd, plentyn hynaf Ivor Llewelyn, peiriannydd mwyngloddio, a Mia Wilkinson; roedd ei daid Llewelyn Llewelyn yn Rheolwr Cyffredinol Cwmni Glo Ager Powell Duffryn ac yn Uchel Siryf Sir Fynwy; Coleg Radley o 12 i 18, lle symudodd o waith cefn llwyfan i actio, ar anogaeth Dennis Price; chwaraewr rygbi da iawn a garodd y gêm drwy ei oes; RADA o 1934, diploma 1937; teledu cynnar a’r Forsyth Players, lle cyfarfu â Pamela Mary Pantlin, priodi Mai 1938, dau fab, Ivor a Justin; ffilm gyntaf Ask a Policeman (1939); tal, yn aml yn chwarae cymeriadau addfwyn a gwybodus, ac yn ddyn gostyngedig ac addfwyn ei hun; comisiynwyd yn y Ffiwsilwyr Cymreig yn 1939; yn 1940 ymladdodd ei uned yn erbyn adran Panzer gyfan am ddyddiau ger Lille a’i chipio; gweddill y rhyfel yn Laufen a Colditz, ei anfon i Colditz am geisio twnelu allan o Laufen; rhyddhawyd 1945; Theseus yn A Midsummer Night’s Dream ar deledu, 1946; Mr Hyde ar deledu; ’77 Jones, comander tanc, yn They Were Not Divided Terence Young (1950); The Lavender Hill Mob, Valley of Song, A Night to Remember, Cleopatra; bu’n byw yn Battle a Bexhill, Dwyrain Sussex; yn 1963 gofynnodd Young iddo ddarllen am ran yr Uwchgapten Boothroyd, Q, yn From Russia With Love; chwaraeodd Q ym mron pob ffilm Bond hyd 1999, mwy o’r gyfres nag unrhyw actor arall, gyferbyn â Sean Connery, Roger Moore, ei gyd-Gymro Timothy Dalton a Pierce Brosnan; hefyd Chitty Chitty Bang Bang, Dixon of Dock Green, Follyfoot a Merlin; chwe ffilm gyda’i gyfaill Christopher Lee; This Is Your Life, 20 Tachwedd 1995; bu farw 19 Rhagfyr 1999 wedi damwain ffordd yn Nwyrain Sussex, ar ei ffordd adref o arwyddo llyfrau; gwasanaeth coffa yn St Paul’s, Knightsbridge, gyda theyrngedau gan Roger Moore a Christopher Lee; ffefryn mawr gan y dilynwyr; mynnai fod Q wedi ymddeol i Went, a gwisgai deis Clwb Rygbi Casnewydd a Chlwb Criced Malpas ar y sgrin, yn Gasnewyddwr a Chymro balch.Desmond Llewelyn ↗Wikipedia (Saesneg)Desmond Wilkinson Llewelyn (12 Medi 1914 – 19 Rhagfyr 1999), actor o Gymro, mwyaf adnabyddus fel Q, swyddog cyflenwi MI6, mewn 17 o ffilmiau Bond rhwng 1963 a 1999; ganed yn Nhŷ Blaen-y-Pant, Betws, Casnewydd; prynodd ei dad y Bentley cynhyrchu cyntaf gan W. O. Bentley yn 1921; ar y dechrau roedd am fod yn weinidog; chwaraeodd rygbi i Glwb Rygbi Casnewydd; RADA 1934; ffilm gyntaf Ask a Policeman (1939); comisiynwyd yn y Ffiwsilwyr Cymreig 1939; cipiwyd yn 1940 ger Lille; carcharor yn Laufen ac yna Colditz wedi ceisio twnelu allan o Laufen; rhyddhawyd 1945; actiodd ar lwyfan gyda Laurence Olivier a Vivien Leigh ac yn Hamlet Olivier (1948); Knights of the Round Table, The Curse of the Werewolf; chwaraeodd Q gyferbyn â phob un o’r pum actor Bond cyntaf, mewn mwy o ffilmiau Bond nag unrhyw actor arall; ei olaf oedd The World Is Not Enough (1999), lle mae Q yn dweud wrth Bond am ‘always have an escape plan’; dywedodd y byddai’n dal i chwarae Q ‘cyhyd ag y mae’r cynhyrchwyr am fy nghael a’r Hollalluog ddim’; un o actorion cymeriad mwyaf adnabyddus sinema Prydain; Cleopatra (1963), Chitty Chitty Bang Bang (1968); y Cyrnol yn Follyfoot (1971–73); cyfres BBC Cymru The Life and Times of David Lloyd George gyda Philip Madoc; This Is Your Life, 1995; priododd Pamela Mary Pantlin 1938; Q: The Biography of Desmond Llewelyn gan Sandy Hernu (1999); angladd yn St Mary the Virgin, Battle, 6 Ionawr 2000; gwasanaeth coffa gyda Roger Moore ymhlith y siaradwyr; yn 2026 enwyd dwy ffordd yn Swindon ar ei ôl.
Ei ffilm Bond olaf oedd The World Is Not Enough yn 1999, lle mae Q yn gadael Bond â’r geiriau ‘always have an escape plan’. Roedd wedi dweud y byddai’n dal i chwarae Q cyhyd ag y byddai’r cynhyrchwyr am ei gael a’r Hollalluog ddim.FfynhonnellDesmond Llewelyn ↗Wikipedia (Saesneg)Desmond Wilkinson Llewelyn (12 Medi 1914 – 19 Rhagfyr 1999), actor o Gymro, mwyaf adnabyddus fel Q, swyddog cyflenwi MI6, mewn 17 o ffilmiau Bond rhwng 1963 a 1999; ganed yn Nhŷ Blaen-y-Pant, Betws, Casnewydd; prynodd ei dad y Bentley cynhyrchu cyntaf gan W. O. Bentley yn 1921; ar y dechrau roedd am fod yn weinidog; chwaraeodd rygbi i Glwb Rygbi Casnewydd; RADA 1934; ffilm gyntaf Ask a Policeman (1939); comisiynwyd yn y Ffiwsilwyr Cymreig 1939; cipiwyd yn 1940 ger Lille; carcharor yn Laufen ac yna Colditz wedi ceisio twnelu allan o Laufen; rhyddhawyd 1945; actiodd ar lwyfan gyda Laurence Olivier a Vivien Leigh ac yn Hamlet Olivier (1948); Knights of the Round Table, The Curse of the Werewolf; chwaraeodd Q gyferbyn â phob un o’r pum actor Bond cyntaf, mewn mwy o ffilmiau Bond nag unrhyw actor arall; ei olaf oedd The World Is Not Enough (1999), lle mae Q yn dweud wrth Bond am ‘always have an escape plan’; dywedodd y byddai’n dal i chwarae Q ‘cyhyd ag y mae’r cynhyrchwyr am fy nghael a’r Hollalluog ddim’; un o actorion cymeriad mwyaf adnabyddus sinema Prydain; Cleopatra (1963), Chitty Chitty Bang Bang (1968); y Cyrnol yn Follyfoot (1971–73); cyfres BBC Cymru The Life and Times of David Lloyd George gyda Philip Madoc; This Is Your Life, 1995; priododd Pamela Mary Pantlin 1938; Q: The Biography of Desmond Llewelyn gan Sandy Hernu (1999); angladd yn St Mary the Virgin, Battle, 6 Ionawr 2000; gwasanaeth coffa gyda Roger Moore ymhlith y siaradwyr; yn 2026 enwyd dwy ffordd yn Swindon ar ei ôl.
Bu farw Desmond Llewelyn yn Nwyrain Sussex ar 19 Rhagfyr 1999, yn wyth deg pump oed, ar ei ffordd adref o arwyddo copïau o’i gofiant. Yn ei wasanaeth coffa yn Llundain talodd Roger Moore a Christopher Lee deyrnged iddo, ac yn 2026 enwyd dwy ffordd yn Swindon, ger un o fannau ffilmio Bond, ar ei ôl.FfynonellauLlewelyn, Desmond Wilkinson (1914 – 1999), actor ↗Robert Hyde, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 12 Medi 1914 yn Nhŷ Blaen-y-Pant, Betws, Casnewydd, plentyn hynaf Ivor Llewelyn, peiriannydd mwyngloddio, a Mia Wilkinson; roedd ei daid Llewelyn Llewelyn yn Rheolwr Cyffredinol Cwmni Glo Ager Powell Duffryn ac yn Uchel Siryf Sir Fynwy; Coleg Radley o 12 i 18, lle symudodd o waith cefn llwyfan i actio, ar anogaeth Dennis Price; chwaraewr rygbi da iawn a garodd y gêm drwy ei oes; RADA o 1934, diploma 1937; teledu cynnar a’r Forsyth Players, lle cyfarfu â Pamela Mary Pantlin, priodi Mai 1938, dau fab, Ivor a Justin; ffilm gyntaf Ask a Policeman (1939); tal, yn aml yn chwarae cymeriadau addfwyn a gwybodus, ac yn ddyn gostyngedig ac addfwyn ei hun; comisiynwyd yn y Ffiwsilwyr Cymreig yn 1939; yn 1940 ymladdodd ei uned yn erbyn adran Panzer gyfan am ddyddiau ger Lille a’i chipio; gweddill y rhyfel yn Laufen a Colditz, ei anfon i Colditz am geisio twnelu allan o Laufen; rhyddhawyd 1945; Theseus yn A Midsummer Night’s Dream ar deledu, 1946; Mr Hyde ar deledu; ’77 Jones, comander tanc, yn They Were Not Divided Terence Young (1950); The Lavender Hill Mob, Valley of Song, A Night to Remember, Cleopatra; bu’n byw yn Battle a Bexhill, Dwyrain Sussex; yn 1963 gofynnodd Young iddo ddarllen am ran yr Uwchgapten Boothroyd, Q, yn From Russia With Love; chwaraeodd Q ym mron pob ffilm Bond hyd 1999, mwy o’r gyfres nag unrhyw actor arall, gyferbyn â Sean Connery, Roger Moore, ei gyd-Gymro Timothy Dalton a Pierce Brosnan; hefyd Chitty Chitty Bang Bang, Dixon of Dock Green, Follyfoot a Merlin; chwe ffilm gyda’i gyfaill Christopher Lee; This Is Your Life, 20 Tachwedd 1995; bu farw 19 Rhagfyr 1999 wedi damwain ffordd yn Nwyrain Sussex, ar ei ffordd adref o arwyddo llyfrau; gwasanaeth coffa yn St Paul’s, Knightsbridge, gyda theyrngedau gan Roger Moore a Christopher Lee; ffefryn mawr gan y dilynwyr; mynnai fod Q wedi ymddeol i Went, a gwisgai deis Clwb Rygbi Casnewydd a Chlwb Criced Malpas ar y sgrin, yn Gasnewyddwr a Chymro balch.Desmond Llewelyn ↗Wikipedia (Saesneg)Desmond Wilkinson Llewelyn (12 Medi 1914 – 19 Rhagfyr 1999), actor o Gymro, mwyaf adnabyddus fel Q, swyddog cyflenwi MI6, mewn 17 o ffilmiau Bond rhwng 1963 a 1999; ganed yn Nhŷ Blaen-y-Pant, Betws, Casnewydd; prynodd ei dad y Bentley cynhyrchu cyntaf gan W. O. Bentley yn 1921; ar y dechrau roedd am fod yn weinidog; chwaraeodd rygbi i Glwb Rygbi Casnewydd; RADA 1934; ffilm gyntaf Ask a Policeman (1939); comisiynwyd yn y Ffiwsilwyr Cymreig 1939; cipiwyd yn 1940 ger Lille; carcharor yn Laufen ac yna Colditz wedi ceisio twnelu allan o Laufen; rhyddhawyd 1945; actiodd ar lwyfan gyda Laurence Olivier a Vivien Leigh ac yn Hamlet Olivier (1948); Knights of the Round Table, The Curse of the Werewolf; chwaraeodd Q gyferbyn â phob un o’r pum actor Bond cyntaf, mewn mwy o ffilmiau Bond nag unrhyw actor arall; ei olaf oedd The World Is Not Enough (1999), lle mae Q yn dweud wrth Bond am ‘always have an escape plan’; dywedodd y byddai’n dal i chwarae Q ‘cyhyd ag y mae’r cynhyrchwyr am fy nghael a’r Hollalluog ddim’; un o actorion cymeriad mwyaf adnabyddus sinema Prydain; Cleopatra (1963), Chitty Chitty Bang Bang (1968); y Cyrnol yn Follyfoot (1971–73); cyfres BBC Cymru The Life and Times of David Lloyd George gyda Philip Madoc; This Is Your Life, 1995; priododd Pamela Mary Pantlin 1938; Q: The Biography of Desmond Llewelyn gan Sandy Hernu (1999); angladd yn St Mary the Virgin, Battle, 6 Ionawr 2000; gwasanaeth coffa gyda Roger Moore ymhlith y siaradwyr; yn 2026 enwyd dwy ffordd yn Swindon ar ei ôl.
Ffynonellau a darllen pellach
Y Bywgraffiadur Cymreig ↗Encyclopaedia Britannica (Saesneg) ↗Wicipedia ↗
Yr hanesydd a ysgrifennodd yr hanes llawn cyntaf o Gymru o’r cyfnod cynharaf hyd 1282, ac a olygodd y Bywgraffiadur Cymreig.
Syr John Edward LloydFe’i magwyd yn Llandudno, yn fab i saer o Gaergybi, ac arweiniodd Awstralia drwy’r Rhyfel Byd Cyntaf yn Brif Weinidog o 1915 i 1923.
Billy HughesPrif weinidog Cymraeg ei iaith rhwng 1916 a 1922, y gosododd ei Gyllideb y Bobl yn 1909 seiliau’r wladwriaeth les.
David Lloyd GeorgeAthro Bangor a ysgrifennodd ramadeg mawr y Gymraeg, gosod rheolau’r gynghanedd yn Cerdd Dafod, a rhoi i’r Gymraeg yr orgraff a ddefnyddia heddiw.
Syr John Morris-JonesYsgrifennwyd gan Ifan Cyhoeddwyd gyntaf Diweddarwyd ddiwethaf