Syr John Edward Lloyd
Hanesydd y tywysogion (wedi’i gofnodi)Yr hanesydd a ysgrifennodd yr hanes llawn cyntaf o Gymru o’r cyfnod cynharaf hyd 1282, ac a olygodd y Bywgraffiadur Cymreig.
Syr John Edward Lloyd
Hanes Cymru / Cymru’r Ugeinfed Ganrif
1915–2009
Athro a bardd o Bentre-cwrt a ysgrifennodd dros gant o lyfrau i blant Cymru, yn eu plith anturiaethau Barti Ddu.
Llun: Tai yng nghwm Tryweryn yng Nghapel Celyn, a dynnwyd gan Geoff Charles yn 1957 cyn boddi’r pentref · Geoff Charles, CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
Llenyddiaeth Gymraeg: Yr ugeinfed ganrif a heddiw →

Enillodd T. Llew Jones, mab i wehydd o Bentre-cwrt ar lan Teifi, gadair yr Eisteddfod Genedlaethol ddwy flynedd yn olynol ac yna daeth yn brif awdur plant yr iaith Gymraeg. Swynodd ei straeon am Farti Ddu a Thwm Siôn Cati blant Cymru, daeth cerddi fel ‘Cwm Alltcafan’ yn glasuron, a bob mis Hydref mae ysgolion ar draws Cymru yn dal i gadw Diwrnod T. Llew Jones.FfynonellauJones, Thomas Llewelyn (1915 – 2009), poet and prolific writer ↗Idris Reynolds, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruCyhoeddodd tua 100 o lyfrau i blant ac oedolion; ganed yn 1 Bwlch Melyn, Pentre-cwrt, Sir Gaerfyrddin, 11 Hydref 1915, mab hynaf James Jones, gwehydd yn Ffatri’r Derw, a Hannah Mary; priododd Margaret Enidwen Jones, o deulu’r Cilie; dau fab, Emyr Llewelyn, awdur, athro a darlithydd, ac Iolo Ceredig, chwaraewr gwyddbwyll rhyngwladol; ysgolion Capel Mair a Saron ac ysgol uwchradd Llandysul; gadawodd yn 16 a bu’n ddisgybl-athro yng Nghapel Mair; pan fu farw ei dad yn 1936 cymerodd waith i helpu ei fam weddw a’r teulu; galwyd i’r fyddin ar ddydd ei briodas, gwasanaethodd yn yr Eidal a Gogledd Affrica hyd ddiwedd y rhyfel; hyfforddodd yn athro yng Ngholeg y Waun Ddyfal, Caerdydd; dysgodd o Aberteifi i’r Borth ac yn Nhalgarreg dan T. Ll. Stephens, lle cryfhawyd ei Gymreictod; prifathro Tre-groes o 1950 a Choed-y-bryn o 1957 nes ymddeol yn 1975 i Bontgarreg; gwobr yr englyn yng Nghaerffili 1950 am ‘Ceiliog y Gwynt’; y gadair yng Nglynebwy 1958 am ‘Caerllion-ar-Wysg’ ac yng Nghaernarfon 1959 am ‘Y Dringwr’, gan efelychu Dewi Emrys yn ennill ddwy flynedd yn olynol; Sŵn y Malu (1967) a Canu’n Iach! (1987); wedi’r rhyfel roedd prinder mawr o lyfrau Cymraeg i blant, a chydag anogaeth Alun R. Edwards dechreuodd ysgrifennu straeon antur a buan y daeth yn brif awdur plant yn Gymraeg; gwobrau Tir na n-Og am Tân ar y Comin a Lleuad yn Olau; medal Mary Vaughan Jones 1991; rhyddhawyd o’i ddyletswyddau ysgol i ysgrifennu mwy; ymwelai ag ysgolion ledled Cymru ac roedd y plant yn ei eilunaddoli; dau lyfr yn ffilmiau teledu, Tân ar y Comin wedi’i chyfieithu i sawl iaith; Penillion y Plant (1965) a Cerddi Newydd i Blant (1973), cerddi a ddaeth yn glasuron ac yn ddarnau adrodd poblogaidd, fel ‘Cwm Alltcafan’; dethlir Diwrnod T. Llew Jones gan blant ysgol Cymru o gwmpas 11 Hydref ers 2009, syniad disgyblion Ysgol Chwilog; atgofion Slawer Dydd (1979); un o sefydlwyr Undeb Gwyddbwyll Cymru; bu farw ym Mhontgarreg 9 Ionawr 2009, ei lwch yng Nghapel y Wig.T. Llew Jones ↗Wikipedia (Saesneg)Thomas Llewelyn Jones (11 Hydref 1915 – 9 Ionawr 2009), awdur Cymraeg; dros fwy na 50 mlynedd un o awduron llyfrau plant mwyaf toreithiog a phoblogaidd yn Gymraeg; ganed yn 1 Bwlch Melyn, Pentre-cwrt, Llandysul; athro cynradd yng Ngheredigion am 35 mlynedd, yn Nhre-groes ac yna’n brifathro Coed-y-bryn; enillodd gadair yr Eisteddfod Genedlaethol yn 1958 ac eto yn 1959; nofelau antur a ditectif i blant, llawer yn hanesyddol, am Farti Ddu a Thwm Siôn Cati; Ofnadwy Nos, hanes llongddrylliad y Royal Charter; rhai llyfrau wedi’u cyfieithu i’r Saesneg a’u haddasu i’r teledu; MA er anrhydedd, Prifysgol Cymru, 1977; Gwobr Mary Vaughan Jones 1991; ym mis Mawrth 2005, bron yn 90 oed, enillodd y gadair yn eisteddfod Cymdeithas Ceredigion; ar ei ben-blwydd yn 90 rhoddodd Cyngor Llyfrau Cymru 4,605 o gardiau iddo gan blant ledled Cymru; enwyd Ysgol Gynradd Gymunedol T Llew Jones ym Mrynhoffnant ar ei ôl yn 2012; ysgrifennodd yr unig lawlyfr gwyddbwyll Cymraeg gyda’i fab Iolo; un o’r rhai a enillodd le i Undeb Gwyddbwyll Cymru yn FIDE yn aelod annibynnol yn 1970; sefydlodd a golygodd Y Ddraig, cylchgrawn gwyddbwyll Cymru; rheolwr tîm Cymru yn Olympiad 1974 yn Nice, canlyniad gorau Cymru erioed, a’r tîm merched yn 1976; Gwobrau Tir na n-Og 1967 a 1990; Gwobr Cyhoeddi Cymru 2007 am Geiriau a Gerais.
| Ganed | 11 Hydref 1915, 1 Bwlch Melyn, Pentre-cwrt |
|---|---|
| Athro | Prifathro Tre-groes a Choed-y-bryn, 1950 hyd 1975 |
| Cadeiriau’r Genedlaethol | Glynebwy 1958; Caernarfon 1959 |
| Llyfrau | Tua chant, i blant ac oedolion |
| Anrhydeddau | Gwobrau Tir na n-Og; medal Mary Vaughan Jones, 1991 |
| Gwyddbwyll | Un o sefydlwyr Undeb Gwyddbwyll Cymru yn FIDE |
| Bu farw | 9 Ionawr 2009, Pontgarreg |
Ganed Thomas Llewelyn Jones yn 1 Bwlch Melyn, Pentre-cwrt, ger Llandysul, ar 11 Hydref 1915, mab hynaf James Jones, gwehydd yn Ffatri Wlân y Derw, a Hannah Mary. Aeth i’r ysgol yng Nghapel Mair, Saron a Llandysul, ac yn un ar bymtheg daeth yn ddisgybl-athro yn ei hen ysgol yng Nghapel Mair.FfynonellauJones, Thomas Llewelyn (1915 – 2009), poet and prolific writer ↗Idris Reynolds, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruCyhoeddodd tua 100 o lyfrau i blant ac oedolion; ganed yn 1 Bwlch Melyn, Pentre-cwrt, Sir Gaerfyrddin, 11 Hydref 1915, mab hynaf James Jones, gwehydd yn Ffatri’r Derw, a Hannah Mary; priododd Margaret Enidwen Jones, o deulu’r Cilie; dau fab, Emyr Llewelyn, awdur, athro a darlithydd, ac Iolo Ceredig, chwaraewr gwyddbwyll rhyngwladol; ysgolion Capel Mair a Saron ac ysgol uwchradd Llandysul; gadawodd yn 16 a bu’n ddisgybl-athro yng Nghapel Mair; pan fu farw ei dad yn 1936 cymerodd waith i helpu ei fam weddw a’r teulu; galwyd i’r fyddin ar ddydd ei briodas, gwasanaethodd yn yr Eidal a Gogledd Affrica hyd ddiwedd y rhyfel; hyfforddodd yn athro yng Ngholeg y Waun Ddyfal, Caerdydd; dysgodd o Aberteifi i’r Borth ac yn Nhalgarreg dan T. Ll. Stephens, lle cryfhawyd ei Gymreictod; prifathro Tre-groes o 1950 a Choed-y-bryn o 1957 nes ymddeol yn 1975 i Bontgarreg; gwobr yr englyn yng Nghaerffili 1950 am ‘Ceiliog y Gwynt’; y gadair yng Nglynebwy 1958 am ‘Caerllion-ar-Wysg’ ac yng Nghaernarfon 1959 am ‘Y Dringwr’, gan efelychu Dewi Emrys yn ennill ddwy flynedd yn olynol; Sŵn y Malu (1967) a Canu’n Iach! (1987); wedi’r rhyfel roedd prinder mawr o lyfrau Cymraeg i blant, a chydag anogaeth Alun R. Edwards dechreuodd ysgrifennu straeon antur a buan y daeth yn brif awdur plant yn Gymraeg; gwobrau Tir na n-Og am Tân ar y Comin a Lleuad yn Olau; medal Mary Vaughan Jones 1991; rhyddhawyd o’i ddyletswyddau ysgol i ysgrifennu mwy; ymwelai ag ysgolion ledled Cymru ac roedd y plant yn ei eilunaddoli; dau lyfr yn ffilmiau teledu, Tân ar y Comin wedi’i chyfieithu i sawl iaith; Penillion y Plant (1965) a Cerddi Newydd i Blant (1973), cerddi a ddaeth yn glasuron ac yn ddarnau adrodd poblogaidd, fel ‘Cwm Alltcafan’; dethlir Diwrnod T. Llew Jones gan blant ysgol Cymru o gwmpas 11 Hydref ers 2009, syniad disgyblion Ysgol Chwilog; atgofion Slawer Dydd (1979); un o sefydlwyr Undeb Gwyddbwyll Cymru; bu farw ym Mhontgarreg 9 Ionawr 2009, ei lwch yng Nghapel y Wig.T. Llew Jones ↗Wikipedia (Saesneg)Thomas Llewelyn Jones (11 Hydref 1915 – 9 Ionawr 2009), awdur Cymraeg; dros fwy na 50 mlynedd un o awduron llyfrau plant mwyaf toreithiog a phoblogaidd yn Gymraeg; ganed yn 1 Bwlch Melyn, Pentre-cwrt, Llandysul; athro cynradd yng Ngheredigion am 35 mlynedd, yn Nhre-groes ac yna’n brifathro Coed-y-bryn; enillodd gadair yr Eisteddfod Genedlaethol yn 1958 ac eto yn 1959; nofelau antur a ditectif i blant, llawer yn hanesyddol, am Farti Ddu a Thwm Siôn Cati; Ofnadwy Nos, hanes llongddrylliad y Royal Charter; rhai llyfrau wedi’u cyfieithu i’r Saesneg a’u haddasu i’r teledu; MA er anrhydedd, Prifysgol Cymru, 1977; Gwobr Mary Vaughan Jones 1991; ym mis Mawrth 2005, bron yn 90 oed, enillodd y gadair yn eisteddfod Cymdeithas Ceredigion; ar ei ben-blwydd yn 90 rhoddodd Cyngor Llyfrau Cymru 4,605 o gardiau iddo gan blant ledled Cymru; enwyd Ysgol Gynradd Gymunedol T Llew Jones ym Mrynhoffnant ar ei ôl yn 2012; ysgrifennodd yr unig lawlyfr gwyddbwyll Cymraeg gyda’i fab Iolo; un o’r rhai a enillodd le i Undeb Gwyddbwyll Cymru yn FIDE yn aelod annibynnol yn 1970; sefydlodd a golygodd Y Ddraig, cylchgrawn gwyddbwyll Cymru; rheolwr tîm Cymru yn Olympiad 1974 yn Nice, canlyniad gorau Cymru erioed, a’r tîm merched yn 1976; Gwobrau Tir na n-Og 1967 a 1990; Gwobr Cyhoeddi Cymru 2007 am Geiriau a Gerais.T. Llew Jones ↗Wicipedia CymraegErthygl Gymraeg: nofelydd a bardd (11 Hydref 1915 – 9 Ionawr 2009), un o awduron llyfrau plant mwyaf poblogaidd a chynhyrchiol Cymru; ganed ym Mhentre-cwrt; athro ac yna prifathro am 35 mlynedd yn Nhre-groes a Choed-y-bryn; enillodd y gadair yng Nglynebwy (1958) ac yng Nghaernarfon (1959); mwyaf adnabyddus am nofelau plant, rhai am gymeriadau hanesyddol fel Barti Ddu a Twm Siôn Cati; dros 50 o lyfrau, yn eu plith Ofnadwy Nos, llongddrylliad y Royal Charter; llawer wedi’u haddasu i’r teledu a’u cyfieithu i’r Saesneg ac ambell un i ieithoedd eraill fel Llydaweg; arweiniodd yr ymgyrch lwyddiannus i Undeb Gwyddbwyll Cymru ymuno â FIDE yn 1970, gan alluogi Cymru i gystadlu fel gwlad yn yr Olympiad Gwyddbwyll; rheolwr tîm Cymru yn Nice, 1974; enwyd Ysgol T Llew Jones ar ei ôl yn 2012.
Pan fu farw ei dad yn sydyn yn 1936, cymerodd ba waith bynnag a gâi i helpu ei fam a’r plant iau. Priododd Margaret Enidwen Jones o deulu’r Cilie, a chawsant ddau fab, Emyr Llewelyn, awdur ac athro, ac Iolo Ceredig, chwaraewr gwyddbwyll rhyngwladol.FfynhonnellJones, Thomas Llewelyn (1915 – 2009), poet and prolific writer ↗Idris Reynolds, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruCyhoeddodd tua 100 o lyfrau i blant ac oedolion; ganed yn 1 Bwlch Melyn, Pentre-cwrt, Sir Gaerfyrddin, 11 Hydref 1915, mab hynaf James Jones, gwehydd yn Ffatri’r Derw, a Hannah Mary; priododd Margaret Enidwen Jones, o deulu’r Cilie; dau fab, Emyr Llewelyn, awdur, athro a darlithydd, ac Iolo Ceredig, chwaraewr gwyddbwyll rhyngwladol; ysgolion Capel Mair a Saron ac ysgol uwchradd Llandysul; gadawodd yn 16 a bu’n ddisgybl-athro yng Nghapel Mair; pan fu farw ei dad yn 1936 cymerodd waith i helpu ei fam weddw a’r teulu; galwyd i’r fyddin ar ddydd ei briodas, gwasanaethodd yn yr Eidal a Gogledd Affrica hyd ddiwedd y rhyfel; hyfforddodd yn athro yng Ngholeg y Waun Ddyfal, Caerdydd; dysgodd o Aberteifi i’r Borth ac yn Nhalgarreg dan T. Ll. Stephens, lle cryfhawyd ei Gymreictod; prifathro Tre-groes o 1950 a Choed-y-bryn o 1957 nes ymddeol yn 1975 i Bontgarreg; gwobr yr englyn yng Nghaerffili 1950 am ‘Ceiliog y Gwynt’; y gadair yng Nglynebwy 1958 am ‘Caerllion-ar-Wysg’ ac yng Nghaernarfon 1959 am ‘Y Dringwr’, gan efelychu Dewi Emrys yn ennill ddwy flynedd yn olynol; Sŵn y Malu (1967) a Canu’n Iach! (1987); wedi’r rhyfel roedd prinder mawr o lyfrau Cymraeg i blant, a chydag anogaeth Alun R. Edwards dechreuodd ysgrifennu straeon antur a buan y daeth yn brif awdur plant yn Gymraeg; gwobrau Tir na n-Og am Tân ar y Comin a Lleuad yn Olau; medal Mary Vaughan Jones 1991; rhyddhawyd o’i ddyletswyddau ysgol i ysgrifennu mwy; ymwelai ag ysgolion ledled Cymru ac roedd y plant yn ei eilunaddoli; dau lyfr yn ffilmiau teledu, Tân ar y Comin wedi’i chyfieithu i sawl iaith; Penillion y Plant (1965) a Cerddi Newydd i Blant (1973), cerddi a ddaeth yn glasuron ac yn ddarnau adrodd poblogaidd, fel ‘Cwm Alltcafan’; dethlir Diwrnod T. Llew Jones gan blant ysgol Cymru o gwmpas 11 Hydref ers 2009, syniad disgyblion Ysgol Chwilog; atgofion Slawer Dydd (1979); un o sefydlwyr Undeb Gwyddbwyll Cymru; bu farw ym Mhontgarreg 9 Ionawr 2009, ei lwch yng Nghapel y Wig.
Daeth ei bapurau galw i’r fyddin ar ddydd ei briodas, a gwasanaethodd yn yr Eidal a Gogledd Affrica hyd ddiwedd yr Ail Ryfel Byd. Adref eto, hyfforddodd yn athro yng Nghaerdydd a dysgu yn Sir Aberteifi, gan ddysgu ei grefft yn Nhalgarreg dan T. Ll. Stephens, a ddyfnhaodd ei gariad at Gymru.FfynhonnellJones, Thomas Llewelyn (1915 – 2009), poet and prolific writer ↗Idris Reynolds, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruCyhoeddodd tua 100 o lyfrau i blant ac oedolion; ganed yn 1 Bwlch Melyn, Pentre-cwrt, Sir Gaerfyrddin, 11 Hydref 1915, mab hynaf James Jones, gwehydd yn Ffatri’r Derw, a Hannah Mary; priododd Margaret Enidwen Jones, o deulu’r Cilie; dau fab, Emyr Llewelyn, awdur, athro a darlithydd, ac Iolo Ceredig, chwaraewr gwyddbwyll rhyngwladol; ysgolion Capel Mair a Saron ac ysgol uwchradd Llandysul; gadawodd yn 16 a bu’n ddisgybl-athro yng Nghapel Mair; pan fu farw ei dad yn 1936 cymerodd waith i helpu ei fam weddw a’r teulu; galwyd i’r fyddin ar ddydd ei briodas, gwasanaethodd yn yr Eidal a Gogledd Affrica hyd ddiwedd y rhyfel; hyfforddodd yn athro yng Ngholeg y Waun Ddyfal, Caerdydd; dysgodd o Aberteifi i’r Borth ac yn Nhalgarreg dan T. Ll. Stephens, lle cryfhawyd ei Gymreictod; prifathro Tre-groes o 1950 a Choed-y-bryn o 1957 nes ymddeol yn 1975 i Bontgarreg; gwobr yr englyn yng Nghaerffili 1950 am ‘Ceiliog y Gwynt’; y gadair yng Nglynebwy 1958 am ‘Caerllion-ar-Wysg’ ac yng Nghaernarfon 1959 am ‘Y Dringwr’, gan efelychu Dewi Emrys yn ennill ddwy flynedd yn olynol; Sŵn y Malu (1967) a Canu’n Iach! (1987); wedi’r rhyfel roedd prinder mawr o lyfrau Cymraeg i blant, a chydag anogaeth Alun R. Edwards dechreuodd ysgrifennu straeon antur a buan y daeth yn brif awdur plant yn Gymraeg; gwobrau Tir na n-Og am Tân ar y Comin a Lleuad yn Olau; medal Mary Vaughan Jones 1991; rhyddhawyd o’i ddyletswyddau ysgol i ysgrifennu mwy; ymwelai ag ysgolion ledled Cymru ac roedd y plant yn ei eilunaddoli; dau lyfr yn ffilmiau teledu, Tân ar y Comin wedi’i chyfieithu i sawl iaith; Penillion y Plant (1965) a Cerddi Newydd i Blant (1973), cerddi a ddaeth yn glasuron ac yn ddarnau adrodd poblogaidd, fel ‘Cwm Alltcafan’; dethlir Diwrnod T. Llew Jones gan blant ysgol Cymru o gwmpas 11 Hydref ers 2009, syniad disgyblion Ysgol Chwilog; atgofion Slawer Dydd (1979); un o sefydlwyr Undeb Gwyddbwyll Cymru; bu farw ym Mhontgarreg 9 Ionawr 2009, ei lwch yng Nghapel y Wig.
Yn 1950 daeth yn brifathro Tre-groes, ac yn 1957 Coed-y-bryn, lle arhosodd nes ymddeol yn 1975. Iddo ef, lles y plant a ddôi gyntaf bob amser.FfynonellauJones, Thomas Llewelyn (1915 – 2009), poet and prolific writer ↗Idris Reynolds, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruCyhoeddodd tua 100 o lyfrau i blant ac oedolion; ganed yn 1 Bwlch Melyn, Pentre-cwrt, Sir Gaerfyrddin, 11 Hydref 1915, mab hynaf James Jones, gwehydd yn Ffatri’r Derw, a Hannah Mary; priododd Margaret Enidwen Jones, o deulu’r Cilie; dau fab, Emyr Llewelyn, awdur, athro a darlithydd, ac Iolo Ceredig, chwaraewr gwyddbwyll rhyngwladol; ysgolion Capel Mair a Saron ac ysgol uwchradd Llandysul; gadawodd yn 16 a bu’n ddisgybl-athro yng Nghapel Mair; pan fu farw ei dad yn 1936 cymerodd waith i helpu ei fam weddw a’r teulu; galwyd i’r fyddin ar ddydd ei briodas, gwasanaethodd yn yr Eidal a Gogledd Affrica hyd ddiwedd y rhyfel; hyfforddodd yn athro yng Ngholeg y Waun Ddyfal, Caerdydd; dysgodd o Aberteifi i’r Borth ac yn Nhalgarreg dan T. Ll. Stephens, lle cryfhawyd ei Gymreictod; prifathro Tre-groes o 1950 a Choed-y-bryn o 1957 nes ymddeol yn 1975 i Bontgarreg; gwobr yr englyn yng Nghaerffili 1950 am ‘Ceiliog y Gwynt’; y gadair yng Nglynebwy 1958 am ‘Caerllion-ar-Wysg’ ac yng Nghaernarfon 1959 am ‘Y Dringwr’, gan efelychu Dewi Emrys yn ennill ddwy flynedd yn olynol; Sŵn y Malu (1967) a Canu’n Iach! (1987); wedi’r rhyfel roedd prinder mawr o lyfrau Cymraeg i blant, a chydag anogaeth Alun R. Edwards dechreuodd ysgrifennu straeon antur a buan y daeth yn brif awdur plant yn Gymraeg; gwobrau Tir na n-Og am Tân ar y Comin a Lleuad yn Olau; medal Mary Vaughan Jones 1991; rhyddhawyd o’i ddyletswyddau ysgol i ysgrifennu mwy; ymwelai ag ysgolion ledled Cymru ac roedd y plant yn ei eilunaddoli; dau lyfr yn ffilmiau teledu, Tân ar y Comin wedi’i chyfieithu i sawl iaith; Penillion y Plant (1965) a Cerddi Newydd i Blant (1973), cerddi a ddaeth yn glasuron ac yn ddarnau adrodd poblogaidd, fel ‘Cwm Alltcafan’; dethlir Diwrnod T. Llew Jones gan blant ysgol Cymru o gwmpas 11 Hydref ers 2009, syniad disgyblion Ysgol Chwilog; atgofion Slawer Dydd (1979); un o sefydlwyr Undeb Gwyddbwyll Cymru; bu farw ym Mhontgarreg 9 Ionawr 2009, ei lwch yng Nghapel y Wig.T. Llew Jones ↗Wikipedia (Saesneg)Thomas Llewelyn Jones (11 Hydref 1915 – 9 Ionawr 2009), awdur Cymraeg; dros fwy na 50 mlynedd un o awduron llyfrau plant mwyaf toreithiog a phoblogaidd yn Gymraeg; ganed yn 1 Bwlch Melyn, Pentre-cwrt, Llandysul; athro cynradd yng Ngheredigion am 35 mlynedd, yn Nhre-groes ac yna’n brifathro Coed-y-bryn; enillodd gadair yr Eisteddfod Genedlaethol yn 1958 ac eto yn 1959; nofelau antur a ditectif i blant, llawer yn hanesyddol, am Farti Ddu a Thwm Siôn Cati; Ofnadwy Nos, hanes llongddrylliad y Royal Charter; rhai llyfrau wedi’u cyfieithu i’r Saesneg a’u haddasu i’r teledu; MA er anrhydedd, Prifysgol Cymru, 1977; Gwobr Mary Vaughan Jones 1991; ym mis Mawrth 2005, bron yn 90 oed, enillodd y gadair yn eisteddfod Cymdeithas Ceredigion; ar ei ben-blwydd yn 90 rhoddodd Cyngor Llyfrau Cymru 4,605 o gardiau iddo gan blant ledled Cymru; enwyd Ysgol Gynradd Gymunedol T Llew Jones ym Mrynhoffnant ar ei ôl yn 2012; ysgrifennodd yr unig lawlyfr gwyddbwyll Cymraeg gyda’i fab Iolo; un o’r rhai a enillodd le i Undeb Gwyddbwyll Cymru yn FIDE yn aelod annibynnol yn 1970; sefydlodd a golygodd Y Ddraig, cylchgrawn gwyddbwyll Cymru; rheolwr tîm Cymru yn Olympiad 1974 yn Nice, canlyniad gorau Cymru erioed, a’r tîm merched yn 1976; Gwobrau Tir na n-Og 1967 a 1990; Gwobr Cyhoeddi Cymru 2007 am Geiriau a Gerais.
Enillodd wobr yr englyn yn Eisteddfod Genedlaethol Caerffili yn 1950 am ‘Ceiliog y Gwynt’. Yn 1958 yng Nglynebwy enillodd y gadair am ei awdl ‘Caerllion-ar-Wysg’, a’r flwyddyn ddilynol yng Nghaernarfon enillodd hi eto gyda ‘Y Dringwr’, gan efelychu Dewi Emrys yn ennill y gadair ddwy flynedd yn olynol.FfynonellauJones, Thomas Llewelyn (1915 – 2009), poet and prolific writer ↗Idris Reynolds, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruCyhoeddodd tua 100 o lyfrau i blant ac oedolion; ganed yn 1 Bwlch Melyn, Pentre-cwrt, Sir Gaerfyrddin, 11 Hydref 1915, mab hynaf James Jones, gwehydd yn Ffatri’r Derw, a Hannah Mary; priododd Margaret Enidwen Jones, o deulu’r Cilie; dau fab, Emyr Llewelyn, awdur, athro a darlithydd, ac Iolo Ceredig, chwaraewr gwyddbwyll rhyngwladol; ysgolion Capel Mair a Saron ac ysgol uwchradd Llandysul; gadawodd yn 16 a bu’n ddisgybl-athro yng Nghapel Mair; pan fu farw ei dad yn 1936 cymerodd waith i helpu ei fam weddw a’r teulu; galwyd i’r fyddin ar ddydd ei briodas, gwasanaethodd yn yr Eidal a Gogledd Affrica hyd ddiwedd y rhyfel; hyfforddodd yn athro yng Ngholeg y Waun Ddyfal, Caerdydd; dysgodd o Aberteifi i’r Borth ac yn Nhalgarreg dan T. Ll. Stephens, lle cryfhawyd ei Gymreictod; prifathro Tre-groes o 1950 a Choed-y-bryn o 1957 nes ymddeol yn 1975 i Bontgarreg; gwobr yr englyn yng Nghaerffili 1950 am ‘Ceiliog y Gwynt’; y gadair yng Nglynebwy 1958 am ‘Caerllion-ar-Wysg’ ac yng Nghaernarfon 1959 am ‘Y Dringwr’, gan efelychu Dewi Emrys yn ennill ddwy flynedd yn olynol; Sŵn y Malu (1967) a Canu’n Iach! (1987); wedi’r rhyfel roedd prinder mawr o lyfrau Cymraeg i blant, a chydag anogaeth Alun R. Edwards dechreuodd ysgrifennu straeon antur a buan y daeth yn brif awdur plant yn Gymraeg; gwobrau Tir na n-Og am Tân ar y Comin a Lleuad yn Olau; medal Mary Vaughan Jones 1991; rhyddhawyd o’i ddyletswyddau ysgol i ysgrifennu mwy; ymwelai ag ysgolion ledled Cymru ac roedd y plant yn ei eilunaddoli; dau lyfr yn ffilmiau teledu, Tân ar y Comin wedi’i chyfieithu i sawl iaith; Penillion y Plant (1965) a Cerddi Newydd i Blant (1973), cerddi a ddaeth yn glasuron ac yn ddarnau adrodd poblogaidd, fel ‘Cwm Alltcafan’; dethlir Diwrnod T. Llew Jones gan blant ysgol Cymru o gwmpas 11 Hydref ers 2009, syniad disgyblion Ysgol Chwilog; atgofion Slawer Dydd (1979); un o sefydlwyr Undeb Gwyddbwyll Cymru; bu farw ym Mhontgarreg 9 Ionawr 2009, ei lwch yng Nghapel y Wig.T. Llew Jones ↗Wikipedia (Saesneg)Thomas Llewelyn Jones (11 Hydref 1915 – 9 Ionawr 2009), awdur Cymraeg; dros fwy na 50 mlynedd un o awduron llyfrau plant mwyaf toreithiog a phoblogaidd yn Gymraeg; ganed yn 1 Bwlch Melyn, Pentre-cwrt, Llandysul; athro cynradd yng Ngheredigion am 35 mlynedd, yn Nhre-groes ac yna’n brifathro Coed-y-bryn; enillodd gadair yr Eisteddfod Genedlaethol yn 1958 ac eto yn 1959; nofelau antur a ditectif i blant, llawer yn hanesyddol, am Farti Ddu a Thwm Siôn Cati; Ofnadwy Nos, hanes llongddrylliad y Royal Charter; rhai llyfrau wedi’u cyfieithu i’r Saesneg a’u haddasu i’r teledu; MA er anrhydedd, Prifysgol Cymru, 1977; Gwobr Mary Vaughan Jones 1991; ym mis Mawrth 2005, bron yn 90 oed, enillodd y gadair yn eisteddfod Cymdeithas Ceredigion; ar ei ben-blwydd yn 90 rhoddodd Cyngor Llyfrau Cymru 4,605 o gardiau iddo gan blant ledled Cymru; enwyd Ysgol Gynradd Gymunedol T Llew Jones ym Mrynhoffnant ar ei ôl yn 2012; ysgrifennodd yr unig lawlyfr gwyddbwyll Cymraeg gyda’i fab Iolo; un o’r rhai a enillodd le i Undeb Gwyddbwyll Cymru yn FIDE yn aelod annibynnol yn 1970; sefydlodd a golygodd Y Ddraig, cylchgrawn gwyddbwyll Cymru; rheolwr tîm Cymru yn Olympiad 1974 yn Nice, canlyniad gorau Cymru erioed, a’r tîm merched yn 1976; Gwobrau Tir na n-Og 1967 a 1990; Gwobr Cyhoeddi Cymru 2007 am Geiriau a Gerais.T. Llew Jones ↗Wicipedia CymraegErthygl Gymraeg: nofelydd a bardd (11 Hydref 1915 – 9 Ionawr 2009), un o awduron llyfrau plant mwyaf poblogaidd a chynhyrchiol Cymru; ganed ym Mhentre-cwrt; athro ac yna prifathro am 35 mlynedd yn Nhre-groes a Choed-y-bryn; enillodd y gadair yng Nglynebwy (1958) ac yng Nghaernarfon (1959); mwyaf adnabyddus am nofelau plant, rhai am gymeriadau hanesyddol fel Barti Ddu a Twm Siôn Cati; dros 50 o lyfrau, yn eu plith Ofnadwy Nos, llongddrylliad y Royal Charter; llawer wedi’u haddasu i’r teledu a’u cyfieithu i’r Saesneg ac ambell un i ieithoedd eraill fel Llydaweg; arweiniodd yr ymgyrch lwyddiannus i Undeb Gwyddbwyll Cymru ymuno â FIDE yn 1970, gan alluogi Cymru i gystadlu fel gwlad yn yr Olympiad Gwyddbwyll; rheolwr tîm Cymru yn Nice, 1974; enwyd Ysgol T Llew Jones ar ei ôl yn 2012.
Wedi’r rhyfel roedd prinder mawr o lyfrau Cymraeg i blant. Ar anogaeth llyfrgellydd Ceredigion, Alun R. Edwards, dechreuodd T. Llew ysgrifennu straeon antur, a buan y daeth yn brif awdur plant yn Gymraeg. Tua diwedd ei flynyddoedd yn athro rhyddhawyd ef o’i ddyletswyddau ysgol i ysgrifennu rhagor o lyfrau i ateb y galw.FfynhonnellJones, Thomas Llewelyn (1915 – 2009), poet and prolific writer ↗Idris Reynolds, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruCyhoeddodd tua 100 o lyfrau i blant ac oedolion; ganed yn 1 Bwlch Melyn, Pentre-cwrt, Sir Gaerfyrddin, 11 Hydref 1915, mab hynaf James Jones, gwehydd yn Ffatri’r Derw, a Hannah Mary; priododd Margaret Enidwen Jones, o deulu’r Cilie; dau fab, Emyr Llewelyn, awdur, athro a darlithydd, ac Iolo Ceredig, chwaraewr gwyddbwyll rhyngwladol; ysgolion Capel Mair a Saron ac ysgol uwchradd Llandysul; gadawodd yn 16 a bu’n ddisgybl-athro yng Nghapel Mair; pan fu farw ei dad yn 1936 cymerodd waith i helpu ei fam weddw a’r teulu; galwyd i’r fyddin ar ddydd ei briodas, gwasanaethodd yn yr Eidal a Gogledd Affrica hyd ddiwedd y rhyfel; hyfforddodd yn athro yng Ngholeg y Waun Ddyfal, Caerdydd; dysgodd o Aberteifi i’r Borth ac yn Nhalgarreg dan T. Ll. Stephens, lle cryfhawyd ei Gymreictod; prifathro Tre-groes o 1950 a Choed-y-bryn o 1957 nes ymddeol yn 1975 i Bontgarreg; gwobr yr englyn yng Nghaerffili 1950 am ‘Ceiliog y Gwynt’; y gadair yng Nglynebwy 1958 am ‘Caerllion-ar-Wysg’ ac yng Nghaernarfon 1959 am ‘Y Dringwr’, gan efelychu Dewi Emrys yn ennill ddwy flynedd yn olynol; Sŵn y Malu (1967) a Canu’n Iach! (1987); wedi’r rhyfel roedd prinder mawr o lyfrau Cymraeg i blant, a chydag anogaeth Alun R. Edwards dechreuodd ysgrifennu straeon antur a buan y daeth yn brif awdur plant yn Gymraeg; gwobrau Tir na n-Og am Tân ar y Comin a Lleuad yn Olau; medal Mary Vaughan Jones 1991; rhyddhawyd o’i ddyletswyddau ysgol i ysgrifennu mwy; ymwelai ag ysgolion ledled Cymru ac roedd y plant yn ei eilunaddoli; dau lyfr yn ffilmiau teledu, Tân ar y Comin wedi’i chyfieithu i sawl iaith; Penillion y Plant (1965) a Cerddi Newydd i Blant (1973), cerddi a ddaeth yn glasuron ac yn ddarnau adrodd poblogaidd, fel ‘Cwm Alltcafan’; dethlir Diwrnod T. Llew Jones gan blant ysgol Cymru o gwmpas 11 Hydref ers 2009, syniad disgyblion Ysgol Chwilog; atgofion Slawer Dydd (1979); un o sefydlwyr Undeb Gwyddbwyll Cymru; bu farw ym Mhontgarreg 9 Ionawr 2009, ei lwch yng Nghapel y Wig.
Daeth ei nofelau hanes â’r môr-leidr Barti Ddu, Bartholomew Roberts, a Thwm Siôn Cati yn fyw, ac yn Ofnadwy Nos adroddodd hanes llongddrylliad y Royal Charter. Enillodd wobr Tir na n-Og am Tân ar y Comin ac am Lleuad yn Olau, gwnaed dau o’i lyfrau’n ffilmiau teledu, a chyfieithwyd rhai i’r Saesneg, y Llydaweg ac ieithoedd eraill.FfynonellauT. Llew Jones ↗Wikipedia (Saesneg)Thomas Llewelyn Jones (11 Hydref 1915 – 9 Ionawr 2009), awdur Cymraeg; dros fwy na 50 mlynedd un o awduron llyfrau plant mwyaf toreithiog a phoblogaidd yn Gymraeg; ganed yn 1 Bwlch Melyn, Pentre-cwrt, Llandysul; athro cynradd yng Ngheredigion am 35 mlynedd, yn Nhre-groes ac yna’n brifathro Coed-y-bryn; enillodd gadair yr Eisteddfod Genedlaethol yn 1958 ac eto yn 1959; nofelau antur a ditectif i blant, llawer yn hanesyddol, am Farti Ddu a Thwm Siôn Cati; Ofnadwy Nos, hanes llongddrylliad y Royal Charter; rhai llyfrau wedi’u cyfieithu i’r Saesneg a’u haddasu i’r teledu; MA er anrhydedd, Prifysgol Cymru, 1977; Gwobr Mary Vaughan Jones 1991; ym mis Mawrth 2005, bron yn 90 oed, enillodd y gadair yn eisteddfod Cymdeithas Ceredigion; ar ei ben-blwydd yn 90 rhoddodd Cyngor Llyfrau Cymru 4,605 o gardiau iddo gan blant ledled Cymru; enwyd Ysgol Gynradd Gymunedol T Llew Jones ym Mrynhoffnant ar ei ôl yn 2012; ysgrifennodd yr unig lawlyfr gwyddbwyll Cymraeg gyda’i fab Iolo; un o’r rhai a enillodd le i Undeb Gwyddbwyll Cymru yn FIDE yn aelod annibynnol yn 1970; sefydlodd a golygodd Y Ddraig, cylchgrawn gwyddbwyll Cymru; rheolwr tîm Cymru yn Olympiad 1974 yn Nice, canlyniad gorau Cymru erioed, a’r tîm merched yn 1976; Gwobrau Tir na n-Og 1967 a 1990; Gwobr Cyhoeddi Cymru 2007 am Geiriau a Gerais.Jones, Thomas Llewelyn (1915 – 2009), poet and prolific writer ↗Idris Reynolds, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruCyhoeddodd tua 100 o lyfrau i blant ac oedolion; ganed yn 1 Bwlch Melyn, Pentre-cwrt, Sir Gaerfyrddin, 11 Hydref 1915, mab hynaf James Jones, gwehydd yn Ffatri’r Derw, a Hannah Mary; priododd Margaret Enidwen Jones, o deulu’r Cilie; dau fab, Emyr Llewelyn, awdur, athro a darlithydd, ac Iolo Ceredig, chwaraewr gwyddbwyll rhyngwladol; ysgolion Capel Mair a Saron ac ysgol uwchradd Llandysul; gadawodd yn 16 a bu’n ddisgybl-athro yng Nghapel Mair; pan fu farw ei dad yn 1936 cymerodd waith i helpu ei fam weddw a’r teulu; galwyd i’r fyddin ar ddydd ei briodas, gwasanaethodd yn yr Eidal a Gogledd Affrica hyd ddiwedd y rhyfel; hyfforddodd yn athro yng Ngholeg y Waun Ddyfal, Caerdydd; dysgodd o Aberteifi i’r Borth ac yn Nhalgarreg dan T. Ll. Stephens, lle cryfhawyd ei Gymreictod; prifathro Tre-groes o 1950 a Choed-y-bryn o 1957 nes ymddeol yn 1975 i Bontgarreg; gwobr yr englyn yng Nghaerffili 1950 am ‘Ceiliog y Gwynt’; y gadair yng Nglynebwy 1958 am ‘Caerllion-ar-Wysg’ ac yng Nghaernarfon 1959 am ‘Y Dringwr’, gan efelychu Dewi Emrys yn ennill ddwy flynedd yn olynol; Sŵn y Malu (1967) a Canu’n Iach! (1987); wedi’r rhyfel roedd prinder mawr o lyfrau Cymraeg i blant, a chydag anogaeth Alun R. Edwards dechreuodd ysgrifennu straeon antur a buan y daeth yn brif awdur plant yn Gymraeg; gwobrau Tir na n-Og am Tân ar y Comin a Lleuad yn Olau; medal Mary Vaughan Jones 1991; rhyddhawyd o’i ddyletswyddau ysgol i ysgrifennu mwy; ymwelai ag ysgolion ledled Cymru ac roedd y plant yn ei eilunaddoli; dau lyfr yn ffilmiau teledu, Tân ar y Comin wedi’i chyfieithu i sawl iaith; Penillion y Plant (1965) a Cerddi Newydd i Blant (1973), cerddi a ddaeth yn glasuron ac yn ddarnau adrodd poblogaidd, fel ‘Cwm Alltcafan’; dethlir Diwrnod T. Llew Jones gan blant ysgol Cymru o gwmpas 11 Hydref ers 2009, syniad disgyblion Ysgol Chwilog; atgofion Slawer Dydd (1979); un o sefydlwyr Undeb Gwyddbwyll Cymru; bu farw ym Mhontgarreg 9 Ionawr 2009, ei lwch yng Nghapel y Wig.T. Llew Jones ↗Wicipedia CymraegErthygl Gymraeg: nofelydd a bardd (11 Hydref 1915 – 9 Ionawr 2009), un o awduron llyfrau plant mwyaf poblogaidd a chynhyrchiol Cymru; ganed ym Mhentre-cwrt; athro ac yna prifathro am 35 mlynedd yn Nhre-groes a Choed-y-bryn; enillodd y gadair yng Nglynebwy (1958) ac yng Nghaernarfon (1959); mwyaf adnabyddus am nofelau plant, rhai am gymeriadau hanesyddol fel Barti Ddu a Twm Siôn Cati; dros 50 o lyfrau, yn eu plith Ofnadwy Nos, llongddrylliad y Royal Charter; llawer wedi’u haddasu i’r teledu a’u cyfieithu i’r Saesneg ac ambell un i ieithoedd eraill fel Llydaweg; arweiniodd yr ymgyrch lwyddiannus i Undeb Gwyddbwyll Cymru ymuno â FIDE yn 1970, gan alluogi Cymru i gystadlu fel gwlad yn yr Olympiad Gwyddbwyll; rheolwr tîm Cymru yn Nice, 1974; enwyd Ysgol T Llew Jones ar ei ôl yn 2012.
Daeth ei lyfrau o benillion i blant, Penillion y Plant a Cerddi Newydd i Blant, yn glasuron ac yn ddarnau adrodd poblogaidd, ac mae cerddi fel ‘Cwm Alltcafan’ yn siarad â phlant ac oedolion fel ei gilydd. Ymwelai ag ysgolion ledled Cymru i ddarllen ei waith, ac roedd y plant yn ei eilunaddoli. Yn 1991 cafodd fedal Mary Vaughan Jones am ei gyfraniad i lenyddiaeth plant.FfynonellauJones, Thomas Llewelyn (1915 – 2009), poet and prolific writer ↗Idris Reynolds, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruCyhoeddodd tua 100 o lyfrau i blant ac oedolion; ganed yn 1 Bwlch Melyn, Pentre-cwrt, Sir Gaerfyrddin, 11 Hydref 1915, mab hynaf James Jones, gwehydd yn Ffatri’r Derw, a Hannah Mary; priododd Margaret Enidwen Jones, o deulu’r Cilie; dau fab, Emyr Llewelyn, awdur, athro a darlithydd, ac Iolo Ceredig, chwaraewr gwyddbwyll rhyngwladol; ysgolion Capel Mair a Saron ac ysgol uwchradd Llandysul; gadawodd yn 16 a bu’n ddisgybl-athro yng Nghapel Mair; pan fu farw ei dad yn 1936 cymerodd waith i helpu ei fam weddw a’r teulu; galwyd i’r fyddin ar ddydd ei briodas, gwasanaethodd yn yr Eidal a Gogledd Affrica hyd ddiwedd y rhyfel; hyfforddodd yn athro yng Ngholeg y Waun Ddyfal, Caerdydd; dysgodd o Aberteifi i’r Borth ac yn Nhalgarreg dan T. Ll. Stephens, lle cryfhawyd ei Gymreictod; prifathro Tre-groes o 1950 a Choed-y-bryn o 1957 nes ymddeol yn 1975 i Bontgarreg; gwobr yr englyn yng Nghaerffili 1950 am ‘Ceiliog y Gwynt’; y gadair yng Nglynebwy 1958 am ‘Caerllion-ar-Wysg’ ac yng Nghaernarfon 1959 am ‘Y Dringwr’, gan efelychu Dewi Emrys yn ennill ddwy flynedd yn olynol; Sŵn y Malu (1967) a Canu’n Iach! (1987); wedi’r rhyfel roedd prinder mawr o lyfrau Cymraeg i blant, a chydag anogaeth Alun R. Edwards dechreuodd ysgrifennu straeon antur a buan y daeth yn brif awdur plant yn Gymraeg; gwobrau Tir na n-Og am Tân ar y Comin a Lleuad yn Olau; medal Mary Vaughan Jones 1991; rhyddhawyd o’i ddyletswyddau ysgol i ysgrifennu mwy; ymwelai ag ysgolion ledled Cymru ac roedd y plant yn ei eilunaddoli; dau lyfr yn ffilmiau teledu, Tân ar y Comin wedi’i chyfieithu i sawl iaith; Penillion y Plant (1965) a Cerddi Newydd i Blant (1973), cerddi a ddaeth yn glasuron ac yn ddarnau adrodd poblogaidd, fel ‘Cwm Alltcafan’; dethlir Diwrnod T. Llew Jones gan blant ysgol Cymru o gwmpas 11 Hydref ers 2009, syniad disgyblion Ysgol Chwilog; atgofion Slawer Dydd (1979); un o sefydlwyr Undeb Gwyddbwyll Cymru; bu farw ym Mhontgarreg 9 Ionawr 2009, ei lwch yng Nghapel y Wig.T. Llew Jones ↗Wikipedia (Saesneg)Thomas Llewelyn Jones (11 Hydref 1915 – 9 Ionawr 2009), awdur Cymraeg; dros fwy na 50 mlynedd un o awduron llyfrau plant mwyaf toreithiog a phoblogaidd yn Gymraeg; ganed yn 1 Bwlch Melyn, Pentre-cwrt, Llandysul; athro cynradd yng Ngheredigion am 35 mlynedd, yn Nhre-groes ac yna’n brifathro Coed-y-bryn; enillodd gadair yr Eisteddfod Genedlaethol yn 1958 ac eto yn 1959; nofelau antur a ditectif i blant, llawer yn hanesyddol, am Farti Ddu a Thwm Siôn Cati; Ofnadwy Nos, hanes llongddrylliad y Royal Charter; rhai llyfrau wedi’u cyfieithu i’r Saesneg a’u haddasu i’r teledu; MA er anrhydedd, Prifysgol Cymru, 1977; Gwobr Mary Vaughan Jones 1991; ym mis Mawrth 2005, bron yn 90 oed, enillodd y gadair yn eisteddfod Cymdeithas Ceredigion; ar ei ben-blwydd yn 90 rhoddodd Cyngor Llyfrau Cymru 4,605 o gardiau iddo gan blant ledled Cymru; enwyd Ysgol Gynradd Gymunedol T Llew Jones ym Mrynhoffnant ar ei ôl yn 2012; ysgrifennodd yr unig lawlyfr gwyddbwyll Cymraeg gyda’i fab Iolo; un o’r rhai a enillodd le i Undeb Gwyddbwyll Cymru yn FIDE yn aelod annibynnol yn 1970; sefydlodd a golygodd Y Ddraig, cylchgrawn gwyddbwyll Cymru; rheolwr tîm Cymru yn Olympiad 1974 yn Nice, canlyniad gorau Cymru erioed, a’r tîm merched yn 1976; Gwobrau Tir na n-Og 1967 a 1990; Gwobr Cyhoeddi Cymru 2007 am Geiriau a Gerais.
Roedd hefyd yn chwaraewr gwyddbwyll brwd. Roedd yn un o’r criw bach a enillodd i Undeb Gwyddbwyll Cymru ei le ei hun yn FIDE, ffederasiwn gwyddbwyll y byd, yn 1970, fel y gallai Cymru chwarae fel cenedl. Sefydlodd a golygodd Y Ddraig, cylchgrawn gwyddbwyll Cymru, ysgrifennodd yr unig lawlyfr gwyddbwyll Cymraeg gyda’i fab Iolo, a bu’n rheolwr tîm Cymru yn Olympiad 1974 yn Nice, canlyniad gorau Cymru erioed.FfynonellauT. Llew Jones ↗Wikipedia (Saesneg)Thomas Llewelyn Jones (11 Hydref 1915 – 9 Ionawr 2009), awdur Cymraeg; dros fwy na 50 mlynedd un o awduron llyfrau plant mwyaf toreithiog a phoblogaidd yn Gymraeg; ganed yn 1 Bwlch Melyn, Pentre-cwrt, Llandysul; athro cynradd yng Ngheredigion am 35 mlynedd, yn Nhre-groes ac yna’n brifathro Coed-y-bryn; enillodd gadair yr Eisteddfod Genedlaethol yn 1958 ac eto yn 1959; nofelau antur a ditectif i blant, llawer yn hanesyddol, am Farti Ddu a Thwm Siôn Cati; Ofnadwy Nos, hanes llongddrylliad y Royal Charter; rhai llyfrau wedi’u cyfieithu i’r Saesneg a’u haddasu i’r teledu; MA er anrhydedd, Prifysgol Cymru, 1977; Gwobr Mary Vaughan Jones 1991; ym mis Mawrth 2005, bron yn 90 oed, enillodd y gadair yn eisteddfod Cymdeithas Ceredigion; ar ei ben-blwydd yn 90 rhoddodd Cyngor Llyfrau Cymru 4,605 o gardiau iddo gan blant ledled Cymru; enwyd Ysgol Gynradd Gymunedol T Llew Jones ym Mrynhoffnant ar ei ôl yn 2012; ysgrifennodd yr unig lawlyfr gwyddbwyll Cymraeg gyda’i fab Iolo; un o’r rhai a enillodd le i Undeb Gwyddbwyll Cymru yn FIDE yn aelod annibynnol yn 1970; sefydlodd a golygodd Y Ddraig, cylchgrawn gwyddbwyll Cymru; rheolwr tîm Cymru yn Olympiad 1974 yn Nice, canlyniad gorau Cymru erioed, a’r tîm merched yn 1976; Gwobrau Tir na n-Og 1967 a 1990; Gwobr Cyhoeddi Cymru 2007 am Geiriau a Gerais.T. Llew Jones ↗Wicipedia CymraegErthygl Gymraeg: nofelydd a bardd (11 Hydref 1915 – 9 Ionawr 2009), un o awduron llyfrau plant mwyaf poblogaidd a chynhyrchiol Cymru; ganed ym Mhentre-cwrt; athro ac yna prifathro am 35 mlynedd yn Nhre-groes a Choed-y-bryn; enillodd y gadair yng Nglynebwy (1958) ac yng Nghaernarfon (1959); mwyaf adnabyddus am nofelau plant, rhai am gymeriadau hanesyddol fel Barti Ddu a Twm Siôn Cati; dros 50 o lyfrau, yn eu plith Ofnadwy Nos, llongddrylliad y Royal Charter; llawer wedi’u haddasu i’r teledu a’u cyfieithu i’r Saesneg ac ambell un i ieithoedd eraill fel Llydaweg; arweiniodd yr ymgyrch lwyddiannus i Undeb Gwyddbwyll Cymru ymuno â FIDE yn 1970, gan alluogi Cymru i gystadlu fel gwlad yn yr Olympiad Gwyddbwyll; rheolwr tîm Cymru yn Nice, 1974; enwyd Ysgol T Llew Jones ar ei ôl yn 2012.Jones, Thomas Llewelyn (1915 – 2009), poet and prolific writer ↗Idris Reynolds, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruCyhoeddodd tua 100 o lyfrau i blant ac oedolion; ganed yn 1 Bwlch Melyn, Pentre-cwrt, Sir Gaerfyrddin, 11 Hydref 1915, mab hynaf James Jones, gwehydd yn Ffatri’r Derw, a Hannah Mary; priododd Margaret Enidwen Jones, o deulu’r Cilie; dau fab, Emyr Llewelyn, awdur, athro a darlithydd, ac Iolo Ceredig, chwaraewr gwyddbwyll rhyngwladol; ysgolion Capel Mair a Saron ac ysgol uwchradd Llandysul; gadawodd yn 16 a bu’n ddisgybl-athro yng Nghapel Mair; pan fu farw ei dad yn 1936 cymerodd waith i helpu ei fam weddw a’r teulu; galwyd i’r fyddin ar ddydd ei briodas, gwasanaethodd yn yr Eidal a Gogledd Affrica hyd ddiwedd y rhyfel; hyfforddodd yn athro yng Ngholeg y Waun Ddyfal, Caerdydd; dysgodd o Aberteifi i’r Borth ac yn Nhalgarreg dan T. Ll. Stephens, lle cryfhawyd ei Gymreictod; prifathro Tre-groes o 1950 a Choed-y-bryn o 1957 nes ymddeol yn 1975 i Bontgarreg; gwobr yr englyn yng Nghaerffili 1950 am ‘Ceiliog y Gwynt’; y gadair yng Nglynebwy 1958 am ‘Caerllion-ar-Wysg’ ac yng Nghaernarfon 1959 am ‘Y Dringwr’, gan efelychu Dewi Emrys yn ennill ddwy flynedd yn olynol; Sŵn y Malu (1967) a Canu’n Iach! (1987); wedi’r rhyfel roedd prinder mawr o lyfrau Cymraeg i blant, a chydag anogaeth Alun R. Edwards dechreuodd ysgrifennu straeon antur a buan y daeth yn brif awdur plant yn Gymraeg; gwobrau Tir na n-Og am Tân ar y Comin a Lleuad yn Olau; medal Mary Vaughan Jones 1991; rhyddhawyd o’i ddyletswyddau ysgol i ysgrifennu mwy; ymwelai ag ysgolion ledled Cymru ac roedd y plant yn ei eilunaddoli; dau lyfr yn ffilmiau teledu, Tân ar y Comin wedi’i chyfieithu i sawl iaith; Penillion y Plant (1965) a Cerddi Newydd i Blant (1973), cerddi a ddaeth yn glasuron ac yn ddarnau adrodd poblogaidd, fel ‘Cwm Alltcafan’; dethlir Diwrnod T. Llew Jones gan blant ysgol Cymru o gwmpas 11 Hydref ers 2009, syniad disgyblion Ysgol Chwilog; atgofion Slawer Dydd (1979); un o sefydlwyr Undeb Gwyddbwyll Cymru; bu farw ym Mhontgarreg 9 Ionawr 2009, ei lwch yng Nghapel y Wig.
Ym mis Mawrth 2005, bron yn naw deg oed, enillodd y gadair yn eisteddfod Cymdeithas Ceredigion. Ar ei ben-blwydd yn naw deg cyflwynodd Cyngor Llyfrau Cymru 4,605 o gardiau iddo gan blant ledled Cymru.FfynhonnellT. Llew Jones ↗Wikipedia (Saesneg)Thomas Llewelyn Jones (11 Hydref 1915 – 9 Ionawr 2009), awdur Cymraeg; dros fwy na 50 mlynedd un o awduron llyfrau plant mwyaf toreithiog a phoblogaidd yn Gymraeg; ganed yn 1 Bwlch Melyn, Pentre-cwrt, Llandysul; athro cynradd yng Ngheredigion am 35 mlynedd, yn Nhre-groes ac yna’n brifathro Coed-y-bryn; enillodd gadair yr Eisteddfod Genedlaethol yn 1958 ac eto yn 1959; nofelau antur a ditectif i blant, llawer yn hanesyddol, am Farti Ddu a Thwm Siôn Cati; Ofnadwy Nos, hanes llongddrylliad y Royal Charter; rhai llyfrau wedi’u cyfieithu i’r Saesneg a’u haddasu i’r teledu; MA er anrhydedd, Prifysgol Cymru, 1977; Gwobr Mary Vaughan Jones 1991; ym mis Mawrth 2005, bron yn 90 oed, enillodd y gadair yn eisteddfod Cymdeithas Ceredigion; ar ei ben-blwydd yn 90 rhoddodd Cyngor Llyfrau Cymru 4,605 o gardiau iddo gan blant ledled Cymru; enwyd Ysgol Gynradd Gymunedol T Llew Jones ym Mrynhoffnant ar ei ôl yn 2012; ysgrifennodd yr unig lawlyfr gwyddbwyll Cymraeg gyda’i fab Iolo; un o’r rhai a enillodd le i Undeb Gwyddbwyll Cymru yn FIDE yn aelod annibynnol yn 1970; sefydlodd a golygodd Y Ddraig, cylchgrawn gwyddbwyll Cymru; rheolwr tîm Cymru yn Olympiad 1974 yn Nice, canlyniad gorau Cymru erioed, a’r tîm merched yn 1976; Gwobrau Tir na n-Og 1967 a 1990; Gwobr Cyhoeddi Cymru 2007 am Geiriau a Gerais.
Bu farw T. Llew Jones ym Mhontgarreg ar 9 Ionawr 2009, yn naw deg tri oed, ac mae ei lwch yng Nghapel y Wig. Ers 2009 mae plant ysgol Cymru wedi cadw Diwrnod T. Llew Jones bob blwyddyn o gwmpas ei ben-blwydd, syniad disgyblion Ysgol Chwilog, ac yn 2012 enwyd ysgol Gymraeg newydd ym Mrynhoffnant yn Ysgol T. Llew Jones.FfynonellauJones, Thomas Llewelyn (1915 – 2009), poet and prolific writer ↗Idris Reynolds, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruCyhoeddodd tua 100 o lyfrau i blant ac oedolion; ganed yn 1 Bwlch Melyn, Pentre-cwrt, Sir Gaerfyrddin, 11 Hydref 1915, mab hynaf James Jones, gwehydd yn Ffatri’r Derw, a Hannah Mary; priododd Margaret Enidwen Jones, o deulu’r Cilie; dau fab, Emyr Llewelyn, awdur, athro a darlithydd, ac Iolo Ceredig, chwaraewr gwyddbwyll rhyngwladol; ysgolion Capel Mair a Saron ac ysgol uwchradd Llandysul; gadawodd yn 16 a bu’n ddisgybl-athro yng Nghapel Mair; pan fu farw ei dad yn 1936 cymerodd waith i helpu ei fam weddw a’r teulu; galwyd i’r fyddin ar ddydd ei briodas, gwasanaethodd yn yr Eidal a Gogledd Affrica hyd ddiwedd y rhyfel; hyfforddodd yn athro yng Ngholeg y Waun Ddyfal, Caerdydd; dysgodd o Aberteifi i’r Borth ac yn Nhalgarreg dan T. Ll. Stephens, lle cryfhawyd ei Gymreictod; prifathro Tre-groes o 1950 a Choed-y-bryn o 1957 nes ymddeol yn 1975 i Bontgarreg; gwobr yr englyn yng Nghaerffili 1950 am ‘Ceiliog y Gwynt’; y gadair yng Nglynebwy 1958 am ‘Caerllion-ar-Wysg’ ac yng Nghaernarfon 1959 am ‘Y Dringwr’, gan efelychu Dewi Emrys yn ennill ddwy flynedd yn olynol; Sŵn y Malu (1967) a Canu’n Iach! (1987); wedi’r rhyfel roedd prinder mawr o lyfrau Cymraeg i blant, a chydag anogaeth Alun R. Edwards dechreuodd ysgrifennu straeon antur a buan y daeth yn brif awdur plant yn Gymraeg; gwobrau Tir na n-Og am Tân ar y Comin a Lleuad yn Olau; medal Mary Vaughan Jones 1991; rhyddhawyd o’i ddyletswyddau ysgol i ysgrifennu mwy; ymwelai ag ysgolion ledled Cymru ac roedd y plant yn ei eilunaddoli; dau lyfr yn ffilmiau teledu, Tân ar y Comin wedi’i chyfieithu i sawl iaith; Penillion y Plant (1965) a Cerddi Newydd i Blant (1973), cerddi a ddaeth yn glasuron ac yn ddarnau adrodd poblogaidd, fel ‘Cwm Alltcafan’; dethlir Diwrnod T. Llew Jones gan blant ysgol Cymru o gwmpas 11 Hydref ers 2009, syniad disgyblion Ysgol Chwilog; atgofion Slawer Dydd (1979); un o sefydlwyr Undeb Gwyddbwyll Cymru; bu farw ym Mhontgarreg 9 Ionawr 2009, ei lwch yng Nghapel y Wig.T. Llew Jones ↗Wikipedia (Saesneg)Thomas Llewelyn Jones (11 Hydref 1915 – 9 Ionawr 2009), awdur Cymraeg; dros fwy na 50 mlynedd un o awduron llyfrau plant mwyaf toreithiog a phoblogaidd yn Gymraeg; ganed yn 1 Bwlch Melyn, Pentre-cwrt, Llandysul; athro cynradd yng Ngheredigion am 35 mlynedd, yn Nhre-groes ac yna’n brifathro Coed-y-bryn; enillodd gadair yr Eisteddfod Genedlaethol yn 1958 ac eto yn 1959; nofelau antur a ditectif i blant, llawer yn hanesyddol, am Farti Ddu a Thwm Siôn Cati; Ofnadwy Nos, hanes llongddrylliad y Royal Charter; rhai llyfrau wedi’u cyfieithu i’r Saesneg a’u haddasu i’r teledu; MA er anrhydedd, Prifysgol Cymru, 1977; Gwobr Mary Vaughan Jones 1991; ym mis Mawrth 2005, bron yn 90 oed, enillodd y gadair yn eisteddfod Cymdeithas Ceredigion; ar ei ben-blwydd yn 90 rhoddodd Cyngor Llyfrau Cymru 4,605 o gardiau iddo gan blant ledled Cymru; enwyd Ysgol Gynradd Gymunedol T Llew Jones ym Mrynhoffnant ar ei ôl yn 2012; ysgrifennodd yr unig lawlyfr gwyddbwyll Cymraeg gyda’i fab Iolo; un o’r rhai a enillodd le i Undeb Gwyddbwyll Cymru yn FIDE yn aelod annibynnol yn 1970; sefydlodd a golygodd Y Ddraig, cylchgrawn gwyddbwyll Cymru; rheolwr tîm Cymru yn Olympiad 1974 yn Nice, canlyniad gorau Cymru erioed, a’r tîm merched yn 1976; Gwobrau Tir na n-Og 1967 a 1990; Gwobr Cyhoeddi Cymru 2007 am Geiriau a Gerais.
Ffynonellau a darllen pellach
Yr hanesydd a ysgrifennodd yr hanes llawn cyntaf o Gymru o’r cyfnod cynharaf hyd 1282, ac a olygodd y Bywgraffiadur Cymreig.
Syr John Edward LloydFe’i magwyd yn Llandudno, yn fab i saer o Gaergybi, ac arweiniodd Awstralia drwy’r Rhyfel Byd Cyntaf yn Brif Weinidog o 1915 i 1923.
Billy HughesPrif weinidog Cymraeg ei iaith rhwng 1916 a 1922, y gosododd ei Gyllideb y Bobl yn 1909 seiliau’r wladwriaeth les.
David Lloyd GeorgeAthro Bangor a ysgrifennodd ramadeg mawr y Gymraeg, gosod rheolau’r gynghanedd yn Cerdd Dafod, a rhoi i’r Gymraeg yr orgraff a ddefnyddia heddiw.
Syr John Morris-JonesYsgrifennwyd gan Ifan Cyhoeddwyd gyntaf Diweddarwyd ddiwethaf