Syr John Edward Lloyd
Hanesydd y tywysogion (wedi’i gofnodi)Yr hanesydd a ysgrifennodd yr hanes llawn cyntaf o Gymru o’r cyfnod cynharaf hyd 1282, ac a olygodd y Bywgraffiadur Cymreig.
Syr John Edward Lloyd
Hanes Cymru / Cymru’r Ugeinfed Ganrif
1905–1953
Y glöwr a drodd yn athro o Rymni y canwyd ei gerddi am y cymoedd yn y blynyddoedd llwm, yn eu plith The Bells of Rhymney, ledled y byd.
Llun: Tai yng nghwm Tryweryn yng Nghapel Celyn, a dynnwyd gan Geoff Charles yn 1957 cyn boddi’r pentref · Geoff Charles, CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Daeth Idris Davies, bardd y glowyr o Rymni, yn llais cymoedd glo de Cymru. Aeth dan ddaear yn bedair ar ddeg, dysgodd farddoniaeth iddo’i hun wedi i’r pwll gau, ac ysgrifennodd am y cymoedd yn y 1920au a’r 1930au mor gywir nes i T. S. Eliot alw ei waith y cofnod barddonol gorau a wyddai amdano o un cyfnod mewn un lle. Daeth ei eiriau The Bells of Rhymney yn gân werin boblogaidd.FfynonellauDavies, Idris (1905 – 1953), miner, schoolmaster and poet ↗Islwyn Jenkins, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 6 Ionawr 1905 yn 16 Field Street, Rhymni, Sir Fynwy, mab Cymraeg ei iaith i Evan Davies, weindiwr glofa, a’i wraig Elizabeth Ann; wedi gadael yr ysgol leol yn bedair ar ddeg bu’n gweithio am saith mlynedd dan ddaear yn löwr ym mhyllau Abertyswg a Mardy Rhymni; wedi damwain pan gollodd fys ar y talcen glo, a rhan weithgar yn Streic Gyffredinol 1926, treuliodd bedair blynedd ar yr hyn a alwai’n ‘gêm hir ac unig hunanaddysg’; yna Coleg Hyfforddi Loughborough a Phrifysgol Nottingham i gymhwyso’n athro, ac wedyn diploma Prifysgol Llundain mewn hanes; bu’n dysgu 1932–47 yn ysgolion cynradd Cyngor Sir Llundain ac mewn ysgolion a symudwyd o Lundain adeg y rhyfel i Pytchley, Meesden, Treherbert a Llandysul; yn 1947 dychwelodd i’w Gwm Rhymni enedigol i ddysgu mewn ysgol iau yng Nghwmsyfiog, ac i ddarllen, darlledu, darlithio ac ysgrifennu hyd ei farw yn 7 Victoria Road, Rhymni, ddydd Llun y Pasg, 6 Ebrill 1953; claddwyd ym Mynwent Gyhoeddus Rhymni; pedair cyfrol yn ystod ei oes: Gwalia Deserta (1938), a ysgrifennwyd yn Rhymni; The Angry Summer: a poem of 1926 (1943), a ysgrifennwyd mewn tri mis yn Meesden; Tonypandy and other poems (1945), a ysgrifennwyd yn Nhreherbert; a Selected Poems (1953), a ddewiswyd gan T. S. Eliot, a gredai fod gan ei gerddi hawl i barhad fel ‘y ddogfen farddonol orau a wn amdani am gyfnod arbennig mewn lle arbennig’; adlewyrchai ei waith yn Saesneg a Chymraeg ddelfrydiaeth a phrotest pobl mewn cyfnod o newid economaidd, cymdeithasol a chrefyddol mawr, a thwf a dirywiad tref haearn a glo Rhymni; wedi ei farw aeth dros ddau gant o gerddi llawysgrif, drama fydryddol a’i ddyddiaduron adeg y rhyfel i’r Llyfrgell Genedlaethol; The Collected Poems of Idris Davies (1972); roedd ei wybodaeth am farddoniaeth yn aruthrol; daeth yn fardd nodweddiadol cymoedd glo de Cymru yn hanner cyntaf yr ugeinfed ganrif.Idris Davies ↗Wikipedia (Saesneg)Idris Davies (6 Ionawr 1905 – 6 Ebrill 1953), bardd o Gymro, ganed yn Rhymni i rieni Cymraeg eu hiaith; dysgodd ef a’i chwaer Saesneg yn yr ysgol; gweithiodd dan ddaear am saith mlynedd o bedair ar ddeg, ym Mhwll McLaren, Abertyswg, a Phwll Maerdy, Pontlotyn; yn hydref 1925 dechreuodd ddosbarthiadau nos, lle prynodd, ar anogaeth yr athro, lyfr o gerddi Keats, ac yna darllen Shelley a Wordsworth; disgybl-athro yn ei hen ysgol yn 1929; cymhwysodd yn Loughborough a Nottingham yn 1932; dysgodd yn ysgol Laysterne yn Hoxton, Llundain, a daeth yn gyfaill i Dylan Thomas; cyfarfu ag awduron Cymreig yn Siop Lyfrau Griff ger Charing Cross Road; yr unig fardd i gofnodi digwyddiadau gwleidyddol mawr dechrau’r 20g yng nghymoedd de Cymru, o’i brofiad ei hun ar y talcen glo; mwyaf adnabyddus am ‘The Bells of Rhymney’ o Gwalia Deserta (1938), a addaswyd gan sawl canwr enwog yn gân werin boblogaidd; dewisodd Eliot gerddi ar gyfer llyfr a gyhoeddwyd gan Faber & Faber; darllenodd Dylan Thomas ‘Bells of Rhymney’ mewn darllediad radio Gŵyl Ddewi; placiau coffa yn Victoria Road a’r llyfrgell, a cherflun coffa yn Rhymni gydag agoriad ei gerdd ‘Rhymney’, ‘When April came to Rhymney with shower and sun and shower’; dadorchuddiwyd cofeb newydd ar ei fedd yn 2006; yn 1939 ysgrifennodd yn ei ddyddiadur ei fod am weld cymaint o harddwch ag sy’n bosibl ym mywyd bob dydd.Idris Davies ↗Wicipedia CymraegBardd o dde Cymru (6 Ionawr 1905 – 6 Ebrill 1953), ganed yn Rhymni, Sir Fynwy (Bwrdeistref Sirol Caerffili bellach), ac yno y bu farw; er ei fod yn Gymro Cymraeg, ysgrifennai yn bennaf yn Saesneg; aeth i weithio yn y pwll glo lleol yn syth ar ôl gadael yr ysgol, ond wedi i’r pwll gau yn dilyn Streic Gyffredinol 1926, hyfforddodd i fod yn athro; ysgrifennodd ei gerddi yn y Gymraeg ar y dechrau ond newidiodd ac ysgrifennu yn Saesneg yn unig; ef oedd yr unig fardd i adrodd digwyddiadau pwysicaf yr 20g yng nghymoedd de Cymru o safbwynt y cymunedau glofaol; ei gerdd fwyaf adnabyddus yw ‘The Bells of Rhymney’, sy’n adrodd hanes Streic Gyffredinol 1926.
| Ganed | 6 Ionawr 1905, 16 Field Street, Rhymni |
|---|---|
| Dan ddaear | Pyllau Abertyswg a Phontlotyn, o bedair ar ddeg |
| Athro | Llundain 1932 hyd 1947; Cwmsyfiog 1947 hyd 1951 |
| Llyfrau | Gwalia Deserta, The Angry Summer, Tonypandy, Selected Poems |
| Cerdd enwocaf | The Bells of Rhymney |
| Bu farw | 6 Ebrill 1953, Rhymni |
Ganed Idris Davies ar 6 Ionawr 1905 yn 16 Field Street, Rhymni, Sir Fynwy, mab Evan Davies, weindiwr y lofa, a’i wraig Elizabeth Ann. Cymraeg oedd iaith y cartref, a dysgodd ef a’i chwaer fach Saesneg yn yr ysgol.FfynonellauDavies, Idris (1905 – 1953), miner, schoolmaster and poet ↗Islwyn Jenkins, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 6 Ionawr 1905 yn 16 Field Street, Rhymni, Sir Fynwy, mab Cymraeg ei iaith i Evan Davies, weindiwr glofa, a’i wraig Elizabeth Ann; wedi gadael yr ysgol leol yn bedair ar ddeg bu’n gweithio am saith mlynedd dan ddaear yn löwr ym mhyllau Abertyswg a Mardy Rhymni; wedi damwain pan gollodd fys ar y talcen glo, a rhan weithgar yn Streic Gyffredinol 1926, treuliodd bedair blynedd ar yr hyn a alwai’n ‘gêm hir ac unig hunanaddysg’; yna Coleg Hyfforddi Loughborough a Phrifysgol Nottingham i gymhwyso’n athro, ac wedyn diploma Prifysgol Llundain mewn hanes; bu’n dysgu 1932–47 yn ysgolion cynradd Cyngor Sir Llundain ac mewn ysgolion a symudwyd o Lundain adeg y rhyfel i Pytchley, Meesden, Treherbert a Llandysul; yn 1947 dychwelodd i’w Gwm Rhymni enedigol i ddysgu mewn ysgol iau yng Nghwmsyfiog, ac i ddarllen, darlledu, darlithio ac ysgrifennu hyd ei farw yn 7 Victoria Road, Rhymni, ddydd Llun y Pasg, 6 Ebrill 1953; claddwyd ym Mynwent Gyhoeddus Rhymni; pedair cyfrol yn ystod ei oes: Gwalia Deserta (1938), a ysgrifennwyd yn Rhymni; The Angry Summer: a poem of 1926 (1943), a ysgrifennwyd mewn tri mis yn Meesden; Tonypandy and other poems (1945), a ysgrifennwyd yn Nhreherbert; a Selected Poems (1953), a ddewiswyd gan T. S. Eliot, a gredai fod gan ei gerddi hawl i barhad fel ‘y ddogfen farddonol orau a wn amdani am gyfnod arbennig mewn lle arbennig’; adlewyrchai ei waith yn Saesneg a Chymraeg ddelfrydiaeth a phrotest pobl mewn cyfnod o newid economaidd, cymdeithasol a chrefyddol mawr, a thwf a dirywiad tref haearn a glo Rhymni; wedi ei farw aeth dros ddau gant o gerddi llawysgrif, drama fydryddol a’i ddyddiaduron adeg y rhyfel i’r Llyfrgell Genedlaethol; The Collected Poems of Idris Davies (1972); roedd ei wybodaeth am farddoniaeth yn aruthrol; daeth yn fardd nodweddiadol cymoedd glo de Cymru yn hanner cyntaf yr ugeinfed ganrif.Idris Davies ↗Wikipedia (Saesneg)Idris Davies (6 Ionawr 1905 – 6 Ebrill 1953), bardd o Gymro, ganed yn Rhymni i rieni Cymraeg eu hiaith; dysgodd ef a’i chwaer Saesneg yn yr ysgol; gweithiodd dan ddaear am saith mlynedd o bedair ar ddeg, ym Mhwll McLaren, Abertyswg, a Phwll Maerdy, Pontlotyn; yn hydref 1925 dechreuodd ddosbarthiadau nos, lle prynodd, ar anogaeth yr athro, lyfr o gerddi Keats, ac yna darllen Shelley a Wordsworth; disgybl-athro yn ei hen ysgol yn 1929; cymhwysodd yn Loughborough a Nottingham yn 1932; dysgodd yn ysgol Laysterne yn Hoxton, Llundain, a daeth yn gyfaill i Dylan Thomas; cyfarfu ag awduron Cymreig yn Siop Lyfrau Griff ger Charing Cross Road; yr unig fardd i gofnodi digwyddiadau gwleidyddol mawr dechrau’r 20g yng nghymoedd de Cymru, o’i brofiad ei hun ar y talcen glo; mwyaf adnabyddus am ‘The Bells of Rhymney’ o Gwalia Deserta (1938), a addaswyd gan sawl canwr enwog yn gân werin boblogaidd; dewisodd Eliot gerddi ar gyfer llyfr a gyhoeddwyd gan Faber & Faber; darllenodd Dylan Thomas ‘Bells of Rhymney’ mewn darllediad radio Gŵyl Ddewi; placiau coffa yn Victoria Road a’r llyfrgell, a cherflun coffa yn Rhymni gydag agoriad ei gerdd ‘Rhymney’, ‘When April came to Rhymney with shower and sun and shower’; dadorchuddiwyd cofeb newydd ar ei fedd yn 2006; yn 1939 ysgrifennodd yn ei ddyddiadur ei fod am weld cymaint o harddwch ag sy’n bosibl ym mywyd bob dydd.
Yn bedair ar ddeg gadawodd yr ysgol ac aeth i lawr y pwll, ac am saith mlynedd bu’n gweithio dan ddaear yn Abertyswg ac ym mhwll Maerdy ym Mhontlotyn. Ar y talcen glo collodd fys mewn damwain.FfynonellauDavies, Idris (1905 – 1953), miner, schoolmaster and poet ↗Islwyn Jenkins, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 6 Ionawr 1905 yn 16 Field Street, Rhymni, Sir Fynwy, mab Cymraeg ei iaith i Evan Davies, weindiwr glofa, a’i wraig Elizabeth Ann; wedi gadael yr ysgol leol yn bedair ar ddeg bu’n gweithio am saith mlynedd dan ddaear yn löwr ym mhyllau Abertyswg a Mardy Rhymni; wedi damwain pan gollodd fys ar y talcen glo, a rhan weithgar yn Streic Gyffredinol 1926, treuliodd bedair blynedd ar yr hyn a alwai’n ‘gêm hir ac unig hunanaddysg’; yna Coleg Hyfforddi Loughborough a Phrifysgol Nottingham i gymhwyso’n athro, ac wedyn diploma Prifysgol Llundain mewn hanes; bu’n dysgu 1932–47 yn ysgolion cynradd Cyngor Sir Llundain ac mewn ysgolion a symudwyd o Lundain adeg y rhyfel i Pytchley, Meesden, Treherbert a Llandysul; yn 1947 dychwelodd i’w Gwm Rhymni enedigol i ddysgu mewn ysgol iau yng Nghwmsyfiog, ac i ddarllen, darlledu, darlithio ac ysgrifennu hyd ei farw yn 7 Victoria Road, Rhymni, ddydd Llun y Pasg, 6 Ebrill 1953; claddwyd ym Mynwent Gyhoeddus Rhymni; pedair cyfrol yn ystod ei oes: Gwalia Deserta (1938), a ysgrifennwyd yn Rhymni; The Angry Summer: a poem of 1926 (1943), a ysgrifennwyd mewn tri mis yn Meesden; Tonypandy and other poems (1945), a ysgrifennwyd yn Nhreherbert; a Selected Poems (1953), a ddewiswyd gan T. S. Eliot, a gredai fod gan ei gerddi hawl i barhad fel ‘y ddogfen farddonol orau a wn amdani am gyfnod arbennig mewn lle arbennig’; adlewyrchai ei waith yn Saesneg a Chymraeg ddelfrydiaeth a phrotest pobl mewn cyfnod o newid economaidd, cymdeithasol a chrefyddol mawr, a thwf a dirywiad tref haearn a glo Rhymni; wedi ei farw aeth dros ddau gant o gerddi llawysgrif, drama fydryddol a’i ddyddiaduron adeg y rhyfel i’r Llyfrgell Genedlaethol; The Collected Poems of Idris Davies (1972); roedd ei wybodaeth am farddoniaeth yn aruthrol; daeth yn fardd nodweddiadol cymoedd glo de Cymru yn hanner cyntaf yr ugeinfed ganrif.Idris Davies ↗Wikipedia (Saesneg)Idris Davies (6 Ionawr 1905 – 6 Ebrill 1953), bardd o Gymro, ganed yn Rhymni i rieni Cymraeg eu hiaith; dysgodd ef a’i chwaer Saesneg yn yr ysgol; gweithiodd dan ddaear am saith mlynedd o bedair ar ddeg, ym Mhwll McLaren, Abertyswg, a Phwll Maerdy, Pontlotyn; yn hydref 1925 dechreuodd ddosbarthiadau nos, lle prynodd, ar anogaeth yr athro, lyfr o gerddi Keats, ac yna darllen Shelley a Wordsworth; disgybl-athro yn ei hen ysgol yn 1929; cymhwysodd yn Loughborough a Nottingham yn 1932; dysgodd yn ysgol Laysterne yn Hoxton, Llundain, a daeth yn gyfaill i Dylan Thomas; cyfarfu ag awduron Cymreig yn Siop Lyfrau Griff ger Charing Cross Road; yr unig fardd i gofnodi digwyddiadau gwleidyddol mawr dechrau’r 20g yng nghymoedd de Cymru, o’i brofiad ei hun ar y talcen glo; mwyaf adnabyddus am ‘The Bells of Rhymney’ o Gwalia Deserta (1938), a addaswyd gan sawl canwr enwog yn gân werin boblogaidd; dewisodd Eliot gerddi ar gyfer llyfr a gyhoeddwyd gan Faber & Faber; darllenodd Dylan Thomas ‘Bells of Rhymney’ mewn darllediad radio Gŵyl Ddewi; placiau coffa yn Victoria Road a’r llyfrgell, a cherflun coffa yn Rhymni gydag agoriad ei gerdd ‘Rhymney’, ‘When April came to Rhymney with shower and sun and shower’; dadorchuddiwyd cofeb newydd ar ei fedd yn 2006; yn 1939 ysgrifennodd yn ei ddyddiadur ei fod am weld cymaint o harddwch ag sy’n bosibl ym mywyd bob dydd.
Yn hydref 1925 dechreuodd ddosbarthiadau nos, ac anogodd ei athro ef i brynu llyfr o gerddi Keats. Yna rhoddodd cyfaill fenthyg Shelley iddo, ac ar ôl Shelley daeth Wordsworth.FfynhonnellIdris Davies ↗Wikipedia (Saesneg)Idris Davies (6 Ionawr 1905 – 6 Ebrill 1953), bardd o Gymro, ganed yn Rhymni i rieni Cymraeg eu hiaith; dysgodd ef a’i chwaer Saesneg yn yr ysgol; gweithiodd dan ddaear am saith mlynedd o bedair ar ddeg, ym Mhwll McLaren, Abertyswg, a Phwll Maerdy, Pontlotyn; yn hydref 1925 dechreuodd ddosbarthiadau nos, lle prynodd, ar anogaeth yr athro, lyfr o gerddi Keats, ac yna darllen Shelley a Wordsworth; disgybl-athro yn ei hen ysgol yn 1929; cymhwysodd yn Loughborough a Nottingham yn 1932; dysgodd yn ysgol Laysterne yn Hoxton, Llundain, a daeth yn gyfaill i Dylan Thomas; cyfarfu ag awduron Cymreig yn Siop Lyfrau Griff ger Charing Cross Road; yr unig fardd i gofnodi digwyddiadau gwleidyddol mawr dechrau’r 20g yng nghymoedd de Cymru, o’i brofiad ei hun ar y talcen glo; mwyaf adnabyddus am ‘The Bells of Rhymney’ o Gwalia Deserta (1938), a addaswyd gan sawl canwr enwog yn gân werin boblogaidd; dewisodd Eliot gerddi ar gyfer llyfr a gyhoeddwyd gan Faber & Faber; darllenodd Dylan Thomas ‘Bells of Rhymney’ mewn darllediad radio Gŵyl Ddewi; placiau coffa yn Victoria Road a’r llyfrgell, a cherflun coffa yn Rhymni gydag agoriad ei gerdd ‘Rhymney’, ‘When April came to Rhymney with shower and sun and shower’; dadorchuddiwyd cofeb newydd ar ei fedd yn 2006; yn 1939 ysgrifennodd yn ei ddyddiadur ei fod am weld cymaint o harddwch ag sy’n bosibl ym mywyd bob dydd.
Yn 1926 daeth y Streic Gyffredinol, a chymerodd Idris ran weithgar ynddi. Pan ddaeth i ben, caeodd y pwll ac roedd yn ddi-waith. Am bedair blynedd dilynodd yr hyn a alwai’n ‘gêm hir ac unig hunanaddysg’, gan ddysgu ei hun.FfynonellauDavies, Idris (1905 – 1953), miner, schoolmaster and poet ↗Islwyn Jenkins, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 6 Ionawr 1905 yn 16 Field Street, Rhymni, Sir Fynwy, mab Cymraeg ei iaith i Evan Davies, weindiwr glofa, a’i wraig Elizabeth Ann; wedi gadael yr ysgol leol yn bedair ar ddeg bu’n gweithio am saith mlynedd dan ddaear yn löwr ym mhyllau Abertyswg a Mardy Rhymni; wedi damwain pan gollodd fys ar y talcen glo, a rhan weithgar yn Streic Gyffredinol 1926, treuliodd bedair blynedd ar yr hyn a alwai’n ‘gêm hir ac unig hunanaddysg’; yna Coleg Hyfforddi Loughborough a Phrifysgol Nottingham i gymhwyso’n athro, ac wedyn diploma Prifysgol Llundain mewn hanes; bu’n dysgu 1932–47 yn ysgolion cynradd Cyngor Sir Llundain ac mewn ysgolion a symudwyd o Lundain adeg y rhyfel i Pytchley, Meesden, Treherbert a Llandysul; yn 1947 dychwelodd i’w Gwm Rhymni enedigol i ddysgu mewn ysgol iau yng Nghwmsyfiog, ac i ddarllen, darlledu, darlithio ac ysgrifennu hyd ei farw yn 7 Victoria Road, Rhymni, ddydd Llun y Pasg, 6 Ebrill 1953; claddwyd ym Mynwent Gyhoeddus Rhymni; pedair cyfrol yn ystod ei oes: Gwalia Deserta (1938), a ysgrifennwyd yn Rhymni; The Angry Summer: a poem of 1926 (1943), a ysgrifennwyd mewn tri mis yn Meesden; Tonypandy and other poems (1945), a ysgrifennwyd yn Nhreherbert; a Selected Poems (1953), a ddewiswyd gan T. S. Eliot, a gredai fod gan ei gerddi hawl i barhad fel ‘y ddogfen farddonol orau a wn amdani am gyfnod arbennig mewn lle arbennig’; adlewyrchai ei waith yn Saesneg a Chymraeg ddelfrydiaeth a phrotest pobl mewn cyfnod o newid economaidd, cymdeithasol a chrefyddol mawr, a thwf a dirywiad tref haearn a glo Rhymni; wedi ei farw aeth dros ddau gant o gerddi llawysgrif, drama fydryddol a’i ddyddiaduron adeg y rhyfel i’r Llyfrgell Genedlaethol; The Collected Poems of Idris Davies (1972); roedd ei wybodaeth am farddoniaeth yn aruthrol; daeth yn fardd nodweddiadol cymoedd glo de Cymru yn hanner cyntaf yr ugeinfed ganrif.Idris Davies ↗Wikipedia (Saesneg)Idris Davies (6 Ionawr 1905 – 6 Ebrill 1953), bardd o Gymro, ganed yn Rhymni i rieni Cymraeg eu hiaith; dysgodd ef a’i chwaer Saesneg yn yr ysgol; gweithiodd dan ddaear am saith mlynedd o bedair ar ddeg, ym Mhwll McLaren, Abertyswg, a Phwll Maerdy, Pontlotyn; yn hydref 1925 dechreuodd ddosbarthiadau nos, lle prynodd, ar anogaeth yr athro, lyfr o gerddi Keats, ac yna darllen Shelley a Wordsworth; disgybl-athro yn ei hen ysgol yn 1929; cymhwysodd yn Loughborough a Nottingham yn 1932; dysgodd yn ysgol Laysterne yn Hoxton, Llundain, a daeth yn gyfaill i Dylan Thomas; cyfarfu ag awduron Cymreig yn Siop Lyfrau Griff ger Charing Cross Road; yr unig fardd i gofnodi digwyddiadau gwleidyddol mawr dechrau’r 20g yng nghymoedd de Cymru, o’i brofiad ei hun ar y talcen glo; mwyaf adnabyddus am ‘The Bells of Rhymney’ o Gwalia Deserta (1938), a addaswyd gan sawl canwr enwog yn gân werin boblogaidd; dewisodd Eliot gerddi ar gyfer llyfr a gyhoeddwyd gan Faber & Faber; darllenodd Dylan Thomas ‘Bells of Rhymney’ mewn darllediad radio Gŵyl Ddewi; placiau coffa yn Victoria Road a’r llyfrgell, a cherflun coffa yn Rhymni gydag agoriad ei gerdd ‘Rhymney’, ‘When April came to Rhymney with shower and sun and shower’; dadorchuddiwyd cofeb newydd ar ei fedd yn 2006; yn 1939 ysgrifennodd yn ei ddyddiadur ei fod am weld cymaint o harddwch ag sy’n bosibl ym mywyd bob dydd.Idris Davies ↗Wicipedia CymraegBardd o dde Cymru (6 Ionawr 1905 – 6 Ebrill 1953), ganed yn Rhymni, Sir Fynwy (Bwrdeistref Sirol Caerffili bellach), ac yno y bu farw; er ei fod yn Gymro Cymraeg, ysgrifennai yn bennaf yn Saesneg; aeth i weithio yn y pwll glo lleol yn syth ar ôl gadael yr ysgol, ond wedi i’r pwll gau yn dilyn Streic Gyffredinol 1926, hyfforddodd i fod yn athro; ysgrifennodd ei gerddi yn y Gymraeg ar y dechrau ond newidiodd ac ysgrifennu yn Saesneg yn unig; ef oedd yr unig fardd i adrodd digwyddiadau pwysicaf yr 20g yng nghymoedd de Cymru o safbwynt y cymunedau glofaol; ei gerdd fwyaf adnabyddus yw ‘The Bells of Rhymney’, sy’n adrodd hanes Streic Gyffredinol 1926.
Yn 1929 daeth yn ddisgybl-athro yn ei hen ysgol, ac yn 1930 aeth i Goleg Loughborough a Phrifysgol Nottingham, gan gymhwyso’n athro yn 1932. Yn ddiweddarach enillodd ddiploma Prifysgol Llundain mewn hanes hefyd.FfynonellauDavies, Idris (1905 – 1953), miner, schoolmaster and poet ↗Islwyn Jenkins, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 6 Ionawr 1905 yn 16 Field Street, Rhymni, Sir Fynwy, mab Cymraeg ei iaith i Evan Davies, weindiwr glofa, a’i wraig Elizabeth Ann; wedi gadael yr ysgol leol yn bedair ar ddeg bu’n gweithio am saith mlynedd dan ddaear yn löwr ym mhyllau Abertyswg a Mardy Rhymni; wedi damwain pan gollodd fys ar y talcen glo, a rhan weithgar yn Streic Gyffredinol 1926, treuliodd bedair blynedd ar yr hyn a alwai’n ‘gêm hir ac unig hunanaddysg’; yna Coleg Hyfforddi Loughborough a Phrifysgol Nottingham i gymhwyso’n athro, ac wedyn diploma Prifysgol Llundain mewn hanes; bu’n dysgu 1932–47 yn ysgolion cynradd Cyngor Sir Llundain ac mewn ysgolion a symudwyd o Lundain adeg y rhyfel i Pytchley, Meesden, Treherbert a Llandysul; yn 1947 dychwelodd i’w Gwm Rhymni enedigol i ddysgu mewn ysgol iau yng Nghwmsyfiog, ac i ddarllen, darlledu, darlithio ac ysgrifennu hyd ei farw yn 7 Victoria Road, Rhymni, ddydd Llun y Pasg, 6 Ebrill 1953; claddwyd ym Mynwent Gyhoeddus Rhymni; pedair cyfrol yn ystod ei oes: Gwalia Deserta (1938), a ysgrifennwyd yn Rhymni; The Angry Summer: a poem of 1926 (1943), a ysgrifennwyd mewn tri mis yn Meesden; Tonypandy and other poems (1945), a ysgrifennwyd yn Nhreherbert; a Selected Poems (1953), a ddewiswyd gan T. S. Eliot, a gredai fod gan ei gerddi hawl i barhad fel ‘y ddogfen farddonol orau a wn amdani am gyfnod arbennig mewn lle arbennig’; adlewyrchai ei waith yn Saesneg a Chymraeg ddelfrydiaeth a phrotest pobl mewn cyfnod o newid economaidd, cymdeithasol a chrefyddol mawr, a thwf a dirywiad tref haearn a glo Rhymni; wedi ei farw aeth dros ddau gant o gerddi llawysgrif, drama fydryddol a’i ddyddiaduron adeg y rhyfel i’r Llyfrgell Genedlaethol; The Collected Poems of Idris Davies (1972); roedd ei wybodaeth am farddoniaeth yn aruthrol; daeth yn fardd nodweddiadol cymoedd glo de Cymru yn hanner cyntaf yr ugeinfed ganrif.Idris Davies ↗Wikipedia (Saesneg)Idris Davies (6 Ionawr 1905 – 6 Ebrill 1953), bardd o Gymro, ganed yn Rhymni i rieni Cymraeg eu hiaith; dysgodd ef a’i chwaer Saesneg yn yr ysgol; gweithiodd dan ddaear am saith mlynedd o bedair ar ddeg, ym Mhwll McLaren, Abertyswg, a Phwll Maerdy, Pontlotyn; yn hydref 1925 dechreuodd ddosbarthiadau nos, lle prynodd, ar anogaeth yr athro, lyfr o gerddi Keats, ac yna darllen Shelley a Wordsworth; disgybl-athro yn ei hen ysgol yn 1929; cymhwysodd yn Loughborough a Nottingham yn 1932; dysgodd yn ysgol Laysterne yn Hoxton, Llundain, a daeth yn gyfaill i Dylan Thomas; cyfarfu ag awduron Cymreig yn Siop Lyfrau Griff ger Charing Cross Road; yr unig fardd i gofnodi digwyddiadau gwleidyddol mawr dechrau’r 20g yng nghymoedd de Cymru, o’i brofiad ei hun ar y talcen glo; mwyaf adnabyddus am ‘The Bells of Rhymney’ o Gwalia Deserta (1938), a addaswyd gan sawl canwr enwog yn gân werin boblogaidd; dewisodd Eliot gerddi ar gyfer llyfr a gyhoeddwyd gan Faber & Faber; darllenodd Dylan Thomas ‘Bells of Rhymney’ mewn darllediad radio Gŵyl Ddewi; placiau coffa yn Victoria Road a’r llyfrgell, a cherflun coffa yn Rhymni gydag agoriad ei gerdd ‘Rhymney’, ‘When April came to Rhymney with shower and sun and shower’; dadorchuddiwyd cofeb newydd ar ei fedd yn 2006; yn 1939 ysgrifennodd yn ei ddyddiadur ei fod am weld cymaint o harddwch ag sy’n bosibl ym mywyd bob dydd.
O 1932 bu’n dysgu mewn ysgolion cynradd yn Llundain, lle daeth yn gyfaill i Dylan Thomas a chyfarfod ag awduron Cymreig eraill yn siop lyfrau Griff ger Charing Cross Road. Yn y rhyfel aeth gyda’i ddisgyblion a symudwyd i gefn gwlad Lloegr, ac i Dreherbert a Llandysul yng Nghymru.FfynonellauDavies, Idris (1905 – 1953), miner, schoolmaster and poet ↗Islwyn Jenkins, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 6 Ionawr 1905 yn 16 Field Street, Rhymni, Sir Fynwy, mab Cymraeg ei iaith i Evan Davies, weindiwr glofa, a’i wraig Elizabeth Ann; wedi gadael yr ysgol leol yn bedair ar ddeg bu’n gweithio am saith mlynedd dan ddaear yn löwr ym mhyllau Abertyswg a Mardy Rhymni; wedi damwain pan gollodd fys ar y talcen glo, a rhan weithgar yn Streic Gyffredinol 1926, treuliodd bedair blynedd ar yr hyn a alwai’n ‘gêm hir ac unig hunanaddysg’; yna Coleg Hyfforddi Loughborough a Phrifysgol Nottingham i gymhwyso’n athro, ac wedyn diploma Prifysgol Llundain mewn hanes; bu’n dysgu 1932–47 yn ysgolion cynradd Cyngor Sir Llundain ac mewn ysgolion a symudwyd o Lundain adeg y rhyfel i Pytchley, Meesden, Treherbert a Llandysul; yn 1947 dychwelodd i’w Gwm Rhymni enedigol i ddysgu mewn ysgol iau yng Nghwmsyfiog, ac i ddarllen, darlledu, darlithio ac ysgrifennu hyd ei farw yn 7 Victoria Road, Rhymni, ddydd Llun y Pasg, 6 Ebrill 1953; claddwyd ym Mynwent Gyhoeddus Rhymni; pedair cyfrol yn ystod ei oes: Gwalia Deserta (1938), a ysgrifennwyd yn Rhymni; The Angry Summer: a poem of 1926 (1943), a ysgrifennwyd mewn tri mis yn Meesden; Tonypandy and other poems (1945), a ysgrifennwyd yn Nhreherbert; a Selected Poems (1953), a ddewiswyd gan T. S. Eliot, a gredai fod gan ei gerddi hawl i barhad fel ‘y ddogfen farddonol orau a wn amdani am gyfnod arbennig mewn lle arbennig’; adlewyrchai ei waith yn Saesneg a Chymraeg ddelfrydiaeth a phrotest pobl mewn cyfnod o newid economaidd, cymdeithasol a chrefyddol mawr, a thwf a dirywiad tref haearn a glo Rhymni; wedi ei farw aeth dros ddau gant o gerddi llawysgrif, drama fydryddol a’i ddyddiaduron adeg y rhyfel i’r Llyfrgell Genedlaethol; The Collected Poems of Idris Davies (1972); roedd ei wybodaeth am farddoniaeth yn aruthrol; daeth yn fardd nodweddiadol cymoedd glo de Cymru yn hanner cyntaf yr ugeinfed ganrif.Idris Davies ↗Wikipedia (Saesneg)Idris Davies (6 Ionawr 1905 – 6 Ebrill 1953), bardd o Gymro, ganed yn Rhymni i rieni Cymraeg eu hiaith; dysgodd ef a’i chwaer Saesneg yn yr ysgol; gweithiodd dan ddaear am saith mlynedd o bedair ar ddeg, ym Mhwll McLaren, Abertyswg, a Phwll Maerdy, Pontlotyn; yn hydref 1925 dechreuodd ddosbarthiadau nos, lle prynodd, ar anogaeth yr athro, lyfr o gerddi Keats, ac yna darllen Shelley a Wordsworth; disgybl-athro yn ei hen ysgol yn 1929; cymhwysodd yn Loughborough a Nottingham yn 1932; dysgodd yn ysgol Laysterne yn Hoxton, Llundain, a daeth yn gyfaill i Dylan Thomas; cyfarfu ag awduron Cymreig yn Siop Lyfrau Griff ger Charing Cross Road; yr unig fardd i gofnodi digwyddiadau gwleidyddol mawr dechrau’r 20g yng nghymoedd de Cymru, o’i brofiad ei hun ar y talcen glo; mwyaf adnabyddus am ‘The Bells of Rhymney’ o Gwalia Deserta (1938), a addaswyd gan sawl canwr enwog yn gân werin boblogaidd; dewisodd Eliot gerddi ar gyfer llyfr a gyhoeddwyd gan Faber & Faber; darllenodd Dylan Thomas ‘Bells of Rhymney’ mewn darllediad radio Gŵyl Ddewi; placiau coffa yn Victoria Road a’r llyfrgell, a cherflun coffa yn Rhymni gydag agoriad ei gerdd ‘Rhymney’, ‘When April came to Rhymney with shower and sun and shower’; dadorchuddiwyd cofeb newydd ar ei fedd yn 2006; yn 1939 ysgrifennodd yn ei ddyddiadur ei fod am weld cymaint o harddwch ag sy’n bosibl ym mywyd bob dydd.
Daeth ei lyfr cyntaf, Gwalia Deserta, allan yn 1938. Ynddo mae penillion The Bells of Rhymney, sy’n adrodd hanes Streic Gyffredinol 1926. Wedi i sawl canwr enwog eu codi, daeth y geiriau’n gân werin boblogaidd.FfynonellauIdris Davies ↗Wikipedia (Saesneg)Idris Davies (6 Ionawr 1905 – 6 Ebrill 1953), bardd o Gymro, ganed yn Rhymni i rieni Cymraeg eu hiaith; dysgodd ef a’i chwaer Saesneg yn yr ysgol; gweithiodd dan ddaear am saith mlynedd o bedair ar ddeg, ym Mhwll McLaren, Abertyswg, a Phwll Maerdy, Pontlotyn; yn hydref 1925 dechreuodd ddosbarthiadau nos, lle prynodd, ar anogaeth yr athro, lyfr o gerddi Keats, ac yna darllen Shelley a Wordsworth; disgybl-athro yn ei hen ysgol yn 1929; cymhwysodd yn Loughborough a Nottingham yn 1932; dysgodd yn ysgol Laysterne yn Hoxton, Llundain, a daeth yn gyfaill i Dylan Thomas; cyfarfu ag awduron Cymreig yn Siop Lyfrau Griff ger Charing Cross Road; yr unig fardd i gofnodi digwyddiadau gwleidyddol mawr dechrau’r 20g yng nghymoedd de Cymru, o’i brofiad ei hun ar y talcen glo; mwyaf adnabyddus am ‘The Bells of Rhymney’ o Gwalia Deserta (1938), a addaswyd gan sawl canwr enwog yn gân werin boblogaidd; dewisodd Eliot gerddi ar gyfer llyfr a gyhoeddwyd gan Faber & Faber; darllenodd Dylan Thomas ‘Bells of Rhymney’ mewn darllediad radio Gŵyl Ddewi; placiau coffa yn Victoria Road a’r llyfrgell, a cherflun coffa yn Rhymni gydag agoriad ei gerdd ‘Rhymney’, ‘When April came to Rhymney with shower and sun and shower’; dadorchuddiwyd cofeb newydd ar ei fedd yn 2006; yn 1939 ysgrifennodd yn ei ddyddiadur ei fod am weld cymaint o harddwch ag sy’n bosibl ym mywyd bob dydd.Idris Davies ↗Wicipedia CymraegBardd o dde Cymru (6 Ionawr 1905 – 6 Ebrill 1953), ganed yn Rhymni, Sir Fynwy (Bwrdeistref Sirol Caerffili bellach), ac yno y bu farw; er ei fod yn Gymro Cymraeg, ysgrifennai yn bennaf yn Saesneg; aeth i weithio yn y pwll glo lleol yn syth ar ôl gadael yr ysgol, ond wedi i’r pwll gau yn dilyn Streic Gyffredinol 1926, hyfforddodd i fod yn athro; ysgrifennodd ei gerddi yn y Gymraeg ar y dechrau ond newidiodd ac ysgrifennu yn Saesneg yn unig; ef oedd yr unig fardd i adrodd digwyddiadau pwysicaf yr 20g yng nghymoedd de Cymru o safbwynt y cymunedau glofaol; ei gerdd fwyaf adnabyddus yw ‘The Bells of Rhymney’, sy’n adrodd hanes Streic Gyffredinol 1926.Davies, Idris (1905 – 1953), miner, schoolmaster and poet ↗Islwyn Jenkins, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 6 Ionawr 1905 yn 16 Field Street, Rhymni, Sir Fynwy, mab Cymraeg ei iaith i Evan Davies, weindiwr glofa, a’i wraig Elizabeth Ann; wedi gadael yr ysgol leol yn bedair ar ddeg bu’n gweithio am saith mlynedd dan ddaear yn löwr ym mhyllau Abertyswg a Mardy Rhymni; wedi damwain pan gollodd fys ar y talcen glo, a rhan weithgar yn Streic Gyffredinol 1926, treuliodd bedair blynedd ar yr hyn a alwai’n ‘gêm hir ac unig hunanaddysg’; yna Coleg Hyfforddi Loughborough a Phrifysgol Nottingham i gymhwyso’n athro, ac wedyn diploma Prifysgol Llundain mewn hanes; bu’n dysgu 1932–47 yn ysgolion cynradd Cyngor Sir Llundain ac mewn ysgolion a symudwyd o Lundain adeg y rhyfel i Pytchley, Meesden, Treherbert a Llandysul; yn 1947 dychwelodd i’w Gwm Rhymni enedigol i ddysgu mewn ysgol iau yng Nghwmsyfiog, ac i ddarllen, darlledu, darlithio ac ysgrifennu hyd ei farw yn 7 Victoria Road, Rhymni, ddydd Llun y Pasg, 6 Ebrill 1953; claddwyd ym Mynwent Gyhoeddus Rhymni; pedair cyfrol yn ystod ei oes: Gwalia Deserta (1938), a ysgrifennwyd yn Rhymni; The Angry Summer: a poem of 1926 (1943), a ysgrifennwyd mewn tri mis yn Meesden; Tonypandy and other poems (1945), a ysgrifennwyd yn Nhreherbert; a Selected Poems (1953), a ddewiswyd gan T. S. Eliot, a gredai fod gan ei gerddi hawl i barhad fel ‘y ddogfen farddonol orau a wn amdani am gyfnod arbennig mewn lle arbennig’; adlewyrchai ei waith yn Saesneg a Chymraeg ddelfrydiaeth a phrotest pobl mewn cyfnod o newid economaidd, cymdeithasol a chrefyddol mawr, a thwf a dirywiad tref haearn a glo Rhymni; wedi ei farw aeth dros ddau gant o gerddi llawysgrif, drama fydryddol a’i ddyddiaduron adeg y rhyfel i’r Llyfrgell Genedlaethol; The Collected Poems of Idris Davies (1972); roedd ei wybodaeth am farddoniaeth yn aruthrol; daeth yn fardd nodweddiadol cymoedd glo de Cymru yn hanner cyntaf yr ugeinfed ganrif.
Yn 1943 daeth The Angry Summer, ‘cerdd am 1926’, a ysgrifennwyd mewn dim ond tri mis adeg y rhyfel. Dilynodd Tonypandy and other poems yn 1945. Ef oedd yr unig fardd i adrodd digwyddiadau mawr y blynyddoedd hynny yn y cymoedd o’r tu mewn i’r cymunedau glofaol, o’i fywyd ei hun ar y talcen glo.FfynonellauDavies, Idris (1905 – 1953), miner, schoolmaster and poet ↗Islwyn Jenkins, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 6 Ionawr 1905 yn 16 Field Street, Rhymni, Sir Fynwy, mab Cymraeg ei iaith i Evan Davies, weindiwr glofa, a’i wraig Elizabeth Ann; wedi gadael yr ysgol leol yn bedair ar ddeg bu’n gweithio am saith mlynedd dan ddaear yn löwr ym mhyllau Abertyswg a Mardy Rhymni; wedi damwain pan gollodd fys ar y talcen glo, a rhan weithgar yn Streic Gyffredinol 1926, treuliodd bedair blynedd ar yr hyn a alwai’n ‘gêm hir ac unig hunanaddysg’; yna Coleg Hyfforddi Loughborough a Phrifysgol Nottingham i gymhwyso’n athro, ac wedyn diploma Prifysgol Llundain mewn hanes; bu’n dysgu 1932–47 yn ysgolion cynradd Cyngor Sir Llundain ac mewn ysgolion a symudwyd o Lundain adeg y rhyfel i Pytchley, Meesden, Treherbert a Llandysul; yn 1947 dychwelodd i’w Gwm Rhymni enedigol i ddysgu mewn ysgol iau yng Nghwmsyfiog, ac i ddarllen, darlledu, darlithio ac ysgrifennu hyd ei farw yn 7 Victoria Road, Rhymni, ddydd Llun y Pasg, 6 Ebrill 1953; claddwyd ym Mynwent Gyhoeddus Rhymni; pedair cyfrol yn ystod ei oes: Gwalia Deserta (1938), a ysgrifennwyd yn Rhymni; The Angry Summer: a poem of 1926 (1943), a ysgrifennwyd mewn tri mis yn Meesden; Tonypandy and other poems (1945), a ysgrifennwyd yn Nhreherbert; a Selected Poems (1953), a ddewiswyd gan T. S. Eliot, a gredai fod gan ei gerddi hawl i barhad fel ‘y ddogfen farddonol orau a wn amdani am gyfnod arbennig mewn lle arbennig’; adlewyrchai ei waith yn Saesneg a Chymraeg ddelfrydiaeth a phrotest pobl mewn cyfnod o newid economaidd, cymdeithasol a chrefyddol mawr, a thwf a dirywiad tref haearn a glo Rhymni; wedi ei farw aeth dros ddau gant o gerddi llawysgrif, drama fydryddol a’i ddyddiaduron adeg y rhyfel i’r Llyfrgell Genedlaethol; The Collected Poems of Idris Davies (1972); roedd ei wybodaeth am farddoniaeth yn aruthrol; daeth yn fardd nodweddiadol cymoedd glo de Cymru yn hanner cyntaf yr ugeinfed ganrif.Idris Davies ↗Wikipedia (Saesneg)Idris Davies (6 Ionawr 1905 – 6 Ebrill 1953), bardd o Gymro, ganed yn Rhymni i rieni Cymraeg eu hiaith; dysgodd ef a’i chwaer Saesneg yn yr ysgol; gweithiodd dan ddaear am saith mlynedd o bedair ar ddeg, ym Mhwll McLaren, Abertyswg, a Phwll Maerdy, Pontlotyn; yn hydref 1925 dechreuodd ddosbarthiadau nos, lle prynodd, ar anogaeth yr athro, lyfr o gerddi Keats, ac yna darllen Shelley a Wordsworth; disgybl-athro yn ei hen ysgol yn 1929; cymhwysodd yn Loughborough a Nottingham yn 1932; dysgodd yn ysgol Laysterne yn Hoxton, Llundain, a daeth yn gyfaill i Dylan Thomas; cyfarfu ag awduron Cymreig yn Siop Lyfrau Griff ger Charing Cross Road; yr unig fardd i gofnodi digwyddiadau gwleidyddol mawr dechrau’r 20g yng nghymoedd de Cymru, o’i brofiad ei hun ar y talcen glo; mwyaf adnabyddus am ‘The Bells of Rhymney’ o Gwalia Deserta (1938), a addaswyd gan sawl canwr enwog yn gân werin boblogaidd; dewisodd Eliot gerddi ar gyfer llyfr a gyhoeddwyd gan Faber & Faber; darllenodd Dylan Thomas ‘Bells of Rhymney’ mewn darllediad radio Gŵyl Ddewi; placiau coffa yn Victoria Road a’r llyfrgell, a cherflun coffa yn Rhymni gydag agoriad ei gerdd ‘Rhymney’, ‘When April came to Rhymney with shower and sun and shower’; dadorchuddiwyd cofeb newydd ar ei fedd yn 2006; yn 1939 ysgrifennodd yn ei ddyddiadur ei fod am weld cymaint o harddwch ag sy’n bosibl ym mywyd bob dydd.Idris Davies ↗Wicipedia CymraegBardd o dde Cymru (6 Ionawr 1905 – 6 Ebrill 1953), ganed yn Rhymni, Sir Fynwy (Bwrdeistref Sirol Caerffili bellach), ac yno y bu farw; er ei fod yn Gymro Cymraeg, ysgrifennai yn bennaf yn Saesneg; aeth i weithio yn y pwll glo lleol yn syth ar ôl gadael yr ysgol, ond wedi i’r pwll gau yn dilyn Streic Gyffredinol 1926, hyfforddodd i fod yn athro; ysgrifennodd ei gerddi yn y Gymraeg ar y dechrau ond newidiodd ac ysgrifennu yn Saesneg yn unig; ef oedd yr unig fardd i adrodd digwyddiadau pwysicaf yr 20g yng nghymoedd de Cymru o safbwynt y cymunedau glofaol; ei gerdd fwyaf adnabyddus yw ‘The Bells of Rhymney’, sy’n adrodd hanes Streic Gyffredinol 1926.
Y ddogfen farddonol orau a wn amdani am gyfnod arbennig mewn lle arbennig
T. S. Eliot am Idris Davies
Yn 1947 daeth adref i Gwm Rhymni i ddysgu yn yr ysgol iau yng Nghwmsyfiog, ger Tredegar Newydd, ac i ddarllen, darlledu, darlithio ac ysgrifennu. Darllenodd Dylan Thomas The Bells of Rhymney ar y radio ar Ddydd Gŵyl Dewi.FfynonellauDavies, Idris (1905 – 1953), miner, schoolmaster and poet ↗Islwyn Jenkins, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 6 Ionawr 1905 yn 16 Field Street, Rhymni, Sir Fynwy, mab Cymraeg ei iaith i Evan Davies, weindiwr glofa, a’i wraig Elizabeth Ann; wedi gadael yr ysgol leol yn bedair ar ddeg bu’n gweithio am saith mlynedd dan ddaear yn löwr ym mhyllau Abertyswg a Mardy Rhymni; wedi damwain pan gollodd fys ar y talcen glo, a rhan weithgar yn Streic Gyffredinol 1926, treuliodd bedair blynedd ar yr hyn a alwai’n ‘gêm hir ac unig hunanaddysg’; yna Coleg Hyfforddi Loughborough a Phrifysgol Nottingham i gymhwyso’n athro, ac wedyn diploma Prifysgol Llundain mewn hanes; bu’n dysgu 1932–47 yn ysgolion cynradd Cyngor Sir Llundain ac mewn ysgolion a symudwyd o Lundain adeg y rhyfel i Pytchley, Meesden, Treherbert a Llandysul; yn 1947 dychwelodd i’w Gwm Rhymni enedigol i ddysgu mewn ysgol iau yng Nghwmsyfiog, ac i ddarllen, darlledu, darlithio ac ysgrifennu hyd ei farw yn 7 Victoria Road, Rhymni, ddydd Llun y Pasg, 6 Ebrill 1953; claddwyd ym Mynwent Gyhoeddus Rhymni; pedair cyfrol yn ystod ei oes: Gwalia Deserta (1938), a ysgrifennwyd yn Rhymni; The Angry Summer: a poem of 1926 (1943), a ysgrifennwyd mewn tri mis yn Meesden; Tonypandy and other poems (1945), a ysgrifennwyd yn Nhreherbert; a Selected Poems (1953), a ddewiswyd gan T. S. Eliot, a gredai fod gan ei gerddi hawl i barhad fel ‘y ddogfen farddonol orau a wn amdani am gyfnod arbennig mewn lle arbennig’; adlewyrchai ei waith yn Saesneg a Chymraeg ddelfrydiaeth a phrotest pobl mewn cyfnod o newid economaidd, cymdeithasol a chrefyddol mawr, a thwf a dirywiad tref haearn a glo Rhymni; wedi ei farw aeth dros ddau gant o gerddi llawysgrif, drama fydryddol a’i ddyddiaduron adeg y rhyfel i’r Llyfrgell Genedlaethol; The Collected Poems of Idris Davies (1972); roedd ei wybodaeth am farddoniaeth yn aruthrol; daeth yn fardd nodweddiadol cymoedd glo de Cymru yn hanner cyntaf yr ugeinfed ganrif.Idris Davies ↗Wikipedia (Saesneg)Idris Davies (6 Ionawr 1905 – 6 Ebrill 1953), bardd o Gymro, ganed yn Rhymni i rieni Cymraeg eu hiaith; dysgodd ef a’i chwaer Saesneg yn yr ysgol; gweithiodd dan ddaear am saith mlynedd o bedair ar ddeg, ym Mhwll McLaren, Abertyswg, a Phwll Maerdy, Pontlotyn; yn hydref 1925 dechreuodd ddosbarthiadau nos, lle prynodd, ar anogaeth yr athro, lyfr o gerddi Keats, ac yna darllen Shelley a Wordsworth; disgybl-athro yn ei hen ysgol yn 1929; cymhwysodd yn Loughborough a Nottingham yn 1932; dysgodd yn ysgol Laysterne yn Hoxton, Llundain, a daeth yn gyfaill i Dylan Thomas; cyfarfu ag awduron Cymreig yn Siop Lyfrau Griff ger Charing Cross Road; yr unig fardd i gofnodi digwyddiadau gwleidyddol mawr dechrau’r 20g yng nghymoedd de Cymru, o’i brofiad ei hun ar y talcen glo; mwyaf adnabyddus am ‘The Bells of Rhymney’ o Gwalia Deserta (1938), a addaswyd gan sawl canwr enwog yn gân werin boblogaidd; dewisodd Eliot gerddi ar gyfer llyfr a gyhoeddwyd gan Faber & Faber; darllenodd Dylan Thomas ‘Bells of Rhymney’ mewn darllediad radio Gŵyl Ddewi; placiau coffa yn Victoria Road a’r llyfrgell, a cherflun coffa yn Rhymni gydag agoriad ei gerdd ‘Rhymney’, ‘When April came to Rhymney with shower and sun and shower’; dadorchuddiwyd cofeb newydd ar ei fedd yn 2006; yn 1939 ysgrifennodd yn ei ddyddiadur ei fod am weld cymaint o harddwch ag sy’n bosibl ym mywyd bob dydd.
Bu farw Idris Davies yng nghartref ei fam yn 7 Victoria Road, Rhymni, ddydd Llun y Pasg, 6 Ebrill 1953, ac mae’n gorwedd ym mynwent Rhymni. Daeth ei Selected Poems allan y flwyddyn honno. Mae placiau ar ei gartref ac ar lyfrgell y dref, ac mae cerflun yn Rhymni yn dwyn llinell gyntaf ei gerdd Rhymney: ‘When April came to Rhymney with shower and sun and shower’.FfynonellauDavies, Idris (1905 – 1953), miner, schoolmaster and poet ↗Islwyn Jenkins, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 6 Ionawr 1905 yn 16 Field Street, Rhymni, Sir Fynwy, mab Cymraeg ei iaith i Evan Davies, weindiwr glofa, a’i wraig Elizabeth Ann; wedi gadael yr ysgol leol yn bedair ar ddeg bu’n gweithio am saith mlynedd dan ddaear yn löwr ym mhyllau Abertyswg a Mardy Rhymni; wedi damwain pan gollodd fys ar y talcen glo, a rhan weithgar yn Streic Gyffredinol 1926, treuliodd bedair blynedd ar yr hyn a alwai’n ‘gêm hir ac unig hunanaddysg’; yna Coleg Hyfforddi Loughborough a Phrifysgol Nottingham i gymhwyso’n athro, ac wedyn diploma Prifysgol Llundain mewn hanes; bu’n dysgu 1932–47 yn ysgolion cynradd Cyngor Sir Llundain ac mewn ysgolion a symudwyd o Lundain adeg y rhyfel i Pytchley, Meesden, Treherbert a Llandysul; yn 1947 dychwelodd i’w Gwm Rhymni enedigol i ddysgu mewn ysgol iau yng Nghwmsyfiog, ac i ddarllen, darlledu, darlithio ac ysgrifennu hyd ei farw yn 7 Victoria Road, Rhymni, ddydd Llun y Pasg, 6 Ebrill 1953; claddwyd ym Mynwent Gyhoeddus Rhymni; pedair cyfrol yn ystod ei oes: Gwalia Deserta (1938), a ysgrifennwyd yn Rhymni; The Angry Summer: a poem of 1926 (1943), a ysgrifennwyd mewn tri mis yn Meesden; Tonypandy and other poems (1945), a ysgrifennwyd yn Nhreherbert; a Selected Poems (1953), a ddewiswyd gan T. S. Eliot, a gredai fod gan ei gerddi hawl i barhad fel ‘y ddogfen farddonol orau a wn amdani am gyfnod arbennig mewn lle arbennig’; adlewyrchai ei waith yn Saesneg a Chymraeg ddelfrydiaeth a phrotest pobl mewn cyfnod o newid economaidd, cymdeithasol a chrefyddol mawr, a thwf a dirywiad tref haearn a glo Rhymni; wedi ei farw aeth dros ddau gant o gerddi llawysgrif, drama fydryddol a’i ddyddiaduron adeg y rhyfel i’r Llyfrgell Genedlaethol; The Collected Poems of Idris Davies (1972); roedd ei wybodaeth am farddoniaeth yn aruthrol; daeth yn fardd nodweddiadol cymoedd glo de Cymru yn hanner cyntaf yr ugeinfed ganrif.Idris Davies ↗Wikipedia (Saesneg)Idris Davies (6 Ionawr 1905 – 6 Ebrill 1953), bardd o Gymro, ganed yn Rhymni i rieni Cymraeg eu hiaith; dysgodd ef a’i chwaer Saesneg yn yr ysgol; gweithiodd dan ddaear am saith mlynedd o bedair ar ddeg, ym Mhwll McLaren, Abertyswg, a Phwll Maerdy, Pontlotyn; yn hydref 1925 dechreuodd ddosbarthiadau nos, lle prynodd, ar anogaeth yr athro, lyfr o gerddi Keats, ac yna darllen Shelley a Wordsworth; disgybl-athro yn ei hen ysgol yn 1929; cymhwysodd yn Loughborough a Nottingham yn 1932; dysgodd yn ysgol Laysterne yn Hoxton, Llundain, a daeth yn gyfaill i Dylan Thomas; cyfarfu ag awduron Cymreig yn Siop Lyfrau Griff ger Charing Cross Road; yr unig fardd i gofnodi digwyddiadau gwleidyddol mawr dechrau’r 20g yng nghymoedd de Cymru, o’i brofiad ei hun ar y talcen glo; mwyaf adnabyddus am ‘The Bells of Rhymney’ o Gwalia Deserta (1938), a addaswyd gan sawl canwr enwog yn gân werin boblogaidd; dewisodd Eliot gerddi ar gyfer llyfr a gyhoeddwyd gan Faber & Faber; darllenodd Dylan Thomas ‘Bells of Rhymney’ mewn darllediad radio Gŵyl Ddewi; placiau coffa yn Victoria Road a’r llyfrgell, a cherflun coffa yn Rhymni gydag agoriad ei gerdd ‘Rhymney’, ‘When April came to Rhymney with shower and sun and shower’; dadorchuddiwyd cofeb newydd ar ei fedd yn 2006; yn 1939 ysgrifennodd yn ei ddyddiadur ei fod am weld cymaint o harddwch ag sy’n bosibl ym mywyd bob dydd.
Ffynonellau a darllen pellach
Y Bywgraffiadur Cymreig ↗Oxford Dictionary of National Biography (Saesneg) ↗Wicipedia ↗
Yr hanesydd a ysgrifennodd yr hanes llawn cyntaf o Gymru o’r cyfnod cynharaf hyd 1282, ac a olygodd y Bywgraffiadur Cymreig.
Syr John Edward LloydFe’i magwyd yn Llandudno, yn fab i saer o Gaergybi, ac arweiniodd Awstralia drwy’r Rhyfel Byd Cyntaf yn Brif Weinidog o 1915 i 1923.
Billy HughesPrif weinidog Cymraeg ei iaith rhwng 1916 a 1922, y gosododd ei Gyllideb y Bobl yn 1909 seiliau’r wladwriaeth les.
David Lloyd GeorgeAthro Bangor a ysgrifennodd ramadeg mawr y Gymraeg, gosod rheolau’r gynghanedd yn Cerdd Dafod, a rhoi i’r Gymraeg yr orgraff a ddefnyddia heddiw.
Syr John Morris-JonesYsgrifennwyd gan Ifan Cyhoeddwyd gyntaf Diweddarwyd ddiwethaf