Syr John Edward Lloyd
Hanesydd y tywysogion (wedi’i gofnodi)Yr hanesydd a ysgrifennodd yr hanes llawn cyntaf o Gymru o’r cyfnod cynharaf hyd 1282, ac a olygodd y Bywgraffiadur Cymreig.
Syr John Edward Lloyd
Hanes Cymru / Cymru’r Ugeinfed Ganrif
1892–1969
Glöwr bychan o Tylorstown a ddaeth yn bencampwr pwysau pry cyntaf y byd yn 1916, a elwir yn aml y pwysau pry gorau erioed.
Llun: Tai yng nghwm Tryweryn yng Nghapel Celyn, a dynnwyd gan Geoff Charles yn 1957 cyn boddi’r pentref · Geoff Charles, CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Glöwr Cymraeg o Tylorstown oedd Jimmy Wilde na phwysodd erioed fwy nag wyth stôn ac eto a fwriodd i lawr ddynion ddwywaith ei faint. Daeth y Mighty Atom yn bencampwr pwysau pryf cyntaf y byd yn 1916, aeth 103 o ornestau heb golli, ac mae’n dal i gael ei gyfrif y paffiwr pwysau pryf gorau a fu erioed.FfynonellauJimmy Wilde ↗Wikipedia (Saesneg)William James Wilde (12 Mai 1892 – 1969), paffiwr proffesiynol o Gymru 1911–1923, a ddaliodd deitl pwysau pryf Prydain a phencampwriaeth Pwysau Pryf y Byd o 1916 hyd 1923; a ystyrir yn aml y paffiwr Prydeinig gorau erioed; pencampwr pwysau pryf swyddogol cyntaf y byd, a alwyd gan Nat Fleischer a Charley ‘Broadway’ Rose ‘the Greatest Flyweight Boxer Ever’; a’i lysenwau oedd ‘The Mighty Atom’, ‘Ghost with the Hammer in His Hand’ a ‘The Tylorstown Terror’ am rym ei ddyrnod; tra oedd yn bencampwr pwysau pryf y byd ymladdai â phwysau bantam a hyd yn oed pwysau plu a’u bwrw i lawr; ganed yng nghymuned Pentwyn Deintyr (y Graig), Mynwent y Crynwyr, Treharris; yng nghyfrifiad 1901 cofnodwyd William James Wilde, wyth oed, ei rieni a’i dair chwaer yn siarad Cymraeg yn unig; roedd yn ddigon bach i gropian drwy fylchau yn y pwll na allai’r rhan fwyaf o’i gyd-weithwyr fynd drwyddynt; dechreuodd focsio mewn bythau ffair, gan fwrw i lawr ddynion lleol llawer mwy; priododd Elizabeth yn 1910; aeth heb ei guro mewn 103 o ornestau, i gyd ym Mhrydain; ar 31 Rhagfyr 1912 enillodd bencampwriaeth 7 stôn Prydain yn Glasgow drwy fwrw Billy Padden i lawr yn y 18fed rownd; ar 14 Chwefror 1916 enillodd deitl pwysau pryf Prydain yn y National Sporting Club, gan fwrw Joe Symonds i lawr; ar 13 Mai 1916 enillodd ddwy ornest ar yr un diwrnod ym marics Woolwich, y ddwy drwy fwrw i lawr, mewn llai na phum rownd rhyngddynt; ar 18 Rhagfyr 1916 daeth yn Bencampwr Pwysau Pryf cyntaf erioed y Byd, gan fwrw Young Zulu Kid o’r Unol Daleithiau i lawr yn yr 11eg rownd yn Stadiwm Holborn; hyfforddwr ymarfer corff yn Aldershot; yn 1919 curodd y paffiwr pwysau bantam mawr o America Joe Lynch, darpar bencampwr y byd; aeth heb ei guro mewn 10 gornest yn 1920; Fighting Was My Business (1938); bu’n ddyfarnwr bocsio ac ysgrifennai golofn focsio wythnosol yn y News of the World am bron i ugain mlynedd; wedi’r rhyfel bu’n byw yn Tregatwg, y Barri; claddwyd gyda’i wraig Elizabeth ym Mynwent y Barri; gyda’r rhediad hiraf heb golli yn hanes bocsio, 103 o ornestau cyn ei golled gyntaf; record o 139 buddugoliaeth, 99 drwy fwrw i lawr; enwodd Ring Magazine ef y trydydd dyrnwr gorau erioed a’r paffiwr pwysau pryf gorau erioed, a’r 13eg paffiwr gorau yn yr ugeinfed ganrif; etholwyd i ddosbarth cyntaf Oriel Anfarwolion Bocsio Rhyngwladol yn 1990 ac Oriel Anfarwolion Chwaraeon Cymru yn 1992; graddiwyd yn bencampwr pwysau pryf gorau erioed gan yr International Boxing Research Organization yn 2006; pencampwr Gwregys Lonsdale ac Ewrop.Wilde, William James (Jimmy) (1892 – 1969), boxer, world flyweight champion (1916–23) ↗William Morgan Rogers, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 12 Mai 1892 ym Mynwent y Crynwyr, Merthyr Tudful, mab James a Margaret Wilde; pan oedd yn bedair symudodd y teulu i 8 Station Road, Pont-y-gwaith, Tylorstown, Rhondda; yn y lofa leol bu’n gweithio gyda Dai Davies, hen ymladdwr mynydd, a ddysgodd lawer iddo am focsio a’i wahodd adref i ymarfer yn yr atig; priododd yn ddiweddarach Lisbeth, merch Dai Davies; llanc eiddil, main, a’i uchelgais oedd ennill ei fywoliaeth fel bocsiwr; cafodd ei gyfle cyntaf gan Jack Scarrott, perchennog bwth bocsio, a amheuai ddyfodol rhywun 5 troedfedd 2½ modfedd o daldra ac o dan 6 stôn bryd hynny; drwy gydol ei yrfa o 864 o ornestau (y ffigur a ddyfynnir amlaf) ei bwysau trymaf oedd 7 stôn 10 pwys; yn 1911, gyda Ted Lewis yn rheolwr iddo, gadawodd y pwll am y sgwâr proffesiynol; curodd Joe Symonds am bencampwriaeth pwysau pryf Prydain, a churo Tancy Lee yn yr 11eg rownd; synnai’r arbenigwyr at y nerth yn ei ddau ddwrn, a rhoddai ef y clod i focsio da, amseru perffaith a digon o hunanhyder; yn hwyr yn 1916, ac yntau erbyn hynny’n hyfforddwr ymarfer corff yn y fyddin, curodd Young Zulu Kid o’r Unol Daleithiau yn yr 11eg rownd i ennill Pencampwriaeth Pwysau Pryf y Byd; fe’i gelwid y ‘Mighty Atom’, y ‘Tylorstown Terror’, yr ‘Indian Famine’ a’r ‘Ghost with a hammer’; yn Ionawr 1920 aeth ar daith focsio i’r Unol Daleithiau a churo pob gwrthwynebydd yn rhwydd; yn 1938 ysgrifennodd ei hunangofiant Fighting was my business, a bu am gyfnod yn ohebydd bocsio’r News of the World; bu farw yn 76 oed yn Ysbyty’r Eglwys Newydd, Caerdydd, ym Mawrth 1969.
| Ganed | 12 Mai 1892, Mynwent y Crynwyr |
|---|---|
| Cartref | Tylorstown, Rhondda |
| Taldra a phwysau | 5 troedfedd 2½ modfedd; byth mwy na 7 stôn 10 pwys |
| Llysenwau | The Mighty Atom; the Tylorstown Terror; the Ghost with a Hammer in his Hand |
| Pencampwr y byd | Pwysau pryf, 18 Rhagfyr 1916 hyd 1923 |
| Heb ei guro | 103 o ornestau |
| Bu farw | Mawrth 1969 |
Ganed William James Wilde ar 12 Mai 1892 yn y Graig, Mynwent y Crynwyr, ger Merthyr Tudful, mab James a Margaret Wilde. Pan oedd yn dal yn fachgen bach symudodd y teulu i Bont-y-gwaith, Tylorstown, yn y Rhondda. Yng nghyfrifiad 1901 cofnodwyd William James, wyth oed, ei rieni a’i dair chwaer i gyd yn siarad Cymraeg yn unig.FfynonellauJimmy Wilde ↗Wikipedia (Saesneg)William James Wilde (12 Mai 1892 – 1969), paffiwr proffesiynol o Gymru 1911–1923, a ddaliodd deitl pwysau pryf Prydain a phencampwriaeth Pwysau Pryf y Byd o 1916 hyd 1923; a ystyrir yn aml y paffiwr Prydeinig gorau erioed; pencampwr pwysau pryf swyddogol cyntaf y byd, a alwyd gan Nat Fleischer a Charley ‘Broadway’ Rose ‘the Greatest Flyweight Boxer Ever’; a’i lysenwau oedd ‘The Mighty Atom’, ‘Ghost with the Hammer in His Hand’ a ‘The Tylorstown Terror’ am rym ei ddyrnod; tra oedd yn bencampwr pwysau pryf y byd ymladdai â phwysau bantam a hyd yn oed pwysau plu a’u bwrw i lawr; ganed yng nghymuned Pentwyn Deintyr (y Graig), Mynwent y Crynwyr, Treharris; yng nghyfrifiad 1901 cofnodwyd William James Wilde, wyth oed, ei rieni a’i dair chwaer yn siarad Cymraeg yn unig; roedd yn ddigon bach i gropian drwy fylchau yn y pwll na allai’r rhan fwyaf o’i gyd-weithwyr fynd drwyddynt; dechreuodd focsio mewn bythau ffair, gan fwrw i lawr ddynion lleol llawer mwy; priododd Elizabeth yn 1910; aeth heb ei guro mewn 103 o ornestau, i gyd ym Mhrydain; ar 31 Rhagfyr 1912 enillodd bencampwriaeth 7 stôn Prydain yn Glasgow drwy fwrw Billy Padden i lawr yn y 18fed rownd; ar 14 Chwefror 1916 enillodd deitl pwysau pryf Prydain yn y National Sporting Club, gan fwrw Joe Symonds i lawr; ar 13 Mai 1916 enillodd ddwy ornest ar yr un diwrnod ym marics Woolwich, y ddwy drwy fwrw i lawr, mewn llai na phum rownd rhyngddynt; ar 18 Rhagfyr 1916 daeth yn Bencampwr Pwysau Pryf cyntaf erioed y Byd, gan fwrw Young Zulu Kid o’r Unol Daleithiau i lawr yn yr 11eg rownd yn Stadiwm Holborn; hyfforddwr ymarfer corff yn Aldershot; yn 1919 curodd y paffiwr pwysau bantam mawr o America Joe Lynch, darpar bencampwr y byd; aeth heb ei guro mewn 10 gornest yn 1920; Fighting Was My Business (1938); bu’n ddyfarnwr bocsio ac ysgrifennai golofn focsio wythnosol yn y News of the World am bron i ugain mlynedd; wedi’r rhyfel bu’n byw yn Tregatwg, y Barri; claddwyd gyda’i wraig Elizabeth ym Mynwent y Barri; gyda’r rhediad hiraf heb golli yn hanes bocsio, 103 o ornestau cyn ei golled gyntaf; record o 139 buddugoliaeth, 99 drwy fwrw i lawr; enwodd Ring Magazine ef y trydydd dyrnwr gorau erioed a’r paffiwr pwysau pryf gorau erioed, a’r 13eg paffiwr gorau yn yr ugeinfed ganrif; etholwyd i ddosbarth cyntaf Oriel Anfarwolion Bocsio Rhyngwladol yn 1990 ac Oriel Anfarwolion Chwaraeon Cymru yn 1992; graddiwyd yn bencampwr pwysau pryf gorau erioed gan yr International Boxing Research Organization yn 2006; pencampwr Gwregys Lonsdale ac Ewrop.Wilde, William James (Jimmy) (1892 – 1969), boxer, world flyweight champion (1916–23) ↗William Morgan Rogers, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 12 Mai 1892 ym Mynwent y Crynwyr, Merthyr Tudful, mab James a Margaret Wilde; pan oedd yn bedair symudodd y teulu i 8 Station Road, Pont-y-gwaith, Tylorstown, Rhondda; yn y lofa leol bu’n gweithio gyda Dai Davies, hen ymladdwr mynydd, a ddysgodd lawer iddo am focsio a’i wahodd adref i ymarfer yn yr atig; priododd yn ddiweddarach Lisbeth, merch Dai Davies; llanc eiddil, main, a’i uchelgais oedd ennill ei fywoliaeth fel bocsiwr; cafodd ei gyfle cyntaf gan Jack Scarrott, perchennog bwth bocsio, a amheuai ddyfodol rhywun 5 troedfedd 2½ modfedd o daldra ac o dan 6 stôn bryd hynny; drwy gydol ei yrfa o 864 o ornestau (y ffigur a ddyfynnir amlaf) ei bwysau trymaf oedd 7 stôn 10 pwys; yn 1911, gyda Ted Lewis yn rheolwr iddo, gadawodd y pwll am y sgwâr proffesiynol; curodd Joe Symonds am bencampwriaeth pwysau pryf Prydain, a churo Tancy Lee yn yr 11eg rownd; synnai’r arbenigwyr at y nerth yn ei ddau ddwrn, a rhoddai ef y clod i focsio da, amseru perffaith a digon o hunanhyder; yn hwyr yn 1916, ac yntau erbyn hynny’n hyfforddwr ymarfer corff yn y fyddin, curodd Young Zulu Kid o’r Unol Daleithiau yn yr 11eg rownd i ennill Pencampwriaeth Pwysau Pryf y Byd; fe’i gelwid y ‘Mighty Atom’, y ‘Tylorstown Terror’, yr ‘Indian Famine’ a’r ‘Ghost with a hammer’; yn Ionawr 1920 aeth ar daith focsio i’r Unol Daleithiau a churo pob gwrthwynebydd yn rhwydd; yn 1938 ysgrifennodd ei hunangofiant Fighting was my business, a bu am gyfnod yn ohebydd bocsio’r News of the World; bu farw yn 76 oed yn Ysbyty’r Eglwys Newydd, Caerdydd, ym Mawrth 1969.Jimmy Wilde ↗Wicipedia CymraegPaffiwr proffesiynol o Gymru a chyn-bencampwr y byd (12 Mai 1892 – 10 Mawrth 1969), a’i lysenwau oedd ‘The Mighty Atom’ a ‘The Tylorstown Terror’; ganed yn yr ardal a adwaenir heddiw fel ‘y Graig’, rhwng Mynwent y Crynwyr, Merthyr Tudful a Nelson; mab i löwr a weithiodd yn y pyllau glo ac, am ei fod mor fychan, a yrrwyd i gropian drwy fylchau yn y graig; yn 14 oed dechreuodd focsio mewn ffeiriau, lle cyffrowyd y tyrfaoedd gan ei gryfder a’i ddycnwch a’i allu i drechu dynion llawer mwy nag ef; gadawodd Lofa Pendyrus yn 1913; yn 1916 ymunodd â’r fyddin a’i anfon i Aldershot yn hyfforddwr addysg gorfforol; yn 1990 fe’i hetholwyd i’r International Boxing Hall of Fame gyda bocswyr fel Sugar Ray Robinson, Harry Greb, Benny Leonard a Henry Armstrong; yn 1992 fe’i derbyniwyd i Oriel Anfarwolion Chwaraeon Cymru.
Dilynodd ei dad i’r pwll. Roedd mor fach fel y gallai gropian drwy fylchau yn y graig na allai neb arall fynd drwyddynt.FfynonellauJimmy Wilde ↗Wikipedia (Saesneg)William James Wilde (12 Mai 1892 – 1969), paffiwr proffesiynol o Gymru 1911–1923, a ddaliodd deitl pwysau pryf Prydain a phencampwriaeth Pwysau Pryf y Byd o 1916 hyd 1923; a ystyrir yn aml y paffiwr Prydeinig gorau erioed; pencampwr pwysau pryf swyddogol cyntaf y byd, a alwyd gan Nat Fleischer a Charley ‘Broadway’ Rose ‘the Greatest Flyweight Boxer Ever’; a’i lysenwau oedd ‘The Mighty Atom’, ‘Ghost with the Hammer in His Hand’ a ‘The Tylorstown Terror’ am rym ei ddyrnod; tra oedd yn bencampwr pwysau pryf y byd ymladdai â phwysau bantam a hyd yn oed pwysau plu a’u bwrw i lawr; ganed yng nghymuned Pentwyn Deintyr (y Graig), Mynwent y Crynwyr, Treharris; yng nghyfrifiad 1901 cofnodwyd William James Wilde, wyth oed, ei rieni a’i dair chwaer yn siarad Cymraeg yn unig; roedd yn ddigon bach i gropian drwy fylchau yn y pwll na allai’r rhan fwyaf o’i gyd-weithwyr fynd drwyddynt; dechreuodd focsio mewn bythau ffair, gan fwrw i lawr ddynion lleol llawer mwy; priododd Elizabeth yn 1910; aeth heb ei guro mewn 103 o ornestau, i gyd ym Mhrydain; ar 31 Rhagfyr 1912 enillodd bencampwriaeth 7 stôn Prydain yn Glasgow drwy fwrw Billy Padden i lawr yn y 18fed rownd; ar 14 Chwefror 1916 enillodd deitl pwysau pryf Prydain yn y National Sporting Club, gan fwrw Joe Symonds i lawr; ar 13 Mai 1916 enillodd ddwy ornest ar yr un diwrnod ym marics Woolwich, y ddwy drwy fwrw i lawr, mewn llai na phum rownd rhyngddynt; ar 18 Rhagfyr 1916 daeth yn Bencampwr Pwysau Pryf cyntaf erioed y Byd, gan fwrw Young Zulu Kid o’r Unol Daleithiau i lawr yn yr 11eg rownd yn Stadiwm Holborn; hyfforddwr ymarfer corff yn Aldershot; yn 1919 curodd y paffiwr pwysau bantam mawr o America Joe Lynch, darpar bencampwr y byd; aeth heb ei guro mewn 10 gornest yn 1920; Fighting Was My Business (1938); bu’n ddyfarnwr bocsio ac ysgrifennai golofn focsio wythnosol yn y News of the World am bron i ugain mlynedd; wedi’r rhyfel bu’n byw yn Tregatwg, y Barri; claddwyd gyda’i wraig Elizabeth ym Mynwent y Barri; gyda’r rhediad hiraf heb golli yn hanes bocsio, 103 o ornestau cyn ei golled gyntaf; record o 139 buddugoliaeth, 99 drwy fwrw i lawr; enwodd Ring Magazine ef y trydydd dyrnwr gorau erioed a’r paffiwr pwysau pryf gorau erioed, a’r 13eg paffiwr gorau yn yr ugeinfed ganrif; etholwyd i ddosbarth cyntaf Oriel Anfarwolion Bocsio Rhyngwladol yn 1990 ac Oriel Anfarwolion Chwaraeon Cymru yn 1992; graddiwyd yn bencampwr pwysau pryf gorau erioed gan yr International Boxing Research Organization yn 2006; pencampwr Gwregys Lonsdale ac Ewrop.Jimmy Wilde ↗Wicipedia CymraegPaffiwr proffesiynol o Gymru a chyn-bencampwr y byd (12 Mai 1892 – 10 Mawrth 1969), a’i lysenwau oedd ‘The Mighty Atom’ a ‘The Tylorstown Terror’; ganed yn yr ardal a adwaenir heddiw fel ‘y Graig’, rhwng Mynwent y Crynwyr, Merthyr Tudful a Nelson; mab i löwr a weithiodd yn y pyllau glo ac, am ei fod mor fychan, a yrrwyd i gropian drwy fylchau yn y graig; yn 14 oed dechreuodd focsio mewn ffeiriau, lle cyffrowyd y tyrfaoedd gan ei gryfder a’i ddycnwch a’i allu i drechu dynion llawer mwy nag ef; gadawodd Lofa Pendyrus yn 1913; yn 1916 ymunodd â’r fyddin a’i anfon i Aldershot yn hyfforddwr addysg gorfforol; yn 1990 fe’i hetholwyd i’r International Boxing Hall of Fame gyda bocswyr fel Sugar Ray Robinson, Harry Greb, Benny Leonard a Henry Armstrong; yn 1992 fe’i derbyniwyd i Oriel Anfarwolion Chwaraeon Cymru.
Yn y lofa gweithiai wrth ochr Dai Davies, hen ymladdwr mynydd, a ddysgodd lawer iddo am focsio a mynd ag ef adref i ymarfer yn yr atig. Yn ddiweddarach priododd Jimmy ferch Dai, Lisbeth, yn 1910.FfynonellauWilde, William James (Jimmy) (1892 – 1969), boxer, world flyweight champion (1916–23) ↗William Morgan Rogers, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 12 Mai 1892 ym Mynwent y Crynwyr, Merthyr Tudful, mab James a Margaret Wilde; pan oedd yn bedair symudodd y teulu i 8 Station Road, Pont-y-gwaith, Tylorstown, Rhondda; yn y lofa leol bu’n gweithio gyda Dai Davies, hen ymladdwr mynydd, a ddysgodd lawer iddo am focsio a’i wahodd adref i ymarfer yn yr atig; priododd yn ddiweddarach Lisbeth, merch Dai Davies; llanc eiddil, main, a’i uchelgais oedd ennill ei fywoliaeth fel bocsiwr; cafodd ei gyfle cyntaf gan Jack Scarrott, perchennog bwth bocsio, a amheuai ddyfodol rhywun 5 troedfedd 2½ modfedd o daldra ac o dan 6 stôn bryd hynny; drwy gydol ei yrfa o 864 o ornestau (y ffigur a ddyfynnir amlaf) ei bwysau trymaf oedd 7 stôn 10 pwys; yn 1911, gyda Ted Lewis yn rheolwr iddo, gadawodd y pwll am y sgwâr proffesiynol; curodd Joe Symonds am bencampwriaeth pwysau pryf Prydain, a churo Tancy Lee yn yr 11eg rownd; synnai’r arbenigwyr at y nerth yn ei ddau ddwrn, a rhoddai ef y clod i focsio da, amseru perffaith a digon o hunanhyder; yn hwyr yn 1916, ac yntau erbyn hynny’n hyfforddwr ymarfer corff yn y fyddin, curodd Young Zulu Kid o’r Unol Daleithiau yn yr 11eg rownd i ennill Pencampwriaeth Pwysau Pryf y Byd; fe’i gelwid y ‘Mighty Atom’, y ‘Tylorstown Terror’, yr ‘Indian Famine’ a’r ‘Ghost with a hammer’; yn Ionawr 1920 aeth ar daith focsio i’r Unol Daleithiau a churo pob gwrthwynebydd yn rhwydd; yn 1938 ysgrifennodd ei hunangofiant Fighting was my business, a bu am gyfnod yn ohebydd bocsio’r News of the World; bu farw yn 76 oed yn Ysbyty’r Eglwys Newydd, Caerdydd, ym Mawrth 1969.Jimmy Wilde ↗Wikipedia (Saesneg)William James Wilde (12 Mai 1892 – 1969), paffiwr proffesiynol o Gymru 1911–1923, a ddaliodd deitl pwysau pryf Prydain a phencampwriaeth Pwysau Pryf y Byd o 1916 hyd 1923; a ystyrir yn aml y paffiwr Prydeinig gorau erioed; pencampwr pwysau pryf swyddogol cyntaf y byd, a alwyd gan Nat Fleischer a Charley ‘Broadway’ Rose ‘the Greatest Flyweight Boxer Ever’; a’i lysenwau oedd ‘The Mighty Atom’, ‘Ghost with the Hammer in His Hand’ a ‘The Tylorstown Terror’ am rym ei ddyrnod; tra oedd yn bencampwr pwysau pryf y byd ymladdai â phwysau bantam a hyd yn oed pwysau plu a’u bwrw i lawr; ganed yng nghymuned Pentwyn Deintyr (y Graig), Mynwent y Crynwyr, Treharris; yng nghyfrifiad 1901 cofnodwyd William James Wilde, wyth oed, ei rieni a’i dair chwaer yn siarad Cymraeg yn unig; roedd yn ddigon bach i gropian drwy fylchau yn y pwll na allai’r rhan fwyaf o’i gyd-weithwyr fynd drwyddynt; dechreuodd focsio mewn bythau ffair, gan fwrw i lawr ddynion lleol llawer mwy; priododd Elizabeth yn 1910; aeth heb ei guro mewn 103 o ornestau, i gyd ym Mhrydain; ar 31 Rhagfyr 1912 enillodd bencampwriaeth 7 stôn Prydain yn Glasgow drwy fwrw Billy Padden i lawr yn y 18fed rownd; ar 14 Chwefror 1916 enillodd deitl pwysau pryf Prydain yn y National Sporting Club, gan fwrw Joe Symonds i lawr; ar 13 Mai 1916 enillodd ddwy ornest ar yr un diwrnod ym marics Woolwich, y ddwy drwy fwrw i lawr, mewn llai na phum rownd rhyngddynt; ar 18 Rhagfyr 1916 daeth yn Bencampwr Pwysau Pryf cyntaf erioed y Byd, gan fwrw Young Zulu Kid o’r Unol Daleithiau i lawr yn yr 11eg rownd yn Stadiwm Holborn; hyfforddwr ymarfer corff yn Aldershot; yn 1919 curodd y paffiwr pwysau bantam mawr o America Joe Lynch, darpar bencampwr y byd; aeth heb ei guro mewn 10 gornest yn 1920; Fighting Was My Business (1938); bu’n ddyfarnwr bocsio ac ysgrifennai golofn focsio wythnosol yn y News of the World am bron i ugain mlynedd; wedi’r rhyfel bu’n byw yn Tregatwg, y Barri; claddwyd gyda’i wraig Elizabeth ym Mynwent y Barri; gyda’r rhediad hiraf heb golli yn hanes bocsio, 103 o ornestau cyn ei golled gyntaf; record o 139 buddugoliaeth, 99 drwy fwrw i lawr; enwodd Ring Magazine ef y trydydd dyrnwr gorau erioed a’r paffiwr pwysau pryf gorau erioed, a’r 13eg paffiwr gorau yn yr ugeinfed ganrif; etholwyd i ddosbarth cyntaf Oriel Anfarwolion Bocsio Rhyngwladol yn 1990 ac Oriel Anfarwolion Chwaraeon Cymru yn 1992; graddiwyd yn bencampwr pwysau pryf gorau erioed gan yr International Boxing Research Organization yn 2006; pencampwr Gwregys Lonsdale ac Ewrop.
Yn ei arddegau dechreuodd focsio ym mythau’r ffair. Rhoddodd Jack Scarrott, perchennog un ohonynt, ei gyfle cyntaf iddo, er iddo amau dyfodol llanc dim ond pum troedfedd dwy fodfedd a hanner o daldra ac o dan chwe stôn. Synnai’r tyrfaoedd wrth i’r glöwr ifanc main fwrw i lawr ddynion lleol llawer trymach nag ef.FfynonellauWilde, William James (Jimmy) (1892 – 1969), boxer, world flyweight champion (1916–23) ↗William Morgan Rogers, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 12 Mai 1892 ym Mynwent y Crynwyr, Merthyr Tudful, mab James a Margaret Wilde; pan oedd yn bedair symudodd y teulu i 8 Station Road, Pont-y-gwaith, Tylorstown, Rhondda; yn y lofa leol bu’n gweithio gyda Dai Davies, hen ymladdwr mynydd, a ddysgodd lawer iddo am focsio a’i wahodd adref i ymarfer yn yr atig; priododd yn ddiweddarach Lisbeth, merch Dai Davies; llanc eiddil, main, a’i uchelgais oedd ennill ei fywoliaeth fel bocsiwr; cafodd ei gyfle cyntaf gan Jack Scarrott, perchennog bwth bocsio, a amheuai ddyfodol rhywun 5 troedfedd 2½ modfedd o daldra ac o dan 6 stôn bryd hynny; drwy gydol ei yrfa o 864 o ornestau (y ffigur a ddyfynnir amlaf) ei bwysau trymaf oedd 7 stôn 10 pwys; yn 1911, gyda Ted Lewis yn rheolwr iddo, gadawodd y pwll am y sgwâr proffesiynol; curodd Joe Symonds am bencampwriaeth pwysau pryf Prydain, a churo Tancy Lee yn yr 11eg rownd; synnai’r arbenigwyr at y nerth yn ei ddau ddwrn, a rhoddai ef y clod i focsio da, amseru perffaith a digon o hunanhyder; yn hwyr yn 1916, ac yntau erbyn hynny’n hyfforddwr ymarfer corff yn y fyddin, curodd Young Zulu Kid o’r Unol Daleithiau yn yr 11eg rownd i ennill Pencampwriaeth Pwysau Pryf y Byd; fe’i gelwid y ‘Mighty Atom’, y ‘Tylorstown Terror’, yr ‘Indian Famine’ a’r ‘Ghost with a hammer’; yn Ionawr 1920 aeth ar daith focsio i’r Unol Daleithiau a churo pob gwrthwynebydd yn rhwydd; yn 1938 ysgrifennodd ei hunangofiant Fighting was my business, a bu am gyfnod yn ohebydd bocsio’r News of the World; bu farw yn 76 oed yn Ysbyty’r Eglwys Newydd, Caerdydd, ym Mawrth 1969.Jimmy Wilde ↗Wikipedia (Saesneg)William James Wilde (12 Mai 1892 – 1969), paffiwr proffesiynol o Gymru 1911–1923, a ddaliodd deitl pwysau pryf Prydain a phencampwriaeth Pwysau Pryf y Byd o 1916 hyd 1923; a ystyrir yn aml y paffiwr Prydeinig gorau erioed; pencampwr pwysau pryf swyddogol cyntaf y byd, a alwyd gan Nat Fleischer a Charley ‘Broadway’ Rose ‘the Greatest Flyweight Boxer Ever’; a’i lysenwau oedd ‘The Mighty Atom’, ‘Ghost with the Hammer in His Hand’ a ‘The Tylorstown Terror’ am rym ei ddyrnod; tra oedd yn bencampwr pwysau pryf y byd ymladdai â phwysau bantam a hyd yn oed pwysau plu a’u bwrw i lawr; ganed yng nghymuned Pentwyn Deintyr (y Graig), Mynwent y Crynwyr, Treharris; yng nghyfrifiad 1901 cofnodwyd William James Wilde, wyth oed, ei rieni a’i dair chwaer yn siarad Cymraeg yn unig; roedd yn ddigon bach i gropian drwy fylchau yn y pwll na allai’r rhan fwyaf o’i gyd-weithwyr fynd drwyddynt; dechreuodd focsio mewn bythau ffair, gan fwrw i lawr ddynion lleol llawer mwy; priododd Elizabeth yn 1910; aeth heb ei guro mewn 103 o ornestau, i gyd ym Mhrydain; ar 31 Rhagfyr 1912 enillodd bencampwriaeth 7 stôn Prydain yn Glasgow drwy fwrw Billy Padden i lawr yn y 18fed rownd; ar 14 Chwefror 1916 enillodd deitl pwysau pryf Prydain yn y National Sporting Club, gan fwrw Joe Symonds i lawr; ar 13 Mai 1916 enillodd ddwy ornest ar yr un diwrnod ym marics Woolwich, y ddwy drwy fwrw i lawr, mewn llai na phum rownd rhyngddynt; ar 18 Rhagfyr 1916 daeth yn Bencampwr Pwysau Pryf cyntaf erioed y Byd, gan fwrw Young Zulu Kid o’r Unol Daleithiau i lawr yn yr 11eg rownd yn Stadiwm Holborn; hyfforddwr ymarfer corff yn Aldershot; yn 1919 curodd y paffiwr pwysau bantam mawr o America Joe Lynch, darpar bencampwr y byd; aeth heb ei guro mewn 10 gornest yn 1920; Fighting Was My Business (1938); bu’n ddyfarnwr bocsio ac ysgrifennai golofn focsio wythnosol yn y News of the World am bron i ugain mlynedd; wedi’r rhyfel bu’n byw yn Tregatwg, y Barri; claddwyd gyda’i wraig Elizabeth ym Mynwent y Barri; gyda’r rhediad hiraf heb golli yn hanes bocsio, 103 o ornestau cyn ei golled gyntaf; record o 139 buddugoliaeth, 99 drwy fwrw i lawr; enwodd Ring Magazine ef y trydydd dyrnwr gorau erioed a’r paffiwr pwysau pryf gorau erioed, a’r 13eg paffiwr gorau yn yr ugeinfed ganrif; etholwyd i ddosbarth cyntaf Oriel Anfarwolion Bocsio Rhyngwladol yn 1990 ac Oriel Anfarwolion Chwaraeon Cymru yn 1992; graddiwyd yn bencampwr pwysau pryf gorau erioed gan yr International Boxing Research Organization yn 2006; pencampwr Gwregys Lonsdale ac Ewrop.Jimmy Wilde ↗Wicipedia CymraegPaffiwr proffesiynol o Gymru a chyn-bencampwr y byd (12 Mai 1892 – 10 Mawrth 1969), a’i lysenwau oedd ‘The Mighty Atom’ a ‘The Tylorstown Terror’; ganed yn yr ardal a adwaenir heddiw fel ‘y Graig’, rhwng Mynwent y Crynwyr, Merthyr Tudful a Nelson; mab i löwr a weithiodd yn y pyllau glo ac, am ei fod mor fychan, a yrrwyd i gropian drwy fylchau yn y graig; yn 14 oed dechreuodd focsio mewn ffeiriau, lle cyffrowyd y tyrfaoedd gan ei gryfder a’i ddycnwch a’i allu i drechu dynion llawer mwy nag ef; gadawodd Lofa Pendyrus yn 1913; yn 1916 ymunodd â’r fyddin a’i anfon i Aldershot yn hyfforddwr addysg gorfforol; yn 1990 fe’i hetholwyd i’r International Boxing Hall of Fame gyda bocswyr fel Sugar Ray Robinson, Harry Greb, Benny Leonard a Henry Armstrong; yn 1992 fe’i derbyniwyd i Oriel Anfarwolion Chwaraeon Cymru.
Yn 1911, gyda Ted Lewis yn rheolwr iddo, gadawodd y pwll i focsio am ei fywoliaeth.FfynhonnellWilde, William James (Jimmy) (1892 – 1969), boxer, world flyweight champion (1916–23) ↗William Morgan Rogers, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 12 Mai 1892 ym Mynwent y Crynwyr, Merthyr Tudful, mab James a Margaret Wilde; pan oedd yn bedair symudodd y teulu i 8 Station Road, Pont-y-gwaith, Tylorstown, Rhondda; yn y lofa leol bu’n gweithio gyda Dai Davies, hen ymladdwr mynydd, a ddysgodd lawer iddo am focsio a’i wahodd adref i ymarfer yn yr atig; priododd yn ddiweddarach Lisbeth, merch Dai Davies; llanc eiddil, main, a’i uchelgais oedd ennill ei fywoliaeth fel bocsiwr; cafodd ei gyfle cyntaf gan Jack Scarrott, perchennog bwth bocsio, a amheuai ddyfodol rhywun 5 troedfedd 2½ modfedd o daldra ac o dan 6 stôn bryd hynny; drwy gydol ei yrfa o 864 o ornestau (y ffigur a ddyfynnir amlaf) ei bwysau trymaf oedd 7 stôn 10 pwys; yn 1911, gyda Ted Lewis yn rheolwr iddo, gadawodd y pwll am y sgwâr proffesiynol; curodd Joe Symonds am bencampwriaeth pwysau pryf Prydain, a churo Tancy Lee yn yr 11eg rownd; synnai’r arbenigwyr at y nerth yn ei ddau ddwrn, a rhoddai ef y clod i focsio da, amseru perffaith a digon o hunanhyder; yn hwyr yn 1916, ac yntau erbyn hynny’n hyfforddwr ymarfer corff yn y fyddin, curodd Young Zulu Kid o’r Unol Daleithiau yn yr 11eg rownd i ennill Pencampwriaeth Pwysau Pryf y Byd; fe’i gelwid y ‘Mighty Atom’, y ‘Tylorstown Terror’, yr ‘Indian Famine’ a’r ‘Ghost with a hammer’; yn Ionawr 1920 aeth ar daith focsio i’r Unol Daleithiau a churo pob gwrthwynebydd yn rhwydd; yn 1938 ysgrifennodd ei hunangofiant Fighting was my business, a bu am gyfnod yn ohebydd bocsio’r News of the World; bu farw yn 76 oed yn Ysbyty’r Eglwys Newydd, Caerdydd, ym Mawrth 1969.
Yna dechreuodd un o’r rhediadau mwyaf yn hanes bocsio: 103 o ornestau proffesiynol heb golli, pob un ohonynt ym Mhrydain. Ar ddiwrnod olaf 1912 enillodd bencampwriaeth saith stôn Prydain yn Glasgow drwy fwrw ei wrthwynebydd i lawr yn y ddeunawfed rownd.FfynhonnellJimmy Wilde ↗Wikipedia (Saesneg)William James Wilde (12 Mai 1892 – 1969), paffiwr proffesiynol o Gymru 1911–1923, a ddaliodd deitl pwysau pryf Prydain a phencampwriaeth Pwysau Pryf y Byd o 1916 hyd 1923; a ystyrir yn aml y paffiwr Prydeinig gorau erioed; pencampwr pwysau pryf swyddogol cyntaf y byd, a alwyd gan Nat Fleischer a Charley ‘Broadway’ Rose ‘the Greatest Flyweight Boxer Ever’; a’i lysenwau oedd ‘The Mighty Atom’, ‘Ghost with the Hammer in His Hand’ a ‘The Tylorstown Terror’ am rym ei ddyrnod; tra oedd yn bencampwr pwysau pryf y byd ymladdai â phwysau bantam a hyd yn oed pwysau plu a’u bwrw i lawr; ganed yng nghymuned Pentwyn Deintyr (y Graig), Mynwent y Crynwyr, Treharris; yng nghyfrifiad 1901 cofnodwyd William James Wilde, wyth oed, ei rieni a’i dair chwaer yn siarad Cymraeg yn unig; roedd yn ddigon bach i gropian drwy fylchau yn y pwll na allai’r rhan fwyaf o’i gyd-weithwyr fynd drwyddynt; dechreuodd focsio mewn bythau ffair, gan fwrw i lawr ddynion lleol llawer mwy; priododd Elizabeth yn 1910; aeth heb ei guro mewn 103 o ornestau, i gyd ym Mhrydain; ar 31 Rhagfyr 1912 enillodd bencampwriaeth 7 stôn Prydain yn Glasgow drwy fwrw Billy Padden i lawr yn y 18fed rownd; ar 14 Chwefror 1916 enillodd deitl pwysau pryf Prydain yn y National Sporting Club, gan fwrw Joe Symonds i lawr; ar 13 Mai 1916 enillodd ddwy ornest ar yr un diwrnod ym marics Woolwich, y ddwy drwy fwrw i lawr, mewn llai na phum rownd rhyngddynt; ar 18 Rhagfyr 1916 daeth yn Bencampwr Pwysau Pryf cyntaf erioed y Byd, gan fwrw Young Zulu Kid o’r Unol Daleithiau i lawr yn yr 11eg rownd yn Stadiwm Holborn; hyfforddwr ymarfer corff yn Aldershot; yn 1919 curodd y paffiwr pwysau bantam mawr o America Joe Lynch, darpar bencampwr y byd; aeth heb ei guro mewn 10 gornest yn 1920; Fighting Was My Business (1938); bu’n ddyfarnwr bocsio ac ysgrifennai golofn focsio wythnosol yn y News of the World am bron i ugain mlynedd; wedi’r rhyfel bu’n byw yn Tregatwg, y Barri; claddwyd gyda’i wraig Elizabeth ym Mynwent y Barri; gyda’r rhediad hiraf heb golli yn hanes bocsio, 103 o ornestau cyn ei golled gyntaf; record o 139 buddugoliaeth, 99 drwy fwrw i lawr; enwodd Ring Magazine ef y trydydd dyrnwr gorau erioed a’r paffiwr pwysau pryf gorau erioed, a’r 13eg paffiwr gorau yn yr ugeinfed ganrif; etholwyd i ddosbarth cyntaf Oriel Anfarwolion Bocsio Rhyngwladol yn 1990 ac Oriel Anfarwolion Chwaraeon Cymru yn 1992; graddiwyd yn bencampwr pwysau pryf gorau erioed gan yr International Boxing Research Organization yn 2006; pencampwr Gwregys Lonsdale ac Ewrop.
Enillodd deitl pwysau pryf Prydain drwy guro Joe Symonds yn y National Sporting Club yn Llundain. Ym Mai 1916 enillodd ddwy ornest mewn un diwrnod ym marics Woolwich, y ddwy drwy fwrw i lawr, mewn llai na phum rownd rhyngddynt.FfynonellauJimmy Wilde ↗Wikipedia (Saesneg)William James Wilde (12 Mai 1892 – 1969), paffiwr proffesiynol o Gymru 1911–1923, a ddaliodd deitl pwysau pryf Prydain a phencampwriaeth Pwysau Pryf y Byd o 1916 hyd 1923; a ystyrir yn aml y paffiwr Prydeinig gorau erioed; pencampwr pwysau pryf swyddogol cyntaf y byd, a alwyd gan Nat Fleischer a Charley ‘Broadway’ Rose ‘the Greatest Flyweight Boxer Ever’; a’i lysenwau oedd ‘The Mighty Atom’, ‘Ghost with the Hammer in His Hand’ a ‘The Tylorstown Terror’ am rym ei ddyrnod; tra oedd yn bencampwr pwysau pryf y byd ymladdai â phwysau bantam a hyd yn oed pwysau plu a’u bwrw i lawr; ganed yng nghymuned Pentwyn Deintyr (y Graig), Mynwent y Crynwyr, Treharris; yng nghyfrifiad 1901 cofnodwyd William James Wilde, wyth oed, ei rieni a’i dair chwaer yn siarad Cymraeg yn unig; roedd yn ddigon bach i gropian drwy fylchau yn y pwll na allai’r rhan fwyaf o’i gyd-weithwyr fynd drwyddynt; dechreuodd focsio mewn bythau ffair, gan fwrw i lawr ddynion lleol llawer mwy; priododd Elizabeth yn 1910; aeth heb ei guro mewn 103 o ornestau, i gyd ym Mhrydain; ar 31 Rhagfyr 1912 enillodd bencampwriaeth 7 stôn Prydain yn Glasgow drwy fwrw Billy Padden i lawr yn y 18fed rownd; ar 14 Chwefror 1916 enillodd deitl pwysau pryf Prydain yn y National Sporting Club, gan fwrw Joe Symonds i lawr; ar 13 Mai 1916 enillodd ddwy ornest ar yr un diwrnod ym marics Woolwich, y ddwy drwy fwrw i lawr, mewn llai na phum rownd rhyngddynt; ar 18 Rhagfyr 1916 daeth yn Bencampwr Pwysau Pryf cyntaf erioed y Byd, gan fwrw Young Zulu Kid o’r Unol Daleithiau i lawr yn yr 11eg rownd yn Stadiwm Holborn; hyfforddwr ymarfer corff yn Aldershot; yn 1919 curodd y paffiwr pwysau bantam mawr o America Joe Lynch, darpar bencampwr y byd; aeth heb ei guro mewn 10 gornest yn 1920; Fighting Was My Business (1938); bu’n ddyfarnwr bocsio ac ysgrifennai golofn focsio wythnosol yn y News of the World am bron i ugain mlynedd; wedi’r rhyfel bu’n byw yn Tregatwg, y Barri; claddwyd gyda’i wraig Elizabeth ym Mynwent y Barri; gyda’r rhediad hiraf heb golli yn hanes bocsio, 103 o ornestau cyn ei golled gyntaf; record o 139 buddugoliaeth, 99 drwy fwrw i lawr; enwodd Ring Magazine ef y trydydd dyrnwr gorau erioed a’r paffiwr pwysau pryf gorau erioed, a’r 13eg paffiwr gorau yn yr ugeinfed ganrif; etholwyd i ddosbarth cyntaf Oriel Anfarwolion Bocsio Rhyngwladol yn 1990 ac Oriel Anfarwolion Chwaraeon Cymru yn 1992; graddiwyd yn bencampwr pwysau pryf gorau erioed gan yr International Boxing Research Organization yn 2006; pencampwr Gwregys Lonsdale ac Ewrop.Wilde, William James (Jimmy) (1892 – 1969), boxer, world flyweight champion (1916–23) ↗William Morgan Rogers, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 12 Mai 1892 ym Mynwent y Crynwyr, Merthyr Tudful, mab James a Margaret Wilde; pan oedd yn bedair symudodd y teulu i 8 Station Road, Pont-y-gwaith, Tylorstown, Rhondda; yn y lofa leol bu’n gweithio gyda Dai Davies, hen ymladdwr mynydd, a ddysgodd lawer iddo am focsio a’i wahodd adref i ymarfer yn yr atig; priododd yn ddiweddarach Lisbeth, merch Dai Davies; llanc eiddil, main, a’i uchelgais oedd ennill ei fywoliaeth fel bocsiwr; cafodd ei gyfle cyntaf gan Jack Scarrott, perchennog bwth bocsio, a amheuai ddyfodol rhywun 5 troedfedd 2½ modfedd o daldra ac o dan 6 stôn bryd hynny; drwy gydol ei yrfa o 864 o ornestau (y ffigur a ddyfynnir amlaf) ei bwysau trymaf oedd 7 stôn 10 pwys; yn 1911, gyda Ted Lewis yn rheolwr iddo, gadawodd y pwll am y sgwâr proffesiynol; curodd Joe Symonds am bencampwriaeth pwysau pryf Prydain, a churo Tancy Lee yn yr 11eg rownd; synnai’r arbenigwyr at y nerth yn ei ddau ddwrn, a rhoddai ef y clod i focsio da, amseru perffaith a digon o hunanhyder; yn hwyr yn 1916, ac yntau erbyn hynny’n hyfforddwr ymarfer corff yn y fyddin, curodd Young Zulu Kid o’r Unol Daleithiau yn yr 11eg rownd i ennill Pencampwriaeth Pwysau Pryf y Byd; fe’i gelwid y ‘Mighty Atom’, y ‘Tylorstown Terror’, yr ‘Indian Famine’ a’r ‘Ghost with a hammer’; yn Ionawr 1920 aeth ar daith focsio i’r Unol Daleithiau a churo pob gwrthwynebydd yn rhwydd; yn 1938 ysgrifennodd ei hunangofiant Fighting was my business, a bu am gyfnod yn ohebydd bocsio’r News of the World; bu farw yn 76 oed yn Ysbyty’r Eglwys Newydd, Caerdydd, ym Mawrth 1969.
Ni allai’r arbenigwyr ddeall sut y gallai dyn mor ysgafn daro mor galed. Rhoddai Wilde ei hun y clod i focsio da, amseru perffaith a digon o hunanhyder.FfynhonnellWilde, William James (Jimmy) (1892 – 1969), boxer, world flyweight champion (1916–23) ↗William Morgan Rogers, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 12 Mai 1892 ym Mynwent y Crynwyr, Merthyr Tudful, mab James a Margaret Wilde; pan oedd yn bedair symudodd y teulu i 8 Station Road, Pont-y-gwaith, Tylorstown, Rhondda; yn y lofa leol bu’n gweithio gyda Dai Davies, hen ymladdwr mynydd, a ddysgodd lawer iddo am focsio a’i wahodd adref i ymarfer yn yr atig; priododd yn ddiweddarach Lisbeth, merch Dai Davies; llanc eiddil, main, a’i uchelgais oedd ennill ei fywoliaeth fel bocsiwr; cafodd ei gyfle cyntaf gan Jack Scarrott, perchennog bwth bocsio, a amheuai ddyfodol rhywun 5 troedfedd 2½ modfedd o daldra ac o dan 6 stôn bryd hynny; drwy gydol ei yrfa o 864 o ornestau (y ffigur a ddyfynnir amlaf) ei bwysau trymaf oedd 7 stôn 10 pwys; yn 1911, gyda Ted Lewis yn rheolwr iddo, gadawodd y pwll am y sgwâr proffesiynol; curodd Joe Symonds am bencampwriaeth pwysau pryf Prydain, a churo Tancy Lee yn yr 11eg rownd; synnai’r arbenigwyr at y nerth yn ei ddau ddwrn, a rhoddai ef y clod i focsio da, amseru perffaith a digon o hunanhyder; yn hwyr yn 1916, ac yntau erbyn hynny’n hyfforddwr ymarfer corff yn y fyddin, curodd Young Zulu Kid o’r Unol Daleithiau yn yr 11eg rownd i ennill Pencampwriaeth Pwysau Pryf y Byd; fe’i gelwid y ‘Mighty Atom’, y ‘Tylorstown Terror’, yr ‘Indian Famine’ a’r ‘Ghost with a hammer’; yn Ionawr 1920 aeth ar daith focsio i’r Unol Daleithiau a churo pob gwrthwynebydd yn rhwydd; yn 1938 ysgrifennodd ei hunangofiant Fighting was my business, a bu am gyfnod yn ohebydd bocsio’r News of the World; bu farw yn 76 oed yn Ysbyty’r Eglwys Newydd, Caerdydd, ym Mawrth 1969.
Ar 18 Rhagfyr 1916, yn Stadiwm Holborn yn Llundain, bwriodd Young Zulu Kid o’r Unol Daleithiau i lawr yn yr unfed rownd ar ddeg i ddod yn bencampwr pwysau pryf cyntaf erioed y byd. Erbyn hynny roedd yn gwasanaethu yn y fyddin fel hyfforddwr ymarfer corff yn Aldershot.FfynonellauJimmy Wilde ↗Wikipedia (Saesneg)William James Wilde (12 Mai 1892 – 1969), paffiwr proffesiynol o Gymru 1911–1923, a ddaliodd deitl pwysau pryf Prydain a phencampwriaeth Pwysau Pryf y Byd o 1916 hyd 1923; a ystyrir yn aml y paffiwr Prydeinig gorau erioed; pencampwr pwysau pryf swyddogol cyntaf y byd, a alwyd gan Nat Fleischer a Charley ‘Broadway’ Rose ‘the Greatest Flyweight Boxer Ever’; a’i lysenwau oedd ‘The Mighty Atom’, ‘Ghost with the Hammer in His Hand’ a ‘The Tylorstown Terror’ am rym ei ddyrnod; tra oedd yn bencampwr pwysau pryf y byd ymladdai â phwysau bantam a hyd yn oed pwysau plu a’u bwrw i lawr; ganed yng nghymuned Pentwyn Deintyr (y Graig), Mynwent y Crynwyr, Treharris; yng nghyfrifiad 1901 cofnodwyd William James Wilde, wyth oed, ei rieni a’i dair chwaer yn siarad Cymraeg yn unig; roedd yn ddigon bach i gropian drwy fylchau yn y pwll na allai’r rhan fwyaf o’i gyd-weithwyr fynd drwyddynt; dechreuodd focsio mewn bythau ffair, gan fwrw i lawr ddynion lleol llawer mwy; priododd Elizabeth yn 1910; aeth heb ei guro mewn 103 o ornestau, i gyd ym Mhrydain; ar 31 Rhagfyr 1912 enillodd bencampwriaeth 7 stôn Prydain yn Glasgow drwy fwrw Billy Padden i lawr yn y 18fed rownd; ar 14 Chwefror 1916 enillodd deitl pwysau pryf Prydain yn y National Sporting Club, gan fwrw Joe Symonds i lawr; ar 13 Mai 1916 enillodd ddwy ornest ar yr un diwrnod ym marics Woolwich, y ddwy drwy fwrw i lawr, mewn llai na phum rownd rhyngddynt; ar 18 Rhagfyr 1916 daeth yn Bencampwr Pwysau Pryf cyntaf erioed y Byd, gan fwrw Young Zulu Kid o’r Unol Daleithiau i lawr yn yr 11eg rownd yn Stadiwm Holborn; hyfforddwr ymarfer corff yn Aldershot; yn 1919 curodd y paffiwr pwysau bantam mawr o America Joe Lynch, darpar bencampwr y byd; aeth heb ei guro mewn 10 gornest yn 1920; Fighting Was My Business (1938); bu’n ddyfarnwr bocsio ac ysgrifennai golofn focsio wythnosol yn y News of the World am bron i ugain mlynedd; wedi’r rhyfel bu’n byw yn Tregatwg, y Barri; claddwyd gyda’i wraig Elizabeth ym Mynwent y Barri; gyda’r rhediad hiraf heb golli yn hanes bocsio, 103 o ornestau cyn ei golled gyntaf; record o 139 buddugoliaeth, 99 drwy fwrw i lawr; enwodd Ring Magazine ef y trydydd dyrnwr gorau erioed a’r paffiwr pwysau pryf gorau erioed, a’r 13eg paffiwr gorau yn yr ugeinfed ganrif; etholwyd i ddosbarth cyntaf Oriel Anfarwolion Bocsio Rhyngwladol yn 1990 ac Oriel Anfarwolion Chwaraeon Cymru yn 1992; graddiwyd yn bencampwr pwysau pryf gorau erioed gan yr International Boxing Research Organization yn 2006; pencampwr Gwregys Lonsdale ac Ewrop.Wilde, William James (Jimmy) (1892 – 1969), boxer, world flyweight champion (1916–23) ↗William Morgan Rogers, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 12 Mai 1892 ym Mynwent y Crynwyr, Merthyr Tudful, mab James a Margaret Wilde; pan oedd yn bedair symudodd y teulu i 8 Station Road, Pont-y-gwaith, Tylorstown, Rhondda; yn y lofa leol bu’n gweithio gyda Dai Davies, hen ymladdwr mynydd, a ddysgodd lawer iddo am focsio a’i wahodd adref i ymarfer yn yr atig; priododd yn ddiweddarach Lisbeth, merch Dai Davies; llanc eiddil, main, a’i uchelgais oedd ennill ei fywoliaeth fel bocsiwr; cafodd ei gyfle cyntaf gan Jack Scarrott, perchennog bwth bocsio, a amheuai ddyfodol rhywun 5 troedfedd 2½ modfedd o daldra ac o dan 6 stôn bryd hynny; drwy gydol ei yrfa o 864 o ornestau (y ffigur a ddyfynnir amlaf) ei bwysau trymaf oedd 7 stôn 10 pwys; yn 1911, gyda Ted Lewis yn rheolwr iddo, gadawodd y pwll am y sgwâr proffesiynol; curodd Joe Symonds am bencampwriaeth pwysau pryf Prydain, a churo Tancy Lee yn yr 11eg rownd; synnai’r arbenigwyr at y nerth yn ei ddau ddwrn, a rhoddai ef y clod i focsio da, amseru perffaith a digon o hunanhyder; yn hwyr yn 1916, ac yntau erbyn hynny’n hyfforddwr ymarfer corff yn y fyddin, curodd Young Zulu Kid o’r Unol Daleithiau yn yr 11eg rownd i ennill Pencampwriaeth Pwysau Pryf y Byd; fe’i gelwid y ‘Mighty Atom’, y ‘Tylorstown Terror’, yr ‘Indian Famine’ a’r ‘Ghost with a hammer’; yn Ionawr 1920 aeth ar daith focsio i’r Unol Daleithiau a churo pob gwrthwynebydd yn rhwydd; yn 1938 ysgrifennodd ei hunangofiant Fighting was my business, a bu am gyfnod yn ohebydd bocsio’r News of the World; bu farw yn 76 oed yn Ysbyty’r Eglwys Newydd, Caerdydd, ym Mawrth 1969.Jimmy Wilde ↗Wicipedia CymraegPaffiwr proffesiynol o Gymru a chyn-bencampwr y byd (12 Mai 1892 – 10 Mawrth 1969), a’i lysenwau oedd ‘The Mighty Atom’ a ‘The Tylorstown Terror’; ganed yn yr ardal a adwaenir heddiw fel ‘y Graig’, rhwng Mynwent y Crynwyr, Merthyr Tudful a Nelson; mab i löwr a weithiodd yn y pyllau glo ac, am ei fod mor fychan, a yrrwyd i gropian drwy fylchau yn y graig; yn 14 oed dechreuodd focsio mewn ffeiriau, lle cyffrowyd y tyrfaoedd gan ei gryfder a’i ddycnwch a’i allu i drechu dynion llawer mwy nag ef; gadawodd Lofa Pendyrus yn 1913; yn 1916 ymunodd â’r fyddin a’i anfon i Aldershot yn hyfforddwr addysg gorfforol; yn 1990 fe’i hetholwyd i’r International Boxing Hall of Fame gyda bocswyr fel Sugar Ray Robinson, Harry Greb, Benny Leonard a Henry Armstrong; yn 1992 fe’i derbyniwyd i Oriel Anfarwolion Chwaraeon Cymru.
Daliodd deitl y byd hyd 1923. Fel pencampwr ymladdai â phwysau bantam a hyd yn oed pwysau plu, a’u bwrw i lawr; yn 1919 curodd y paffiwr pwysau bantam mawr o America Joe Lynch, darpar bencampwr y byd. Ar ei daith o gwmpas America yn 1920 curodd bob gwrthwynebydd.FfynonellauJimmy Wilde ↗Wikipedia (Saesneg)William James Wilde (12 Mai 1892 – 1969), paffiwr proffesiynol o Gymru 1911–1923, a ddaliodd deitl pwysau pryf Prydain a phencampwriaeth Pwysau Pryf y Byd o 1916 hyd 1923; a ystyrir yn aml y paffiwr Prydeinig gorau erioed; pencampwr pwysau pryf swyddogol cyntaf y byd, a alwyd gan Nat Fleischer a Charley ‘Broadway’ Rose ‘the Greatest Flyweight Boxer Ever’; a’i lysenwau oedd ‘The Mighty Atom’, ‘Ghost with the Hammer in His Hand’ a ‘The Tylorstown Terror’ am rym ei ddyrnod; tra oedd yn bencampwr pwysau pryf y byd ymladdai â phwysau bantam a hyd yn oed pwysau plu a’u bwrw i lawr; ganed yng nghymuned Pentwyn Deintyr (y Graig), Mynwent y Crynwyr, Treharris; yng nghyfrifiad 1901 cofnodwyd William James Wilde, wyth oed, ei rieni a’i dair chwaer yn siarad Cymraeg yn unig; roedd yn ddigon bach i gropian drwy fylchau yn y pwll na allai’r rhan fwyaf o’i gyd-weithwyr fynd drwyddynt; dechreuodd focsio mewn bythau ffair, gan fwrw i lawr ddynion lleol llawer mwy; priododd Elizabeth yn 1910; aeth heb ei guro mewn 103 o ornestau, i gyd ym Mhrydain; ar 31 Rhagfyr 1912 enillodd bencampwriaeth 7 stôn Prydain yn Glasgow drwy fwrw Billy Padden i lawr yn y 18fed rownd; ar 14 Chwefror 1916 enillodd deitl pwysau pryf Prydain yn y National Sporting Club, gan fwrw Joe Symonds i lawr; ar 13 Mai 1916 enillodd ddwy ornest ar yr un diwrnod ym marics Woolwich, y ddwy drwy fwrw i lawr, mewn llai na phum rownd rhyngddynt; ar 18 Rhagfyr 1916 daeth yn Bencampwr Pwysau Pryf cyntaf erioed y Byd, gan fwrw Young Zulu Kid o’r Unol Daleithiau i lawr yn yr 11eg rownd yn Stadiwm Holborn; hyfforddwr ymarfer corff yn Aldershot; yn 1919 curodd y paffiwr pwysau bantam mawr o America Joe Lynch, darpar bencampwr y byd; aeth heb ei guro mewn 10 gornest yn 1920; Fighting Was My Business (1938); bu’n ddyfarnwr bocsio ac ysgrifennai golofn focsio wythnosol yn y News of the World am bron i ugain mlynedd; wedi’r rhyfel bu’n byw yn Tregatwg, y Barri; claddwyd gyda’i wraig Elizabeth ym Mynwent y Barri; gyda’r rhediad hiraf heb golli yn hanes bocsio, 103 o ornestau cyn ei golled gyntaf; record o 139 buddugoliaeth, 99 drwy fwrw i lawr; enwodd Ring Magazine ef y trydydd dyrnwr gorau erioed a’r paffiwr pwysau pryf gorau erioed, a’r 13eg paffiwr gorau yn yr ugeinfed ganrif; etholwyd i ddosbarth cyntaf Oriel Anfarwolion Bocsio Rhyngwladol yn 1990 ac Oriel Anfarwolion Chwaraeon Cymru yn 1992; graddiwyd yn bencampwr pwysau pryf gorau erioed gan yr International Boxing Research Organization yn 2006; pencampwr Gwregys Lonsdale ac Ewrop.Wilde, William James (Jimmy) (1892 – 1969), boxer, world flyweight champion (1916–23) ↗William Morgan Rogers, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 12 Mai 1892 ym Mynwent y Crynwyr, Merthyr Tudful, mab James a Margaret Wilde; pan oedd yn bedair symudodd y teulu i 8 Station Road, Pont-y-gwaith, Tylorstown, Rhondda; yn y lofa leol bu’n gweithio gyda Dai Davies, hen ymladdwr mynydd, a ddysgodd lawer iddo am focsio a’i wahodd adref i ymarfer yn yr atig; priododd yn ddiweddarach Lisbeth, merch Dai Davies; llanc eiddil, main, a’i uchelgais oedd ennill ei fywoliaeth fel bocsiwr; cafodd ei gyfle cyntaf gan Jack Scarrott, perchennog bwth bocsio, a amheuai ddyfodol rhywun 5 troedfedd 2½ modfedd o daldra ac o dan 6 stôn bryd hynny; drwy gydol ei yrfa o 864 o ornestau (y ffigur a ddyfynnir amlaf) ei bwysau trymaf oedd 7 stôn 10 pwys; yn 1911, gyda Ted Lewis yn rheolwr iddo, gadawodd y pwll am y sgwâr proffesiynol; curodd Joe Symonds am bencampwriaeth pwysau pryf Prydain, a churo Tancy Lee yn yr 11eg rownd; synnai’r arbenigwyr at y nerth yn ei ddau ddwrn, a rhoddai ef y clod i focsio da, amseru perffaith a digon o hunanhyder; yn hwyr yn 1916, ac yntau erbyn hynny’n hyfforddwr ymarfer corff yn y fyddin, curodd Young Zulu Kid o’r Unol Daleithiau yn yr 11eg rownd i ennill Pencampwriaeth Pwysau Pryf y Byd; fe’i gelwid y ‘Mighty Atom’, y ‘Tylorstown Terror’, yr ‘Indian Famine’ a’r ‘Ghost with a hammer’; yn Ionawr 1920 aeth ar daith focsio i’r Unol Daleithiau a churo pob gwrthwynebydd yn rhwydd; yn 1938 ysgrifennodd ei hunangofiant Fighting was my business, a bu am gyfnod yn ohebydd bocsio’r News of the World; bu farw yn 76 oed yn Ysbyty’r Eglwys Newydd, Caerdydd, ym Mawrth 1969.
Wedi ymddeol bu’n dyfarnu gornestau, ac am bron i ugain mlynedd ysgrifennai golofn focsio wythnosol yn y News of the World. Yn 1938 adroddodd ei hanes yn Fighting Was My Business. Wedi’r Ail Ryfel Byd bu’n byw yn Nhregatwg yn y Barri.FfynonellauJimmy Wilde ↗Wikipedia (Saesneg)William James Wilde (12 Mai 1892 – 1969), paffiwr proffesiynol o Gymru 1911–1923, a ddaliodd deitl pwysau pryf Prydain a phencampwriaeth Pwysau Pryf y Byd o 1916 hyd 1923; a ystyrir yn aml y paffiwr Prydeinig gorau erioed; pencampwr pwysau pryf swyddogol cyntaf y byd, a alwyd gan Nat Fleischer a Charley ‘Broadway’ Rose ‘the Greatest Flyweight Boxer Ever’; a’i lysenwau oedd ‘The Mighty Atom’, ‘Ghost with the Hammer in His Hand’ a ‘The Tylorstown Terror’ am rym ei ddyrnod; tra oedd yn bencampwr pwysau pryf y byd ymladdai â phwysau bantam a hyd yn oed pwysau plu a’u bwrw i lawr; ganed yng nghymuned Pentwyn Deintyr (y Graig), Mynwent y Crynwyr, Treharris; yng nghyfrifiad 1901 cofnodwyd William James Wilde, wyth oed, ei rieni a’i dair chwaer yn siarad Cymraeg yn unig; roedd yn ddigon bach i gropian drwy fylchau yn y pwll na allai’r rhan fwyaf o’i gyd-weithwyr fynd drwyddynt; dechreuodd focsio mewn bythau ffair, gan fwrw i lawr ddynion lleol llawer mwy; priododd Elizabeth yn 1910; aeth heb ei guro mewn 103 o ornestau, i gyd ym Mhrydain; ar 31 Rhagfyr 1912 enillodd bencampwriaeth 7 stôn Prydain yn Glasgow drwy fwrw Billy Padden i lawr yn y 18fed rownd; ar 14 Chwefror 1916 enillodd deitl pwysau pryf Prydain yn y National Sporting Club, gan fwrw Joe Symonds i lawr; ar 13 Mai 1916 enillodd ddwy ornest ar yr un diwrnod ym marics Woolwich, y ddwy drwy fwrw i lawr, mewn llai na phum rownd rhyngddynt; ar 18 Rhagfyr 1916 daeth yn Bencampwr Pwysau Pryf cyntaf erioed y Byd, gan fwrw Young Zulu Kid o’r Unol Daleithiau i lawr yn yr 11eg rownd yn Stadiwm Holborn; hyfforddwr ymarfer corff yn Aldershot; yn 1919 curodd y paffiwr pwysau bantam mawr o America Joe Lynch, darpar bencampwr y byd; aeth heb ei guro mewn 10 gornest yn 1920; Fighting Was My Business (1938); bu’n ddyfarnwr bocsio ac ysgrifennai golofn focsio wythnosol yn y News of the World am bron i ugain mlynedd; wedi’r rhyfel bu’n byw yn Tregatwg, y Barri; claddwyd gyda’i wraig Elizabeth ym Mynwent y Barri; gyda’r rhediad hiraf heb golli yn hanes bocsio, 103 o ornestau cyn ei golled gyntaf; record o 139 buddugoliaeth, 99 drwy fwrw i lawr; enwodd Ring Magazine ef y trydydd dyrnwr gorau erioed a’r paffiwr pwysau pryf gorau erioed, a’r 13eg paffiwr gorau yn yr ugeinfed ganrif; etholwyd i ddosbarth cyntaf Oriel Anfarwolion Bocsio Rhyngwladol yn 1990 ac Oriel Anfarwolion Chwaraeon Cymru yn 1992; graddiwyd yn bencampwr pwysau pryf gorau erioed gan yr International Boxing Research Organization yn 2006; pencampwr Gwregys Lonsdale ac Ewrop.Wilde, William James (Jimmy) (1892 – 1969), boxer, world flyweight champion (1916–23) ↗William Morgan Rogers, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 12 Mai 1892 ym Mynwent y Crynwyr, Merthyr Tudful, mab James a Margaret Wilde; pan oedd yn bedair symudodd y teulu i 8 Station Road, Pont-y-gwaith, Tylorstown, Rhondda; yn y lofa leol bu’n gweithio gyda Dai Davies, hen ymladdwr mynydd, a ddysgodd lawer iddo am focsio a’i wahodd adref i ymarfer yn yr atig; priododd yn ddiweddarach Lisbeth, merch Dai Davies; llanc eiddil, main, a’i uchelgais oedd ennill ei fywoliaeth fel bocsiwr; cafodd ei gyfle cyntaf gan Jack Scarrott, perchennog bwth bocsio, a amheuai ddyfodol rhywun 5 troedfedd 2½ modfedd o daldra ac o dan 6 stôn bryd hynny; drwy gydol ei yrfa o 864 o ornestau (y ffigur a ddyfynnir amlaf) ei bwysau trymaf oedd 7 stôn 10 pwys; yn 1911, gyda Ted Lewis yn rheolwr iddo, gadawodd y pwll am y sgwâr proffesiynol; curodd Joe Symonds am bencampwriaeth pwysau pryf Prydain, a churo Tancy Lee yn yr 11eg rownd; synnai’r arbenigwyr at y nerth yn ei ddau ddwrn, a rhoddai ef y clod i focsio da, amseru perffaith a digon o hunanhyder; yn hwyr yn 1916, ac yntau erbyn hynny’n hyfforddwr ymarfer corff yn y fyddin, curodd Young Zulu Kid o’r Unol Daleithiau yn yr 11eg rownd i ennill Pencampwriaeth Pwysau Pryf y Byd; fe’i gelwid y ‘Mighty Atom’, y ‘Tylorstown Terror’, yr ‘Indian Famine’ a’r ‘Ghost with a hammer’; yn Ionawr 1920 aeth ar daith focsio i’r Unol Daleithiau a churo pob gwrthwynebydd yn rhwydd; yn 1938 ysgrifennodd ei hunangofiant Fighting was my business, a bu am gyfnod yn ohebydd bocsio’r News of the World; bu farw yn 76 oed yn Ysbyty’r Eglwys Newydd, Caerdydd, ym Mawrth 1969.
Bu farw yn Ysbyty’r Eglwys Newydd, Caerdydd, ym Mawrth 1969, yn chwe deg ac un ar bymtheg oed, a gorwedd wrth ochr ei wraig Elizabeth ym Mynwent y Barri.FfynonellauWilde, William James (Jimmy) (1892 – 1969), boxer, world flyweight champion (1916–23) ↗William Morgan Rogers, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 12 Mai 1892 ym Mynwent y Crynwyr, Merthyr Tudful, mab James a Margaret Wilde; pan oedd yn bedair symudodd y teulu i 8 Station Road, Pont-y-gwaith, Tylorstown, Rhondda; yn y lofa leol bu’n gweithio gyda Dai Davies, hen ymladdwr mynydd, a ddysgodd lawer iddo am focsio a’i wahodd adref i ymarfer yn yr atig; priododd yn ddiweddarach Lisbeth, merch Dai Davies; llanc eiddil, main, a’i uchelgais oedd ennill ei fywoliaeth fel bocsiwr; cafodd ei gyfle cyntaf gan Jack Scarrott, perchennog bwth bocsio, a amheuai ddyfodol rhywun 5 troedfedd 2½ modfedd o daldra ac o dan 6 stôn bryd hynny; drwy gydol ei yrfa o 864 o ornestau (y ffigur a ddyfynnir amlaf) ei bwysau trymaf oedd 7 stôn 10 pwys; yn 1911, gyda Ted Lewis yn rheolwr iddo, gadawodd y pwll am y sgwâr proffesiynol; curodd Joe Symonds am bencampwriaeth pwysau pryf Prydain, a churo Tancy Lee yn yr 11eg rownd; synnai’r arbenigwyr at y nerth yn ei ddau ddwrn, a rhoddai ef y clod i focsio da, amseru perffaith a digon o hunanhyder; yn hwyr yn 1916, ac yntau erbyn hynny’n hyfforddwr ymarfer corff yn y fyddin, curodd Young Zulu Kid o’r Unol Daleithiau yn yr 11eg rownd i ennill Pencampwriaeth Pwysau Pryf y Byd; fe’i gelwid y ‘Mighty Atom’, y ‘Tylorstown Terror’, yr ‘Indian Famine’ a’r ‘Ghost with a hammer’; yn Ionawr 1920 aeth ar daith focsio i’r Unol Daleithiau a churo pob gwrthwynebydd yn rhwydd; yn 1938 ysgrifennodd ei hunangofiant Fighting was my business, a bu am gyfnod yn ohebydd bocsio’r News of the World; bu farw yn 76 oed yn Ysbyty’r Eglwys Newydd, Caerdydd, ym Mawrth 1969.Jimmy Wilde ↗Wikipedia (Saesneg)William James Wilde (12 Mai 1892 – 1969), paffiwr proffesiynol o Gymru 1911–1923, a ddaliodd deitl pwysau pryf Prydain a phencampwriaeth Pwysau Pryf y Byd o 1916 hyd 1923; a ystyrir yn aml y paffiwr Prydeinig gorau erioed; pencampwr pwysau pryf swyddogol cyntaf y byd, a alwyd gan Nat Fleischer a Charley ‘Broadway’ Rose ‘the Greatest Flyweight Boxer Ever’; a’i lysenwau oedd ‘The Mighty Atom’, ‘Ghost with the Hammer in His Hand’ a ‘The Tylorstown Terror’ am rym ei ddyrnod; tra oedd yn bencampwr pwysau pryf y byd ymladdai â phwysau bantam a hyd yn oed pwysau plu a’u bwrw i lawr; ganed yng nghymuned Pentwyn Deintyr (y Graig), Mynwent y Crynwyr, Treharris; yng nghyfrifiad 1901 cofnodwyd William James Wilde, wyth oed, ei rieni a’i dair chwaer yn siarad Cymraeg yn unig; roedd yn ddigon bach i gropian drwy fylchau yn y pwll na allai’r rhan fwyaf o’i gyd-weithwyr fynd drwyddynt; dechreuodd focsio mewn bythau ffair, gan fwrw i lawr ddynion lleol llawer mwy; priododd Elizabeth yn 1910; aeth heb ei guro mewn 103 o ornestau, i gyd ym Mhrydain; ar 31 Rhagfyr 1912 enillodd bencampwriaeth 7 stôn Prydain yn Glasgow drwy fwrw Billy Padden i lawr yn y 18fed rownd; ar 14 Chwefror 1916 enillodd deitl pwysau pryf Prydain yn y National Sporting Club, gan fwrw Joe Symonds i lawr; ar 13 Mai 1916 enillodd ddwy ornest ar yr un diwrnod ym marics Woolwich, y ddwy drwy fwrw i lawr, mewn llai na phum rownd rhyngddynt; ar 18 Rhagfyr 1916 daeth yn Bencampwr Pwysau Pryf cyntaf erioed y Byd, gan fwrw Young Zulu Kid o’r Unol Daleithiau i lawr yn yr 11eg rownd yn Stadiwm Holborn; hyfforddwr ymarfer corff yn Aldershot; yn 1919 curodd y paffiwr pwysau bantam mawr o America Joe Lynch, darpar bencampwr y byd; aeth heb ei guro mewn 10 gornest yn 1920; Fighting Was My Business (1938); bu’n ddyfarnwr bocsio ac ysgrifennai golofn focsio wythnosol yn y News of the World am bron i ugain mlynedd; wedi’r rhyfel bu’n byw yn Tregatwg, y Barri; claddwyd gyda’i wraig Elizabeth ym Mynwent y Barri; gyda’r rhediad hiraf heb golli yn hanes bocsio, 103 o ornestau cyn ei golled gyntaf; record o 139 buddugoliaeth, 99 drwy fwrw i lawr; enwodd Ring Magazine ef y trydydd dyrnwr gorau erioed a’r paffiwr pwysau pryf gorau erioed, a’r 13eg paffiwr gorau yn yr ugeinfed ganrif; etholwyd i ddosbarth cyntaf Oriel Anfarwolion Bocsio Rhyngwladol yn 1990 ac Oriel Anfarwolion Chwaraeon Cymru yn 1992; graddiwyd yn bencampwr pwysau pryf gorau erioed gan yr International Boxing Research Organization yn 2006; pencampwr Gwregys Lonsdale ac Ewrop.
Mae ei record yn dangos 139 buddugoliaeth, 99 ohonynt drwy fwrw i lawr. Galwodd yr awdur Americanaidd Nat Fleischer ef y paffiwr pwysau pryf gorau erioed, ac enwodd Ring Magazine ef y paffiwr pwysau pryf gorau erioed, y trydydd dyrnwr gorau mewn hanes a’r trydydd paffiwr ar ddeg gorau yn yr ugeinfed ganrif.FfynonellauJimmy Wilde ↗Wikipedia (Saesneg)William James Wilde (12 Mai 1892 – 1969), paffiwr proffesiynol o Gymru 1911–1923, a ddaliodd deitl pwysau pryf Prydain a phencampwriaeth Pwysau Pryf y Byd o 1916 hyd 1923; a ystyrir yn aml y paffiwr Prydeinig gorau erioed; pencampwr pwysau pryf swyddogol cyntaf y byd, a alwyd gan Nat Fleischer a Charley ‘Broadway’ Rose ‘the Greatest Flyweight Boxer Ever’; a’i lysenwau oedd ‘The Mighty Atom’, ‘Ghost with the Hammer in His Hand’ a ‘The Tylorstown Terror’ am rym ei ddyrnod; tra oedd yn bencampwr pwysau pryf y byd ymladdai â phwysau bantam a hyd yn oed pwysau plu a’u bwrw i lawr; ganed yng nghymuned Pentwyn Deintyr (y Graig), Mynwent y Crynwyr, Treharris; yng nghyfrifiad 1901 cofnodwyd William James Wilde, wyth oed, ei rieni a’i dair chwaer yn siarad Cymraeg yn unig; roedd yn ddigon bach i gropian drwy fylchau yn y pwll na allai’r rhan fwyaf o’i gyd-weithwyr fynd drwyddynt; dechreuodd focsio mewn bythau ffair, gan fwrw i lawr ddynion lleol llawer mwy; priododd Elizabeth yn 1910; aeth heb ei guro mewn 103 o ornestau, i gyd ym Mhrydain; ar 31 Rhagfyr 1912 enillodd bencampwriaeth 7 stôn Prydain yn Glasgow drwy fwrw Billy Padden i lawr yn y 18fed rownd; ar 14 Chwefror 1916 enillodd deitl pwysau pryf Prydain yn y National Sporting Club, gan fwrw Joe Symonds i lawr; ar 13 Mai 1916 enillodd ddwy ornest ar yr un diwrnod ym marics Woolwich, y ddwy drwy fwrw i lawr, mewn llai na phum rownd rhyngddynt; ar 18 Rhagfyr 1916 daeth yn Bencampwr Pwysau Pryf cyntaf erioed y Byd, gan fwrw Young Zulu Kid o’r Unol Daleithiau i lawr yn yr 11eg rownd yn Stadiwm Holborn; hyfforddwr ymarfer corff yn Aldershot; yn 1919 curodd y paffiwr pwysau bantam mawr o America Joe Lynch, darpar bencampwr y byd; aeth heb ei guro mewn 10 gornest yn 1920; Fighting Was My Business (1938); bu’n ddyfarnwr bocsio ac ysgrifennai golofn focsio wythnosol yn y News of the World am bron i ugain mlynedd; wedi’r rhyfel bu’n byw yn Tregatwg, y Barri; claddwyd gyda’i wraig Elizabeth ym Mynwent y Barri; gyda’r rhediad hiraf heb golli yn hanes bocsio, 103 o ornestau cyn ei golled gyntaf; record o 139 buddugoliaeth, 99 drwy fwrw i lawr; enwodd Ring Magazine ef y trydydd dyrnwr gorau erioed a’r paffiwr pwysau pryf gorau erioed, a’r 13eg paffiwr gorau yn yr ugeinfed ganrif; etholwyd i ddosbarth cyntaf Oriel Anfarwolion Bocsio Rhyngwladol yn 1990 ac Oriel Anfarwolion Chwaraeon Cymru yn 1992; graddiwyd yn bencampwr pwysau pryf gorau erioed gan yr International Boxing Research Organization yn 2006; pencampwr Gwregys Lonsdale ac Ewrop.Jimmy Wilde ↗Wicipedia CymraegPaffiwr proffesiynol o Gymru a chyn-bencampwr y byd (12 Mai 1892 – 10 Mawrth 1969), a’i lysenwau oedd ‘The Mighty Atom’ a ‘The Tylorstown Terror’; ganed yn yr ardal a adwaenir heddiw fel ‘y Graig’, rhwng Mynwent y Crynwyr, Merthyr Tudful a Nelson; mab i löwr a weithiodd yn y pyllau glo ac, am ei fod mor fychan, a yrrwyd i gropian drwy fylchau yn y graig; yn 14 oed dechreuodd focsio mewn ffeiriau, lle cyffrowyd y tyrfaoedd gan ei gryfder a’i ddycnwch a’i allu i drechu dynion llawer mwy nag ef; gadawodd Lofa Pendyrus yn 1913; yn 1916 ymunodd â’r fyddin a’i anfon i Aldershot yn hyfforddwr addysg gorfforol; yn 1990 fe’i hetholwyd i’r International Boxing Hall of Fame gyda bocswyr fel Sugar Ray Robinson, Harry Greb, Benny Leonard a Henry Armstrong; yn 1992 fe’i derbyniwyd i Oriel Anfarwolion Chwaraeon Cymru.
Yn 1990 fe’i hetholwyd i ddosbarth cyntaf yr International Boxing Hall of Fame, ochr yn ochr â Sugar Ray Robinson, Benny Leonard a Henry Armstrong, ac yn 1992 i Oriel Anfarwolion Chwaraeon Cymru. Mae llawer yn dal i’w ystyried y paffiwr Prydeinig gorau erioed.FfynonellauJimmy Wilde ↗Wicipedia CymraegPaffiwr proffesiynol o Gymru a chyn-bencampwr y byd (12 Mai 1892 – 10 Mawrth 1969), a’i lysenwau oedd ‘The Mighty Atom’ a ‘The Tylorstown Terror’; ganed yn yr ardal a adwaenir heddiw fel ‘y Graig’, rhwng Mynwent y Crynwyr, Merthyr Tudful a Nelson; mab i löwr a weithiodd yn y pyllau glo ac, am ei fod mor fychan, a yrrwyd i gropian drwy fylchau yn y graig; yn 14 oed dechreuodd focsio mewn ffeiriau, lle cyffrowyd y tyrfaoedd gan ei gryfder a’i ddycnwch a’i allu i drechu dynion llawer mwy nag ef; gadawodd Lofa Pendyrus yn 1913; yn 1916 ymunodd â’r fyddin a’i anfon i Aldershot yn hyfforddwr addysg gorfforol; yn 1990 fe’i hetholwyd i’r International Boxing Hall of Fame gyda bocswyr fel Sugar Ray Robinson, Harry Greb, Benny Leonard a Henry Armstrong; yn 1992 fe’i derbyniwyd i Oriel Anfarwolion Chwaraeon Cymru.Jimmy Wilde ↗Wikipedia (Saesneg)William James Wilde (12 Mai 1892 – 1969), paffiwr proffesiynol o Gymru 1911–1923, a ddaliodd deitl pwysau pryf Prydain a phencampwriaeth Pwysau Pryf y Byd o 1916 hyd 1923; a ystyrir yn aml y paffiwr Prydeinig gorau erioed; pencampwr pwysau pryf swyddogol cyntaf y byd, a alwyd gan Nat Fleischer a Charley ‘Broadway’ Rose ‘the Greatest Flyweight Boxer Ever’; a’i lysenwau oedd ‘The Mighty Atom’, ‘Ghost with the Hammer in His Hand’ a ‘The Tylorstown Terror’ am rym ei ddyrnod; tra oedd yn bencampwr pwysau pryf y byd ymladdai â phwysau bantam a hyd yn oed pwysau plu a’u bwrw i lawr; ganed yng nghymuned Pentwyn Deintyr (y Graig), Mynwent y Crynwyr, Treharris; yng nghyfrifiad 1901 cofnodwyd William James Wilde, wyth oed, ei rieni a’i dair chwaer yn siarad Cymraeg yn unig; roedd yn ddigon bach i gropian drwy fylchau yn y pwll na allai’r rhan fwyaf o’i gyd-weithwyr fynd drwyddynt; dechreuodd focsio mewn bythau ffair, gan fwrw i lawr ddynion lleol llawer mwy; priododd Elizabeth yn 1910; aeth heb ei guro mewn 103 o ornestau, i gyd ym Mhrydain; ar 31 Rhagfyr 1912 enillodd bencampwriaeth 7 stôn Prydain yn Glasgow drwy fwrw Billy Padden i lawr yn y 18fed rownd; ar 14 Chwefror 1916 enillodd deitl pwysau pryf Prydain yn y National Sporting Club, gan fwrw Joe Symonds i lawr; ar 13 Mai 1916 enillodd ddwy ornest ar yr un diwrnod ym marics Woolwich, y ddwy drwy fwrw i lawr, mewn llai na phum rownd rhyngddynt; ar 18 Rhagfyr 1916 daeth yn Bencampwr Pwysau Pryf cyntaf erioed y Byd, gan fwrw Young Zulu Kid o’r Unol Daleithiau i lawr yn yr 11eg rownd yn Stadiwm Holborn; hyfforddwr ymarfer corff yn Aldershot; yn 1919 curodd y paffiwr pwysau bantam mawr o America Joe Lynch, darpar bencampwr y byd; aeth heb ei guro mewn 10 gornest yn 1920; Fighting Was My Business (1938); bu’n ddyfarnwr bocsio ac ysgrifennai golofn focsio wythnosol yn y News of the World am bron i ugain mlynedd; wedi’r rhyfel bu’n byw yn Tregatwg, y Barri; claddwyd gyda’i wraig Elizabeth ym Mynwent y Barri; gyda’r rhediad hiraf heb golli yn hanes bocsio, 103 o ornestau cyn ei golled gyntaf; record o 139 buddugoliaeth, 99 drwy fwrw i lawr; enwodd Ring Magazine ef y trydydd dyrnwr gorau erioed a’r paffiwr pwysau pryf gorau erioed, a’r 13eg paffiwr gorau yn yr ugeinfed ganrif; etholwyd i ddosbarth cyntaf Oriel Anfarwolion Bocsio Rhyngwladol yn 1990 ac Oriel Anfarwolion Chwaraeon Cymru yn 1992; graddiwyd yn bencampwr pwysau pryf gorau erioed gan yr International Boxing Research Organization yn 2006; pencampwr Gwregys Lonsdale ac Ewrop.
Yr hanesydd a ysgrifennodd yr hanes llawn cyntaf o Gymru o’r cyfnod cynharaf hyd 1282, ac a olygodd y Bywgraffiadur Cymreig.
Syr John Edward LloydFe’i magwyd yn Llandudno, yn fab i saer o Gaergybi, ac arweiniodd Awstralia drwy’r Rhyfel Byd Cyntaf yn Brif Weinidog o 1915 i 1923.
Billy HughesPrif weinidog Cymraeg ei iaith rhwng 1916 a 1922, y gosododd ei Gyllideb y Bobl yn 1909 seiliau’r wladwriaeth les.
David Lloyd GeorgeAthro Bangor a ysgrifennodd ramadeg mawr y Gymraeg, gosod rheolau’r gynghanedd yn Cerdd Dafod, a rhoi i’r Gymraeg yr orgraff a ddefnyddia heddiw.
Syr John Morris-JonesYsgrifennwyd gan Ifan Cyhoeddwyd gyntaf Diweddarwyd ddiwethaf