Syr John Edward Lloyd
Hanesydd y tywysogion (wedi’i gofnodi)Yr hanesydd a ysgrifennodd yr hanes llawn cyntaf o Gymru o’r cyfnod cynharaf hyd 1282, ac a olygodd y Bywgraffiadur Cymreig.
Syr John Edward Lloyd
Hanes Cymru / Cymru’r Ugeinfed Ganrif
1891–1918
Cyfansoddwraig a chantores ddisglair o Drefforest a ysgrifennodd rai o ganeuon Cymraeg gorau’r ganrif cyn ei marw yn chwech ar hugain oed.
Llun: Tai yng nghwm Tryweryn yng Nghapel Celyn, a dynnwyd gan Geoff Charles yn 1957 cyn boddi’r pentref · Geoff Charles, CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Roedd Morfydd Llwyn Owen o Drefforest yn gyfansoddwr, pianydd a chantores o ddoniau prin. Mewn ychydig dros ddeng mlynedd o gyfansoddi gadawodd tua 250 o sgorau, ac mae ei chaneuon Gweddi Pechadur, To our Lady of Sorrows a Slumber Song of the Madonna, gyda’i thôn William, yn dal yn annwyl yng Nghymru. Bu ei marw yn chwech ar hugain, yng ngeiriau ei chofiannydd, yn golled fawr i gerddoriaeth Cymru.FfynonellauOwen, Morfydd Llwyn (1891 – 1918), composer, singer, and pianist ↗Evan Thomas Davies, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 1 Hydref 1891 yn Nhrefforest, Morgannwg, merch William a Sarah Jane Owen; roedd ei rhieni’n gerddorol iawn, ei mam yn gantores a phianydd uwchlaw’r cyffredin; addysgwyd yn ysgol sir Pontypridd a Choleg Prifysgol De Cymru a Mynwy (Ysgoloriaeth Gerdd Caradog 1909–12, Mus. Bac. 1912); gyrfa ddisglair yn yr Academi Gerdd Frenhinol 1912–17, gan ddal ysgoloriaeth Goring Thomas i gyfansoddi 1913–17 ac ennill llawer o brif wobrau a medalau’r academi; priododd yn Chwefror 1917 y seiciatrydd Alfred Ernest Jones; bu ei marw cynnar ar 7 Medi 1918, yn 26 oed, yn golled fawr i gerddoriaeth Cymru; cerddor amryddawn a sensitif a chyfansoddwr anarferol o ddawnus; mae ei chyfansoddiadau, gan gynnwys gweithiau cerddorfaol a chorawl, cerddoriaeth siambr, unawdau piano, caneuon a threfniannau o alawon gwerin, yn drawiadol o wreiddiol, yn ddi-fai eu techneg ac â naws arbennig eu hunain; tarddodd llawer o’i cherddoriaeth o ymwybyddiaeth bersonol a chenedlaethol ddofn a gynhyrfwyd gan lenyddiaeth ac alawon gwerin ei phobl; mae tair o’i chaneuon, ‘To our Lady of Sorrows’, ‘Slumber Song of the Madonna’ a ‘Gweddi Pechadur’, a’r dôn ‘William’, wedi ennill ffafr fawr yng Nghymru ac yn enghreifftiau rhagorol o’i hathrylith.Morfydd Llwyn Owen ↗Wikipedia (Saesneg)Morfydd Llwyn Owen (1 Hydref 1891 – 7 Medi 1918), cyfansoddwr, pianydd a mezzo-soprano o Gymru; ganed yn Nhrefforest i William Owen, cyfrifydd, a Sara Jane, a redai siop ddillad, y ddau’n gerddorion amatur; yn ei harddegau bu’n unawdydd yng Nghoncerto Piano Grieg; yn 16 dechreuodd astudio’r piano a chyfansoddi gyda Dr David Evans yng Nghaerdydd; ymddangosodd ei gwaith cyhoeddedig cyntaf, y dôn ‘Morfydd’, yn 1909; graddiodd yng Nghaerdydd yn 1912; y flwyddyn honno fe’i derbyniwyd i’r Orsedd yn Eisteddfod Genedlaethol Wrecsam fel Morfydd Llwyn Owen, gan gymryd ‘Llwyn’ o gartref ei thad yn sir Drefaldwyn, Plas Llwyn Owen; yn yr Academi Gerdd Frenhinol o Fedi 1912, yn astudio cyfansoddi gyda Frederick Corder; yn ei blwyddyn gyntaf enillodd fedal Charles Lucas am ei Nocturne yn D fflat a gwobr Oliveria Prescott am ragoriaeth gyffredinol; yn Llundain perthynai i gapel Cymraeg Charing Cross a bu’n gweithio gyda’r Fonesig Ruth Lewis i Gymdeithas Alawon Gwerin Cymru, yn trawsgrifio ac yn llunio cyfeiliannau i alawon gwerin; yn 1914 cyhoeddasant Folk-Songs Collected in Flintshire and the Vale of Clwyd; dewisodd David Lloyd George hi’n unawdydd yng Nghymanfa Ganu Eisteddfod Genedlaethol Aberystwyth 1916; yn 1915 rhoddodd Prifysgol Cymru gymrodoriaeth iddi i astudio cerddoriaeth werin Rwsia, Norwy a’r Ffindir, ond rhwystrodd y rhyfel y daith; yn 1913 canodd bedair o’i chaneuon ei hun yn y Bechstein Hall, a chwaraewyd ei Nocturne yn y Queen’s Hall; enillodd y wobr gyntaf am ganu mewn eisteddfod yn Abertawe; ei hymddangosiad proffesiynol cyntaf fel cantores yn yr Aeolian Hall, Ionawr 1917; canodd A Lute of Jade Harry Farjeon am y tro cyntaf yn Eisteddfod Genedlaethol Penbedw yng Ngorffennaf 1917; perfformiwyd ei chân For Jeanne’s Sake yng Nghyngherddau Promenâd Henry Wood; fe’i gwnaed yn is-athro yn yr Academi Frenhinol ac yn 1918 cafodd ei diploma Cydymaith (ARAM); priododd Ernest Jones ar 6 Chwefror 1917, gyda gwasanaeth capel yn Charing Cross y mis Medi hwnnw; bu farw yn Ystumllwynarth ger Abertawe ar 7 Medi 1918 wedi llawdriniaeth am y pendics; claddwyd ym Mynwent Ystumllwynarth, a’i charreg fedd yn dwyn geiriau o Faust Goethe, ‘Das Unbeschreibliche, hier ist’s getan’; cyhoeddwyd argraffiad coffa pedair cyfrol yn 1924, ac argraffiadau canmlwyddiant yng Nghaerdydd yn 1991; mewn ychydig dros ddeng mlynedd o gyfansoddi gadawodd tua 250 o sgorau, i ensemble siambr, piano, côr a cherddi symffonig i gerddorfa, gyda’i chaneuon i lais a phiano’n waith pwysicaf iddi; cedwir llawer ym Mhrifysgol Caerdydd.Morfydd Llwyn Owen ↗Wicipedia CymraegCantores, pianydd a chyfansoddwraig (1 Hydref 1891 – 7 Medi 1918), a aned yn Nhrefforest; merch gerddorol iawn yn gynnar yn ei hoes; seiliodd lawer o’i gwaith ar ganeuon gwerin a llenyddiaeth Cymru; mae Gweddi Pechadur, To our Lady of Sorrows a Slumber Song of the Madonna yn enghreifftiau o’i hathrylith, ac mae’r tair, a’r dôn gynulleidfaol ‘William’, wedi ennill eu plwyf yng Nghymru ers blynyddoedd; bu pennod ar ei bywyd ar S4C wedi’i chyflwyno gan Ffion Hague yn y gyfres Mamwlad (2016), rhaglen ddrama ddogfen yn 2003 a rhaglen arall yn 2018.
| Ganed | 1 Hydref 1891, Trefforest |
|---|---|
| Astudiodd | Caerdydd, yna’r Academi Gerdd Frenhinol, Llundain |
| Enw yn yr Orsedd | Morfydd Llwyn Owen, 1912 |
| Llais | Mezzo-soprano |
| Gweithiau | Tua 250 o sgorau |
| Anrhydedd | Cydymaith yr Academi Gerdd Frenhinol, 1918 |
| Bu farw | 7 Medi 1918, Ystumllwynarth |
Ganed Morfydd Owen ar 1 Hydref 1891 yn Nhrefforest, ger Pontypridd, merch William Owen, cyfrifydd, a’i wraig Sarah Jane, a gadwai siop ddillad. Roedd y ddau’n gerddorion amatur da, ei mam yn gantores a phianydd o allu gwirioneddol. Dangosodd Morfydd ddawn fawr yn gynnar, a thra oedd yn dal yn ei harddegau chwaraeodd ran yr unawdydd yng Nghoncerto Piano Grieg.FfynonellauMorfydd Llwyn Owen ↗Wikipedia (Saesneg)Morfydd Llwyn Owen (1 Hydref 1891 – 7 Medi 1918), cyfansoddwr, pianydd a mezzo-soprano o Gymru; ganed yn Nhrefforest i William Owen, cyfrifydd, a Sara Jane, a redai siop ddillad, y ddau’n gerddorion amatur; yn ei harddegau bu’n unawdydd yng Nghoncerto Piano Grieg; yn 16 dechreuodd astudio’r piano a chyfansoddi gyda Dr David Evans yng Nghaerdydd; ymddangosodd ei gwaith cyhoeddedig cyntaf, y dôn ‘Morfydd’, yn 1909; graddiodd yng Nghaerdydd yn 1912; y flwyddyn honno fe’i derbyniwyd i’r Orsedd yn Eisteddfod Genedlaethol Wrecsam fel Morfydd Llwyn Owen, gan gymryd ‘Llwyn’ o gartref ei thad yn sir Drefaldwyn, Plas Llwyn Owen; yn yr Academi Gerdd Frenhinol o Fedi 1912, yn astudio cyfansoddi gyda Frederick Corder; yn ei blwyddyn gyntaf enillodd fedal Charles Lucas am ei Nocturne yn D fflat a gwobr Oliveria Prescott am ragoriaeth gyffredinol; yn Llundain perthynai i gapel Cymraeg Charing Cross a bu’n gweithio gyda’r Fonesig Ruth Lewis i Gymdeithas Alawon Gwerin Cymru, yn trawsgrifio ac yn llunio cyfeiliannau i alawon gwerin; yn 1914 cyhoeddasant Folk-Songs Collected in Flintshire and the Vale of Clwyd; dewisodd David Lloyd George hi’n unawdydd yng Nghymanfa Ganu Eisteddfod Genedlaethol Aberystwyth 1916; yn 1915 rhoddodd Prifysgol Cymru gymrodoriaeth iddi i astudio cerddoriaeth werin Rwsia, Norwy a’r Ffindir, ond rhwystrodd y rhyfel y daith; yn 1913 canodd bedair o’i chaneuon ei hun yn y Bechstein Hall, a chwaraewyd ei Nocturne yn y Queen’s Hall; enillodd y wobr gyntaf am ganu mewn eisteddfod yn Abertawe; ei hymddangosiad proffesiynol cyntaf fel cantores yn yr Aeolian Hall, Ionawr 1917; canodd A Lute of Jade Harry Farjeon am y tro cyntaf yn Eisteddfod Genedlaethol Penbedw yng Ngorffennaf 1917; perfformiwyd ei chân For Jeanne’s Sake yng Nghyngherddau Promenâd Henry Wood; fe’i gwnaed yn is-athro yn yr Academi Frenhinol ac yn 1918 cafodd ei diploma Cydymaith (ARAM); priododd Ernest Jones ar 6 Chwefror 1917, gyda gwasanaeth capel yn Charing Cross y mis Medi hwnnw; bu farw yn Ystumllwynarth ger Abertawe ar 7 Medi 1918 wedi llawdriniaeth am y pendics; claddwyd ym Mynwent Ystumllwynarth, a’i charreg fedd yn dwyn geiriau o Faust Goethe, ‘Das Unbeschreibliche, hier ist’s getan’; cyhoeddwyd argraffiad coffa pedair cyfrol yn 1924, ac argraffiadau canmlwyddiant yng Nghaerdydd yn 1991; mewn ychydig dros ddeng mlynedd o gyfansoddi gadawodd tua 250 o sgorau, i ensemble siambr, piano, côr a cherddi symffonig i gerddorfa, gyda’i chaneuon i lais a phiano’n waith pwysicaf iddi; cedwir llawer ym Mhrifysgol Caerdydd.Owen, Morfydd Llwyn (1891 – 1918), composer, singer, and pianist ↗Evan Thomas Davies, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 1 Hydref 1891 yn Nhrefforest, Morgannwg, merch William a Sarah Jane Owen; roedd ei rhieni’n gerddorol iawn, ei mam yn gantores a phianydd uwchlaw’r cyffredin; addysgwyd yn ysgol sir Pontypridd a Choleg Prifysgol De Cymru a Mynwy (Ysgoloriaeth Gerdd Caradog 1909–12, Mus. Bac. 1912); gyrfa ddisglair yn yr Academi Gerdd Frenhinol 1912–17, gan ddal ysgoloriaeth Goring Thomas i gyfansoddi 1913–17 ac ennill llawer o brif wobrau a medalau’r academi; priododd yn Chwefror 1917 y seiciatrydd Alfred Ernest Jones; bu ei marw cynnar ar 7 Medi 1918, yn 26 oed, yn golled fawr i gerddoriaeth Cymru; cerddor amryddawn a sensitif a chyfansoddwr anarferol o ddawnus; mae ei chyfansoddiadau, gan gynnwys gweithiau cerddorfaol a chorawl, cerddoriaeth siambr, unawdau piano, caneuon a threfniannau o alawon gwerin, yn drawiadol o wreiddiol, yn ddi-fai eu techneg ac â naws arbennig eu hunain; tarddodd llawer o’i cherddoriaeth o ymwybyddiaeth bersonol a chenedlaethol ddofn a gynhyrfwyd gan lenyddiaeth ac alawon gwerin ei phobl; mae tair o’i chaneuon, ‘To our Lady of Sorrows’, ‘Slumber Song of the Madonna’ a ‘Gweddi Pechadur’, a’r dôn ‘William’, wedi ennill ffafr fawr yng Nghymru ac yn enghreifftiau rhagorol o’i hathrylith.
Yn un ar bymtheg dechreuodd astudio’r piano a chyfansoddi gyda Dr David Evans yng Nghaerdydd, ac yn 1909 ymddangosodd ei gwaith cyhoeddedig cyntaf: tôn emyn o’r enw Morfydd.FfynonellauMorfydd Llwyn Owen ↗Wikipedia (Saesneg)Morfydd Llwyn Owen (1 Hydref 1891 – 7 Medi 1918), cyfansoddwr, pianydd a mezzo-soprano o Gymru; ganed yn Nhrefforest i William Owen, cyfrifydd, a Sara Jane, a redai siop ddillad, y ddau’n gerddorion amatur; yn ei harddegau bu’n unawdydd yng Nghoncerto Piano Grieg; yn 16 dechreuodd astudio’r piano a chyfansoddi gyda Dr David Evans yng Nghaerdydd; ymddangosodd ei gwaith cyhoeddedig cyntaf, y dôn ‘Morfydd’, yn 1909; graddiodd yng Nghaerdydd yn 1912; y flwyddyn honno fe’i derbyniwyd i’r Orsedd yn Eisteddfod Genedlaethol Wrecsam fel Morfydd Llwyn Owen, gan gymryd ‘Llwyn’ o gartref ei thad yn sir Drefaldwyn, Plas Llwyn Owen; yn yr Academi Gerdd Frenhinol o Fedi 1912, yn astudio cyfansoddi gyda Frederick Corder; yn ei blwyddyn gyntaf enillodd fedal Charles Lucas am ei Nocturne yn D fflat a gwobr Oliveria Prescott am ragoriaeth gyffredinol; yn Llundain perthynai i gapel Cymraeg Charing Cross a bu’n gweithio gyda’r Fonesig Ruth Lewis i Gymdeithas Alawon Gwerin Cymru, yn trawsgrifio ac yn llunio cyfeiliannau i alawon gwerin; yn 1914 cyhoeddasant Folk-Songs Collected in Flintshire and the Vale of Clwyd; dewisodd David Lloyd George hi’n unawdydd yng Nghymanfa Ganu Eisteddfod Genedlaethol Aberystwyth 1916; yn 1915 rhoddodd Prifysgol Cymru gymrodoriaeth iddi i astudio cerddoriaeth werin Rwsia, Norwy a’r Ffindir, ond rhwystrodd y rhyfel y daith; yn 1913 canodd bedair o’i chaneuon ei hun yn y Bechstein Hall, a chwaraewyd ei Nocturne yn y Queen’s Hall; enillodd y wobr gyntaf am ganu mewn eisteddfod yn Abertawe; ei hymddangosiad proffesiynol cyntaf fel cantores yn yr Aeolian Hall, Ionawr 1917; canodd A Lute of Jade Harry Farjeon am y tro cyntaf yn Eisteddfod Genedlaethol Penbedw yng Ngorffennaf 1917; perfformiwyd ei chân For Jeanne’s Sake yng Nghyngherddau Promenâd Henry Wood; fe’i gwnaed yn is-athro yn yr Academi Frenhinol ac yn 1918 cafodd ei diploma Cydymaith (ARAM); priododd Ernest Jones ar 6 Chwefror 1917, gyda gwasanaeth capel yn Charing Cross y mis Medi hwnnw; bu farw yn Ystumllwynarth ger Abertawe ar 7 Medi 1918 wedi llawdriniaeth am y pendics; claddwyd ym Mynwent Ystumllwynarth, a’i charreg fedd yn dwyn geiriau o Faust Goethe, ‘Das Unbeschreibliche, hier ist’s getan’; cyhoeddwyd argraffiad coffa pedair cyfrol yn 1924, ac argraffiadau canmlwyddiant yng Nghaerdydd yn 1991; mewn ychydig dros ddeng mlynedd o gyfansoddi gadawodd tua 250 o sgorau, i ensemble siambr, piano, côr a cherddi symffonig i gerddorfa, gyda’i chaneuon i lais a phiano’n waith pwysicaf iddi; cedwir llawer ym Mhrifysgol Caerdydd.Morfydd Llwyn Owen ↗Wicipedia CymraegCantores, pianydd a chyfansoddwraig (1 Hydref 1891 – 7 Medi 1918), a aned yn Nhrefforest; merch gerddorol iawn yn gynnar yn ei hoes; seiliodd lawer o’i gwaith ar ganeuon gwerin a llenyddiaeth Cymru; mae Gweddi Pechadur, To our Lady of Sorrows a Slumber Song of the Madonna yn enghreifftiau o’i hathrylith, ac mae’r tair, a’r dôn gynulleidfaol ‘William’, wedi ennill eu plwyf yng Nghymru ers blynyddoedd; bu pennod ar ei bywyd ar S4C wedi’i chyflwyno gan Ffion Hague yn y gyfres Mamwlad (2016), rhaglen ddrama ddogfen yn 2003 a rhaglen arall yn 2018.
O Ysgol Sir Pontypridd enillodd ysgoloriaeth gerdd Caradog i Goleg y Brifysgol yng Nghaerdydd, lle perfformiwyd ei darnau mewn datganiadau myfyrwyr, a graddiodd mewn cerddoriaeth yn 1912. Y flwyddyn honno yn Eisteddfod Genedlaethol Wrecsam fe’i derbyniwyd i’r Orsedd fel Morfydd Llwyn Owen, gan gymryd ‘Llwyn’ o Blas Llwyn Owen, cartref teulu ei thad yn sir Drefaldwyn.FfynonellauOwen, Morfydd Llwyn (1891 – 1918), composer, singer, and pianist ↗Evan Thomas Davies, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 1 Hydref 1891 yn Nhrefforest, Morgannwg, merch William a Sarah Jane Owen; roedd ei rhieni’n gerddorol iawn, ei mam yn gantores a phianydd uwchlaw’r cyffredin; addysgwyd yn ysgol sir Pontypridd a Choleg Prifysgol De Cymru a Mynwy (Ysgoloriaeth Gerdd Caradog 1909–12, Mus. Bac. 1912); gyrfa ddisglair yn yr Academi Gerdd Frenhinol 1912–17, gan ddal ysgoloriaeth Goring Thomas i gyfansoddi 1913–17 ac ennill llawer o brif wobrau a medalau’r academi; priododd yn Chwefror 1917 y seiciatrydd Alfred Ernest Jones; bu ei marw cynnar ar 7 Medi 1918, yn 26 oed, yn golled fawr i gerddoriaeth Cymru; cerddor amryddawn a sensitif a chyfansoddwr anarferol o ddawnus; mae ei chyfansoddiadau, gan gynnwys gweithiau cerddorfaol a chorawl, cerddoriaeth siambr, unawdau piano, caneuon a threfniannau o alawon gwerin, yn drawiadol o wreiddiol, yn ddi-fai eu techneg ac â naws arbennig eu hunain; tarddodd llawer o’i cherddoriaeth o ymwybyddiaeth bersonol a chenedlaethol ddofn a gynhyrfwyd gan lenyddiaeth ac alawon gwerin ei phobl; mae tair o’i chaneuon, ‘To our Lady of Sorrows’, ‘Slumber Song of the Madonna’ a ‘Gweddi Pechadur’, a’r dôn ‘William’, wedi ennill ffafr fawr yng Nghymru ac yn enghreifftiau rhagorol o’i hathrylith.Morfydd Llwyn Owen ↗Wikipedia (Saesneg)Morfydd Llwyn Owen (1 Hydref 1891 – 7 Medi 1918), cyfansoddwr, pianydd a mezzo-soprano o Gymru; ganed yn Nhrefforest i William Owen, cyfrifydd, a Sara Jane, a redai siop ddillad, y ddau’n gerddorion amatur; yn ei harddegau bu’n unawdydd yng Nghoncerto Piano Grieg; yn 16 dechreuodd astudio’r piano a chyfansoddi gyda Dr David Evans yng Nghaerdydd; ymddangosodd ei gwaith cyhoeddedig cyntaf, y dôn ‘Morfydd’, yn 1909; graddiodd yng Nghaerdydd yn 1912; y flwyddyn honno fe’i derbyniwyd i’r Orsedd yn Eisteddfod Genedlaethol Wrecsam fel Morfydd Llwyn Owen, gan gymryd ‘Llwyn’ o gartref ei thad yn sir Drefaldwyn, Plas Llwyn Owen; yn yr Academi Gerdd Frenhinol o Fedi 1912, yn astudio cyfansoddi gyda Frederick Corder; yn ei blwyddyn gyntaf enillodd fedal Charles Lucas am ei Nocturne yn D fflat a gwobr Oliveria Prescott am ragoriaeth gyffredinol; yn Llundain perthynai i gapel Cymraeg Charing Cross a bu’n gweithio gyda’r Fonesig Ruth Lewis i Gymdeithas Alawon Gwerin Cymru, yn trawsgrifio ac yn llunio cyfeiliannau i alawon gwerin; yn 1914 cyhoeddasant Folk-Songs Collected in Flintshire and the Vale of Clwyd; dewisodd David Lloyd George hi’n unawdydd yng Nghymanfa Ganu Eisteddfod Genedlaethol Aberystwyth 1916; yn 1915 rhoddodd Prifysgol Cymru gymrodoriaeth iddi i astudio cerddoriaeth werin Rwsia, Norwy a’r Ffindir, ond rhwystrodd y rhyfel y daith; yn 1913 canodd bedair o’i chaneuon ei hun yn y Bechstein Hall, a chwaraewyd ei Nocturne yn y Queen’s Hall; enillodd y wobr gyntaf am ganu mewn eisteddfod yn Abertawe; ei hymddangosiad proffesiynol cyntaf fel cantores yn yr Aeolian Hall, Ionawr 1917; canodd A Lute of Jade Harry Farjeon am y tro cyntaf yn Eisteddfod Genedlaethol Penbedw yng Ngorffennaf 1917; perfformiwyd ei chân For Jeanne’s Sake yng Nghyngherddau Promenâd Henry Wood; fe’i gwnaed yn is-athro yn yr Academi Frenhinol ac yn 1918 cafodd ei diploma Cydymaith (ARAM); priododd Ernest Jones ar 6 Chwefror 1917, gyda gwasanaeth capel yn Charing Cross y mis Medi hwnnw; bu farw yn Ystumllwynarth ger Abertawe ar 7 Medi 1918 wedi llawdriniaeth am y pendics; claddwyd ym Mynwent Ystumllwynarth, a’i charreg fedd yn dwyn geiriau o Faust Goethe, ‘Das Unbeschreibliche, hier ist’s getan’; cyhoeddwyd argraffiad coffa pedair cyfrol yn 1924, ac argraffiadau canmlwyddiant yng Nghaerdydd yn 1991; mewn ychydig dros ddeng mlynedd o gyfansoddi gadawodd tua 250 o sgorau, i ensemble siambr, piano, côr a cherddi symffonig i gerddorfa, gyda’i chaneuon i lais a phiano’n waith pwysicaf iddi; cedwir llawer ym Mhrifysgol Caerdydd.
Ym Medi 1912 aeth i’r Academi Gerdd Frenhinol yn Llundain, lle astudiodd gyfansoddi gyda Frederick Corder ar ysgoloriaeth Goring Thomas. Yn ei blwyddyn gyntaf enillodd fedal Charles Lucas am ei Nocturne yn D fflat a gwobr Oliveria Prescott am ragoriaeth gyffredinol, a daliodd y gwobrau i ddod. Yn 1913 chwaraewyd ei Nocturne yn y Queen’s Hall.FfynonellauMorfydd Llwyn Owen ↗Wikipedia (Saesneg)Morfydd Llwyn Owen (1 Hydref 1891 – 7 Medi 1918), cyfansoddwr, pianydd a mezzo-soprano o Gymru; ganed yn Nhrefforest i William Owen, cyfrifydd, a Sara Jane, a redai siop ddillad, y ddau’n gerddorion amatur; yn ei harddegau bu’n unawdydd yng Nghoncerto Piano Grieg; yn 16 dechreuodd astudio’r piano a chyfansoddi gyda Dr David Evans yng Nghaerdydd; ymddangosodd ei gwaith cyhoeddedig cyntaf, y dôn ‘Morfydd’, yn 1909; graddiodd yng Nghaerdydd yn 1912; y flwyddyn honno fe’i derbyniwyd i’r Orsedd yn Eisteddfod Genedlaethol Wrecsam fel Morfydd Llwyn Owen, gan gymryd ‘Llwyn’ o gartref ei thad yn sir Drefaldwyn, Plas Llwyn Owen; yn yr Academi Gerdd Frenhinol o Fedi 1912, yn astudio cyfansoddi gyda Frederick Corder; yn ei blwyddyn gyntaf enillodd fedal Charles Lucas am ei Nocturne yn D fflat a gwobr Oliveria Prescott am ragoriaeth gyffredinol; yn Llundain perthynai i gapel Cymraeg Charing Cross a bu’n gweithio gyda’r Fonesig Ruth Lewis i Gymdeithas Alawon Gwerin Cymru, yn trawsgrifio ac yn llunio cyfeiliannau i alawon gwerin; yn 1914 cyhoeddasant Folk-Songs Collected in Flintshire and the Vale of Clwyd; dewisodd David Lloyd George hi’n unawdydd yng Nghymanfa Ganu Eisteddfod Genedlaethol Aberystwyth 1916; yn 1915 rhoddodd Prifysgol Cymru gymrodoriaeth iddi i astudio cerddoriaeth werin Rwsia, Norwy a’r Ffindir, ond rhwystrodd y rhyfel y daith; yn 1913 canodd bedair o’i chaneuon ei hun yn y Bechstein Hall, a chwaraewyd ei Nocturne yn y Queen’s Hall; enillodd y wobr gyntaf am ganu mewn eisteddfod yn Abertawe; ei hymddangosiad proffesiynol cyntaf fel cantores yn yr Aeolian Hall, Ionawr 1917; canodd A Lute of Jade Harry Farjeon am y tro cyntaf yn Eisteddfod Genedlaethol Penbedw yng Ngorffennaf 1917; perfformiwyd ei chân For Jeanne’s Sake yng Nghyngherddau Promenâd Henry Wood; fe’i gwnaed yn is-athro yn yr Academi Frenhinol ac yn 1918 cafodd ei diploma Cydymaith (ARAM); priododd Ernest Jones ar 6 Chwefror 1917, gyda gwasanaeth capel yn Charing Cross y mis Medi hwnnw; bu farw yn Ystumllwynarth ger Abertawe ar 7 Medi 1918 wedi llawdriniaeth am y pendics; claddwyd ym Mynwent Ystumllwynarth, a’i charreg fedd yn dwyn geiriau o Faust Goethe, ‘Das Unbeschreibliche, hier ist’s getan’; cyhoeddwyd argraffiad coffa pedair cyfrol yn 1924, ac argraffiadau canmlwyddiant yng Nghaerdydd yn 1991; mewn ychydig dros ddeng mlynedd o gyfansoddi gadawodd tua 250 o sgorau, i ensemble siambr, piano, côr a cherddi symffonig i gerddorfa, gyda’i chaneuon i lais a phiano’n waith pwysicaf iddi; cedwir llawer ym Mhrifysgol Caerdydd.Owen, Morfydd Llwyn (1891 – 1918), composer, singer, and pianist ↗Evan Thomas Davies, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 1 Hydref 1891 yn Nhrefforest, Morgannwg, merch William a Sarah Jane Owen; roedd ei rhieni’n gerddorol iawn, ei mam yn gantores a phianydd uwchlaw’r cyffredin; addysgwyd yn ysgol sir Pontypridd a Choleg Prifysgol De Cymru a Mynwy (Ysgoloriaeth Gerdd Caradog 1909–12, Mus. Bac. 1912); gyrfa ddisglair yn yr Academi Gerdd Frenhinol 1912–17, gan ddal ysgoloriaeth Goring Thomas i gyfansoddi 1913–17 ac ennill llawer o brif wobrau a medalau’r academi; priododd yn Chwefror 1917 y seiciatrydd Alfred Ernest Jones; bu ei marw cynnar ar 7 Medi 1918, yn 26 oed, yn golled fawr i gerddoriaeth Cymru; cerddor amryddawn a sensitif a chyfansoddwr anarferol o ddawnus; mae ei chyfansoddiadau, gan gynnwys gweithiau cerddorfaol a chorawl, cerddoriaeth siambr, unawdau piano, caneuon a threfniannau o alawon gwerin, yn drawiadol o wreiddiol, yn ddi-fai eu techneg ac â naws arbennig eu hunain; tarddodd llawer o’i cherddoriaeth o ymwybyddiaeth bersonol a chenedlaethol ddofn a gynhyrfwyd gan lenyddiaeth ac alawon gwerin ei phobl; mae tair o’i chaneuon, ‘To our Lady of Sorrows’, ‘Slumber Song of the Madonna’ a ‘Gweddi Pechadur’, a’r dôn ‘William’, wedi ennill ffafr fawr yng Nghymru ac yn enghreifftiau rhagorol o’i hathrylith.
Yn Llundain roedd un o’i chylchoedd o gyfeillion yn troi o gwmpas y capel Cymraeg yn Charing Cross. Yno daeth yn gyfaill agos i’r Fonesig Ruth Lewis o Gymdeithas Alawon Gwerin Cymru, a gyda’i gilydd buont yn casglu ac yn trefnu’r hen ganeuon; yn 1914 cyhoeddasant Folk-Songs Collected in Flintshire and the Vale of Clwyd. Yn 1915 rhoddodd Prifysgol Cymru gymrodoriaeth iddi i astudio cerddoriaeth werin Rwsia, Norwy a’r Ffindir, er i’r rhyfel wneud y daith yn amhosibl.FfynhonnellMorfydd Llwyn Owen ↗Wikipedia (Saesneg)Morfydd Llwyn Owen (1 Hydref 1891 – 7 Medi 1918), cyfansoddwr, pianydd a mezzo-soprano o Gymru; ganed yn Nhrefforest i William Owen, cyfrifydd, a Sara Jane, a redai siop ddillad, y ddau’n gerddorion amatur; yn ei harddegau bu’n unawdydd yng Nghoncerto Piano Grieg; yn 16 dechreuodd astudio’r piano a chyfansoddi gyda Dr David Evans yng Nghaerdydd; ymddangosodd ei gwaith cyhoeddedig cyntaf, y dôn ‘Morfydd’, yn 1909; graddiodd yng Nghaerdydd yn 1912; y flwyddyn honno fe’i derbyniwyd i’r Orsedd yn Eisteddfod Genedlaethol Wrecsam fel Morfydd Llwyn Owen, gan gymryd ‘Llwyn’ o gartref ei thad yn sir Drefaldwyn, Plas Llwyn Owen; yn yr Academi Gerdd Frenhinol o Fedi 1912, yn astudio cyfansoddi gyda Frederick Corder; yn ei blwyddyn gyntaf enillodd fedal Charles Lucas am ei Nocturne yn D fflat a gwobr Oliveria Prescott am ragoriaeth gyffredinol; yn Llundain perthynai i gapel Cymraeg Charing Cross a bu’n gweithio gyda’r Fonesig Ruth Lewis i Gymdeithas Alawon Gwerin Cymru, yn trawsgrifio ac yn llunio cyfeiliannau i alawon gwerin; yn 1914 cyhoeddasant Folk-Songs Collected in Flintshire and the Vale of Clwyd; dewisodd David Lloyd George hi’n unawdydd yng Nghymanfa Ganu Eisteddfod Genedlaethol Aberystwyth 1916; yn 1915 rhoddodd Prifysgol Cymru gymrodoriaeth iddi i astudio cerddoriaeth werin Rwsia, Norwy a’r Ffindir, ond rhwystrodd y rhyfel y daith; yn 1913 canodd bedair o’i chaneuon ei hun yn y Bechstein Hall, a chwaraewyd ei Nocturne yn y Queen’s Hall; enillodd y wobr gyntaf am ganu mewn eisteddfod yn Abertawe; ei hymddangosiad proffesiynol cyntaf fel cantores yn yr Aeolian Hall, Ionawr 1917; canodd A Lute of Jade Harry Farjeon am y tro cyntaf yn Eisteddfod Genedlaethol Penbedw yng Ngorffennaf 1917; perfformiwyd ei chân For Jeanne’s Sake yng Nghyngherddau Promenâd Henry Wood; fe’i gwnaed yn is-athro yn yr Academi Frenhinol ac yn 1918 cafodd ei diploma Cydymaith (ARAM); priododd Ernest Jones ar 6 Chwefror 1917, gyda gwasanaeth capel yn Charing Cross y mis Medi hwnnw; bu farw yn Ystumllwynarth ger Abertawe ar 7 Medi 1918 wedi llawdriniaeth am y pendics; claddwyd ym Mynwent Ystumllwynarth, a’i charreg fedd yn dwyn geiriau o Faust Goethe, ‘Das Unbeschreibliche, hier ist’s getan’; cyhoeddwyd argraffiad coffa pedair cyfrol yn 1924, ac argraffiadau canmlwyddiant yng Nghaerdydd yn 1991; mewn ychydig dros ddeng mlynedd o gyfansoddi gadawodd tua 250 o sgorau, i ensemble siambr, piano, côr a cherddi symffonig i gerddorfa, gyda’i chaneuon i lais a phiano’n waith pwysicaf iddi; cedwir llawer ym Mhrifysgol Caerdydd.
Tarddodd llawer o’i cherddoriaeth, meddai ei chofiannydd, o deimlad personol a chenedlaethol dwfn, a gynhyrfwyd gan lenyddiaeth ac alawon gwerin ei phobl.FfynonellauOwen, Morfydd Llwyn (1891 – 1918), composer, singer, and pianist ↗Evan Thomas Davies, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 1 Hydref 1891 yn Nhrefforest, Morgannwg, merch William a Sarah Jane Owen; roedd ei rhieni’n gerddorol iawn, ei mam yn gantores a phianydd uwchlaw’r cyffredin; addysgwyd yn ysgol sir Pontypridd a Choleg Prifysgol De Cymru a Mynwy (Ysgoloriaeth Gerdd Caradog 1909–12, Mus. Bac. 1912); gyrfa ddisglair yn yr Academi Gerdd Frenhinol 1912–17, gan ddal ysgoloriaeth Goring Thomas i gyfansoddi 1913–17 ac ennill llawer o brif wobrau a medalau’r academi; priododd yn Chwefror 1917 y seiciatrydd Alfred Ernest Jones; bu ei marw cynnar ar 7 Medi 1918, yn 26 oed, yn golled fawr i gerddoriaeth Cymru; cerddor amryddawn a sensitif a chyfansoddwr anarferol o ddawnus; mae ei chyfansoddiadau, gan gynnwys gweithiau cerddorfaol a chorawl, cerddoriaeth siambr, unawdau piano, caneuon a threfniannau o alawon gwerin, yn drawiadol o wreiddiol, yn ddi-fai eu techneg ac â naws arbennig eu hunain; tarddodd llawer o’i cherddoriaeth o ymwybyddiaeth bersonol a chenedlaethol ddofn a gynhyrfwyd gan lenyddiaeth ac alawon gwerin ei phobl; mae tair o’i chaneuon, ‘To our Lady of Sorrows’, ‘Slumber Song of the Madonna’ a ‘Gweddi Pechadur’, a’r dôn ‘William’, wedi ennill ffafr fawr yng Nghymru ac yn enghreifftiau rhagorol o’i hathrylith.Morfydd Llwyn Owen ↗Wicipedia CymraegCantores, pianydd a chyfansoddwraig (1 Hydref 1891 – 7 Medi 1918), a aned yn Nhrefforest; merch gerddorol iawn yn gynnar yn ei hoes; seiliodd lawer o’i gwaith ar ganeuon gwerin a llenyddiaeth Cymru; mae Gweddi Pechadur, To our Lady of Sorrows a Slumber Song of the Madonna yn enghreifftiau o’i hathrylith, ac mae’r tair, a’r dôn gynulleidfaol ‘William’, wedi ennill eu plwyf yng Nghymru ers blynyddoedd; bu pennod ar ei bywyd ar S4C wedi’i chyflwyno gan Ffion Hague yn y gyfres Mamwlad (2016), rhaglen ddrama ddogfen yn 2003 a rhaglen arall yn 2018.
Roedd hefyd yn mezzo-soprano gain. Yn 1913 canodd bedair o’i chaneuon ei hun yn y Bechstein Hall yn Llundain, ac enillodd y wobr gyntaf am ganu mewn eisteddfod yn Abertawe. Dewisodd David Lloyd George hi’n unawdydd i gymanfa ganu fawr Eisteddfod Genedlaethol Aberystwyth yn 1916. Gwnaeth ei hymddangosiad proffesiynol cyntaf yn yr Aeolian Hall yn Ionawr 1917, a’r haf hwnnw canodd berfformiad cyntaf A Lute of Jade Harry Farjeon yn Eisteddfod Penbedw. Perfformiwyd ei chân For Jeanne’s Sake yn y Proms.FfynhonnellMorfydd Llwyn Owen ↗Wikipedia (Saesneg)Morfydd Llwyn Owen (1 Hydref 1891 – 7 Medi 1918), cyfansoddwr, pianydd a mezzo-soprano o Gymru; ganed yn Nhrefforest i William Owen, cyfrifydd, a Sara Jane, a redai siop ddillad, y ddau’n gerddorion amatur; yn ei harddegau bu’n unawdydd yng Nghoncerto Piano Grieg; yn 16 dechreuodd astudio’r piano a chyfansoddi gyda Dr David Evans yng Nghaerdydd; ymddangosodd ei gwaith cyhoeddedig cyntaf, y dôn ‘Morfydd’, yn 1909; graddiodd yng Nghaerdydd yn 1912; y flwyddyn honno fe’i derbyniwyd i’r Orsedd yn Eisteddfod Genedlaethol Wrecsam fel Morfydd Llwyn Owen, gan gymryd ‘Llwyn’ o gartref ei thad yn sir Drefaldwyn, Plas Llwyn Owen; yn yr Academi Gerdd Frenhinol o Fedi 1912, yn astudio cyfansoddi gyda Frederick Corder; yn ei blwyddyn gyntaf enillodd fedal Charles Lucas am ei Nocturne yn D fflat a gwobr Oliveria Prescott am ragoriaeth gyffredinol; yn Llundain perthynai i gapel Cymraeg Charing Cross a bu’n gweithio gyda’r Fonesig Ruth Lewis i Gymdeithas Alawon Gwerin Cymru, yn trawsgrifio ac yn llunio cyfeiliannau i alawon gwerin; yn 1914 cyhoeddasant Folk-Songs Collected in Flintshire and the Vale of Clwyd; dewisodd David Lloyd George hi’n unawdydd yng Nghymanfa Ganu Eisteddfod Genedlaethol Aberystwyth 1916; yn 1915 rhoddodd Prifysgol Cymru gymrodoriaeth iddi i astudio cerddoriaeth werin Rwsia, Norwy a’r Ffindir, ond rhwystrodd y rhyfel y daith; yn 1913 canodd bedair o’i chaneuon ei hun yn y Bechstein Hall, a chwaraewyd ei Nocturne yn y Queen’s Hall; enillodd y wobr gyntaf am ganu mewn eisteddfod yn Abertawe; ei hymddangosiad proffesiynol cyntaf fel cantores yn yr Aeolian Hall, Ionawr 1917; canodd A Lute of Jade Harry Farjeon am y tro cyntaf yn Eisteddfod Genedlaethol Penbedw yng Ngorffennaf 1917; perfformiwyd ei chân For Jeanne’s Sake yng Nghyngherddau Promenâd Henry Wood; fe’i gwnaed yn is-athro yn yr Academi Frenhinol ac yn 1918 cafodd ei diploma Cydymaith (ARAM); priododd Ernest Jones ar 6 Chwefror 1917, gyda gwasanaeth capel yn Charing Cross y mis Medi hwnnw; bu farw yn Ystumllwynarth ger Abertawe ar 7 Medi 1918 wedi llawdriniaeth am y pendics; claddwyd ym Mynwent Ystumllwynarth, a’i charreg fedd yn dwyn geiriau o Faust Goethe, ‘Das Unbeschreibliche, hier ist’s getan’; cyhoeddwyd argraffiad coffa pedair cyfrol yn 1924, ac argraffiadau canmlwyddiant yng Nghaerdydd yn 1991; mewn ychydig dros ddeng mlynedd o gyfansoddi gadawodd tua 250 o sgorau, i ensemble siambr, piano, côr a cherddi symffonig i gerddorfa, gyda’i chaneuon i lais a phiano’n waith pwysicaf iddi; cedwir llawer ym Mhrifysgol Caerdydd.
Gwnaeth yr Academi Frenhinol hi’n is-athro, ac yn 1918 dyfarnodd ei diploma Cydymaith iddi, yr ARAM.FfynhonnellMorfydd Llwyn Owen ↗Wikipedia (Saesneg)Morfydd Llwyn Owen (1 Hydref 1891 – 7 Medi 1918), cyfansoddwr, pianydd a mezzo-soprano o Gymru; ganed yn Nhrefforest i William Owen, cyfrifydd, a Sara Jane, a redai siop ddillad, y ddau’n gerddorion amatur; yn ei harddegau bu’n unawdydd yng Nghoncerto Piano Grieg; yn 16 dechreuodd astudio’r piano a chyfansoddi gyda Dr David Evans yng Nghaerdydd; ymddangosodd ei gwaith cyhoeddedig cyntaf, y dôn ‘Morfydd’, yn 1909; graddiodd yng Nghaerdydd yn 1912; y flwyddyn honno fe’i derbyniwyd i’r Orsedd yn Eisteddfod Genedlaethol Wrecsam fel Morfydd Llwyn Owen, gan gymryd ‘Llwyn’ o gartref ei thad yn sir Drefaldwyn, Plas Llwyn Owen; yn yr Academi Gerdd Frenhinol o Fedi 1912, yn astudio cyfansoddi gyda Frederick Corder; yn ei blwyddyn gyntaf enillodd fedal Charles Lucas am ei Nocturne yn D fflat a gwobr Oliveria Prescott am ragoriaeth gyffredinol; yn Llundain perthynai i gapel Cymraeg Charing Cross a bu’n gweithio gyda’r Fonesig Ruth Lewis i Gymdeithas Alawon Gwerin Cymru, yn trawsgrifio ac yn llunio cyfeiliannau i alawon gwerin; yn 1914 cyhoeddasant Folk-Songs Collected in Flintshire and the Vale of Clwyd; dewisodd David Lloyd George hi’n unawdydd yng Nghymanfa Ganu Eisteddfod Genedlaethol Aberystwyth 1916; yn 1915 rhoddodd Prifysgol Cymru gymrodoriaeth iddi i astudio cerddoriaeth werin Rwsia, Norwy a’r Ffindir, ond rhwystrodd y rhyfel y daith; yn 1913 canodd bedair o’i chaneuon ei hun yn y Bechstein Hall, a chwaraewyd ei Nocturne yn y Queen’s Hall; enillodd y wobr gyntaf am ganu mewn eisteddfod yn Abertawe; ei hymddangosiad proffesiynol cyntaf fel cantores yn yr Aeolian Hall, Ionawr 1917; canodd A Lute of Jade Harry Farjeon am y tro cyntaf yn Eisteddfod Genedlaethol Penbedw yng Ngorffennaf 1917; perfformiwyd ei chân For Jeanne’s Sake yng Nghyngherddau Promenâd Henry Wood; fe’i gwnaed yn is-athro yn yr Academi Frenhinol ac yn 1918 cafodd ei diploma Cydymaith (ARAM); priododd Ernest Jones ar 6 Chwefror 1917, gyda gwasanaeth capel yn Charing Cross y mis Medi hwnnw; bu farw yn Ystumllwynarth ger Abertawe ar 7 Medi 1918 wedi llawdriniaeth am y pendics; claddwyd ym Mynwent Ystumllwynarth, a’i charreg fedd yn dwyn geiriau o Faust Goethe, ‘Das Unbeschreibliche, hier ist’s getan’; cyhoeddwyd argraffiad coffa pedair cyfrol yn 1924, ac argraffiadau canmlwyddiant yng Nghaerdydd yn 1991; mewn ychydig dros ddeng mlynedd o gyfansoddi gadawodd tua 250 o sgorau, i ensemble siambr, piano, côr a cherddi symffonig i gerddorfa, gyda’i chaneuon i lais a phiano’n waith pwysicaf iddi; cedwir llawer ym Mhrifysgol Caerdydd.
Yn Chwefror 1917 priododd Ernest Jones o Dre-gŵyr, y seicdreiddiwr a chyfaill Sigmund Freud, a’r mis Medi hwnnw priodwyd hwy eto yn y capel Cymraeg yn Charing Cross, gyda’i theulu a’i chyfeillion o’i chwmpas.FfynonellauMorfydd Llwyn Owen ↗Wikipedia (Saesneg)Morfydd Llwyn Owen (1 Hydref 1891 – 7 Medi 1918), cyfansoddwr, pianydd a mezzo-soprano o Gymru; ganed yn Nhrefforest i William Owen, cyfrifydd, a Sara Jane, a redai siop ddillad, y ddau’n gerddorion amatur; yn ei harddegau bu’n unawdydd yng Nghoncerto Piano Grieg; yn 16 dechreuodd astudio’r piano a chyfansoddi gyda Dr David Evans yng Nghaerdydd; ymddangosodd ei gwaith cyhoeddedig cyntaf, y dôn ‘Morfydd’, yn 1909; graddiodd yng Nghaerdydd yn 1912; y flwyddyn honno fe’i derbyniwyd i’r Orsedd yn Eisteddfod Genedlaethol Wrecsam fel Morfydd Llwyn Owen, gan gymryd ‘Llwyn’ o gartref ei thad yn sir Drefaldwyn, Plas Llwyn Owen; yn yr Academi Gerdd Frenhinol o Fedi 1912, yn astudio cyfansoddi gyda Frederick Corder; yn ei blwyddyn gyntaf enillodd fedal Charles Lucas am ei Nocturne yn D fflat a gwobr Oliveria Prescott am ragoriaeth gyffredinol; yn Llundain perthynai i gapel Cymraeg Charing Cross a bu’n gweithio gyda’r Fonesig Ruth Lewis i Gymdeithas Alawon Gwerin Cymru, yn trawsgrifio ac yn llunio cyfeiliannau i alawon gwerin; yn 1914 cyhoeddasant Folk-Songs Collected in Flintshire and the Vale of Clwyd; dewisodd David Lloyd George hi’n unawdydd yng Nghymanfa Ganu Eisteddfod Genedlaethol Aberystwyth 1916; yn 1915 rhoddodd Prifysgol Cymru gymrodoriaeth iddi i astudio cerddoriaeth werin Rwsia, Norwy a’r Ffindir, ond rhwystrodd y rhyfel y daith; yn 1913 canodd bedair o’i chaneuon ei hun yn y Bechstein Hall, a chwaraewyd ei Nocturne yn y Queen’s Hall; enillodd y wobr gyntaf am ganu mewn eisteddfod yn Abertawe; ei hymddangosiad proffesiynol cyntaf fel cantores yn yr Aeolian Hall, Ionawr 1917; canodd A Lute of Jade Harry Farjeon am y tro cyntaf yn Eisteddfod Genedlaethol Penbedw yng Ngorffennaf 1917; perfformiwyd ei chân For Jeanne’s Sake yng Nghyngherddau Promenâd Henry Wood; fe’i gwnaed yn is-athro yn yr Academi Frenhinol ac yn 1918 cafodd ei diploma Cydymaith (ARAM); priododd Ernest Jones ar 6 Chwefror 1917, gyda gwasanaeth capel yn Charing Cross y mis Medi hwnnw; bu farw yn Ystumllwynarth ger Abertawe ar 7 Medi 1918 wedi llawdriniaeth am y pendics; claddwyd ym Mynwent Ystumllwynarth, a’i charreg fedd yn dwyn geiriau o Faust Goethe, ‘Das Unbeschreibliche, hier ist’s getan’; cyhoeddwyd argraffiad coffa pedair cyfrol yn 1924, ac argraffiadau canmlwyddiant yng Nghaerdydd yn 1991; mewn ychydig dros ddeng mlynedd o gyfansoddi gadawodd tua 250 o sgorau, i ensemble siambr, piano, côr a cherddi symffonig i gerddorfa, gyda’i chaneuon i lais a phiano’n waith pwysicaf iddi; cedwir llawer ym Mhrifysgol Caerdydd.Owen, Morfydd Llwyn (1891 – 1918), composer, singer, and pianist ↗Evan Thomas Davies, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 1 Hydref 1891 yn Nhrefforest, Morgannwg, merch William a Sarah Jane Owen; roedd ei rhieni’n gerddorol iawn, ei mam yn gantores a phianydd uwchlaw’r cyffredin; addysgwyd yn ysgol sir Pontypridd a Choleg Prifysgol De Cymru a Mynwy (Ysgoloriaeth Gerdd Caradog 1909–12, Mus. Bac. 1912); gyrfa ddisglair yn yr Academi Gerdd Frenhinol 1912–17, gan ddal ysgoloriaeth Goring Thomas i gyfansoddi 1913–17 ac ennill llawer o brif wobrau a medalau’r academi; priododd yn Chwefror 1917 y seiciatrydd Alfred Ernest Jones; bu ei marw cynnar ar 7 Medi 1918, yn 26 oed, yn golled fawr i gerddoriaeth Cymru; cerddor amryddawn a sensitif a chyfansoddwr anarferol o ddawnus; mae ei chyfansoddiadau, gan gynnwys gweithiau cerddorfaol a chorawl, cerddoriaeth siambr, unawdau piano, caneuon a threfniannau o alawon gwerin, yn drawiadol o wreiddiol, yn ddi-fai eu techneg ac â naws arbennig eu hunain; tarddodd llawer o’i cherddoriaeth o ymwybyddiaeth bersonol a chenedlaethol ddofn a gynhyrfwyd gan lenyddiaeth ac alawon gwerin ei phobl; mae tair o’i chaneuon, ‘To our Lady of Sorrows’, ‘Slumber Song of the Madonna’ a ‘Gweddi Pechadur’, a’r dôn ‘William’, wedi ennill ffafr fawr yng Nghymru ac yn enghreifftiau rhagorol o’i hathrylith.Morfydd Llwyn Owen ↗Wicipedia CymraegCantores, pianydd a chyfansoddwraig (1 Hydref 1891 – 7 Medi 1918), a aned yn Nhrefforest; merch gerddorol iawn yn gynnar yn ei hoes; seiliodd lawer o’i gwaith ar ganeuon gwerin a llenyddiaeth Cymru; mae Gweddi Pechadur, To our Lady of Sorrows a Slumber Song of the Madonna yn enghreifftiau o’i hathrylith, ac mae’r tair, a’r dôn gynulleidfaol ‘William’, wedi ennill eu plwyf yng Nghymru ers blynyddoedd; bu pennod ar ei bywyd ar S4C wedi’i chyflwyno gan Ffion Hague yn y gyfres Mamwlad (2016), rhaglen ddrama ddogfen yn 2003 a rhaglen arall yn 2018.Jones, Alfred Ernest (1879 – 1958), psychoanalyst and Sigmund Freud’s official biographer ↗Thomas Gruffydd Davies, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 1 Ionawr 1879 yn Nhre-gŵyr, ger Abertawe, mab Thomas a Mary Ann Jones; o’r ysgol leol i ysgolion yn Abertawe, yna ysgoloriaeth i Goleg Llanymddyfri; astudiodd yng Ngholeg y Brifysgol, Caerdydd, a Choleg y Brifysgol, Llundain; L.R.C.P., M.R.C.S. 1900; M.B. Llundain 1901 gydag anrhydedd a medalau aur mewn meddygaeth ac obstetreg, medal aur y Brifysgol mewn obstetreg wedi ei chyflwyno gan Syr John Williams; o fewn pum mlynedd M.D. gyda medal aur, M.R.C.P. a D.P.H.; cynigiodd y gyngres seicdreiddiol ryngwladol gyntaf, a gynhaliwyd yn Salzburg yn 1908; bu’n bennaeth clinig seiciatrig newydd yn Toronto a daeth yn athro cysylltiol ym Mhrifysgol Toronto, gan hybu seicdreiddio yng Ngogledd America; dychwelodd i Lundain yn 1913; sefydlodd Gymdeithas Seicdreiddiol Prydain, y Sefydliad Seicdreiddio a chlinig seicdreiddiol cyntaf Prydain; Llywydd Cymdeithas Seicdreiddiol Prydain 1919–1944 a’r Gymdeithas Seicdreiddiol Ryngwladol 1920–24 a 1930–49; sefydlodd yr International Journal of Psychoanalysis a’i olygu 1920–1939; sylfaenydd a golygydd yr International Psychoanalytical Library (hanner cant o gyfrolau); helpodd ei dystiolaeth i bwyllgor y BMA yn 1929 ennill cydnabyddiaeth i seicdreiddio fel triniaeth dderbyniol; yn 1938 sicrhaodd fod Freud yn cael ei ryddhau o afael y Natsïaid; dros 300 o bapurau a dwsin o lyfrau; Sigmund Freud, Life and Work (1953–57); F.R.C.P. 1942; D.Sc. er anrhydedd Cymru 1954; adfywiodd ei ddiddordeb ym materion Cymru yn y 1920au a daeth yn aelod gweithgar o Blaid Genedlaethol Cymru yn fuan wedi ei ffurfio; gofidiai’n fawr na ddysgodd siarad Cymraeg yn rhugl; priododd Morfydd Llwyn Owen yn Chwefror 1917 (bu hi farw ym Medi 1918), a Katherine Jökl o Fienna yn 1919; bu farw 11 Chwefror 1958; claddwyd ei lwch ym medd yr hynaf o’u pedwar plentyn ym mynwent eglwys Cheriton, Gŵyr.
Yn haf 1918, ar wyliau yn Ystumllwynarth ger Abertawe, fe’i trawyd yn wael gan y pendics. Cafodd lawdriniaeth, ond bu farw ar 7 Medi 1918, yn chwech ar hugain oed. Gorwedd ym Mynwent Ystumllwynarth, dan eiriau o Faust Goethe: ‘Das Unbeschreibliche, hier ist’s getan’, yr anhraethadwy, yma fe’i gwnaed.FfynonellauMorfydd Llwyn Owen ↗Wikipedia (Saesneg)Morfydd Llwyn Owen (1 Hydref 1891 – 7 Medi 1918), cyfansoddwr, pianydd a mezzo-soprano o Gymru; ganed yn Nhrefforest i William Owen, cyfrifydd, a Sara Jane, a redai siop ddillad, y ddau’n gerddorion amatur; yn ei harddegau bu’n unawdydd yng Nghoncerto Piano Grieg; yn 16 dechreuodd astudio’r piano a chyfansoddi gyda Dr David Evans yng Nghaerdydd; ymddangosodd ei gwaith cyhoeddedig cyntaf, y dôn ‘Morfydd’, yn 1909; graddiodd yng Nghaerdydd yn 1912; y flwyddyn honno fe’i derbyniwyd i’r Orsedd yn Eisteddfod Genedlaethol Wrecsam fel Morfydd Llwyn Owen, gan gymryd ‘Llwyn’ o gartref ei thad yn sir Drefaldwyn, Plas Llwyn Owen; yn yr Academi Gerdd Frenhinol o Fedi 1912, yn astudio cyfansoddi gyda Frederick Corder; yn ei blwyddyn gyntaf enillodd fedal Charles Lucas am ei Nocturne yn D fflat a gwobr Oliveria Prescott am ragoriaeth gyffredinol; yn Llundain perthynai i gapel Cymraeg Charing Cross a bu’n gweithio gyda’r Fonesig Ruth Lewis i Gymdeithas Alawon Gwerin Cymru, yn trawsgrifio ac yn llunio cyfeiliannau i alawon gwerin; yn 1914 cyhoeddasant Folk-Songs Collected in Flintshire and the Vale of Clwyd; dewisodd David Lloyd George hi’n unawdydd yng Nghymanfa Ganu Eisteddfod Genedlaethol Aberystwyth 1916; yn 1915 rhoddodd Prifysgol Cymru gymrodoriaeth iddi i astudio cerddoriaeth werin Rwsia, Norwy a’r Ffindir, ond rhwystrodd y rhyfel y daith; yn 1913 canodd bedair o’i chaneuon ei hun yn y Bechstein Hall, a chwaraewyd ei Nocturne yn y Queen’s Hall; enillodd y wobr gyntaf am ganu mewn eisteddfod yn Abertawe; ei hymddangosiad proffesiynol cyntaf fel cantores yn yr Aeolian Hall, Ionawr 1917; canodd A Lute of Jade Harry Farjeon am y tro cyntaf yn Eisteddfod Genedlaethol Penbedw yng Ngorffennaf 1917; perfformiwyd ei chân For Jeanne’s Sake yng Nghyngherddau Promenâd Henry Wood; fe’i gwnaed yn is-athro yn yr Academi Frenhinol ac yn 1918 cafodd ei diploma Cydymaith (ARAM); priododd Ernest Jones ar 6 Chwefror 1917, gyda gwasanaeth capel yn Charing Cross y mis Medi hwnnw; bu farw yn Ystumllwynarth ger Abertawe ar 7 Medi 1918 wedi llawdriniaeth am y pendics; claddwyd ym Mynwent Ystumllwynarth, a’i charreg fedd yn dwyn geiriau o Faust Goethe, ‘Das Unbeschreibliche, hier ist’s getan’; cyhoeddwyd argraffiad coffa pedair cyfrol yn 1924, ac argraffiadau canmlwyddiant yng Nghaerdydd yn 1991; mewn ychydig dros ddeng mlynedd o gyfansoddi gadawodd tua 250 o sgorau, i ensemble siambr, piano, côr a cherddi symffonig i gerddorfa, gyda’i chaneuon i lais a phiano’n waith pwysicaf iddi; cedwir llawer ym Mhrifysgol Caerdydd.Owen, Morfydd Llwyn (1891 – 1918), composer, singer, and pianist ↗Evan Thomas Davies, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 1 Hydref 1891 yn Nhrefforest, Morgannwg, merch William a Sarah Jane Owen; roedd ei rhieni’n gerddorol iawn, ei mam yn gantores a phianydd uwchlaw’r cyffredin; addysgwyd yn ysgol sir Pontypridd a Choleg Prifysgol De Cymru a Mynwy (Ysgoloriaeth Gerdd Caradog 1909–12, Mus. Bac. 1912); gyrfa ddisglair yn yr Academi Gerdd Frenhinol 1912–17, gan ddal ysgoloriaeth Goring Thomas i gyfansoddi 1913–17 ac ennill llawer o brif wobrau a medalau’r academi; priododd yn Chwefror 1917 y seiciatrydd Alfred Ernest Jones; bu ei marw cynnar ar 7 Medi 1918, yn 26 oed, yn golled fawr i gerddoriaeth Cymru; cerddor amryddawn a sensitif a chyfansoddwr anarferol o ddawnus; mae ei chyfansoddiadau, gan gynnwys gweithiau cerddorfaol a chorawl, cerddoriaeth siambr, unawdau piano, caneuon a threfniannau o alawon gwerin, yn drawiadol o wreiddiol, yn ddi-fai eu techneg ac â naws arbennig eu hunain; tarddodd llawer o’i cherddoriaeth o ymwybyddiaeth bersonol a chenedlaethol ddofn a gynhyrfwyd gan lenyddiaeth ac alawon gwerin ei phobl; mae tair o’i chaneuon, ‘To our Lady of Sorrows’, ‘Slumber Song of the Madonna’ a ‘Gweddi Pechadur’, a’r dôn ‘William’, wedi ennill ffafr fawr yng Nghymru ac yn enghreifftiau rhagorol o’i hathrylith.
Cyfrifir ei chaneuon i lais a phiano yn waith gorau iddi. Canmolodd ei chofiannydd eu gwreiddioldeb trawiadol, eu techneg ddi-fai a’u naws arbennig eu hunain, ac mae tair ohonynt, To our Lady of Sorrows, Slumber Song of the Madonna a Gweddi Pechadur, ynghyd â’r dôn William, wedi’u caru’n hir yng Nghymru. Ysgrifennodd hefyd gerddi symffonig i gerddorfa, cerddoriaeth gorawl, cerddoriaeth siambr a darnau piano.FfynonellauOwen, Morfydd Llwyn (1891 – 1918), composer, singer, and pianist ↗Evan Thomas Davies, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 1 Hydref 1891 yn Nhrefforest, Morgannwg, merch William a Sarah Jane Owen; roedd ei rhieni’n gerddorol iawn, ei mam yn gantores a phianydd uwchlaw’r cyffredin; addysgwyd yn ysgol sir Pontypridd a Choleg Prifysgol De Cymru a Mynwy (Ysgoloriaeth Gerdd Caradog 1909–12, Mus. Bac. 1912); gyrfa ddisglair yn yr Academi Gerdd Frenhinol 1912–17, gan ddal ysgoloriaeth Goring Thomas i gyfansoddi 1913–17 ac ennill llawer o brif wobrau a medalau’r academi; priododd yn Chwefror 1917 y seiciatrydd Alfred Ernest Jones; bu ei marw cynnar ar 7 Medi 1918, yn 26 oed, yn golled fawr i gerddoriaeth Cymru; cerddor amryddawn a sensitif a chyfansoddwr anarferol o ddawnus; mae ei chyfansoddiadau, gan gynnwys gweithiau cerddorfaol a chorawl, cerddoriaeth siambr, unawdau piano, caneuon a threfniannau o alawon gwerin, yn drawiadol o wreiddiol, yn ddi-fai eu techneg ac â naws arbennig eu hunain; tarddodd llawer o’i cherddoriaeth o ymwybyddiaeth bersonol a chenedlaethol ddofn a gynhyrfwyd gan lenyddiaeth ac alawon gwerin ei phobl; mae tair o’i chaneuon, ‘To our Lady of Sorrows’, ‘Slumber Song of the Madonna’ a ‘Gweddi Pechadur’, a’r dôn ‘William’, wedi ennill ffafr fawr yng Nghymru ac yn enghreifftiau rhagorol o’i hathrylith.Morfydd Llwyn Owen ↗Wicipedia CymraegCantores, pianydd a chyfansoddwraig (1 Hydref 1891 – 7 Medi 1918), a aned yn Nhrefforest; merch gerddorol iawn yn gynnar yn ei hoes; seiliodd lawer o’i gwaith ar ganeuon gwerin a llenyddiaeth Cymru; mae Gweddi Pechadur, To our Lady of Sorrows a Slumber Song of the Madonna yn enghreifftiau o’i hathrylith, ac mae’r tair, a’r dôn gynulleidfaol ‘William’, wedi ennill eu plwyf yng Nghymru ers blynyddoedd; bu pennod ar ei bywyd ar S4C wedi’i chyflwyno gan Ffion Hague yn y gyfres Mamwlad (2016), rhaglen ddrama ddogfen yn 2003 a rhaglen arall yn 2018.Morfydd Llwyn Owen ↗Wikipedia (Saesneg)Morfydd Llwyn Owen (1 Hydref 1891 – 7 Medi 1918), cyfansoddwr, pianydd a mezzo-soprano o Gymru; ganed yn Nhrefforest i William Owen, cyfrifydd, a Sara Jane, a redai siop ddillad, y ddau’n gerddorion amatur; yn ei harddegau bu’n unawdydd yng Nghoncerto Piano Grieg; yn 16 dechreuodd astudio’r piano a chyfansoddi gyda Dr David Evans yng Nghaerdydd; ymddangosodd ei gwaith cyhoeddedig cyntaf, y dôn ‘Morfydd’, yn 1909; graddiodd yng Nghaerdydd yn 1912; y flwyddyn honno fe’i derbyniwyd i’r Orsedd yn Eisteddfod Genedlaethol Wrecsam fel Morfydd Llwyn Owen, gan gymryd ‘Llwyn’ o gartref ei thad yn sir Drefaldwyn, Plas Llwyn Owen; yn yr Academi Gerdd Frenhinol o Fedi 1912, yn astudio cyfansoddi gyda Frederick Corder; yn ei blwyddyn gyntaf enillodd fedal Charles Lucas am ei Nocturne yn D fflat a gwobr Oliveria Prescott am ragoriaeth gyffredinol; yn Llundain perthynai i gapel Cymraeg Charing Cross a bu’n gweithio gyda’r Fonesig Ruth Lewis i Gymdeithas Alawon Gwerin Cymru, yn trawsgrifio ac yn llunio cyfeiliannau i alawon gwerin; yn 1914 cyhoeddasant Folk-Songs Collected in Flintshire and the Vale of Clwyd; dewisodd David Lloyd George hi’n unawdydd yng Nghymanfa Ganu Eisteddfod Genedlaethol Aberystwyth 1916; yn 1915 rhoddodd Prifysgol Cymru gymrodoriaeth iddi i astudio cerddoriaeth werin Rwsia, Norwy a’r Ffindir, ond rhwystrodd y rhyfel y daith; yn 1913 canodd bedair o’i chaneuon ei hun yn y Bechstein Hall, a chwaraewyd ei Nocturne yn y Queen’s Hall; enillodd y wobr gyntaf am ganu mewn eisteddfod yn Abertawe; ei hymddangosiad proffesiynol cyntaf fel cantores yn yr Aeolian Hall, Ionawr 1917; canodd A Lute of Jade Harry Farjeon am y tro cyntaf yn Eisteddfod Genedlaethol Penbedw yng Ngorffennaf 1917; perfformiwyd ei chân For Jeanne’s Sake yng Nghyngherddau Promenâd Henry Wood; fe’i gwnaed yn is-athro yn yr Academi Frenhinol ac yn 1918 cafodd ei diploma Cydymaith (ARAM); priododd Ernest Jones ar 6 Chwefror 1917, gyda gwasanaeth capel yn Charing Cross y mis Medi hwnnw; bu farw yn Ystumllwynarth ger Abertawe ar 7 Medi 1918 wedi llawdriniaeth am y pendics; claddwyd ym Mynwent Ystumllwynarth, a’i charreg fedd yn dwyn geiriau o Faust Goethe, ‘Das Unbeschreibliche, hier ist’s getan’; cyhoeddwyd argraffiad coffa pedair cyfrol yn 1924, ac argraffiadau canmlwyddiant yng Nghaerdydd yn 1991; mewn ychydig dros ddeng mlynedd o gyfansoddi gadawodd tua 250 o sgorau, i ensemble siambr, piano, côr a cherddi symffonig i gerddorfa, gyda’i chaneuon i lais a phiano’n waith pwysicaf iddi; cedwir llawer ym Mhrifysgol Caerdydd.
Cyhoeddwyd argraffiad coffa pedair cyfrol o’i cherddoriaeth yn 1924, ac argraffiadau canmlwyddiant yng Nghaerdydd yn 1991. Cedwir llawer o’i llawysgrifau ym Mhrifysgol Caerdydd, ac adroddwyd ei hanes mewn rhaglenni ar S4C.FfynonellauMorfydd Llwyn Owen ↗Wikipedia (Saesneg)Morfydd Llwyn Owen (1 Hydref 1891 – 7 Medi 1918), cyfansoddwr, pianydd a mezzo-soprano o Gymru; ganed yn Nhrefforest i William Owen, cyfrifydd, a Sara Jane, a redai siop ddillad, y ddau’n gerddorion amatur; yn ei harddegau bu’n unawdydd yng Nghoncerto Piano Grieg; yn 16 dechreuodd astudio’r piano a chyfansoddi gyda Dr David Evans yng Nghaerdydd; ymddangosodd ei gwaith cyhoeddedig cyntaf, y dôn ‘Morfydd’, yn 1909; graddiodd yng Nghaerdydd yn 1912; y flwyddyn honno fe’i derbyniwyd i’r Orsedd yn Eisteddfod Genedlaethol Wrecsam fel Morfydd Llwyn Owen, gan gymryd ‘Llwyn’ o gartref ei thad yn sir Drefaldwyn, Plas Llwyn Owen; yn yr Academi Gerdd Frenhinol o Fedi 1912, yn astudio cyfansoddi gyda Frederick Corder; yn ei blwyddyn gyntaf enillodd fedal Charles Lucas am ei Nocturne yn D fflat a gwobr Oliveria Prescott am ragoriaeth gyffredinol; yn Llundain perthynai i gapel Cymraeg Charing Cross a bu’n gweithio gyda’r Fonesig Ruth Lewis i Gymdeithas Alawon Gwerin Cymru, yn trawsgrifio ac yn llunio cyfeiliannau i alawon gwerin; yn 1914 cyhoeddasant Folk-Songs Collected in Flintshire and the Vale of Clwyd; dewisodd David Lloyd George hi’n unawdydd yng Nghymanfa Ganu Eisteddfod Genedlaethol Aberystwyth 1916; yn 1915 rhoddodd Prifysgol Cymru gymrodoriaeth iddi i astudio cerddoriaeth werin Rwsia, Norwy a’r Ffindir, ond rhwystrodd y rhyfel y daith; yn 1913 canodd bedair o’i chaneuon ei hun yn y Bechstein Hall, a chwaraewyd ei Nocturne yn y Queen’s Hall; enillodd y wobr gyntaf am ganu mewn eisteddfod yn Abertawe; ei hymddangosiad proffesiynol cyntaf fel cantores yn yr Aeolian Hall, Ionawr 1917; canodd A Lute of Jade Harry Farjeon am y tro cyntaf yn Eisteddfod Genedlaethol Penbedw yng Ngorffennaf 1917; perfformiwyd ei chân For Jeanne’s Sake yng Nghyngherddau Promenâd Henry Wood; fe’i gwnaed yn is-athro yn yr Academi Frenhinol ac yn 1918 cafodd ei diploma Cydymaith (ARAM); priododd Ernest Jones ar 6 Chwefror 1917, gyda gwasanaeth capel yn Charing Cross y mis Medi hwnnw; bu farw yn Ystumllwynarth ger Abertawe ar 7 Medi 1918 wedi llawdriniaeth am y pendics; claddwyd ym Mynwent Ystumllwynarth, a’i charreg fedd yn dwyn geiriau o Faust Goethe, ‘Das Unbeschreibliche, hier ist’s getan’; cyhoeddwyd argraffiad coffa pedair cyfrol yn 1924, ac argraffiadau canmlwyddiant yng Nghaerdydd yn 1991; mewn ychydig dros ddeng mlynedd o gyfansoddi gadawodd tua 250 o sgorau, i ensemble siambr, piano, côr a cherddi symffonig i gerddorfa, gyda’i chaneuon i lais a phiano’n waith pwysicaf iddi; cedwir llawer ym Mhrifysgol Caerdydd.Morfydd Llwyn Owen ↗Wicipedia CymraegCantores, pianydd a chyfansoddwraig (1 Hydref 1891 – 7 Medi 1918), a aned yn Nhrefforest; merch gerddorol iawn yn gynnar yn ei hoes; seiliodd lawer o’i gwaith ar ganeuon gwerin a llenyddiaeth Cymru; mae Gweddi Pechadur, To our Lady of Sorrows a Slumber Song of the Madonna yn enghreifftiau o’i hathrylith, ac mae’r tair, a’r dôn gynulleidfaol ‘William’, wedi ennill eu plwyf yng Nghymru ers blynyddoedd; bu pennod ar ei bywyd ar S4C wedi’i chyflwyno gan Ffion Hague yn y gyfres Mamwlad (2016), rhaglen ddrama ddogfen yn 2003 a rhaglen arall yn 2018.
Ffynonellau a darllen pellach
Y Bywgraffiadur Cymreig ↗Oxford Dictionary of National Biography (Saesneg) ↗Wicipedia ↗
Yr hanesydd a ysgrifennodd yr hanes llawn cyntaf o Gymru o’r cyfnod cynharaf hyd 1282, ac a olygodd y Bywgraffiadur Cymreig.
Syr John Edward LloydFe’i magwyd yn Llandudno, yn fab i saer o Gaergybi, ac arweiniodd Awstralia drwy’r Rhyfel Byd Cyntaf yn Brif Weinidog o 1915 i 1923.
Billy HughesPrif weinidog Cymraeg ei iaith rhwng 1916 a 1922, y gosododd ei Gyllideb y Bobl yn 1909 seiliau’r wladwriaeth les.
David Lloyd GeorgeAthro Bangor a ysgrifennodd ramadeg mawr y Gymraeg, gosod rheolau’r gynghanedd yn Cerdd Dafod, a rhoi i’r Gymraeg yr orgraff a ddefnyddia heddiw.
Syr John Morris-JonesYsgrifennwyd gan Ifan Cyhoeddwyd gyntaf Diweddarwyd ddiwethaf