Hanes Cymru / Cymru Heddiw

born 1961

Julia Gillard

Fe’i ganed yn y Barri a daeth yn Brif Weinidog benywaidd cyntaf Awstralia, o 2010 i 2013.

Llun: Adeilad y Senedd, cartref Senedd Cymru, ar lan y dŵr ym Mae Caerdydd · Wikivoyage user Cardiff, Parth cyhoeddus · Wikimedia Commons

Gwrando ar y dudalen hon 3 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft
born 1961 (wedi’i gofnodi) O’r Barri i’r brig yn Awstralia Cymru Heddiw Gwleidyddiaeth ac ymgyrchu
★ Y Cymro cyntaf Ganed yn y Barri: Prif Weinidog benywaidd cyntaf Awstralia, 2010
Julia Gillard
Julia Gillard · Llun: Wikimedia Commons · Commonwealth of Australia (National Archives of Australia), CC BY 3.0 AU

Daeth Julia Gillard, a aned yn y Barri i dad o Gwmgwrach, yn fenyw gyntaf i wasanaethu fel Prif Weinidog Awstralia, o 2010 i 2013. Un o’i harwyr gwleidyddol, meddai, oedd y Cymro Aneurin Bevan.

Ganed29 Medi 1961, y Barri, Bro Morgannwg
SwyddiDirprwy Brif Weinidog Awstralia 2007–2010; Prif Weinidog 2010–2013
WedynCadeirydd y Bartneriaeth Fyd-eang dros Addysg ac Ymddiriedolaeth Wellcome

Y Barri#

Ganed Julia Eileen Gillard yn y Barri, yr ieuengaf o ddwy ferch. Roedd ei thad John, a aned yng Nghwmgwrach, yn nyrs seiciatrig, a’i mam Moira, merch o’r Barri, yn gweithio mewn cartref nyrsio Byddin yr Iachawdwriaeth. Yn 1966, pan oedd Julia’n bedair oed, ymfudodd y teulu i Adelaide, gan dreulio’u mis cyntaf yn Awstralia mewn hostel ymfudwyr.

Cyfreithiwr#

Aeth i’r ysgol yn Adelaide, astudiodd y gyfraith a’r celfyddydau ym Melbourne, ac arweiniodd Undeb Myfyrwyr Awstralia, yr ail fenyw yn unig i wneud hynny. Yng nghwmni cyfreithwyr Slater & Gordon bu’n gweithio mewn cyfraith ddiwydiannol, ac yn 1990, yn 29 oed, daeth yn bartner ieuengaf y cwmni ac yn un o’i bartneriaid benywaidd cyntaf.

Fel pennaeth staff arweinydd Llafur Victoria drafftiodd reolau’r blaid i ddewis menywod ar gyfer 35 y cant o’r seddi enilladwy. Mae wedi enwi’r gwleidydd Llafur Cymreig Aneurin Bevan yn un o’i harwyr gwleidyddol.

I’r Senedd#

Yn 1998 etholodd pobl Lalor, ger Melbourne, hi i Dŷ’r Cynrychiolwyr. Bu’n llefarydd Llafur ar fewnfudo, materion brodorol ac iechyd, ac yn 2007 daeth yn Ddirprwy Brif Weinidog benywaidd cyntaf Awstralia, gyda gofal am addysg a chyflogaeth.

Prif Weinidog#

Ar 24 Mehefin 2010 tyngwyd hi’n Brif Weinidog, y fenyw gyntaf i ddal y swydd. Cyflwynodd ei llywodraeth y Cynllun Yswiriant Anabledd Cenedlaethol a diwygiadau Gonski i gyllid ysgolion, a dechrau adeiladu’r Rhwydwaith Band Eang Cenedlaethol. Gwasanaethodd hyd Fehefin 2013 ac yna gadael gwleidyddiaeth.

Addysg i’r byd#

Ers hynny bu’n cadeirio’r Bartneriaeth Fyd-eang dros Addysg a Beyond Blue, ac yn 2021 daeth yn gadeirydd Ymddiriedolaeth Wellcome. Mae arbenigwyr bellach yn aml yn ei gosod yn haen ganol-i-uchaf prif weinidogion Awstralia.

Hefyd yn yr oes hon

b. 1936

Ralph Steadman

Artist inc a sblash (wedi’i gofnodi)

Cartwnydd a darlunydd a fagwyd yn Abergele, yn enwog am ei luniau inc gwyllt i Fear and Loathing in Las Vegas Hunter S. Thompson.

Ralph Steadman
1939–2017

Rhodri Morgan

Prif Weinidog (wedi’i gofnodi)

Prif Weinidog Cymru o 2000 i 2009, a lywiodd y Cynulliad ifanc drwy ei ddegawd cyntaf.

Rhodri Morgan
b. 1941

Syr Martin Evans

Gwobr Nobel am fôn-gelloedd (wedi’i gofnodi)

Gwyddonydd a ddarganfu fôn-gelloedd embryonig mewn llygod, ac a enillodd Wobr Nobel am Feddygaeth yn 2007 tra’n gweithio ym Mhrifysgol Caerdydd.

Syr Martin Evans
b. 1943

Syr Terry Matthews

Arloeswr telathrebu (wedi’i gofnodi)

Peiriannydd o Gasnewydd a sefydlodd y cwmnïau telathrebu mawr Mitel a Newbridge Networks, a ddaeth yn biliwnydd cyntaf Cymru ac a gododd y Celtic Manor, cartref Cwpan Ryder 2010.

Syr Terry Matthews

Ysgrifennwyd gan Ifan Cyhoeddwyd gyntaf Diweddarwyd ddiwethaf