Hanes Cymru / Cymru’r Ugeinfed Ganrif

born 1942

Meic Stevens

Canwr-gyfansoddwr o Solfach, tad canu roc a gwerin Cymraeg, awdur ‘Y Brawd Houdini’ a ‘Cân Walter’.

Llun: Tai yng nghwm Tryweryn yng Nghapel Celyn, a dynnwyd gan Geoff Charles yn 1957 cyn boddi’r pentref · Geoff Charles, CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Gwrando ar y dudalen hon 4 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft
born 1942 (wedi’i gofnodi) Y Dylan Cymraeg Cymru’r Ugeinfed Ganrif Cerddoriaeth
Meic Stevens
Meic Stevens · Llun: Wikimedia Commons · Llywelyn2000, CC BY-SA 3.0

Helpodd Meic Stevens o Solfach, a elwir gan rai yn Bob Dylan Cymreig, i greu canu poblogaidd modern yn y Gymraeg. Am dros hanner can mlynedd mae wedi ysgrifennu a chanu caneuon Cymraeg, o Gwely Gwag a Merch o’r Ffatri Wlân i Môr o Gariad, a dilynodd bandiau fel Super Furry Animals ei esiampl.

Ganed13 Mawrth 1942, Solfach, Sir Benfro
Enw genedigolLouis Michael James Stevens
Albymau enwocafGwymon (1972), Gôg (1977), Nos Du, Nos Da (1982)
CaneuonGwely Gwag, Merch o’r Ffatri Wlân, Môr o Gariad, Cwm y Pren Helyg

Solfach#

Fe’i ganed yn Solfach yn Sir Benfro yn 1942. Yn fachgen perswadiodd ei nain a’i daid i brynu gitâr iddo, ac yn ddiweddarach astudiodd gelf yng Nghaerdydd, gan ganu ym mariau a chlybiau’r ddinas gyda’r nos.

Yn 1965 gwnaeth ei record gyntaf i Decca, wedi’i threfnu gan John Paul Jones, a aeth ymlaen i chwarae yn Led Zeppelin.

Caneuon Cymraeg#

Yn ôl adref yn Solfach yn 1967 dechreuodd ysgrifennu caneuon Cymraeg, gan dynnu ar gerddoriaeth draddodiadol Gymreig, mewn ymdrech fwriadol i greu canu poblogaidd Cymreig ei hun. Rhwng 1967 ac 1969 gwnaeth gyfres o recordiau Cymraeg, Mwg, Y Brawd Houdini, Diolch yn Fawr a Byw yn y Wlad, i’r labeli Cymraeg Sain a Wren, ymhlith yr artistiaid cyntaf i recordio iddynt.

Yn 1972 daeth Gwymon, gyda rhai o’i ganeuon gorau, Gwely Gwag, Merch o’r Ffatri Wlân a Daeth Neb yn Ôl. Mae naws freuddwydiol, gyfriniol i’w ganeuon, a chafodd ei gymharu â Syd Barrett yn ogystal â Bob Dylan.

Llydaw a Dic Penderyn#

O 1974 hyd 1977 bu’n byw yn Llydaw, gan ganu mewn gwyliau yno, ac mae’n dal yn boblogaidd yno. Daeth adref i recordio Gôg, y mae rhai’n ei ystyried yn albwm gorau iddo.

Ysgrifennodd y gerddoriaeth i yr opera roc Dic Penderyn, a lwyfannwyd yn yr Eisteddfod Genedlaethol yng Nghaerdydd. Dilynodd Nos Du, Nos Da yn 1982, gyda Môr o Gariad, ac fe’i cyfrifir yn glasur.

Oes o ganu#

Dilynodd albwm ar ôl albwm. Daeth Ysbryd Solva allan yn yr Eisteddfod Genedlaethol yn Nhyddewi yn 2002, ac yn 2005 recordiodd ei ganeuon gyda Cherddorfa Genedlaethol Gymreig y BBC. Gweithiodd hefyd gyda Geraint Jarman, ac adroddodd ei hanes ei hun yn y llyfr Mas o ’Ma.

Mae’n dal i ganu mewn gwyliau ac eisteddfodau ledled Cymru. Dylanwadodd ar fandiau Cymreig iau fel Gorky’s Zygotic Mynci a Super Furry Animals, ac mae’n un o ffigyrau mwyaf adnabyddus cerddoriaeth Gymraeg.

Ffynonellau a darllen pellach

Wicipedia ↗

Hefyd yn yr oes hon

1861–1947

Syr John Edward Lloyd

Hanesydd y tywysogion (wedi’i gofnodi)

Yr hanesydd a ysgrifennodd yr hanes llawn cyntaf o Gymru o’r cyfnod cynharaf hyd 1282, ac a olygodd y Bywgraffiadur Cymreig.

Syr John Edward Lloyd
1862–1952

Billy Hughes

Prif Weinidog Cymraeg Awstralia (wedi’i gofnodi)

Fe’i magwyd yn Llandudno, yn fab i saer o Gaergybi, ac arweiniodd Awstralia drwy’r Rhyfel Byd Cyntaf yn Brif Weinidog o 1915 i 1923.

Billy Hughes
1863–1945

David Lloyd George

Prif Weinidog (wedi’i gofnodi)

Prif weinidog Cymraeg ei iaith rhwng 1916 a 1922, y gosododd ei Gyllideb y Bobl yn 1909 seiliau’r wladwriaeth les.

David Lloyd George
1864–1929

Syr John Morris-Jones

A osododd reolau’r Gymraeg a’r gynghanedd (wedi’i gofnodi)

Athro Bangor a ysgrifennodd ramadeg mawr y Gymraeg, gosod rheolau’r gynghanedd yn Cerdd Dafod, a rhoi i’r Gymraeg yr orgraff a ddefnyddia heddiw.

Syr John Morris-Jones

Ysgrifennwyd gan Ifan Cyhoeddwyd gyntaf Diweddarwyd ddiwethaf