Syr John Edward Lloyd
Hanesydd y tywysogion (wedi’i gofnodi)Yr hanesydd a ysgrifennodd yr hanes llawn cyntaf o Gymru o’r cyfnod cynharaf hyd 1282, ac a olygodd y Bywgraffiadur Cymreig.
Syr John Edward Lloyd
Hanes Cymru / Cymru’r Ugeinfed Ganrif
1874–1953
Yr athrawes wyddoniaeth o Gaerfyrddin a arweiniodd ymgyrch y bleidlais i fenywod yng Nghymru, a olygodd The Suffragette ac a aeth ar streic newyn dros y bleidlais.
Llun: Tai yng nghwm Tryweryn yng Nghapel Celyn, a dynnwyd gan Geoff Charles yn 1957 cyn boddi’r pentref · Geoff Charles, CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Rhoddodd Rachel Barrett, athrawes wyddoniaeth o Gaerfyrddin, y gorau i’w gyrfa er mwyn ennill y bleidlais i fenywod. Arweiniodd ymgyrch y swffragetiaid ar draws Cymru, yn aml yn siarad Cymraeg, ac yna golygodd bapur newydd y mudiad ei hun, The Suffragette, gan ei gadw mewn print drwy gyrchoedd, carchar a misoedd o guddio.FfynonellauRachel Barrett ↗Wikipedia (Saesneg)Rachel Barrett (12 Tachwedd 1874 – 26 Awst 1953), swffragét a golygydd papur newydd o Gymraes, a aned yng Nghaerfyrddin; fe’i magwyd yn Llandeilo; graddiodd yn 1904 â BSc Llundain mewn mathemateg a gwyddoniaeth o Goleg Prifysgol Cymru, Aberystwyth; bu’n dysgu yn Llangefni, Caerfyrddin a Phenarth; ysbrydolwyd hi gan Nellie Martel mewn rali yng Nghaerdydd ddiwedd 1906 i ymuno â’r WSPU, gan deimlo eu bod yn gwneud yr unig beth iawn; siaradodd mewn llawer o gyfarfodydd, yn aml yn Gymraeg; yn 1907 ymrestrodd yn Ysgol Economeg Llundain; gofynnodd Christabel Pankhurst iddi fod yn drefnydd llawn amser: ‘Roedd yn alwad bendant ac fe ufuddheais’; o 1910 trefnodd holl waith y WSPU yng Nghymru o Gaerdydd; Ryland Wallace (2009): ni weithiodd neb yn galetach na Rachel Barrett i hybu’r ymgyrch yng Nghymru; is-olygydd The Suffragette o’i lansio yn Hydref 1912 ac un o’r rhai pennaf a’i cadwodd mewn print; yn 1914 symudodd y papur i Gaeredin, dan yr enw ‘Miss Ashworth’, a’i gyhoeddi hyd yr wythnos wedi i’r rhyfel ddechrau; wedi ennill y bleidlais lawn yn 1928 bu’n flaenllaw yn codi’r arian i gerflun Emmeline Pankhurst yng Ngerddi Victoria Tower, ger y Senedd, a alwyd yn ei theyrnged ‘cofeb barhaol i allu trefnu Rachel’; yn 1929 ysgrifennydd Pwyllgor Ymgyrch Hawliau Gwleidyddol Cyfartal.Barrett, Rachel (1874 – 1953), suffragette ↗Mary Thorley, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 12 Tachwedd 1874 yn 23 Union Street, Caerfyrddin, ail blentyn Ann Barrett (gynt Jones) a Rees Barrett, syrfëwr ffyrdd; roedd y ddau riant yn siarad Cymraeg; bu’n lletywraig yn Ysgol Stratford Abbey, Stroud, rhagorodd yn Arholiadau Lleol Rhydychen ac enillodd ysgoloriaeth i Aberystwyth, lle cafodd BSc mewn mathemateg a gwyddoniaeth; bu’n dysgu yn Ysgol Sir Caerfyrddin ac o 1905 roedd yn athrawes wyddoniaeth yn Ysgol Sir Penarth; ymunodd â’r WSPU yn 1906 a helpu Adela Pankhurst yng Nghymru; Ryland Wallace: daeth y bleidlais i fenywod i lyncu bywydau llawer o fenywod, ac nid oedd hyn yn fwy gwir am unrhyw Gymraes nag am Rachel Barrett, a gysegrodd bron i ddegawd o’i bywyd i’r achos; cadeiriodd lwyfannau yn Hyde Park yn 1908 a’r Llwyfan Cymreig yn 1910; trefnydd yng Nghasnewydd o 1909; fel siaradwraig Gymraeg arweiniodd ymgyrch yn y gogledd yn haf 1910, gan gynnwys dirprwyaeth at Lloyd George yng Nghricieth; yna trefnydd Cymru; trefnodd daith Mrs Pankhurst yn y gogledd ym Mehefin 1911 a gorymdeithiodd yng Ngorymdaith Coroni’r Menywod mewn gwisg Gymreig; dewiswyd hi gan Annie Kenney i helpu rhedeg yr ymgyrch genedlaethol a’i rhoi yng ngofal y papur newydd The Suffragette yn hydref 1912, a werthai dros 40,000 yr wythnos; siaradodd gydag Undeb Pleidlais y Cymry yn Hyde Park yng Ngorffennaf 1912; tynnodd luniau o ddigwyddiadau pwysig, yn eu plith y brotest yn y Senedd ar 18 Tachwedd 1910; arestiwyd hi yn swyddfa’r WSPU ar 30 Ebrill 1913 a’i dedfrydu i naw mis; un o’r prif alarwyr yn angladd Emily Wilding Davison; aeth ar streic newyn yn Holloway a Chaergaint a’i rhyddhau a’i hailarestio sawl gwaith; o Ragfyr 1913 bu’n byw yn y dirgel yn Kingsway House, yn golygu a chyhoeddi The Suffragette bob wythnos hyd Fai 1914; yn ystod y rhyfel bu’n dysgu mathemateg mewn ysgol sir fawr i fechgyn; teithiodd America gyda’r nofelydd Ida Wylie yn 1919; yn ddiweddarach bu’n byw yn Sible Hedingham, Essex, yn aelod o Gymdeithas y Swffragetiaid; bu farw mewn cartref nyrsio yn Sussex ar 26 Awst 1953, yn saith deg naw oed.
| Ganed | 12 Tachwedd 1874, Union Street, Caerfyrddin |
|---|---|
| Gradd | BSc, Coleg Prifysgol Cymru, Aberystwyth, 1904 |
| Achos | Undeb Cymdeithasol a Gwleidyddol y Merched, o 1906 |
| Swydd | Trefnydd Cymru, o 1910 |
| Golygydd | The Suffragette, 1912–1914 |
| Bu farw | 26 Awst 1953, Sussex |
Ganed Rachel Barrett ar 12 Tachwedd 1874 yn 23 Union Street yng Nghaerfyrddin, ail blentyn Rees Barrett, syrfëwr ffyrdd, a’i wraig Ann. Roedd ei rhieni ill dau yn siarad Cymraeg. Bu farw ei thad pan oedd hi’n bedair oed, a magwyd hi yn Llandeilo.FfynonellauBarrett, Rachel (1874 – 1953), suffragette ↗Mary Thorley, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 12 Tachwedd 1874 yn 23 Union Street, Caerfyrddin, ail blentyn Ann Barrett (gynt Jones) a Rees Barrett, syrfëwr ffyrdd; roedd y ddau riant yn siarad Cymraeg; bu’n lletywraig yn Ysgol Stratford Abbey, Stroud, rhagorodd yn Arholiadau Lleol Rhydychen ac enillodd ysgoloriaeth i Aberystwyth, lle cafodd BSc mewn mathemateg a gwyddoniaeth; bu’n dysgu yn Ysgol Sir Caerfyrddin ac o 1905 roedd yn athrawes wyddoniaeth yn Ysgol Sir Penarth; ymunodd â’r WSPU yn 1906 a helpu Adela Pankhurst yng Nghymru; Ryland Wallace: daeth y bleidlais i fenywod i lyncu bywydau llawer o fenywod, ac nid oedd hyn yn fwy gwir am unrhyw Gymraes nag am Rachel Barrett, a gysegrodd bron i ddegawd o’i bywyd i’r achos; cadeiriodd lwyfannau yn Hyde Park yn 1908 a’r Llwyfan Cymreig yn 1910; trefnydd yng Nghasnewydd o 1909; fel siaradwraig Gymraeg arweiniodd ymgyrch yn y gogledd yn haf 1910, gan gynnwys dirprwyaeth at Lloyd George yng Nghricieth; yna trefnydd Cymru; trefnodd daith Mrs Pankhurst yn y gogledd ym Mehefin 1911 a gorymdeithiodd yng Ngorymdaith Coroni’r Menywod mewn gwisg Gymreig; dewiswyd hi gan Annie Kenney i helpu rhedeg yr ymgyrch genedlaethol a’i rhoi yng ngofal y papur newydd The Suffragette yn hydref 1912, a werthai dros 40,000 yr wythnos; siaradodd gydag Undeb Pleidlais y Cymry yn Hyde Park yng Ngorffennaf 1912; tynnodd luniau o ddigwyddiadau pwysig, yn eu plith y brotest yn y Senedd ar 18 Tachwedd 1910; arestiwyd hi yn swyddfa’r WSPU ar 30 Ebrill 1913 a’i dedfrydu i naw mis; un o’r prif alarwyr yn angladd Emily Wilding Davison; aeth ar streic newyn yn Holloway a Chaergaint a’i rhyddhau a’i hailarestio sawl gwaith; o Ragfyr 1913 bu’n byw yn y dirgel yn Kingsway House, yn golygu a chyhoeddi The Suffragette bob wythnos hyd Fai 1914; yn ystod y rhyfel bu’n dysgu mathemateg mewn ysgol sir fawr i fechgyn; teithiodd America gyda’r nofelydd Ida Wylie yn 1919; yn ddiweddarach bu’n byw yn Sible Hedingham, Essex, yn aelod o Gymdeithas y Swffragetiaid; bu farw mewn cartref nyrsio yn Sussex ar 26 Awst 1953, yn saith deg naw oed.Rachel Barrett ↗Wikipedia (Saesneg)Rachel Barrett (12 Tachwedd 1874 – 26 Awst 1953), swffragét a golygydd papur newydd o Gymraes, a aned yng Nghaerfyrddin; fe’i magwyd yn Llandeilo; graddiodd yn 1904 â BSc Llundain mewn mathemateg a gwyddoniaeth o Goleg Prifysgol Cymru, Aberystwyth; bu’n dysgu yn Llangefni, Caerfyrddin a Phenarth; ysbrydolwyd hi gan Nellie Martel mewn rali yng Nghaerdydd ddiwedd 1906 i ymuno â’r WSPU, gan deimlo eu bod yn gwneud yr unig beth iawn; siaradodd mewn llawer o gyfarfodydd, yn aml yn Gymraeg; yn 1907 ymrestrodd yn Ysgol Economeg Llundain; gofynnodd Christabel Pankhurst iddi fod yn drefnydd llawn amser: ‘Roedd yn alwad bendant ac fe ufuddheais’; o 1910 trefnodd holl waith y WSPU yng Nghymru o Gaerdydd; Ryland Wallace (2009): ni weithiodd neb yn galetach na Rachel Barrett i hybu’r ymgyrch yng Nghymru; is-olygydd The Suffragette o’i lansio yn Hydref 1912 ac un o’r rhai pennaf a’i cadwodd mewn print; yn 1914 symudodd y papur i Gaeredin, dan yr enw ‘Miss Ashworth’, a’i gyhoeddi hyd yr wythnos wedi i’r rhyfel ddechrau; wedi ennill y bleidlais lawn yn 1928 bu’n flaenllaw yn codi’r arian i gerflun Emmeline Pankhurst yng Ngerddi Victoria Tower, ger y Senedd, a alwyd yn ei theyrnged ‘cofeb barhaol i allu trefnu Rachel’; yn 1929 ysgrifennydd Pwyllgor Ymgyrch Hawliau Gwleidyddol Cyfartal.
Gwnaeth mor dda yn Arholiadau Lleol Rhydychen nes ennill ysgoloriaeth i Goleg Prifysgol Cymru yn Aberystwyth, ac yn 1904 cafodd radd mewn mathemateg a gwyddoniaeth. Bu’n dysgu gwyddoniaeth yn Llangefni, yn Ysgol Sir Caerfyrddin ac yn Ysgol Sir Penarth.FfynonellauBarrett, Rachel (1874 – 1953), suffragette ↗Mary Thorley, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 12 Tachwedd 1874 yn 23 Union Street, Caerfyrddin, ail blentyn Ann Barrett (gynt Jones) a Rees Barrett, syrfëwr ffyrdd; roedd y ddau riant yn siarad Cymraeg; bu’n lletywraig yn Ysgol Stratford Abbey, Stroud, rhagorodd yn Arholiadau Lleol Rhydychen ac enillodd ysgoloriaeth i Aberystwyth, lle cafodd BSc mewn mathemateg a gwyddoniaeth; bu’n dysgu yn Ysgol Sir Caerfyrddin ac o 1905 roedd yn athrawes wyddoniaeth yn Ysgol Sir Penarth; ymunodd â’r WSPU yn 1906 a helpu Adela Pankhurst yng Nghymru; Ryland Wallace: daeth y bleidlais i fenywod i lyncu bywydau llawer o fenywod, ac nid oedd hyn yn fwy gwir am unrhyw Gymraes nag am Rachel Barrett, a gysegrodd bron i ddegawd o’i bywyd i’r achos; cadeiriodd lwyfannau yn Hyde Park yn 1908 a’r Llwyfan Cymreig yn 1910; trefnydd yng Nghasnewydd o 1909; fel siaradwraig Gymraeg arweiniodd ymgyrch yn y gogledd yn haf 1910, gan gynnwys dirprwyaeth at Lloyd George yng Nghricieth; yna trefnydd Cymru; trefnodd daith Mrs Pankhurst yn y gogledd ym Mehefin 1911 a gorymdeithiodd yng Ngorymdaith Coroni’r Menywod mewn gwisg Gymreig; dewiswyd hi gan Annie Kenney i helpu rhedeg yr ymgyrch genedlaethol a’i rhoi yng ngofal y papur newydd The Suffragette yn hydref 1912, a werthai dros 40,000 yr wythnos; siaradodd gydag Undeb Pleidlais y Cymry yn Hyde Park yng Ngorffennaf 1912; tynnodd luniau o ddigwyddiadau pwysig, yn eu plith y brotest yn y Senedd ar 18 Tachwedd 1910; arestiwyd hi yn swyddfa’r WSPU ar 30 Ebrill 1913 a’i dedfrydu i naw mis; un o’r prif alarwyr yn angladd Emily Wilding Davison; aeth ar streic newyn yn Holloway a Chaergaint a’i rhyddhau a’i hailarestio sawl gwaith; o Ragfyr 1913 bu’n byw yn y dirgel yn Kingsway House, yn golygu a chyhoeddi The Suffragette bob wythnos hyd Fai 1914; yn ystod y rhyfel bu’n dysgu mathemateg mewn ysgol sir fawr i fechgyn; teithiodd America gyda’r nofelydd Ida Wylie yn 1919; yn ddiweddarach bu’n byw yn Sible Hedingham, Essex, yn aelod o Gymdeithas y Swffragetiaid; bu farw mewn cartref nyrsio yn Sussex ar 26 Awst 1953, yn saith deg naw oed.Rachel Barrett ↗Wikipedia (Saesneg)Rachel Barrett (12 Tachwedd 1874 – 26 Awst 1953), swffragét a golygydd papur newydd o Gymraes, a aned yng Nghaerfyrddin; fe’i magwyd yn Llandeilo; graddiodd yn 1904 â BSc Llundain mewn mathemateg a gwyddoniaeth o Goleg Prifysgol Cymru, Aberystwyth; bu’n dysgu yn Llangefni, Caerfyrddin a Phenarth; ysbrydolwyd hi gan Nellie Martel mewn rali yng Nghaerdydd ddiwedd 1906 i ymuno â’r WSPU, gan deimlo eu bod yn gwneud yr unig beth iawn; siaradodd mewn llawer o gyfarfodydd, yn aml yn Gymraeg; yn 1907 ymrestrodd yn Ysgol Economeg Llundain; gofynnodd Christabel Pankhurst iddi fod yn drefnydd llawn amser: ‘Roedd yn alwad bendant ac fe ufuddheais’; o 1910 trefnodd holl waith y WSPU yng Nghymru o Gaerdydd; Ryland Wallace (2009): ni weithiodd neb yn galetach na Rachel Barrett i hybu’r ymgyrch yng Nghymru; is-olygydd The Suffragette o’i lansio yn Hydref 1912 ac un o’r rhai pennaf a’i cadwodd mewn print; yn 1914 symudodd y papur i Gaeredin, dan yr enw ‘Miss Ashworth’, a’i gyhoeddi hyd yr wythnos wedi i’r rhyfel ddechrau; wedi ennill y bleidlais lawn yn 1928 bu’n flaenllaw yn codi’r arian i gerflun Emmeline Pankhurst yng Ngerddi Victoria Tower, ger y Senedd, a alwyd yn ei theyrnged ‘cofeb barhaol i allu trefnu Rachel’; yn 1929 ysgrifennydd Pwyllgor Ymgyrch Hawliau Gwleidyddol Cyfartal.
Ddiwedd 1906 aeth i rali yng Nghaerdydd a chlywed Nellie Martel yn siarad dros y bleidlais i fenywod. Ar ddiwedd y cyfarfod ymunodd ag Undeb Cymdeithasol a Gwleidyddol y Merched. Teimlai eu bod yn gwneud yr unig beth iawn, a’i bod hi ei hun wedi bod yn swffragydd erioed.FfynonellauRachel Barrett ↗Wikipedia (Saesneg)Rachel Barrett (12 Tachwedd 1874 – 26 Awst 1953), swffragét a golygydd papur newydd o Gymraes, a aned yng Nghaerfyrddin; fe’i magwyd yn Llandeilo; graddiodd yn 1904 â BSc Llundain mewn mathemateg a gwyddoniaeth o Goleg Prifysgol Cymru, Aberystwyth; bu’n dysgu yn Llangefni, Caerfyrddin a Phenarth; ysbrydolwyd hi gan Nellie Martel mewn rali yng Nghaerdydd ddiwedd 1906 i ymuno â’r WSPU, gan deimlo eu bod yn gwneud yr unig beth iawn; siaradodd mewn llawer o gyfarfodydd, yn aml yn Gymraeg; yn 1907 ymrestrodd yn Ysgol Economeg Llundain; gofynnodd Christabel Pankhurst iddi fod yn drefnydd llawn amser: ‘Roedd yn alwad bendant ac fe ufuddheais’; o 1910 trefnodd holl waith y WSPU yng Nghymru o Gaerdydd; Ryland Wallace (2009): ni weithiodd neb yn galetach na Rachel Barrett i hybu’r ymgyrch yng Nghymru; is-olygydd The Suffragette o’i lansio yn Hydref 1912 ac un o’r rhai pennaf a’i cadwodd mewn print; yn 1914 symudodd y papur i Gaeredin, dan yr enw ‘Miss Ashworth’, a’i gyhoeddi hyd yr wythnos wedi i’r rhyfel ddechrau; wedi ennill y bleidlais lawn yn 1928 bu’n flaenllaw yn codi’r arian i gerflun Emmeline Pankhurst yng Ngerddi Victoria Tower, ger y Senedd, a alwyd yn ei theyrnged ‘cofeb barhaol i allu trefnu Rachel’; yn 1929 ysgrifennydd Pwyllgor Ymgyrch Hawliau Gwleidyddol Cyfartal.Rachel Barrett ↗Wicipedia CymraegSwffragét a golygydd papur newydd o Gaerfyrddin; ar ôl Aberystwyth daeth yn athrawes gwyddoniaeth, ac yn 1906 rhoddodd y gorau i hyn ar ôl clywed Nellie Martel yn siarad am y bleidlais i ferched; daeth yn aelod o Undeb Cymdeithasol a Gwleidyddol y Merched (WSPU) a symudodd i Lundain; yn 1907 daeth yn drefnydd i’r WSPU; yn 1912, er nad oedd ganddi gefndir newyddiadurol, cafodd ofal y papur newydd The Suffragette; roedd ei rhieni ill dau yn siarad Cymraeg; fe’i magwyd yn Llandeilo.
Dechreuodd siarad mewn cyfarfodydd, yn aml yn Gymraeg. Yn 1907 gadawodd ddysgu am Ysgol Economeg Llundain, gan fwriadu astudio am ddoethuriaeth, ond gofynnodd Christabel Pankhurst iddi fod yn drefnydd llawn amser.FfynonellauRachel Barrett ↗Wikipedia (Saesneg)Rachel Barrett (12 Tachwedd 1874 – 26 Awst 1953), swffragét a golygydd papur newydd o Gymraes, a aned yng Nghaerfyrddin; fe’i magwyd yn Llandeilo; graddiodd yn 1904 â BSc Llundain mewn mathemateg a gwyddoniaeth o Goleg Prifysgol Cymru, Aberystwyth; bu’n dysgu yn Llangefni, Caerfyrddin a Phenarth; ysbrydolwyd hi gan Nellie Martel mewn rali yng Nghaerdydd ddiwedd 1906 i ymuno â’r WSPU, gan deimlo eu bod yn gwneud yr unig beth iawn; siaradodd mewn llawer o gyfarfodydd, yn aml yn Gymraeg; yn 1907 ymrestrodd yn Ysgol Economeg Llundain; gofynnodd Christabel Pankhurst iddi fod yn drefnydd llawn amser: ‘Roedd yn alwad bendant ac fe ufuddheais’; o 1910 trefnodd holl waith y WSPU yng Nghymru o Gaerdydd; Ryland Wallace (2009): ni weithiodd neb yn galetach na Rachel Barrett i hybu’r ymgyrch yng Nghymru; is-olygydd The Suffragette o’i lansio yn Hydref 1912 ac un o’r rhai pennaf a’i cadwodd mewn print; yn 1914 symudodd y papur i Gaeredin, dan yr enw ‘Miss Ashworth’, a’i gyhoeddi hyd yr wythnos wedi i’r rhyfel ddechrau; wedi ennill y bleidlais lawn yn 1928 bu’n flaenllaw yn codi’r arian i gerflun Emmeline Pankhurst yng Ngerddi Victoria Tower, ger y Senedd, a alwyd yn ei theyrnged ‘cofeb barhaol i allu trefnu Rachel’; yn 1929 ysgrifennydd Pwyllgor Ymgyrch Hawliau Gwleidyddol Cyfartal.Barrett, Rachel (1874 – 1953), suffragette ↗Mary Thorley, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 12 Tachwedd 1874 yn 23 Union Street, Caerfyrddin, ail blentyn Ann Barrett (gynt Jones) a Rees Barrett, syrfëwr ffyrdd; roedd y ddau riant yn siarad Cymraeg; bu’n lletywraig yn Ysgol Stratford Abbey, Stroud, rhagorodd yn Arholiadau Lleol Rhydychen ac enillodd ysgoloriaeth i Aberystwyth, lle cafodd BSc mewn mathemateg a gwyddoniaeth; bu’n dysgu yn Ysgol Sir Caerfyrddin ac o 1905 roedd yn athrawes wyddoniaeth yn Ysgol Sir Penarth; ymunodd â’r WSPU yn 1906 a helpu Adela Pankhurst yng Nghymru; Ryland Wallace: daeth y bleidlais i fenywod i lyncu bywydau llawer o fenywod, ac nid oedd hyn yn fwy gwir am unrhyw Gymraes nag am Rachel Barrett, a gysegrodd bron i ddegawd o’i bywyd i’r achos; cadeiriodd lwyfannau yn Hyde Park yn 1908 a’r Llwyfan Cymreig yn 1910; trefnydd yng Nghasnewydd o 1909; fel siaradwraig Gymraeg arweiniodd ymgyrch yn y gogledd yn haf 1910, gan gynnwys dirprwyaeth at Lloyd George yng Nghricieth; yna trefnydd Cymru; trefnodd daith Mrs Pankhurst yn y gogledd ym Mehefin 1911 a gorymdeithiodd yng Ngorymdaith Coroni’r Menywod mewn gwisg Gymreig; dewiswyd hi gan Annie Kenney i helpu rhedeg yr ymgyrch genedlaethol a’i rhoi yng ngofal y papur newydd The Suffragette yn hydref 1912, a werthai dros 40,000 yr wythnos; siaradodd gydag Undeb Pleidlais y Cymry yn Hyde Park yng Ngorffennaf 1912; tynnodd luniau o ddigwyddiadau pwysig, yn eu plith y brotest yn y Senedd ar 18 Tachwedd 1910; arestiwyd hi yn swyddfa’r WSPU ar 30 Ebrill 1913 a’i dedfrydu i naw mis; un o’r prif alarwyr yn angladd Emily Wilding Davison; aeth ar streic newyn yn Holloway a Chaergaint a’i rhyddhau a’i hailarestio sawl gwaith; o Ragfyr 1913 bu’n byw yn y dirgel yn Kingsway House, yn golygu a chyhoeddi The Suffragette bob wythnos hyd Fai 1914; yn ystod y rhyfel bu’n dysgu mathemateg mewn ysgol sir fawr i fechgyn; teithiodd America gyda’r nofelydd Ida Wylie yn 1919; yn ddiweddarach bu’n byw yn Sible Hedingham, Essex, yn aelod o Gymdeithas y Swffragetiaid; bu farw mewn cartref nyrsio yn Sussex ar 26 Awst 1953, yn saith deg naw oed.
Roedd yn alwad bendant ac fe ufuddheais.
Rachel Barrett
Cadeiriodd lwyfan yn rali fawr Hyde Park yn 1908, ac o 1909 trefnodd y mudiad yng Nghasnewydd. Yn haf 1910, fel siaradwraig Gymraeg, arweiniodd ymgyrch yn y gogledd, ac roedd yn rhan o ddirprwyaeth a gyfarfu â Lloyd George yn ei gartref yng Nghricieth.FfynonellauBarrett, Rachel (1874 – 1953), suffragette ↗Mary Thorley, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 12 Tachwedd 1874 yn 23 Union Street, Caerfyrddin, ail blentyn Ann Barrett (gynt Jones) a Rees Barrett, syrfëwr ffyrdd; roedd y ddau riant yn siarad Cymraeg; bu’n lletywraig yn Ysgol Stratford Abbey, Stroud, rhagorodd yn Arholiadau Lleol Rhydychen ac enillodd ysgoloriaeth i Aberystwyth, lle cafodd BSc mewn mathemateg a gwyddoniaeth; bu’n dysgu yn Ysgol Sir Caerfyrddin ac o 1905 roedd yn athrawes wyddoniaeth yn Ysgol Sir Penarth; ymunodd â’r WSPU yn 1906 a helpu Adela Pankhurst yng Nghymru; Ryland Wallace: daeth y bleidlais i fenywod i lyncu bywydau llawer o fenywod, ac nid oedd hyn yn fwy gwir am unrhyw Gymraes nag am Rachel Barrett, a gysegrodd bron i ddegawd o’i bywyd i’r achos; cadeiriodd lwyfannau yn Hyde Park yn 1908 a’r Llwyfan Cymreig yn 1910; trefnydd yng Nghasnewydd o 1909; fel siaradwraig Gymraeg arweiniodd ymgyrch yn y gogledd yn haf 1910, gan gynnwys dirprwyaeth at Lloyd George yng Nghricieth; yna trefnydd Cymru; trefnodd daith Mrs Pankhurst yn y gogledd ym Mehefin 1911 a gorymdeithiodd yng Ngorymdaith Coroni’r Menywod mewn gwisg Gymreig; dewiswyd hi gan Annie Kenney i helpu rhedeg yr ymgyrch genedlaethol a’i rhoi yng ngofal y papur newydd The Suffragette yn hydref 1912, a werthai dros 40,000 yr wythnos; siaradodd gydag Undeb Pleidlais y Cymry yn Hyde Park yng Ngorffennaf 1912; tynnodd luniau o ddigwyddiadau pwysig, yn eu plith y brotest yn y Senedd ar 18 Tachwedd 1910; arestiwyd hi yn swyddfa’r WSPU ar 30 Ebrill 1913 a’i dedfrydu i naw mis; un o’r prif alarwyr yn angladd Emily Wilding Davison; aeth ar streic newyn yn Holloway a Chaergaint a’i rhyddhau a’i hailarestio sawl gwaith; o Ragfyr 1913 bu’n byw yn y dirgel yn Kingsway House, yn golygu a chyhoeddi The Suffragette bob wythnos hyd Fai 1914; yn ystod y rhyfel bu’n dysgu mathemateg mewn ysgol sir fawr i fechgyn; teithiodd America gyda’r nofelydd Ida Wylie yn 1919; yn ddiweddarach bu’n byw yn Sible Hedingham, Essex, yn aelod o Gymdeithas y Swffragetiaid; bu farw mewn cartref nyrsio yn Sussex ar 26 Awst 1953, yn saith deg naw oed.Rachel Barrett ↗Wikipedia (Saesneg)Rachel Barrett (12 Tachwedd 1874 – 26 Awst 1953), swffragét a golygydd papur newydd o Gymraes, a aned yng Nghaerfyrddin; fe’i magwyd yn Llandeilo; graddiodd yn 1904 â BSc Llundain mewn mathemateg a gwyddoniaeth o Goleg Prifysgol Cymru, Aberystwyth; bu’n dysgu yn Llangefni, Caerfyrddin a Phenarth; ysbrydolwyd hi gan Nellie Martel mewn rali yng Nghaerdydd ddiwedd 1906 i ymuno â’r WSPU, gan deimlo eu bod yn gwneud yr unig beth iawn; siaradodd mewn llawer o gyfarfodydd, yn aml yn Gymraeg; yn 1907 ymrestrodd yn Ysgol Economeg Llundain; gofynnodd Christabel Pankhurst iddi fod yn drefnydd llawn amser: ‘Roedd yn alwad bendant ac fe ufuddheais’; o 1910 trefnodd holl waith y WSPU yng Nghymru o Gaerdydd; Ryland Wallace (2009): ni weithiodd neb yn galetach na Rachel Barrett i hybu’r ymgyrch yng Nghymru; is-olygydd The Suffragette o’i lansio yn Hydref 1912 ac un o’r rhai pennaf a’i cadwodd mewn print; yn 1914 symudodd y papur i Gaeredin, dan yr enw ‘Miss Ashworth’, a’i gyhoeddi hyd yr wythnos wedi i’r rhyfel ddechrau; wedi ennill y bleidlais lawn yn 1928 bu’n flaenllaw yn codi’r arian i gerflun Emmeline Pankhurst yng Ngerddi Victoria Tower, ger y Senedd, a alwyd yn ei theyrnged ‘cofeb barhaol i allu trefnu Rachel’; yn 1929 ysgrifennydd Pwyllgor Ymgyrch Hawliau Gwleidyddol Cyfartal.
Yn 1910 daeth yn drefnydd Cymru gyfan, yn gweithio o Gaerdydd. Ym Mehefin 1911 trefnodd daith Emmeline Pankhurst yn y gogledd, a gorymdeithiodd yng Ngorymdaith Coroni’r Menywod yn Llundain mewn gwisg Gymreig. Ysgrifennodd yr hanesydd Ryland Wallace na weithiodd neb yn galetach na Rachel Barrett i hybu’r ymgyrch yng Nghymru.FfynonellauBarrett, Rachel (1874 – 1953), suffragette ↗Mary Thorley, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 12 Tachwedd 1874 yn 23 Union Street, Caerfyrddin, ail blentyn Ann Barrett (gynt Jones) a Rees Barrett, syrfëwr ffyrdd; roedd y ddau riant yn siarad Cymraeg; bu’n lletywraig yn Ysgol Stratford Abbey, Stroud, rhagorodd yn Arholiadau Lleol Rhydychen ac enillodd ysgoloriaeth i Aberystwyth, lle cafodd BSc mewn mathemateg a gwyddoniaeth; bu’n dysgu yn Ysgol Sir Caerfyrddin ac o 1905 roedd yn athrawes wyddoniaeth yn Ysgol Sir Penarth; ymunodd â’r WSPU yn 1906 a helpu Adela Pankhurst yng Nghymru; Ryland Wallace: daeth y bleidlais i fenywod i lyncu bywydau llawer o fenywod, ac nid oedd hyn yn fwy gwir am unrhyw Gymraes nag am Rachel Barrett, a gysegrodd bron i ddegawd o’i bywyd i’r achos; cadeiriodd lwyfannau yn Hyde Park yn 1908 a’r Llwyfan Cymreig yn 1910; trefnydd yng Nghasnewydd o 1909; fel siaradwraig Gymraeg arweiniodd ymgyrch yn y gogledd yn haf 1910, gan gynnwys dirprwyaeth at Lloyd George yng Nghricieth; yna trefnydd Cymru; trefnodd daith Mrs Pankhurst yn y gogledd ym Mehefin 1911 a gorymdeithiodd yng Ngorymdaith Coroni’r Menywod mewn gwisg Gymreig; dewiswyd hi gan Annie Kenney i helpu rhedeg yr ymgyrch genedlaethol a’i rhoi yng ngofal y papur newydd The Suffragette yn hydref 1912, a werthai dros 40,000 yr wythnos; siaradodd gydag Undeb Pleidlais y Cymry yn Hyde Park yng Ngorffennaf 1912; tynnodd luniau o ddigwyddiadau pwysig, yn eu plith y brotest yn y Senedd ar 18 Tachwedd 1910; arestiwyd hi yn swyddfa’r WSPU ar 30 Ebrill 1913 a’i dedfrydu i naw mis; un o’r prif alarwyr yn angladd Emily Wilding Davison; aeth ar streic newyn yn Holloway a Chaergaint a’i rhyddhau a’i hailarestio sawl gwaith; o Ragfyr 1913 bu’n byw yn y dirgel yn Kingsway House, yn golygu a chyhoeddi The Suffragette bob wythnos hyd Fai 1914; yn ystod y rhyfel bu’n dysgu mathemateg mewn ysgol sir fawr i fechgyn; teithiodd America gyda’r nofelydd Ida Wylie yn 1919; yn ddiweddarach bu’n byw yn Sible Hedingham, Essex, yn aelod o Gymdeithas y Swffragetiaid; bu farw mewn cartref nyrsio yn Sussex ar 26 Awst 1953, yn saith deg naw oed.Rachel Barrett ↗Wikipedia (Saesneg)Rachel Barrett (12 Tachwedd 1874 – 26 Awst 1953), swffragét a golygydd papur newydd o Gymraes, a aned yng Nghaerfyrddin; fe’i magwyd yn Llandeilo; graddiodd yn 1904 â BSc Llundain mewn mathemateg a gwyddoniaeth o Goleg Prifysgol Cymru, Aberystwyth; bu’n dysgu yn Llangefni, Caerfyrddin a Phenarth; ysbrydolwyd hi gan Nellie Martel mewn rali yng Nghaerdydd ddiwedd 1906 i ymuno â’r WSPU, gan deimlo eu bod yn gwneud yr unig beth iawn; siaradodd mewn llawer o gyfarfodydd, yn aml yn Gymraeg; yn 1907 ymrestrodd yn Ysgol Economeg Llundain; gofynnodd Christabel Pankhurst iddi fod yn drefnydd llawn amser: ‘Roedd yn alwad bendant ac fe ufuddheais’; o 1910 trefnodd holl waith y WSPU yng Nghymru o Gaerdydd; Ryland Wallace (2009): ni weithiodd neb yn galetach na Rachel Barrett i hybu’r ymgyrch yng Nghymru; is-olygydd The Suffragette o’i lansio yn Hydref 1912 ac un o’r rhai pennaf a’i cadwodd mewn print; yn 1914 symudodd y papur i Gaeredin, dan yr enw ‘Miss Ashworth’, a’i gyhoeddi hyd yr wythnos wedi i’r rhyfel ddechrau; wedi ennill y bleidlais lawn yn 1928 bu’n flaenllaw yn codi’r arian i gerflun Emmeline Pankhurst yng Ngerddi Victoria Tower, ger y Senedd, a alwyd yn ei theyrnged ‘cofeb barhaol i allu trefnu Rachel’; yn 1929 ysgrifennydd Pwyllgor Ymgyrch Hawliau Gwleidyddol Cyfartal.
Yn 1912 dewisodd Annie Kenney hi i helpu rhedeg yr ymgyrch genedlaethol, ac yn Hydref fe’i rhoddwyd yng ngofal papur newydd y mudiad, The Suffragette. Nid oedd erioed wedi gweithio ym myd newyddiaduraeth, ac eto cyn hir gwerthai’r papur dros 40,000 o gopïau’r wythnos.FfynonellauBarrett, Rachel (1874 – 1953), suffragette ↗Mary Thorley, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 12 Tachwedd 1874 yn 23 Union Street, Caerfyrddin, ail blentyn Ann Barrett (gynt Jones) a Rees Barrett, syrfëwr ffyrdd; roedd y ddau riant yn siarad Cymraeg; bu’n lletywraig yn Ysgol Stratford Abbey, Stroud, rhagorodd yn Arholiadau Lleol Rhydychen ac enillodd ysgoloriaeth i Aberystwyth, lle cafodd BSc mewn mathemateg a gwyddoniaeth; bu’n dysgu yn Ysgol Sir Caerfyrddin ac o 1905 roedd yn athrawes wyddoniaeth yn Ysgol Sir Penarth; ymunodd â’r WSPU yn 1906 a helpu Adela Pankhurst yng Nghymru; Ryland Wallace: daeth y bleidlais i fenywod i lyncu bywydau llawer o fenywod, ac nid oedd hyn yn fwy gwir am unrhyw Gymraes nag am Rachel Barrett, a gysegrodd bron i ddegawd o’i bywyd i’r achos; cadeiriodd lwyfannau yn Hyde Park yn 1908 a’r Llwyfan Cymreig yn 1910; trefnydd yng Nghasnewydd o 1909; fel siaradwraig Gymraeg arweiniodd ymgyrch yn y gogledd yn haf 1910, gan gynnwys dirprwyaeth at Lloyd George yng Nghricieth; yna trefnydd Cymru; trefnodd daith Mrs Pankhurst yn y gogledd ym Mehefin 1911 a gorymdeithiodd yng Ngorymdaith Coroni’r Menywod mewn gwisg Gymreig; dewiswyd hi gan Annie Kenney i helpu rhedeg yr ymgyrch genedlaethol a’i rhoi yng ngofal y papur newydd The Suffragette yn hydref 1912, a werthai dros 40,000 yr wythnos; siaradodd gydag Undeb Pleidlais y Cymry yn Hyde Park yng Ngorffennaf 1912; tynnodd luniau o ddigwyddiadau pwysig, yn eu plith y brotest yn y Senedd ar 18 Tachwedd 1910; arestiwyd hi yn swyddfa’r WSPU ar 30 Ebrill 1913 a’i dedfrydu i naw mis; un o’r prif alarwyr yn angladd Emily Wilding Davison; aeth ar streic newyn yn Holloway a Chaergaint a’i rhyddhau a’i hailarestio sawl gwaith; o Ragfyr 1913 bu’n byw yn y dirgel yn Kingsway House, yn golygu a chyhoeddi The Suffragette bob wythnos hyd Fai 1914; yn ystod y rhyfel bu’n dysgu mathemateg mewn ysgol sir fawr i fechgyn; teithiodd America gyda’r nofelydd Ida Wylie yn 1919; yn ddiweddarach bu’n byw yn Sible Hedingham, Essex, yn aelod o Gymdeithas y Swffragetiaid; bu farw mewn cartref nyrsio yn Sussex ar 26 Awst 1953, yn saith deg naw oed.Rachel Barrett ↗Wikipedia (Saesneg)Rachel Barrett (12 Tachwedd 1874 – 26 Awst 1953), swffragét a golygydd papur newydd o Gymraes, a aned yng Nghaerfyrddin; fe’i magwyd yn Llandeilo; graddiodd yn 1904 â BSc Llundain mewn mathemateg a gwyddoniaeth o Goleg Prifysgol Cymru, Aberystwyth; bu’n dysgu yn Llangefni, Caerfyrddin a Phenarth; ysbrydolwyd hi gan Nellie Martel mewn rali yng Nghaerdydd ddiwedd 1906 i ymuno â’r WSPU, gan deimlo eu bod yn gwneud yr unig beth iawn; siaradodd mewn llawer o gyfarfodydd, yn aml yn Gymraeg; yn 1907 ymrestrodd yn Ysgol Economeg Llundain; gofynnodd Christabel Pankhurst iddi fod yn drefnydd llawn amser: ‘Roedd yn alwad bendant ac fe ufuddheais’; o 1910 trefnodd holl waith y WSPU yng Nghymru o Gaerdydd; Ryland Wallace (2009): ni weithiodd neb yn galetach na Rachel Barrett i hybu’r ymgyrch yng Nghymru; is-olygydd The Suffragette o’i lansio yn Hydref 1912 ac un o’r rhai pennaf a’i cadwodd mewn print; yn 1914 symudodd y papur i Gaeredin, dan yr enw ‘Miss Ashworth’, a’i gyhoeddi hyd yr wythnos wedi i’r rhyfel ddechrau; wedi ennill y bleidlais lawn yn 1928 bu’n flaenllaw yn codi’r arian i gerflun Emmeline Pankhurst yng Ngerddi Victoria Tower, ger y Senedd, a alwyd yn ei theyrnged ‘cofeb barhaol i allu trefnu Rachel’; yn 1929 ysgrifennydd Pwyllgor Ymgyrch Hawliau Gwleidyddol Cyfartal.
Roedd yn ffotograffydd hefyd, a’r llun enwocaf a briodolir iddi yw’r un o’r menywod y tu allan i’r Senedd ar 18 Tachwedd 1910.FfynhonnellBarrett, Rachel (1874 – 1953), suffragette ↗Mary Thorley, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 12 Tachwedd 1874 yn 23 Union Street, Caerfyrddin, ail blentyn Ann Barrett (gynt Jones) a Rees Barrett, syrfëwr ffyrdd; roedd y ddau riant yn siarad Cymraeg; bu’n lletywraig yn Ysgol Stratford Abbey, Stroud, rhagorodd yn Arholiadau Lleol Rhydychen ac enillodd ysgoloriaeth i Aberystwyth, lle cafodd BSc mewn mathemateg a gwyddoniaeth; bu’n dysgu yn Ysgol Sir Caerfyrddin ac o 1905 roedd yn athrawes wyddoniaeth yn Ysgol Sir Penarth; ymunodd â’r WSPU yn 1906 a helpu Adela Pankhurst yng Nghymru; Ryland Wallace: daeth y bleidlais i fenywod i lyncu bywydau llawer o fenywod, ac nid oedd hyn yn fwy gwir am unrhyw Gymraes nag am Rachel Barrett, a gysegrodd bron i ddegawd o’i bywyd i’r achos; cadeiriodd lwyfannau yn Hyde Park yn 1908 a’r Llwyfan Cymreig yn 1910; trefnydd yng Nghasnewydd o 1909; fel siaradwraig Gymraeg arweiniodd ymgyrch yn y gogledd yn haf 1910, gan gynnwys dirprwyaeth at Lloyd George yng Nghricieth; yna trefnydd Cymru; trefnodd daith Mrs Pankhurst yn y gogledd ym Mehefin 1911 a gorymdeithiodd yng Ngorymdaith Coroni’r Menywod mewn gwisg Gymreig; dewiswyd hi gan Annie Kenney i helpu rhedeg yr ymgyrch genedlaethol a’i rhoi yng ngofal y papur newydd The Suffragette yn hydref 1912, a werthai dros 40,000 yr wythnos; siaradodd gydag Undeb Pleidlais y Cymry yn Hyde Park yng Ngorffennaf 1912; tynnodd luniau o ddigwyddiadau pwysig, yn eu plith y brotest yn y Senedd ar 18 Tachwedd 1910; arestiwyd hi yn swyddfa’r WSPU ar 30 Ebrill 1913 a’i dedfrydu i naw mis; un o’r prif alarwyr yn angladd Emily Wilding Davison; aeth ar streic newyn yn Holloway a Chaergaint a’i rhyddhau a’i hailarestio sawl gwaith; o Ragfyr 1913 bu’n byw yn y dirgel yn Kingsway House, yn golygu a chyhoeddi The Suffragette bob wythnos hyd Fai 1914; yn ystod y rhyfel bu’n dysgu mathemateg mewn ysgol sir fawr i fechgyn; teithiodd America gyda’r nofelydd Ida Wylie yn 1919; yn ddiweddarach bu’n byw yn Sible Hedingham, Essex, yn aelod o Gymdeithas y Swffragetiaid; bu farw mewn cartref nyrsio yn Sussex ar 26 Awst 1953, yn saith deg naw oed.
Ar 30 Ebrill 1913 cyrchodd yr heddlu swyddfa’r papur a’i harestio, a’r Mehefin hwnnw fe’i dedfrydwyd i naw mis. Cerddodd yn un o’r prif alarwyr yn angladd Emily Wilding Davison, a dyddiau’n ddiweddarach roedd yn y carchar, yn Holloway yn gyntaf ac yna yng Nghaergaint, lle aeth ar streic newyn ar unwaith. Dro ar ôl tro fe’i rhyddhawyd pan oedd yn wan a’i chymryd yn ôl wedi iddi wella.FfynonellauBarrett, Rachel (1874 – 1953), suffragette ↗Mary Thorley, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 12 Tachwedd 1874 yn 23 Union Street, Caerfyrddin, ail blentyn Ann Barrett (gynt Jones) a Rees Barrett, syrfëwr ffyrdd; roedd y ddau riant yn siarad Cymraeg; bu’n lletywraig yn Ysgol Stratford Abbey, Stroud, rhagorodd yn Arholiadau Lleol Rhydychen ac enillodd ysgoloriaeth i Aberystwyth, lle cafodd BSc mewn mathemateg a gwyddoniaeth; bu’n dysgu yn Ysgol Sir Caerfyrddin ac o 1905 roedd yn athrawes wyddoniaeth yn Ysgol Sir Penarth; ymunodd â’r WSPU yn 1906 a helpu Adela Pankhurst yng Nghymru; Ryland Wallace: daeth y bleidlais i fenywod i lyncu bywydau llawer o fenywod, ac nid oedd hyn yn fwy gwir am unrhyw Gymraes nag am Rachel Barrett, a gysegrodd bron i ddegawd o’i bywyd i’r achos; cadeiriodd lwyfannau yn Hyde Park yn 1908 a’r Llwyfan Cymreig yn 1910; trefnydd yng Nghasnewydd o 1909; fel siaradwraig Gymraeg arweiniodd ymgyrch yn y gogledd yn haf 1910, gan gynnwys dirprwyaeth at Lloyd George yng Nghricieth; yna trefnydd Cymru; trefnodd daith Mrs Pankhurst yn y gogledd ym Mehefin 1911 a gorymdeithiodd yng Ngorymdaith Coroni’r Menywod mewn gwisg Gymreig; dewiswyd hi gan Annie Kenney i helpu rhedeg yr ymgyrch genedlaethol a’i rhoi yng ngofal y papur newydd The Suffragette yn hydref 1912, a werthai dros 40,000 yr wythnos; siaradodd gydag Undeb Pleidlais y Cymry yn Hyde Park yng Ngorffennaf 1912; tynnodd luniau o ddigwyddiadau pwysig, yn eu plith y brotest yn y Senedd ar 18 Tachwedd 1910; arestiwyd hi yn swyddfa’r WSPU ar 30 Ebrill 1913 a’i dedfrydu i naw mis; un o’r prif alarwyr yn angladd Emily Wilding Davison; aeth ar streic newyn yn Holloway a Chaergaint a’i rhyddhau a’i hailarestio sawl gwaith; o Ragfyr 1913 bu’n byw yn y dirgel yn Kingsway House, yn golygu a chyhoeddi The Suffragette bob wythnos hyd Fai 1914; yn ystod y rhyfel bu’n dysgu mathemateg mewn ysgol sir fawr i fechgyn; teithiodd America gyda’r nofelydd Ida Wylie yn 1919; yn ddiweddarach bu’n byw yn Sible Hedingham, Essex, yn aelod o Gymdeithas y Swffragetiaid; bu farw mewn cartref nyrsio yn Sussex ar 26 Awst 1953, yn saith deg naw oed.Rachel Barrett ↗Wikipedia (Saesneg)Rachel Barrett (12 Tachwedd 1874 – 26 Awst 1953), swffragét a golygydd papur newydd o Gymraes, a aned yng Nghaerfyrddin; fe’i magwyd yn Llandeilo; graddiodd yn 1904 â BSc Llundain mewn mathemateg a gwyddoniaeth o Goleg Prifysgol Cymru, Aberystwyth; bu’n dysgu yn Llangefni, Caerfyrddin a Phenarth; ysbrydolwyd hi gan Nellie Martel mewn rali yng Nghaerdydd ddiwedd 1906 i ymuno â’r WSPU, gan deimlo eu bod yn gwneud yr unig beth iawn; siaradodd mewn llawer o gyfarfodydd, yn aml yn Gymraeg; yn 1907 ymrestrodd yn Ysgol Economeg Llundain; gofynnodd Christabel Pankhurst iddi fod yn drefnydd llawn amser: ‘Roedd yn alwad bendant ac fe ufuddheais’; o 1910 trefnodd holl waith y WSPU yng Nghymru o Gaerdydd; Ryland Wallace (2009): ni weithiodd neb yn galetach na Rachel Barrett i hybu’r ymgyrch yng Nghymru; is-olygydd The Suffragette o’i lansio yn Hydref 1912 ac un o’r rhai pennaf a’i cadwodd mewn print; yn 1914 symudodd y papur i Gaeredin, dan yr enw ‘Miss Ashworth’, a’i gyhoeddi hyd yr wythnos wedi i’r rhyfel ddechrau; wedi ennill y bleidlais lawn yn 1928 bu’n flaenllaw yn codi’r arian i gerflun Emmeline Pankhurst yng Ngerddi Victoria Tower, ger y Senedd, a alwyd yn ei theyrnged ‘cofeb barhaol i allu trefnu Rachel’; yn 1929 ysgrifennydd Pwyllgor Ymgyrch Hawliau Gwleidyddol Cyfartal.
O Ragfyr 1913 bu’n byw yn y dirgel yn Llundain, wedi ei smyglo i mewn dan lygaid y ditectifs, a golygu a chyhoeddi The Suffragette bob wythnos. Yn 1914 symudodd y papur i Gaeredin dan yr enw ‘Miss Ashworth’, a’i gadw i fynd hyd nes i’r rhyfel dorri.FfynonellauBarrett, Rachel (1874 – 1953), suffragette ↗Mary Thorley, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 12 Tachwedd 1874 yn 23 Union Street, Caerfyrddin, ail blentyn Ann Barrett (gynt Jones) a Rees Barrett, syrfëwr ffyrdd; roedd y ddau riant yn siarad Cymraeg; bu’n lletywraig yn Ysgol Stratford Abbey, Stroud, rhagorodd yn Arholiadau Lleol Rhydychen ac enillodd ysgoloriaeth i Aberystwyth, lle cafodd BSc mewn mathemateg a gwyddoniaeth; bu’n dysgu yn Ysgol Sir Caerfyrddin ac o 1905 roedd yn athrawes wyddoniaeth yn Ysgol Sir Penarth; ymunodd â’r WSPU yn 1906 a helpu Adela Pankhurst yng Nghymru; Ryland Wallace: daeth y bleidlais i fenywod i lyncu bywydau llawer o fenywod, ac nid oedd hyn yn fwy gwir am unrhyw Gymraes nag am Rachel Barrett, a gysegrodd bron i ddegawd o’i bywyd i’r achos; cadeiriodd lwyfannau yn Hyde Park yn 1908 a’r Llwyfan Cymreig yn 1910; trefnydd yng Nghasnewydd o 1909; fel siaradwraig Gymraeg arweiniodd ymgyrch yn y gogledd yn haf 1910, gan gynnwys dirprwyaeth at Lloyd George yng Nghricieth; yna trefnydd Cymru; trefnodd daith Mrs Pankhurst yn y gogledd ym Mehefin 1911 a gorymdeithiodd yng Ngorymdaith Coroni’r Menywod mewn gwisg Gymreig; dewiswyd hi gan Annie Kenney i helpu rhedeg yr ymgyrch genedlaethol a’i rhoi yng ngofal y papur newydd The Suffragette yn hydref 1912, a werthai dros 40,000 yr wythnos; siaradodd gydag Undeb Pleidlais y Cymry yn Hyde Park yng Ngorffennaf 1912; tynnodd luniau o ddigwyddiadau pwysig, yn eu plith y brotest yn y Senedd ar 18 Tachwedd 1910; arestiwyd hi yn swyddfa’r WSPU ar 30 Ebrill 1913 a’i dedfrydu i naw mis; un o’r prif alarwyr yn angladd Emily Wilding Davison; aeth ar streic newyn yn Holloway a Chaergaint a’i rhyddhau a’i hailarestio sawl gwaith; o Ragfyr 1913 bu’n byw yn y dirgel yn Kingsway House, yn golygu a chyhoeddi The Suffragette bob wythnos hyd Fai 1914; yn ystod y rhyfel bu’n dysgu mathemateg mewn ysgol sir fawr i fechgyn; teithiodd America gyda’r nofelydd Ida Wylie yn 1919; yn ddiweddarach bu’n byw yn Sible Hedingham, Essex, yn aelod o Gymdeithas y Swffragetiaid; bu farw mewn cartref nyrsio yn Sussex ar 26 Awst 1953, yn saith deg naw oed.Rachel Barrett ↗Wikipedia (Saesneg)Rachel Barrett (12 Tachwedd 1874 – 26 Awst 1953), swffragét a golygydd papur newydd o Gymraes, a aned yng Nghaerfyrddin; fe’i magwyd yn Llandeilo; graddiodd yn 1904 â BSc Llundain mewn mathemateg a gwyddoniaeth o Goleg Prifysgol Cymru, Aberystwyth; bu’n dysgu yn Llangefni, Caerfyrddin a Phenarth; ysbrydolwyd hi gan Nellie Martel mewn rali yng Nghaerdydd ddiwedd 1906 i ymuno â’r WSPU, gan deimlo eu bod yn gwneud yr unig beth iawn; siaradodd mewn llawer o gyfarfodydd, yn aml yn Gymraeg; yn 1907 ymrestrodd yn Ysgol Economeg Llundain; gofynnodd Christabel Pankhurst iddi fod yn drefnydd llawn amser: ‘Roedd yn alwad bendant ac fe ufuddheais’; o 1910 trefnodd holl waith y WSPU yng Nghymru o Gaerdydd; Ryland Wallace (2009): ni weithiodd neb yn galetach na Rachel Barrett i hybu’r ymgyrch yng Nghymru; is-olygydd The Suffragette o’i lansio yn Hydref 1912 ac un o’r rhai pennaf a’i cadwodd mewn print; yn 1914 symudodd y papur i Gaeredin, dan yr enw ‘Miss Ashworth’, a’i gyhoeddi hyd yr wythnos wedi i’r rhyfel ddechrau; wedi ennill y bleidlais lawn yn 1928 bu’n flaenllaw yn codi’r arian i gerflun Emmeline Pankhurst yng Ngerddi Victoria Tower, ger y Senedd, a alwyd yn ei theyrnged ‘cofeb barhaol i allu trefnu Rachel’; yn 1929 ysgrifennydd Pwyllgor Ymgyrch Hawliau Gwleidyddol Cyfartal.
Pan enillodd menywod y bleidlais ar yr un telerau â dynion yn 1928, roedd yn un o’r rhai blaenllaw wrth godi’r arian at gerflun Emmeline Pankhurst sy’n sefyll yng Ngerddi Victoria Tower ger y Senedd. Galwodd ei theyrnged ef yn gofeb barhaol i’w gallu i drefnu. Yn 1929 daeth yn ysgrifennydd Pwyllgor Ymgyrch Hawliau Gwleidyddol Cyfartal.FfynhonnellRachel Barrett ↗Wikipedia (Saesneg)Rachel Barrett (12 Tachwedd 1874 – 26 Awst 1953), swffragét a golygydd papur newydd o Gymraes, a aned yng Nghaerfyrddin; fe’i magwyd yn Llandeilo; graddiodd yn 1904 â BSc Llundain mewn mathemateg a gwyddoniaeth o Goleg Prifysgol Cymru, Aberystwyth; bu’n dysgu yn Llangefni, Caerfyrddin a Phenarth; ysbrydolwyd hi gan Nellie Martel mewn rali yng Nghaerdydd ddiwedd 1906 i ymuno â’r WSPU, gan deimlo eu bod yn gwneud yr unig beth iawn; siaradodd mewn llawer o gyfarfodydd, yn aml yn Gymraeg; yn 1907 ymrestrodd yn Ysgol Economeg Llundain; gofynnodd Christabel Pankhurst iddi fod yn drefnydd llawn amser: ‘Roedd yn alwad bendant ac fe ufuddheais’; o 1910 trefnodd holl waith y WSPU yng Nghymru o Gaerdydd; Ryland Wallace (2009): ni weithiodd neb yn galetach na Rachel Barrett i hybu’r ymgyrch yng Nghymru; is-olygydd The Suffragette o’i lansio yn Hydref 1912 ac un o’r rhai pennaf a’i cadwodd mewn print; yn 1914 symudodd y papur i Gaeredin, dan yr enw ‘Miss Ashworth’, a’i gyhoeddi hyd yr wythnos wedi i’r rhyfel ddechrau; wedi ennill y bleidlais lawn yn 1928 bu’n flaenllaw yn codi’r arian i gerflun Emmeline Pankhurst yng Ngerddi Victoria Tower, ger y Senedd, a alwyd yn ei theyrnged ‘cofeb barhaol i allu trefnu Rachel’; yn 1929 ysgrifennydd Pwyllgor Ymgyrch Hawliau Gwleidyddol Cyfartal.
Bu farw mewn cartref nyrsio yn Sussex ar 26 Awst 1953.FfynonellauBarrett, Rachel (1874 – 1953), suffragette ↗Mary Thorley, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 12 Tachwedd 1874 yn 23 Union Street, Caerfyrddin, ail blentyn Ann Barrett (gynt Jones) a Rees Barrett, syrfëwr ffyrdd; roedd y ddau riant yn siarad Cymraeg; bu’n lletywraig yn Ysgol Stratford Abbey, Stroud, rhagorodd yn Arholiadau Lleol Rhydychen ac enillodd ysgoloriaeth i Aberystwyth, lle cafodd BSc mewn mathemateg a gwyddoniaeth; bu’n dysgu yn Ysgol Sir Caerfyrddin ac o 1905 roedd yn athrawes wyddoniaeth yn Ysgol Sir Penarth; ymunodd â’r WSPU yn 1906 a helpu Adela Pankhurst yng Nghymru; Ryland Wallace: daeth y bleidlais i fenywod i lyncu bywydau llawer o fenywod, ac nid oedd hyn yn fwy gwir am unrhyw Gymraes nag am Rachel Barrett, a gysegrodd bron i ddegawd o’i bywyd i’r achos; cadeiriodd lwyfannau yn Hyde Park yn 1908 a’r Llwyfan Cymreig yn 1910; trefnydd yng Nghasnewydd o 1909; fel siaradwraig Gymraeg arweiniodd ymgyrch yn y gogledd yn haf 1910, gan gynnwys dirprwyaeth at Lloyd George yng Nghricieth; yna trefnydd Cymru; trefnodd daith Mrs Pankhurst yn y gogledd ym Mehefin 1911 a gorymdeithiodd yng Ngorymdaith Coroni’r Menywod mewn gwisg Gymreig; dewiswyd hi gan Annie Kenney i helpu rhedeg yr ymgyrch genedlaethol a’i rhoi yng ngofal y papur newydd The Suffragette yn hydref 1912, a werthai dros 40,000 yr wythnos; siaradodd gydag Undeb Pleidlais y Cymry yn Hyde Park yng Ngorffennaf 1912; tynnodd luniau o ddigwyddiadau pwysig, yn eu plith y brotest yn y Senedd ar 18 Tachwedd 1910; arestiwyd hi yn swyddfa’r WSPU ar 30 Ebrill 1913 a’i dedfrydu i naw mis; un o’r prif alarwyr yn angladd Emily Wilding Davison; aeth ar streic newyn yn Holloway a Chaergaint a’i rhyddhau a’i hailarestio sawl gwaith; o Ragfyr 1913 bu’n byw yn y dirgel yn Kingsway House, yn golygu a chyhoeddi The Suffragette bob wythnos hyd Fai 1914; yn ystod y rhyfel bu’n dysgu mathemateg mewn ysgol sir fawr i fechgyn; teithiodd America gyda’r nofelydd Ida Wylie yn 1919; yn ddiweddarach bu’n byw yn Sible Hedingham, Essex, yn aelod o Gymdeithas y Swffragetiaid; bu farw mewn cartref nyrsio yn Sussex ar 26 Awst 1953, yn saith deg naw oed.Rachel Barrett ↗Wikipedia (Saesneg)Rachel Barrett (12 Tachwedd 1874 – 26 Awst 1953), swffragét a golygydd papur newydd o Gymraes, a aned yng Nghaerfyrddin; fe’i magwyd yn Llandeilo; graddiodd yn 1904 â BSc Llundain mewn mathemateg a gwyddoniaeth o Goleg Prifysgol Cymru, Aberystwyth; bu’n dysgu yn Llangefni, Caerfyrddin a Phenarth; ysbrydolwyd hi gan Nellie Martel mewn rali yng Nghaerdydd ddiwedd 1906 i ymuno â’r WSPU, gan deimlo eu bod yn gwneud yr unig beth iawn; siaradodd mewn llawer o gyfarfodydd, yn aml yn Gymraeg; yn 1907 ymrestrodd yn Ysgol Economeg Llundain; gofynnodd Christabel Pankhurst iddi fod yn drefnydd llawn amser: ‘Roedd yn alwad bendant ac fe ufuddheais’; o 1910 trefnodd holl waith y WSPU yng Nghymru o Gaerdydd; Ryland Wallace (2009): ni weithiodd neb yn galetach na Rachel Barrett i hybu’r ymgyrch yng Nghymru; is-olygydd The Suffragette o’i lansio yn Hydref 1912 ac un o’r rhai pennaf a’i cadwodd mewn print; yn 1914 symudodd y papur i Gaeredin, dan yr enw ‘Miss Ashworth’, a’i gyhoeddi hyd yr wythnos wedi i’r rhyfel ddechrau; wedi ennill y bleidlais lawn yn 1928 bu’n flaenllaw yn codi’r arian i gerflun Emmeline Pankhurst yng Ngerddi Victoria Tower, ger y Senedd, a alwyd yn ei theyrnged ‘cofeb barhaol i allu trefnu Rachel’; yn 1929 ysgrifennydd Pwyllgor Ymgyrch Hawliau Gwleidyddol Cyfartal.
Ffynonellau a darllen pellach
Y Bywgraffiadur Cymreig ↗Oxford Dictionary of National Biography (Saesneg) ↗Wicipedia ↗
Yr hanesydd a ysgrifennodd yr hanes llawn cyntaf o Gymru o’r cyfnod cynharaf hyd 1282, ac a olygodd y Bywgraffiadur Cymreig.
Syr John Edward LloydFe’i magwyd yn Llandudno, yn fab i saer o Gaergybi, ac arweiniodd Awstralia drwy’r Rhyfel Byd Cyntaf yn Brif Weinidog o 1915 i 1923.
Billy HughesPrif weinidog Cymraeg ei iaith rhwng 1916 a 1922, y gosododd ei Gyllideb y Bobl yn 1909 seiliau’r wladwriaeth les.
David Lloyd GeorgeAthro Bangor a ysgrifennodd ramadeg mawr y Gymraeg, gosod rheolau’r gynghanedd yn Cerdd Dafod, a rhoi i’r Gymraeg yr orgraff a ddefnyddia heddiw.
Syr John Morris-JonesYsgrifennwyd gan Ifan Cyhoeddwyd gyntaf Diweddarwyd ddiwethaf