Syr John Edward Lloyd
Hanesydd y tywysogion (wedi’i gofnodi)Yr hanesydd a ysgrifennodd yr hanes llawn cyntaf o Gymru o’r cyfnod cynharaf hyd 1282, ac a olygodd y Bywgraffiadur Cymreig.
Syr John Edward Lloyd
Hanes Cymru / Cymru’r Ugeinfed Ganrif
b. 1946
Ysgrifennydd Gwladol Cymru a arweiniodd ymgyrch Ie yn refferendwm 1997 a greodd y Cynulliad Cenedlaethol. Galwodd ddatganoli yn ‘broses, nid digwyddiad’.
Llun: Tai yng nghwm Tryweryn yng Nghapel Celyn, a dynnwyd gan Geoff Charles yn 1957 cyn boddi’r pentref · Geoff Charles, CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Cofir Ron Davies o Fachen fel pensaer datganoli. Fel Ysgrifennydd Gwladol Cymru arweiniodd ymgyrch Ie 1997 a llywio drwy’r Senedd y gyfraith a greodd Gynulliad Cenedlaethol Cymru.FfynonellauRon Davies (Welsh politician) ↗Wikipedia (Saesneg)Ronald Davies (ganed 6 Awst 1946), cyn-Ysgrifennydd Gwladol Cymru, Aelod Seneddol ac aelod o’r Cynulliad; fe’i cydnabyddir yn “bensaer datganoli” yng Nghymru, ac arweiniodd yr ymgyrch i greu Cynulliad Cenedlaethol Cymru; ganed ym Machen yng Nghwm Rhymni, Sir Fynwy; Ysgol Ramadeg Basaleg; daearyddiaeth ym Mholytechnig Portsmouth; etholwyd i Gyngor Dosbarth Trefol Machen yn 1969 yn 23 oed, a blwyddyn yn ddiweddarach, yn 24, ef oedd arweinydd cyngor ieuengaf Prydain; wedi 1974 arweiniodd Gyngor Dosbarth newydd Cwm Rhymni; hyfforddodd yn athro yng Nghaerdydd a bu’n dysgu am ddwy flynedd; tiwtor-drefnydd Cymdeithas Addysg y Gweithwyr o 1970, yn olynu Neil Kinnock; cynghorydd addysg Morgannwg Ganol 1974–1983; Aelod Seneddol Llafur Caerffili o 1983; chwip yr Wrthblaid 1985; llefarydd y fainc flaen ar amaeth a materion gwledig 1987, yn adolygu polisi ar les anifeiliaid; prif lefarydd yr Wrthblaid ar amaeth Gorffennaf 1992, gan wneud llawer i dynnu sylw at fygythiad cynyddol BSE; Ysgrifennydd Gwladol Cymru’r Wrthblaid 1992; fel llefarydd Llafur ar Gymru 1992–1997 datblygodd bolisi datganoli’r blaid, gan sicrhau cefnogaeth i Gynulliad o drigain aelod; Ysgrifennydd Gwladol Cymru a Chyfrin Gynghorydd, Mai 1997; un o’i weithredoedd cyntaf oedd dychwelyd £150,000 i gronfa trychineb Aberfan; cyhoeddodd y Papur Gwyn Llais dros Gymru ym mis Gorffennaf 1997 ac arweiniodd yr ymgyrch lwyddiannus dros bleidlais Ie yn refferendwm 18 Medi 1997; llywiodd Fesur Llywodraeth Cymru drwy’r Senedd, ac ar 31 Gorffennaf 1998 daeth Deddf Llywodraeth Cymru yn gyfraith; derbyniwyd i radd uchaf Gorsedd y Beirdd yn Eisteddfod Genedlaethol Pen-y-bont ar Ogwr 1998 gyda’r enw barddol Ron o Fachen; etholwyd yn Aelod Cynulliad Caerffili ar 6 Mai 1999 a chadeiriodd y Pwyllgor Datblygu Economaidd; adnabyddus am yr ymadrodd “Proses yw datganoli, nid digwyddiad”, sef y deuai rhagor o bwerau i’r Cynulliad dros amser, teitl ei bamffled yn 1998 i’r Sefydliad Materion Cymreig; etholwyd yn 2008 i Gyngor Bwrdeistref Sirol Caerffili dros Fedwas, Tretomos a Machen, a bu’n Aelod Cabinet dros Adfywio.Ron Davies ↗Wicipedia CymraegWicipedia Cymraeg: fe’i hadwaenir yn bennaf fel ‘pensaer datganoli’, oherwydd mai ef, fel Ysgrifennydd Gwladol Cymru, a lywiodd Ddeddf Llywodraeth Cymru 1998 drwy Dŷ’r Cyffredin ar ôl i bobl Cymru bleidleisio dros ddatganoli yn refferendwm 1997; dywedodd mai “proses yw datganoli, nid digwyddiad”, gan gredu yn 1997 y byddai angen cyfres o ddeddfau i drosglwyddo grymoedd i Gymru dros amser; wrth gyhoeddi canlyniad y bleidlais yn 1997 dywedodd “Bore da, ac mae’n fore da iawn yng Nghymru!”; ganed ym Machen yng Nghwm Rhymni; yn 24 oed ef oedd arweinydd cyngor ieuengaf Prydain ar y pryd.
| Ganed | 6 Awst 1946, Machen, Cwm RhymniFfynhonnellRon Davies (Welsh politician) ↗Wikipedia (Saesneg)Ronald Davies (ganed 6 Awst 1946), cyn-Ysgrifennydd Gwladol Cymru, Aelod Seneddol ac aelod o’r Cynulliad; fe’i cydnabyddir yn “bensaer datganoli” yng Nghymru, ac arweiniodd yr ymgyrch i greu Cynulliad Cenedlaethol Cymru; ganed ym Machen yng Nghwm Rhymni, Sir Fynwy; Ysgol Ramadeg Basaleg; daearyddiaeth ym Mholytechnig Portsmouth; etholwyd i Gyngor Dosbarth Trefol Machen yn 1969 yn 23 oed, a blwyddyn yn ddiweddarach, yn 24, ef oedd arweinydd cyngor ieuengaf Prydain; wedi 1974 arweiniodd Gyngor Dosbarth newydd Cwm Rhymni; hyfforddodd yn athro yng Nghaerdydd a bu’n dysgu am ddwy flynedd; tiwtor-drefnydd Cymdeithas Addysg y Gweithwyr o 1970, yn olynu Neil Kinnock; cynghorydd addysg Morgannwg Ganol 1974–1983; Aelod Seneddol Llafur Caerffili o 1983; chwip yr Wrthblaid 1985; llefarydd y fainc flaen ar amaeth a materion gwledig 1987, yn adolygu polisi ar les anifeiliaid; prif lefarydd yr Wrthblaid ar amaeth Gorffennaf 1992, gan wneud llawer i dynnu sylw at fygythiad cynyddol BSE; Ysgrifennydd Gwladol Cymru’r Wrthblaid 1992; fel llefarydd Llafur ar Gymru 1992–1997 datblygodd bolisi datganoli’r blaid, gan sicrhau cefnogaeth i Gynulliad o drigain aelod; Ysgrifennydd Gwladol Cymru a Chyfrin Gynghorydd, Mai 1997; un o’i weithredoedd cyntaf oedd dychwelyd £150,000 i gronfa trychineb Aberfan; cyhoeddodd y Papur Gwyn Llais dros Gymru ym mis Gorffennaf 1997 ac arweiniodd yr ymgyrch lwyddiannus dros bleidlais Ie yn refferendwm 18 Medi 1997; llywiodd Fesur Llywodraeth Cymru drwy’r Senedd, ac ar 31 Gorffennaf 1998 daeth Deddf Llywodraeth Cymru yn gyfraith; derbyniwyd i radd uchaf Gorsedd y Beirdd yn Eisteddfod Genedlaethol Pen-y-bont ar Ogwr 1998 gyda’r enw barddol Ron o Fachen; etholwyd yn Aelod Cynulliad Caerffili ar 6 Mai 1999 a chadeiriodd y Pwyllgor Datblygu Economaidd; adnabyddus am yr ymadrodd “Proses yw datganoli, nid digwyddiad”, sef y deuai rhagor o bwerau i’r Cynulliad dros amser, teitl ei bamffled yn 1998 i’r Sefydliad Materion Cymreig; etholwyd yn 2008 i Gyngor Bwrdeistref Sirol Caerffili dros Fedwas, Tretomos a Machen, a bu’n Aelod Cabinet dros Adfywio. |
|---|---|
| Swyddi | Aelod Seneddol Caerffili o 1983; Ysgrifennydd Gwladol Cymru o 1997; Aelod Cynulliad Caerffili o 1999FfynhonnellRon Davies (Welsh politician) ↗Wikipedia (Saesneg)Ronald Davies (ganed 6 Awst 1946), cyn-Ysgrifennydd Gwladol Cymru, Aelod Seneddol ac aelod o’r Cynulliad; fe’i cydnabyddir yn “bensaer datganoli” yng Nghymru, ac arweiniodd yr ymgyrch i greu Cynulliad Cenedlaethol Cymru; ganed ym Machen yng Nghwm Rhymni, Sir Fynwy; Ysgol Ramadeg Basaleg; daearyddiaeth ym Mholytechnig Portsmouth; etholwyd i Gyngor Dosbarth Trefol Machen yn 1969 yn 23 oed, a blwyddyn yn ddiweddarach, yn 24, ef oedd arweinydd cyngor ieuengaf Prydain; wedi 1974 arweiniodd Gyngor Dosbarth newydd Cwm Rhymni; hyfforddodd yn athro yng Nghaerdydd a bu’n dysgu am ddwy flynedd; tiwtor-drefnydd Cymdeithas Addysg y Gweithwyr o 1970, yn olynu Neil Kinnock; cynghorydd addysg Morgannwg Ganol 1974–1983; Aelod Seneddol Llafur Caerffili o 1983; chwip yr Wrthblaid 1985; llefarydd y fainc flaen ar amaeth a materion gwledig 1987, yn adolygu polisi ar les anifeiliaid; prif lefarydd yr Wrthblaid ar amaeth Gorffennaf 1992, gan wneud llawer i dynnu sylw at fygythiad cynyddol BSE; Ysgrifennydd Gwladol Cymru’r Wrthblaid 1992; fel llefarydd Llafur ar Gymru 1992–1997 datblygodd bolisi datganoli’r blaid, gan sicrhau cefnogaeth i Gynulliad o drigain aelod; Ysgrifennydd Gwladol Cymru a Chyfrin Gynghorydd, Mai 1997; un o’i weithredoedd cyntaf oedd dychwelyd £150,000 i gronfa trychineb Aberfan; cyhoeddodd y Papur Gwyn Llais dros Gymru ym mis Gorffennaf 1997 ac arweiniodd yr ymgyrch lwyddiannus dros bleidlais Ie yn refferendwm 18 Medi 1997; llywiodd Fesur Llywodraeth Cymru drwy’r Senedd, ac ar 31 Gorffennaf 1998 daeth Deddf Llywodraeth Cymru yn gyfraith; derbyniwyd i radd uchaf Gorsedd y Beirdd yn Eisteddfod Genedlaethol Pen-y-bont ar Ogwr 1998 gyda’r enw barddol Ron o Fachen; etholwyd yn Aelod Cynulliad Caerffili ar 6 Mai 1999 a chadeiriodd y Pwyllgor Datblygu Economaidd; adnabyddus am yr ymadrodd “Proses yw datganoli, nid digwyddiad”, sef y deuai rhagor o bwerau i’r Cynulliad dros amser, teitl ei bamffled yn 1998 i’r Sefydliad Materion Cymreig; etholwyd yn 2008 i Gyngor Bwrdeistref Sirol Caerffili dros Fedwas, Tretomos a Machen, a bu’n Aelod Cabinet dros Adfywio. |
| Enw barddol | Ron o Fachen, Gorsedd y Beirdd, 1998FfynhonnellRon Davies (Welsh politician) ↗Wikipedia (Saesneg)Ronald Davies (ganed 6 Awst 1946), cyn-Ysgrifennydd Gwladol Cymru, Aelod Seneddol ac aelod o’r Cynulliad; fe’i cydnabyddir yn “bensaer datganoli” yng Nghymru, ac arweiniodd yr ymgyrch i greu Cynulliad Cenedlaethol Cymru; ganed ym Machen yng Nghwm Rhymni, Sir Fynwy; Ysgol Ramadeg Basaleg; daearyddiaeth ym Mholytechnig Portsmouth; etholwyd i Gyngor Dosbarth Trefol Machen yn 1969 yn 23 oed, a blwyddyn yn ddiweddarach, yn 24, ef oedd arweinydd cyngor ieuengaf Prydain; wedi 1974 arweiniodd Gyngor Dosbarth newydd Cwm Rhymni; hyfforddodd yn athro yng Nghaerdydd a bu’n dysgu am ddwy flynedd; tiwtor-drefnydd Cymdeithas Addysg y Gweithwyr o 1970, yn olynu Neil Kinnock; cynghorydd addysg Morgannwg Ganol 1974–1983; Aelod Seneddol Llafur Caerffili o 1983; chwip yr Wrthblaid 1985; llefarydd y fainc flaen ar amaeth a materion gwledig 1987, yn adolygu polisi ar les anifeiliaid; prif lefarydd yr Wrthblaid ar amaeth Gorffennaf 1992, gan wneud llawer i dynnu sylw at fygythiad cynyddol BSE; Ysgrifennydd Gwladol Cymru’r Wrthblaid 1992; fel llefarydd Llafur ar Gymru 1992–1997 datblygodd bolisi datganoli’r blaid, gan sicrhau cefnogaeth i Gynulliad o drigain aelod; Ysgrifennydd Gwladol Cymru a Chyfrin Gynghorydd, Mai 1997; un o’i weithredoedd cyntaf oedd dychwelyd £150,000 i gronfa trychineb Aberfan; cyhoeddodd y Papur Gwyn Llais dros Gymru ym mis Gorffennaf 1997 ac arweiniodd yr ymgyrch lwyddiannus dros bleidlais Ie yn refferendwm 18 Medi 1997; llywiodd Fesur Llywodraeth Cymru drwy’r Senedd, ac ar 31 Gorffennaf 1998 daeth Deddf Llywodraeth Cymru yn gyfraith; derbyniwyd i radd uchaf Gorsedd y Beirdd yn Eisteddfod Genedlaethol Pen-y-bont ar Ogwr 1998 gyda’r enw barddol Ron o Fachen; etholwyd yn Aelod Cynulliad Caerffili ar 6 Mai 1999 a chadeiriodd y Pwyllgor Datblygu Economaidd; adnabyddus am yr ymadrodd “Proses yw datganoli, nid digwyddiad”, sef y deuai rhagor o bwerau i’r Cynulliad dros amser, teitl ei bamffled yn 1998 i’r Sefydliad Materion Cymreig; etholwyd yn 2008 i Gyngor Bwrdeistref Sirol Caerffili dros Fedwas, Tretomos a Machen, a bu’n Aelod Cabinet dros Adfywio. |
| Cofir am | “Proses yw datganoli, nid digwyddiad”FfynonellauRon Davies (Welsh politician) ↗Wikipedia (Saesneg)Ronald Davies (ganed 6 Awst 1946), cyn-Ysgrifennydd Gwladol Cymru, Aelod Seneddol ac aelod o’r Cynulliad; fe’i cydnabyddir yn “bensaer datganoli” yng Nghymru, ac arweiniodd yr ymgyrch i greu Cynulliad Cenedlaethol Cymru; ganed ym Machen yng Nghwm Rhymni, Sir Fynwy; Ysgol Ramadeg Basaleg; daearyddiaeth ym Mholytechnig Portsmouth; etholwyd i Gyngor Dosbarth Trefol Machen yn 1969 yn 23 oed, a blwyddyn yn ddiweddarach, yn 24, ef oedd arweinydd cyngor ieuengaf Prydain; wedi 1974 arweiniodd Gyngor Dosbarth newydd Cwm Rhymni; hyfforddodd yn athro yng Nghaerdydd a bu’n dysgu am ddwy flynedd; tiwtor-drefnydd Cymdeithas Addysg y Gweithwyr o 1970, yn olynu Neil Kinnock; cynghorydd addysg Morgannwg Ganol 1974–1983; Aelod Seneddol Llafur Caerffili o 1983; chwip yr Wrthblaid 1985; llefarydd y fainc flaen ar amaeth a materion gwledig 1987, yn adolygu polisi ar les anifeiliaid; prif lefarydd yr Wrthblaid ar amaeth Gorffennaf 1992, gan wneud llawer i dynnu sylw at fygythiad cynyddol BSE; Ysgrifennydd Gwladol Cymru’r Wrthblaid 1992; fel llefarydd Llafur ar Gymru 1992–1997 datblygodd bolisi datganoli’r blaid, gan sicrhau cefnogaeth i Gynulliad o drigain aelod; Ysgrifennydd Gwladol Cymru a Chyfrin Gynghorydd, Mai 1997; un o’i weithredoedd cyntaf oedd dychwelyd £150,000 i gronfa trychineb Aberfan; cyhoeddodd y Papur Gwyn Llais dros Gymru ym mis Gorffennaf 1997 ac arweiniodd yr ymgyrch lwyddiannus dros bleidlais Ie yn refferendwm 18 Medi 1997; llywiodd Fesur Llywodraeth Cymru drwy’r Senedd, ac ar 31 Gorffennaf 1998 daeth Deddf Llywodraeth Cymru yn gyfraith; derbyniwyd i radd uchaf Gorsedd y Beirdd yn Eisteddfod Genedlaethol Pen-y-bont ar Ogwr 1998 gyda’r enw barddol Ron o Fachen; etholwyd yn Aelod Cynulliad Caerffili ar 6 Mai 1999 a chadeiriodd y Pwyllgor Datblygu Economaidd; adnabyddus am yr ymadrodd “Proses yw datganoli, nid digwyddiad”, sef y deuai rhagor o bwerau i’r Cynulliad dros amser, teitl ei bamffled yn 1998 i’r Sefydliad Materion Cymreig; etholwyd yn 2008 i Gyngor Bwrdeistref Sirol Caerffili dros Fedwas, Tretomos a Machen, a bu’n Aelod Cabinet dros Adfywio.Ron Davies ↗Wicipedia CymraegWicipedia Cymraeg: fe’i hadwaenir yn bennaf fel ‘pensaer datganoli’, oherwydd mai ef, fel Ysgrifennydd Gwladol Cymru, a lywiodd Ddeddf Llywodraeth Cymru 1998 drwy Dŷ’r Cyffredin ar ôl i bobl Cymru bleidleisio dros ddatganoli yn refferendwm 1997; dywedodd mai “proses yw datganoli, nid digwyddiad”, gan gredu yn 1997 y byddai angen cyfres o ddeddfau i drosglwyddo grymoedd i Gymru dros amser; wrth gyhoeddi canlyniad y bleidlais yn 1997 dywedodd “Bore da, ac mae’n fore da iawn yng Nghymru!”; ganed ym Machen yng Nghwm Rhymni; yn 24 oed ef oedd arweinydd cyngor ieuengaf Prydain ar y pryd. |
Fe’i ganed ym Machen yng Nghwm Rhymni ac aeth i Ysgol Ramadeg Basaleg cyn astudio daearyddiaeth yn Portsmouth. Yn 1969, yn 23 oed, fe’i hetholwyd i gyngor Machen, a blwyddyn yn ddiweddarach daeth yn arweinydd arno, arweinydd cyngor ieuengaf Prydain.FfynonellauRon Davies (Welsh politician) ↗Wikipedia (Saesneg)Ronald Davies (ganed 6 Awst 1946), cyn-Ysgrifennydd Gwladol Cymru, Aelod Seneddol ac aelod o’r Cynulliad; fe’i cydnabyddir yn “bensaer datganoli” yng Nghymru, ac arweiniodd yr ymgyrch i greu Cynulliad Cenedlaethol Cymru; ganed ym Machen yng Nghwm Rhymni, Sir Fynwy; Ysgol Ramadeg Basaleg; daearyddiaeth ym Mholytechnig Portsmouth; etholwyd i Gyngor Dosbarth Trefol Machen yn 1969 yn 23 oed, a blwyddyn yn ddiweddarach, yn 24, ef oedd arweinydd cyngor ieuengaf Prydain; wedi 1974 arweiniodd Gyngor Dosbarth newydd Cwm Rhymni; hyfforddodd yn athro yng Nghaerdydd a bu’n dysgu am ddwy flynedd; tiwtor-drefnydd Cymdeithas Addysg y Gweithwyr o 1970, yn olynu Neil Kinnock; cynghorydd addysg Morgannwg Ganol 1974–1983; Aelod Seneddol Llafur Caerffili o 1983; chwip yr Wrthblaid 1985; llefarydd y fainc flaen ar amaeth a materion gwledig 1987, yn adolygu polisi ar les anifeiliaid; prif lefarydd yr Wrthblaid ar amaeth Gorffennaf 1992, gan wneud llawer i dynnu sylw at fygythiad cynyddol BSE; Ysgrifennydd Gwladol Cymru’r Wrthblaid 1992; fel llefarydd Llafur ar Gymru 1992–1997 datblygodd bolisi datganoli’r blaid, gan sicrhau cefnogaeth i Gynulliad o drigain aelod; Ysgrifennydd Gwladol Cymru a Chyfrin Gynghorydd, Mai 1997; un o’i weithredoedd cyntaf oedd dychwelyd £150,000 i gronfa trychineb Aberfan; cyhoeddodd y Papur Gwyn Llais dros Gymru ym mis Gorffennaf 1997 ac arweiniodd yr ymgyrch lwyddiannus dros bleidlais Ie yn refferendwm 18 Medi 1997; llywiodd Fesur Llywodraeth Cymru drwy’r Senedd, ac ar 31 Gorffennaf 1998 daeth Deddf Llywodraeth Cymru yn gyfraith; derbyniwyd i radd uchaf Gorsedd y Beirdd yn Eisteddfod Genedlaethol Pen-y-bont ar Ogwr 1998 gyda’r enw barddol Ron o Fachen; etholwyd yn Aelod Cynulliad Caerffili ar 6 Mai 1999 a chadeiriodd y Pwyllgor Datblygu Economaidd; adnabyddus am yr ymadrodd “Proses yw datganoli, nid digwyddiad”, sef y deuai rhagor o bwerau i’r Cynulliad dros amser, teitl ei bamffled yn 1998 i’r Sefydliad Materion Cymreig; etholwyd yn 2008 i Gyngor Bwrdeistref Sirol Caerffili dros Fedwas, Tretomos a Machen, a bu’n Aelod Cabinet dros Adfywio.Ron Davies ↗Wicipedia CymraegWicipedia Cymraeg: fe’i hadwaenir yn bennaf fel ‘pensaer datganoli’, oherwydd mai ef, fel Ysgrifennydd Gwladol Cymru, a lywiodd Ddeddf Llywodraeth Cymru 1998 drwy Dŷ’r Cyffredin ar ôl i bobl Cymru bleidleisio dros ddatganoli yn refferendwm 1997; dywedodd mai “proses yw datganoli, nid digwyddiad”, gan gredu yn 1997 y byddai angen cyfres o ddeddfau i drosglwyddo grymoedd i Gymru dros amser; wrth gyhoeddi canlyniad y bleidlais yn 1997 dywedodd “Bore da, ac mae’n fore da iawn yng Nghymru!”; ganed ym Machen yng Nghwm Rhymni; yn 24 oed ef oedd arweinydd cyngor ieuengaf Prydain ar y pryd.
Wedi 1974 arweiniodd gyngor newydd Cwm Rhymni. Hyfforddodd yn athro yng Nghaerdydd, bu’n dysgu am ddwy flynedd, ac yn 1970 dilynodd Neil Kinnock yn diwtor-drefnydd i Gymdeithas Addysg y Gweithwyr, gan ddod wedyn yn gynghorydd addysg i Forgannwg Ganol.FfynhonnellRon Davies (Welsh politician) ↗Wikipedia (Saesneg)Ronald Davies (ganed 6 Awst 1946), cyn-Ysgrifennydd Gwladol Cymru, Aelod Seneddol ac aelod o’r Cynulliad; fe’i cydnabyddir yn “bensaer datganoli” yng Nghymru, ac arweiniodd yr ymgyrch i greu Cynulliad Cenedlaethol Cymru; ganed ym Machen yng Nghwm Rhymni, Sir Fynwy; Ysgol Ramadeg Basaleg; daearyddiaeth ym Mholytechnig Portsmouth; etholwyd i Gyngor Dosbarth Trefol Machen yn 1969 yn 23 oed, a blwyddyn yn ddiweddarach, yn 24, ef oedd arweinydd cyngor ieuengaf Prydain; wedi 1974 arweiniodd Gyngor Dosbarth newydd Cwm Rhymni; hyfforddodd yn athro yng Nghaerdydd a bu’n dysgu am ddwy flynedd; tiwtor-drefnydd Cymdeithas Addysg y Gweithwyr o 1970, yn olynu Neil Kinnock; cynghorydd addysg Morgannwg Ganol 1974–1983; Aelod Seneddol Llafur Caerffili o 1983; chwip yr Wrthblaid 1985; llefarydd y fainc flaen ar amaeth a materion gwledig 1987, yn adolygu polisi ar les anifeiliaid; prif lefarydd yr Wrthblaid ar amaeth Gorffennaf 1992, gan wneud llawer i dynnu sylw at fygythiad cynyddol BSE; Ysgrifennydd Gwladol Cymru’r Wrthblaid 1992; fel llefarydd Llafur ar Gymru 1992–1997 datblygodd bolisi datganoli’r blaid, gan sicrhau cefnogaeth i Gynulliad o drigain aelod; Ysgrifennydd Gwladol Cymru a Chyfrin Gynghorydd, Mai 1997; un o’i weithredoedd cyntaf oedd dychwelyd £150,000 i gronfa trychineb Aberfan; cyhoeddodd y Papur Gwyn Llais dros Gymru ym mis Gorffennaf 1997 ac arweiniodd yr ymgyrch lwyddiannus dros bleidlais Ie yn refferendwm 18 Medi 1997; llywiodd Fesur Llywodraeth Cymru drwy’r Senedd, ac ar 31 Gorffennaf 1998 daeth Deddf Llywodraeth Cymru yn gyfraith; derbyniwyd i radd uchaf Gorsedd y Beirdd yn Eisteddfod Genedlaethol Pen-y-bont ar Ogwr 1998 gyda’r enw barddol Ron o Fachen; etholwyd yn Aelod Cynulliad Caerffili ar 6 Mai 1999 a chadeiriodd y Pwyllgor Datblygu Economaidd; adnabyddus am yr ymadrodd “Proses yw datganoli, nid digwyddiad”, sef y deuai rhagor o bwerau i’r Cynulliad dros amser, teitl ei bamffled yn 1998 i’r Sefydliad Materion Cymreig; etholwyd yn 2008 i Gyngor Bwrdeistref Sirol Caerffili dros Fedwas, Tretomos a Machen, a bu’n Aelod Cabinet dros Adfywio.
Yn 1983 etholodd Caerffili ef i’r Senedd. Daeth yn llefarydd Llafur ar amaeth a chefn gwlad, lle adolygodd bolisi’r blaid ar les anifeiliaid a gwneud llawer i rybuddio am fygythiad cynyddol BSE.FfynhonnellRon Davies (Welsh politician) ↗Wikipedia (Saesneg)Ronald Davies (ganed 6 Awst 1946), cyn-Ysgrifennydd Gwladol Cymru, Aelod Seneddol ac aelod o’r Cynulliad; fe’i cydnabyddir yn “bensaer datganoli” yng Nghymru, ac arweiniodd yr ymgyrch i greu Cynulliad Cenedlaethol Cymru; ganed ym Machen yng Nghwm Rhymni, Sir Fynwy; Ysgol Ramadeg Basaleg; daearyddiaeth ym Mholytechnig Portsmouth; etholwyd i Gyngor Dosbarth Trefol Machen yn 1969 yn 23 oed, a blwyddyn yn ddiweddarach, yn 24, ef oedd arweinydd cyngor ieuengaf Prydain; wedi 1974 arweiniodd Gyngor Dosbarth newydd Cwm Rhymni; hyfforddodd yn athro yng Nghaerdydd a bu’n dysgu am ddwy flynedd; tiwtor-drefnydd Cymdeithas Addysg y Gweithwyr o 1970, yn olynu Neil Kinnock; cynghorydd addysg Morgannwg Ganol 1974–1983; Aelod Seneddol Llafur Caerffili o 1983; chwip yr Wrthblaid 1985; llefarydd y fainc flaen ar amaeth a materion gwledig 1987, yn adolygu polisi ar les anifeiliaid; prif lefarydd yr Wrthblaid ar amaeth Gorffennaf 1992, gan wneud llawer i dynnu sylw at fygythiad cynyddol BSE; Ysgrifennydd Gwladol Cymru’r Wrthblaid 1992; fel llefarydd Llafur ar Gymru 1992–1997 datblygodd bolisi datganoli’r blaid, gan sicrhau cefnogaeth i Gynulliad o drigain aelod; Ysgrifennydd Gwladol Cymru a Chyfrin Gynghorydd, Mai 1997; un o’i weithredoedd cyntaf oedd dychwelyd £150,000 i gronfa trychineb Aberfan; cyhoeddodd y Papur Gwyn Llais dros Gymru ym mis Gorffennaf 1997 ac arweiniodd yr ymgyrch lwyddiannus dros bleidlais Ie yn refferendwm 18 Medi 1997; llywiodd Fesur Llywodraeth Cymru drwy’r Senedd, ac ar 31 Gorffennaf 1998 daeth Deddf Llywodraeth Cymru yn gyfraith; derbyniwyd i radd uchaf Gorsedd y Beirdd yn Eisteddfod Genedlaethol Pen-y-bont ar Ogwr 1998 gyda’r enw barddol Ron o Fachen; etholwyd yn Aelod Cynulliad Caerffili ar 6 Mai 1999 a chadeiriodd y Pwyllgor Datblygu Economaidd; adnabyddus am yr ymadrodd “Proses yw datganoli, nid digwyddiad”, sef y deuai rhagor o bwerau i’r Cynulliad dros amser, teitl ei bamffled yn 1998 i’r Sefydliad Materion Cymreig; etholwyd yn 2008 i Gyngor Bwrdeistref Sirol Caerffili dros Fedwas, Tretomos a Machen, a bu’n Aelod Cabinet dros Adfywio.
Yn 1992 daeth yn llefarydd Llafur ar Gymru. Dros y pum mlynedd nesaf lluniodd gynllun datganoli’r blaid ac ennill cefnogaeth i Gynulliad etholedig i Gymru o drigain aelod.FfynhonnellRon Davies (Welsh politician) ↗Wikipedia (Saesneg)Ronald Davies (ganed 6 Awst 1946), cyn-Ysgrifennydd Gwladol Cymru, Aelod Seneddol ac aelod o’r Cynulliad; fe’i cydnabyddir yn “bensaer datganoli” yng Nghymru, ac arweiniodd yr ymgyrch i greu Cynulliad Cenedlaethol Cymru; ganed ym Machen yng Nghwm Rhymni, Sir Fynwy; Ysgol Ramadeg Basaleg; daearyddiaeth ym Mholytechnig Portsmouth; etholwyd i Gyngor Dosbarth Trefol Machen yn 1969 yn 23 oed, a blwyddyn yn ddiweddarach, yn 24, ef oedd arweinydd cyngor ieuengaf Prydain; wedi 1974 arweiniodd Gyngor Dosbarth newydd Cwm Rhymni; hyfforddodd yn athro yng Nghaerdydd a bu’n dysgu am ddwy flynedd; tiwtor-drefnydd Cymdeithas Addysg y Gweithwyr o 1970, yn olynu Neil Kinnock; cynghorydd addysg Morgannwg Ganol 1974–1983; Aelod Seneddol Llafur Caerffili o 1983; chwip yr Wrthblaid 1985; llefarydd y fainc flaen ar amaeth a materion gwledig 1987, yn adolygu polisi ar les anifeiliaid; prif lefarydd yr Wrthblaid ar amaeth Gorffennaf 1992, gan wneud llawer i dynnu sylw at fygythiad cynyddol BSE; Ysgrifennydd Gwladol Cymru’r Wrthblaid 1992; fel llefarydd Llafur ar Gymru 1992–1997 datblygodd bolisi datganoli’r blaid, gan sicrhau cefnogaeth i Gynulliad o drigain aelod; Ysgrifennydd Gwladol Cymru a Chyfrin Gynghorydd, Mai 1997; un o’i weithredoedd cyntaf oedd dychwelyd £150,000 i gronfa trychineb Aberfan; cyhoeddodd y Papur Gwyn Llais dros Gymru ym mis Gorffennaf 1997 ac arweiniodd yr ymgyrch lwyddiannus dros bleidlais Ie yn refferendwm 18 Medi 1997; llywiodd Fesur Llywodraeth Cymru drwy’r Senedd, ac ar 31 Gorffennaf 1998 daeth Deddf Llywodraeth Cymru yn gyfraith; derbyniwyd i radd uchaf Gorsedd y Beirdd yn Eisteddfod Genedlaethol Pen-y-bont ar Ogwr 1998 gyda’r enw barddol Ron o Fachen; etholwyd yn Aelod Cynulliad Caerffili ar 6 Mai 1999 a chadeiriodd y Pwyllgor Datblygu Economaidd; adnabyddus am yr ymadrodd “Proses yw datganoli, nid digwyddiad”, sef y deuai rhagor o bwerau i’r Cynulliad dros amser, teitl ei bamffled yn 1998 i’r Sefydliad Materion Cymreig; etholwyd yn 2008 i Gyngor Bwrdeistref Sirol Caerffili dros Fedwas, Tretomos a Machen, a bu’n Aelod Cabinet dros Adfywio.
Ym mis Mai 1997 daeth yn Ysgrifennydd Gwladol Cymru. Un o’i weithredoedd cyntaf oedd rhoi £150,000 yn ôl i gronfa trychineb Aberfan. Y mis Gorffennaf hwnnw cyhoeddodd y cynllun ar gyfer y Cynulliad, Llais dros Gymru, ac arweiniodd ymgyrch Ie yn refferendwm 18 Medi 1997.FfynhonnellRon Davies (Welsh politician) ↗Wikipedia (Saesneg)Ronald Davies (ganed 6 Awst 1946), cyn-Ysgrifennydd Gwladol Cymru, Aelod Seneddol ac aelod o’r Cynulliad; fe’i cydnabyddir yn “bensaer datganoli” yng Nghymru, ac arweiniodd yr ymgyrch i greu Cynulliad Cenedlaethol Cymru; ganed ym Machen yng Nghwm Rhymni, Sir Fynwy; Ysgol Ramadeg Basaleg; daearyddiaeth ym Mholytechnig Portsmouth; etholwyd i Gyngor Dosbarth Trefol Machen yn 1969 yn 23 oed, a blwyddyn yn ddiweddarach, yn 24, ef oedd arweinydd cyngor ieuengaf Prydain; wedi 1974 arweiniodd Gyngor Dosbarth newydd Cwm Rhymni; hyfforddodd yn athro yng Nghaerdydd a bu’n dysgu am ddwy flynedd; tiwtor-drefnydd Cymdeithas Addysg y Gweithwyr o 1970, yn olynu Neil Kinnock; cynghorydd addysg Morgannwg Ganol 1974–1983; Aelod Seneddol Llafur Caerffili o 1983; chwip yr Wrthblaid 1985; llefarydd y fainc flaen ar amaeth a materion gwledig 1987, yn adolygu polisi ar les anifeiliaid; prif lefarydd yr Wrthblaid ar amaeth Gorffennaf 1992, gan wneud llawer i dynnu sylw at fygythiad cynyddol BSE; Ysgrifennydd Gwladol Cymru’r Wrthblaid 1992; fel llefarydd Llafur ar Gymru 1992–1997 datblygodd bolisi datganoli’r blaid, gan sicrhau cefnogaeth i Gynulliad o drigain aelod; Ysgrifennydd Gwladol Cymru a Chyfrin Gynghorydd, Mai 1997; un o’i weithredoedd cyntaf oedd dychwelyd £150,000 i gronfa trychineb Aberfan; cyhoeddodd y Papur Gwyn Llais dros Gymru ym mis Gorffennaf 1997 ac arweiniodd yr ymgyrch lwyddiannus dros bleidlais Ie yn refferendwm 18 Medi 1997; llywiodd Fesur Llywodraeth Cymru drwy’r Senedd, ac ar 31 Gorffennaf 1998 daeth Deddf Llywodraeth Cymru yn gyfraith; derbyniwyd i radd uchaf Gorsedd y Beirdd yn Eisteddfod Genedlaethol Pen-y-bont ar Ogwr 1998 gyda’r enw barddol Ron o Fachen; etholwyd yn Aelod Cynulliad Caerffili ar 6 Mai 1999 a chadeiriodd y Pwyllgor Datblygu Economaidd; adnabyddus am yr ymadrodd “Proses yw datganoli, nid digwyddiad”, sef y deuai rhagor o bwerau i’r Cynulliad dros amser, teitl ei bamffled yn 1998 i’r Sefydliad Materion Cymreig; etholwyd yn 2008 i Gyngor Bwrdeistref Sirol Caerffili dros Fedwas, Tretomos a Machen, a bu’n Aelod Cabinet dros Adfywio.
Pan ddaeth y canlyniad, cyfarchodd Gymru â’r geiriau: “Bore da, ac mae’n fore da iawn yng Nghymru!”FfynhonnellRon Davies ↗Wicipedia CymraegWicipedia Cymraeg: fe’i hadwaenir yn bennaf fel ‘pensaer datganoli’, oherwydd mai ef, fel Ysgrifennydd Gwladol Cymru, a lywiodd Ddeddf Llywodraeth Cymru 1998 drwy Dŷ’r Cyffredin ar ôl i bobl Cymru bleidleisio dros ddatganoli yn refferendwm 1997; dywedodd mai “proses yw datganoli, nid digwyddiad”, gan gredu yn 1997 y byddai angen cyfres o ddeddfau i drosglwyddo grymoedd i Gymru dros amser; wrth gyhoeddi canlyniad y bleidlais yn 1997 dywedodd “Bore da, ac mae’n fore da iawn yng Nghymru!”; ganed ym Machen yng Nghwm Rhymni; yn 24 oed ef oedd arweinydd cyngor ieuengaf Prydain ar y pryd.
Llywiodd Fesur Llywodraeth Cymru drwy’r Senedd, ac ar 31 Gorffennaf 1998 daeth yn gyfraith, gan sefydlu Cynulliad Cenedlaethol cyntaf Cymru. Yr haf hwnnw, yn yr Eisteddfod Genedlaethol ym Mhen-y-bont ar Ogwr, croesawodd Gorsedd y Beirdd ef i’w gradd uchaf fel Ron o Fachen.FfynonellauRon Davies (Welsh politician) ↗Wikipedia (Saesneg)Ronald Davies (ganed 6 Awst 1946), cyn-Ysgrifennydd Gwladol Cymru, Aelod Seneddol ac aelod o’r Cynulliad; fe’i cydnabyddir yn “bensaer datganoli” yng Nghymru, ac arweiniodd yr ymgyrch i greu Cynulliad Cenedlaethol Cymru; ganed ym Machen yng Nghwm Rhymni, Sir Fynwy; Ysgol Ramadeg Basaleg; daearyddiaeth ym Mholytechnig Portsmouth; etholwyd i Gyngor Dosbarth Trefol Machen yn 1969 yn 23 oed, a blwyddyn yn ddiweddarach, yn 24, ef oedd arweinydd cyngor ieuengaf Prydain; wedi 1974 arweiniodd Gyngor Dosbarth newydd Cwm Rhymni; hyfforddodd yn athro yng Nghaerdydd a bu’n dysgu am ddwy flynedd; tiwtor-drefnydd Cymdeithas Addysg y Gweithwyr o 1970, yn olynu Neil Kinnock; cynghorydd addysg Morgannwg Ganol 1974–1983; Aelod Seneddol Llafur Caerffili o 1983; chwip yr Wrthblaid 1985; llefarydd y fainc flaen ar amaeth a materion gwledig 1987, yn adolygu polisi ar les anifeiliaid; prif lefarydd yr Wrthblaid ar amaeth Gorffennaf 1992, gan wneud llawer i dynnu sylw at fygythiad cynyddol BSE; Ysgrifennydd Gwladol Cymru’r Wrthblaid 1992; fel llefarydd Llafur ar Gymru 1992–1997 datblygodd bolisi datganoli’r blaid, gan sicrhau cefnogaeth i Gynulliad o drigain aelod; Ysgrifennydd Gwladol Cymru a Chyfrin Gynghorydd, Mai 1997; un o’i weithredoedd cyntaf oedd dychwelyd £150,000 i gronfa trychineb Aberfan; cyhoeddodd y Papur Gwyn Llais dros Gymru ym mis Gorffennaf 1997 ac arweiniodd yr ymgyrch lwyddiannus dros bleidlais Ie yn refferendwm 18 Medi 1997; llywiodd Fesur Llywodraeth Cymru drwy’r Senedd, ac ar 31 Gorffennaf 1998 daeth Deddf Llywodraeth Cymru yn gyfraith; derbyniwyd i radd uchaf Gorsedd y Beirdd yn Eisteddfod Genedlaethol Pen-y-bont ar Ogwr 1998 gyda’r enw barddol Ron o Fachen; etholwyd yn Aelod Cynulliad Caerffili ar 6 Mai 1999 a chadeiriodd y Pwyllgor Datblygu Economaidd; adnabyddus am yr ymadrodd “Proses yw datganoli, nid digwyddiad”, sef y deuai rhagor o bwerau i’r Cynulliad dros amser, teitl ei bamffled yn 1998 i’r Sefydliad Materion Cymreig; etholwyd yn 2008 i Gyngor Bwrdeistref Sirol Caerffili dros Fedwas, Tretomos a Machen, a bu’n Aelod Cabinet dros Adfywio.Ron Davies ↗Wicipedia CymraegWicipedia Cymraeg: fe’i hadwaenir yn bennaf fel ‘pensaer datganoli’, oherwydd mai ef, fel Ysgrifennydd Gwladol Cymru, a lywiodd Ddeddf Llywodraeth Cymru 1998 drwy Dŷ’r Cyffredin ar ôl i bobl Cymru bleidleisio dros ddatganoli yn refferendwm 1997; dywedodd mai “proses yw datganoli, nid digwyddiad”, gan gredu yn 1997 y byddai angen cyfres o ddeddfau i drosglwyddo grymoedd i Gymru dros amser; wrth gyhoeddi canlyniad y bleidlais yn 1997 dywedodd “Bore da, ac mae’n fore da iawn yng Nghymru!”; ganed ym Machen yng Nghwm Rhymni; yn 24 oed ef oedd arweinydd cyngor ieuengaf Prydain ar y pryd.
Yn 1999 etholodd Caerffili ef i’r Cynulliad newydd, lle cadeiriodd ei bwyllgor datblygu economaidd. Golygai ei ddywediad mai “proses yw datganoli, nid digwyddiad” y deuai rhagor o bwerau i Gymru dros amser. Yn ddiweddarach, yn gynghorydd sir dros Fedwas, Tretomos a Machen, bu’n aelod cabinet dros adfywio.FfynonellauRon Davies (Welsh politician) ↗Wikipedia (Saesneg)Ronald Davies (ganed 6 Awst 1946), cyn-Ysgrifennydd Gwladol Cymru, Aelod Seneddol ac aelod o’r Cynulliad; fe’i cydnabyddir yn “bensaer datganoli” yng Nghymru, ac arweiniodd yr ymgyrch i greu Cynulliad Cenedlaethol Cymru; ganed ym Machen yng Nghwm Rhymni, Sir Fynwy; Ysgol Ramadeg Basaleg; daearyddiaeth ym Mholytechnig Portsmouth; etholwyd i Gyngor Dosbarth Trefol Machen yn 1969 yn 23 oed, a blwyddyn yn ddiweddarach, yn 24, ef oedd arweinydd cyngor ieuengaf Prydain; wedi 1974 arweiniodd Gyngor Dosbarth newydd Cwm Rhymni; hyfforddodd yn athro yng Nghaerdydd a bu’n dysgu am ddwy flynedd; tiwtor-drefnydd Cymdeithas Addysg y Gweithwyr o 1970, yn olynu Neil Kinnock; cynghorydd addysg Morgannwg Ganol 1974–1983; Aelod Seneddol Llafur Caerffili o 1983; chwip yr Wrthblaid 1985; llefarydd y fainc flaen ar amaeth a materion gwledig 1987, yn adolygu polisi ar les anifeiliaid; prif lefarydd yr Wrthblaid ar amaeth Gorffennaf 1992, gan wneud llawer i dynnu sylw at fygythiad cynyddol BSE; Ysgrifennydd Gwladol Cymru’r Wrthblaid 1992; fel llefarydd Llafur ar Gymru 1992–1997 datblygodd bolisi datganoli’r blaid, gan sicrhau cefnogaeth i Gynulliad o drigain aelod; Ysgrifennydd Gwladol Cymru a Chyfrin Gynghorydd, Mai 1997; un o’i weithredoedd cyntaf oedd dychwelyd £150,000 i gronfa trychineb Aberfan; cyhoeddodd y Papur Gwyn Llais dros Gymru ym mis Gorffennaf 1997 ac arweiniodd yr ymgyrch lwyddiannus dros bleidlais Ie yn refferendwm 18 Medi 1997; llywiodd Fesur Llywodraeth Cymru drwy’r Senedd, ac ar 31 Gorffennaf 1998 daeth Deddf Llywodraeth Cymru yn gyfraith; derbyniwyd i radd uchaf Gorsedd y Beirdd yn Eisteddfod Genedlaethol Pen-y-bont ar Ogwr 1998 gyda’r enw barddol Ron o Fachen; etholwyd yn Aelod Cynulliad Caerffili ar 6 Mai 1999 a chadeiriodd y Pwyllgor Datblygu Economaidd; adnabyddus am yr ymadrodd “Proses yw datganoli, nid digwyddiad”, sef y deuai rhagor o bwerau i’r Cynulliad dros amser, teitl ei bamffled yn 1998 i’r Sefydliad Materion Cymreig; etholwyd yn 2008 i Gyngor Bwrdeistref Sirol Caerffili dros Fedwas, Tretomos a Machen, a bu’n Aelod Cabinet dros Adfywio.Ron Davies ↗Wicipedia CymraegWicipedia Cymraeg: fe’i hadwaenir yn bennaf fel ‘pensaer datganoli’, oherwydd mai ef, fel Ysgrifennydd Gwladol Cymru, a lywiodd Ddeddf Llywodraeth Cymru 1998 drwy Dŷ’r Cyffredin ar ôl i bobl Cymru bleidleisio dros ddatganoli yn refferendwm 1997; dywedodd mai “proses yw datganoli, nid digwyddiad”, gan gredu yn 1997 y byddai angen cyfres o ddeddfau i drosglwyddo grymoedd i Gymru dros amser; wrth gyhoeddi canlyniad y bleidlais yn 1997 dywedodd “Bore da, ac mae’n fore da iawn yng Nghymru!”; ganed ym Machen yng Nghwm Rhymni; yn 24 oed ef oedd arweinydd cyngor ieuengaf Prydain ar y pryd.
Ffynonellau a darllen pellach
Mae Ron Davies, Ysgrifennydd Gwladol Cymru, yn ad-dalu’r £150,000 a gymerwyd o Gronfa Trychineb Aberfan yn 1968 i glirio’r tomenni. Yn 2007 mae’r Cynulliad Cenedlaethol yn ychwanegu £2 filiwn at gofebion ac ysgolion y pentref.
Arian Aberfan yn dychwelydYr hanesydd a ysgrifennodd yr hanes llawn cyntaf o Gymru o’r cyfnod cynharaf hyd 1282, ac a olygodd y Bywgraffiadur Cymreig.
Syr John Edward LloydFe’i magwyd yn Llandudno, yn fab i saer o Gaergybi, ac arweiniodd Awstralia drwy’r Rhyfel Byd Cyntaf yn Brif Weinidog o 1915 i 1923.
Billy HughesPrif weinidog Cymraeg ei iaith rhwng 1916 a 1922, y gosododd ei Gyllideb y Bobl yn 1909 seiliau’r wladwriaeth les.
David Lloyd GeorgeAthro Bangor a ysgrifennodd ramadeg mawr y Gymraeg, gosod rheolau’r gynghanedd yn Cerdd Dafod, a rhoi i’r Gymraeg yr orgraff a ddefnyddia heddiw.
Syr John Morris-JonesYsgrifennwyd gan Ifan Cyhoeddwyd gyntaf Diweddarwyd ddiwethaf