Ron Davies
Pensaer datganoli (wedi’i gofnodi)Ysgrifennydd Gwladol Cymru a arweiniodd ymgyrch Ie yn refferendwm 1997 a greodd y Cynulliad Cenedlaethol. Galwodd ddatganoli yn ‘broses, nid digwyddiad’.
Ron Davies
Hanes Cymru / Llinell amser / Cymru Heddiw
31 Gorffennaf 1997
Mae Ron Davies, Ysgrifennydd Gwladol Cymru, yn ad-dalu’r £150,000 a gymerwyd o Gronfa Trychineb Aberfan yn 1968 i glirio’r tomenni. Yn 2007 mae’r Cynulliad Cenedlaethol yn ychwanegu £2 filiwn at gofebion ac ysgolion y pentref.
Llun: Plac ar wal yr ardd goffa ym Mhantglas · Angela llewellyn, CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
Yn 1997 talodd Ron Davies, Ysgrifennydd Gwladol newydd Cymru, yn ôl i Gronfa Trychineb Aberfan y £150,000 a gymerwyd ohoni i glirio’r tomenni.FfynhonnellAberfan disaster ↗Wikipedia (Saesneg)Cymerwyd £150,000 o gronfa’r trychineb at symud y tomenni; cytunodd yr ymddiriedolwyr am nad oedd ffordd arall o gael gwared â’r tomenni, a phleidleisiodd S. O. Davies yn erbyn ac ymddiswyddo; yn 1997 talodd Ron Davies, Ysgrifennydd Gwladol Cymru yn y llywodraeth Lafur newydd, y £150,000 yn ôl, heb ddim am chwyddiant na llog; yn 2007 rhoddodd Llywodraeth Cymru £1.5 miliwn i Elusen Goffa Aberfan a £500,000 i Elusen Addysg Aberfan.
| Cymerwyd | £150,000, i symud y tomenni |
|---|---|
| Talwyd yn ôl | 1997, gan Ron Davies |
| Llog | Dim |
| Yn 2007 | £2 filiwn gan y Cynulliad |
Rhoddodd pobl ym mhobman i’r gronfa wedi’r trychineb, a chyrhaeddodd £1.75 miliwn. Ohoni cymerwyd £150,000 at gost symud y tomenni a safai o hyd uwchben y pentref.FfynhonnellLessons from the Aberfan disaster and its aftermath ↗Iain McLean, British Academy Review (Saesneg)Gan hanesydd y trychineb: bu farw 109 o blant a phump o athrawon yn yr ysgol, 144 i gyd; canfu’r Tribiwnlys mai’r Bwrdd Glo oedd yn llwyr ar fai; cyrhaeddodd y gronfa £1.75m; gofynion y Comisiwn Elusennau; y £150,000 a gymerwyd at y tomenni, a roddwyd yn ôl yn 1997, a £1.5m yn 2007.FfynhonnellAberfan disaster ↗Wikipedia (Saesneg)Cymerwyd £150,000 o gronfa’r trychineb at symud y tomenni; cytunodd yr ymddiriedolwyr am nad oedd ffordd arall o gael gwared â’r tomenni, a phleidleisiodd S. O. Davies yn erbyn ac ymddiswyddo; yn 1997 talodd Ron Davies, Ysgrifennydd Gwladol Cymru yn y llywodraeth Lafur newydd, y £150,000 yn ôl, heb ddim am chwyddiant na llog; yn 2007 rhoddodd Llywodraeth Cymru £1.5 miliwn i Elusen Goffa Aberfan a £500,000 i Elusen Addysg Aberfan.
Cytunodd yr ymddiriedolwyr dim ond am nad oedd ffordd arall o gael gwared â’r tomenni. Pleidleisiodd un ohonynt, S. O. Davies, yn erbyn ac ymddiswyddo.FfynhonnellAberfan disaster ↗Wikipedia (Saesneg)Cymerwyd £150,000 o gronfa’r trychineb at symud y tomenni; cytunodd yr ymddiriedolwyr am nad oedd ffordd arall o gael gwared â’r tomenni, a phleidleisiodd S. O. Davies yn erbyn ac ymddiswyddo; yn 1997 talodd Ron Davies, Ysgrifennydd Gwladol Cymru yn y llywodraeth Lafur newydd, y £150,000 yn ôl, heb ddim am chwyddiant na llog; yn 2007 rhoddodd Llywodraeth Cymru £1.5 miliwn i Elusen Goffa Aberfan a £500,000 i Elusen Addysg Aberfan.

Bron i ddeng mlynedd ar hugain yn ddiweddarach, talodd Ron Davies y £150,000 yn ôl, er na ychwanegwyd dim am chwyddiant na llog.FfynhonnellAberfan disaster ↗Wikipedia (Saesneg)Cymerwyd £150,000 o gronfa’r trychineb at symud y tomenni; cytunodd yr ymddiriedolwyr am nad oedd ffordd arall o gael gwared â’r tomenni, a phleidleisiodd S. O. Davies yn erbyn ac ymddiswyddo; yn 1997 talodd Ron Davies, Ysgrifennydd Gwladol Cymru yn y llywodraeth Lafur newydd, y £150,000 yn ôl, heb ddim am chwyddiant na llog; yn 2007 rhoddodd Llywodraeth Cymru £1.5 miliwn i Elusen Goffa Aberfan a £500,000 i Elusen Addysg Aberfan.
Yn 2007 gwnaeth y Cynulliad iawn am y gwahaniaeth, gan roi £1.5 miliwn i Elusen Goffa Aberfan a £500,000 i Elusen Addysg Aberfan.FfynhonnellIain McLean, campaigner for Aberfan community, welcomes funding announcement ↗Adran Gwleidyddiaeth a Chysylltiadau Rhyngwladol, Prifysgol Rhydychen, 2 Chwefror 2007 (Saesneg)£2m gan Gynulliad Cenedlaethol Cymru: £1.5m i Elusen Goffa Aberfan a £500,000 i Elusen Addysg Aberfan.FfynhonnellAberfan disaster ↗Wikipedia (Saesneg)Cymerwyd £150,000 o gronfa’r trychineb at symud y tomenni; cytunodd yr ymddiriedolwyr am nad oedd ffordd arall o gael gwared â’r tomenni, a phleidleisiodd S. O. Davies yn erbyn ac ymddiswyddo; yn 1997 talodd Ron Davies, Ysgrifennydd Gwladol Cymru yn y llywodraeth Lafur newydd, y £150,000 yn ôl, heb ddim am chwyddiant na llog; yn 2007 rhoddodd Llywodraeth Cymru £1.5 miliwn i Elusen Goffa Aberfan a £500,000 i Elusen Addysg Aberfan.

Ffynonellau a darllen pellach
Ysgrifennydd Gwladol Cymru a arweiniodd ymgyrch Ie yn refferendwm 1997 a greodd y Cynulliad Cenedlaethol. Galwodd ddatganoli yn ‘broses, nid digwyddiad’.
Ron DaviesMae glowyr Glofa’r Tŵr yn Hirwaun yn cyfuno’u tâl diswyddo ac yn prynu’r pwll. Mae’n gweithio am 13 mlynedd arall dan eu perchnogaeth eu hunain.
Y glowyr yn prynu’r TŵrMae Cymru’n pleidleisio o 50.3% i greu Cynulliad Cenedlaethol, sy’n cyfarfod am y tro cyntaf yn 1999.
Ie i ddatganoliMae Senedd San Steffan yn pasio’r Ddeddf sy’n creu Cynulliad Cenedlaethol Cymru.
Deddf Llywodraeth CymruMae Cymru’n ethol ei chorff cenedlaethol ei hun am y tro cyntaf. Mae’r Cynulliad Cenedlaethol yn cyfarfod wythnos yn ddiweddarach ym Mae Caerdydd.
Etholiad cyntaf y CynulliadYsgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf