

Hanes Cymru / Llenyddiaeth / Yr hen destunau Cymraeg
Y bedwaredd ganrif ar ddeg
Proffwydoliaeth Sibli Ddoeth
Sibli Ddoeth, merch Priaf o Gaerdroea, yn darllen breuddwyd cant o henuriaid Rhufain: naw haul, naw oes y byd.
Llun: Dechrau Breuddwyd Macsen Wledig yn Llyfr Gwyn Rhydderch · Medieval scribe; National Library of Wales, CC0 · Wikimedia Commons
| Cedwir yn | Llyfr Gwyn Rhydderch a Llyfr Coch Hergest |
|---|---|
| Iaith | Cymraeg Canol, o wreiddiol Lladin |
| Argraffwyd | gan Robert Williams, Selections from the Hengwrt Manuscripts, 1892 |
Y Sibyliaid oedd proffwydesau’r hen fyd, a’r Oesoedd Canol Cristnogol yn eu hanrhydeddu fel paganiaid a ragwelodd ddyfodiad Crist. Adwaenai’r Cymry un yn anad neb: Sibli Ddoeth. Rhoddwyd ei phroffwydoliaeth yn Gymraeg a’i chopïo i ddau lyfr mawr y bedwaredd ganrif ar ddeg, Llyfr Gwyn Rhydderch a Llyfr Coch Hergest.FfynhonnellThe Prophecies of Sibylla ↗Llyfrgell hen destunau Mary Jones (maryjones.us), ar ôl Robert Williams, Selections from the Hengwrt Mss., 1892 (Saesneg)Y broffwydoliaeth gyfan mewn dwy bennod ar bymtheg fer.
Merch Caerdroea
Mae’r chwedl Gymraeg yn ei gwneud yn ferch i Briaf, brenin Caerdroea, ac i Hecwba, gwraig ddoeth a deithiodd drwy Asia, Galilea, Ethiopia, Babilon ac Affrica yn pregethu ac yn proffwydo. Cyrhaeddodd ei henw Rufain, ac anfonodd yr ymerawdwr amdani. Yr un noson breuddwydiodd cant o henuriaid Rhufain yr un freuddwyd: naw haul yn yr awyr, pob un yn wahanol, y cyntaf yn ddisglair dros yr holl ddaear, y rhai diweddarach yn dywyll, yn goch fel gwaed, wedi’u trywanu gan gleddyf.FfynhonnellThe Prophecies of Sibylla ↗Llyfrgell hen destunau Mary Jones (maryjones.us), ar ôl Robert Williams, Selections from the Hengwrt Mss., 1892 (Saesneg)Y broffwydoliaeth gyfan mewn dwy bennod ar bymtheg fer.
Naw haul, naw oes
Pan ddaeth Sibli i Rufain rhyfeddai’r bobl at ei phrydferthwch a’i dysg. Ni fynnai sôn am y dyfodol mewn dinas lawn o bethau’n tynnu sylw, ac arweiniodd yr henuriaid i fyny mynydd uchel disglair. Yno dywedodd wrthynt mai naw cenhedlaeth i ddod oedd y naw haul. Yn y bumed y genid Duw o forwyn, y dewisai ddau bysgotwr o Galilea, ac y codai ar y trydydd dydd; ac yn y diwedd y bernid y ddaear mewn tân, ac y rhoddid i’r da oleuni rhydd.FfynhonnellThe Prophecies of Sibylla ↗Llyfrgell hen destunau Mary Jones (maryjones.us), ar ôl Robert Williams, Selections from the Hengwrt Mss., 1892 (Saesneg)Y broffwydoliaeth gyfan mewn dwy bennod ar bymtheg fer.
Sibli yng Nghymru
Cymerodd beirdd Cymru Sibli yn un o’u proffwydi eu hunain. Mae’r gerdd ddarogan Coronog Faban yn galw ar ‘Sibli ddoeth a fu frenhines’ wrth ochr Taliesin a Myrddin, ac mae llyfr Cymraeg diweddarach o broffwydoliaethau’n dwyn ei henw. Safai gyda gweledyddion y Brythoniaid fel llais a welai ymhell.
Coronog Faban → Llyfr Gwyn Rhydderch → Pob hen destun Cymraeg →
Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf