Tom Ellis
Gobaith Cymru Fydd (wedi’i gofnodi)Mab y fferm o Gefnddwysarn a ddaeth yn aelod seneddol Meirionnydd yn saith ar hugain oed, a siaradodd dros Gymru hunanlywodraethol ac a gododd yn Brif Chwip y Rhyddfrydwyr.
Tom Ellis

Hanes Cymru / Llinell amser / Y Gymru Ddiwydiannol
1886
Sefydlir mudiad Cymru Fydd i ennill ymreolaeth i Gymru. Mae Rhyddfrydwyr ifanc fel Tom Ellis a David Lloyd George yn ymuno.
Llun: Tom Ellis, AS Meirionnydd · Unknown photographer, Parth cyhoeddus · Wikimedia Commons
Yn 1886 sefydlodd rhai o Gymry Llundain a Lerpwl Gymru Fydd. Ei phrif nod oedd ennill hunanlywodraeth i Gymru.FfynhonnellCymru Fydd ↗Wikipedia (Saesneg)Fe’i sefydlwyd yn 1886 gan rai o Gymry Llundain a Lerpwl; ei phrif nod oedd ennill hunanlywodraeth i Gymru; ei harweinydd cyntaf oedd T. E. Ellis, AS Meirionnydd o 1886 hyd 1899, ac ar ôl 1892 arweiniwyd hi gan David Lloyd George a Herbert Lewis; J. E. Lloyd ac O. M. Edwards a luniodd ei chariad at ddiwylliant Cymru; mewn cyfarfod yng Nghasnewydd ar 16 Ionawr 1896 trechwyd y cynllun i’w huno â Rhyddfrydwyr y De, a chwalodd y mudiad yn fuan wedyn.
| Sefydlwyd | 1886 |
|---|---|
| Gan | Gymry Llundain a Lerpwl |
| Nod | Hunanlywodraeth i Gymru |
| Arweinwyr | Tom Ellis, yna David Lloyd George a Herbert Lewis |
Ei harweinydd cyntaf oedd T. E. Ellis, AS Meirionnydd o 1886 hyd 1899.FfynhonnellCymru Fydd ↗Wikipedia (Saesneg)Fe’i sefydlwyd yn 1886 gan rai o Gymry Llundain a Lerpwl; ei phrif nod oedd ennill hunanlywodraeth i Gymru; ei harweinydd cyntaf oedd T. E. Ellis, AS Meirionnydd o 1886 hyd 1899, ac ar ôl 1892 arweiniwyd hi gan David Lloyd George a Herbert Lewis; J. E. Lloyd ac O. M. Edwards a luniodd ei chariad at ddiwylliant Cymru; mewn cyfarfod yng Nghasnewydd ar 16 Ionawr 1896 trechwyd y cynllun i’w huno â Rhyddfrydwyr y De, a chwalodd y mudiad yn fuan wedyn.

Ar ôl 1892 David Lloyd George a Herbert Lewis a arweiniodd y mudiad, ac roedd Beriah Gwynfe Evans ymhlith ei harweinwyr.FfynhonnellCymru Fydd ↗Wikipedia (Saesneg)Fe’i sefydlwyd yn 1886 gan rai o Gymry Llundain a Lerpwl; ei phrif nod oedd ennill hunanlywodraeth i Gymru; ei harweinydd cyntaf oedd T. E. Ellis, AS Meirionnydd o 1886 hyd 1899, ac ar ôl 1892 arweiniwyd hi gan David Lloyd George a Herbert Lewis; J. E. Lloyd ac O. M. Edwards a luniodd ei chariad at ddiwylliant Cymru; mewn cyfarfod yng Nghasnewydd ar 16 Ionawr 1896 trechwyd y cynllun i’w huno â Rhyddfrydwyr y De, a chwalodd y mudiad yn fuan wedyn.
J. E. Lloyd ac O. M. Edwards a roddodd iddi ei chariad at hanes a diwylliant Cymru.FfynhonnellCymru Fydd ↗Wikipedia (Saesneg)Fe’i sefydlwyd yn 1886 gan rai o Gymry Llundain a Lerpwl; ei phrif nod oedd ennill hunanlywodraeth i Gymru; ei harweinydd cyntaf oedd T. E. Ellis, AS Meirionnydd o 1886 hyd 1899, ac ar ôl 1892 arweiniwyd hi gan David Lloyd George a Herbert Lewis; J. E. Lloyd ac O. M. Edwards a luniodd ei chariad at ddiwylliant Cymru; mewn cyfarfod yng Nghasnewydd ar 16 Ionawr 1896 trechwyd y cynllun i’w huno â Rhyddfrydwyr y De, a chwalodd y mudiad yn fuan wedyn.

Yng Nghasnewydd ar 16 Ionawr 1896 trechwyd y cynllun i’w huno â Rhyddfrydwyr y De, a daeth y mudiad i ben yn fuan wedyn.FfynhonnellCymru Fydd ↗Wikipedia (Saesneg)Fe’i sefydlwyd yn 1886 gan rai o Gymry Llundain a Lerpwl; ei phrif nod oedd ennill hunanlywodraeth i Gymru; ei harweinydd cyntaf oedd T. E. Ellis, AS Meirionnydd o 1886 hyd 1899, ac ar ôl 1892 arweiniwyd hi gan David Lloyd George a Herbert Lewis; J. E. Lloyd ac O. M. Edwards a luniodd ei chariad at ddiwylliant Cymru; mewn cyfarfod yng Nghasnewydd ar 16 Ionawr 1896 trechwyd y cynllun i’w huno â Rhyddfrydwyr y De, a chwalodd y mudiad yn fuan wedyn.
Ffynonellau a darllen pellach
Mab y fferm o Gefnddwysarn a ddaeth yn aelod seneddol Meirionnydd yn saith ar hugain oed, a siaradodd dros Gymru hunanlywodraethol ac a gododd yn Brif Chwip y Rhyddfrydwyr.
Tom EllisPrif weinidog Cymraeg ei iaith rhwng 1916 a 1922, y gosododd ei Gyllideb y Bobl yn 1909 seiliau’r wladwriaeth les.
David Lloyd GeorgeMae Dr William Price o Lantrisant yn amlosgi ei fab bychan ar fryn. Mae’r llys yn dyfarnu bod amlosgi yn gyfreithlon, gan agor y ffordd iddo ledled Prydain.
Dr William Price ac amlosgiYn Eisteddfod Genedlaethol Aberdâr mae Dan Isaac Davies a’i gyfeillion yn sefydlu cymdeithas i ddod â’r Gymraeg i’r ysgolion. O fewn blwyddyn gall y Gymraeg ennill grant i ysgol.
Cymdeithas i’r Gymraeg yn yr ysgolionMae’r Gyfnewidfa Lo yn agor yn Sgwâr Mount Stuart, Caerdydd. Ar ei llawr masnachu y pennir pris glo’r byd.
Agor y Gyfnewidfa LoMae Deddf Addysg Ganolraddol Cymru yn creu ysgolion uwchradd sirol, flynyddoedd cyn bod gan Loegr drefn debyg.
Ysgolion i bob sirYsgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf