Hanes Cymru / Llinell amser / Y Gymru Ddiwydiannol

1886

Agor y Gyfnewidfa Lo

Mae’r Gyfnewidfa Lo yn agor yn Sgwâr Mount Stuart, Caerdydd. Ar ei llawr masnachu y pennir pris glo’r byd.

Llun: Y Gyfnewidfa Lo, Sgwâr Mount Stuart, yn 2021 · No Swan So Fine, CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Gwrando ar y dudalen hon 1 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft

Ar 1 Chwefror 1886 agorodd y Gyfnewidfa Lo yn Sgwâr Mount Stuart, Caerdydd. Ar un adeg pennid pris glo’r byd ar ei llawr.

Agorwyd1 Chwefror 1886
Codwyd1884–86, gan Seward a Thomas
Ar ei phrysurafHyd at 200 o ddynion ar y llawr ganol dydd
RhestredigGradd II*

Llawr masnachu i lo’r byd#

Yn yr awr brysuraf ganol dydd gwasgai hyd at 200 o ddynion ar y llawr, a deuai rhyw 10,000 o bobl yno bob dydd.

Sgwâr Mount Stuart, Caerdydd
Sgwâr Mount Stuart, Caerdydd · Llun: Alvear24, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons

Y siec miliwn o bunnoedd#

Yn 1904 seliwyd bargen a wnaed yno â’r siec gyntaf i’w chofnodi yn y byd am £1 miliwn.

Yr adeilad#

Seward a Thomas a’i cododd yn 1884–86, ac mae’n adeilad rhestredig Gradd II*.

Blaen y Gyfnewidfa Lo, 2022
Blaen y Gyfnewidfa Lo, 2022 · Llun: Ferdi2005, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons

Cyn ac wedyn

  1. Cymdeithas i’r Gymraeg yn yr ysgolion

    Yn Eisteddfod Genedlaethol Aberdâr mae Dan Isaac Davies a’i gyfeillion yn sefydlu cymdeithas i ddod â’r Gymraeg i’r ysgolion. O fewn blwyddyn gall y Gymraeg ennill grant i ysgol.

    Cymdeithas i’r Gymraeg yn yr ysgolion
  2. Cymru Fydd

    Sefydlir mudiad Cymru Fydd i ennill ymreolaeth i Gymru. Mae Rhyddfrydwyr ifanc fel Tom Ellis a David Lloyd George yn ymuno.

    Cymru Fydd
  3. Ysgolion i bob sir

    Mae Deddf Addysg Ganolraddol Cymru yn creu ysgolion uwchradd sirol, flynyddoedd cyn bod gan Loegr drefn debyg.

    Ysgolion i bob sir
  4. Agor Dociau’r Barri

    Mae David Davies, Llandinam, a’r perchnogion glo yn agor Dociau’r Barri. Erbyn 1913 y Barri yw porthladd glo prysuraf y byd.

    Agor Dociau’r Barri

Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf