Ar 28 Ionawr 1457 ganed Harri Tudur yng nghastell Penfro. Roedd ei fam, Margaret Beaufort, yn dair ar ddeg, ac roedd ei dad, Edmwnd Tudur, wedi marw dri mis cyn geni ei fab.FfynhonnellHenry VII of England ↗Wikipedia (Saesneg)Ganed ar 28 Ionawr 1457 yng nghastell Penfro, unig blentyn Margaret Beaufort, a oedd yn dair ar ddeg, ac Edmwnd Tudur, a fu farw dri mis cyn geni ei fab; magwyd ef gan ei ewythr Siasbar Tudur ac yna ar aelwyd Wiliam Herbert hyd 1469; yn 1471 ffodd i Lydaw a threulio’r rhan fwyaf o’r pedair blynedd ar ddeg nesaf dan nawdd y Dug François II; enillodd ei dras Gymreig o Duduriaid Môn gefnogaeth iddo yng Nghymru, a chariodd y ddraig goch yn ei orymdaith i Lundain wedi Bosworth.
| Ganed | Castell Penfro, 28 Ionawr 1457 |
|---|---|
| Tad | Edmwnd Tudur, mab Owain Tudur |
| Fe’i galwyd | Y Mab Darogan |
Bachgen o Gymro ym Mhenfro#
Roedd ei ewythr Siasbar, iarll Penfro, wedi gwneud Penfro’n gartref wedi marw Edmwnd, a chymerodd ofal magu’r bachgen. Yn ddiweddarach bu Harri’n byw ar aelwyd Wiliam Herbert yn Rhaglan.FfynonellauTudor, Jasper (c. 1431–1495), earl of Pembroke ↗Y Bywgraffiadur Cymreig (Saesneg)Ail fab Owain Tudur a Chatrin o Valois; fe’i gwnaed yn iarll Penfro tua 1452–3; wedi marw ei frawd Edmwnd yn 1456 bu’n byw ym Mhenfro ac yn arwain achos Lancaster yn ne-orllewin Cymru; ymladdodd ym Mrwydr Mortimer’s Cross yn 1461; yn 1471 ffodd i Gas-gwent ac yna aeth â’i nai Harri a mam Harri allan o Gymru i Lydaw; tywysodd Harri drwy’r blynyddoedd yn Llydaw, glaniodd gydag ef ym Milffwrd yn 1485 ac ymladdodd ym Mosworth; fe’i gwnaed yn ddug Bedford.Henry VII of England ↗Wikipedia (Saesneg)Ganed ar 28 Ionawr 1457 yng nghastell Penfro, unig blentyn Margaret Beaufort, a oedd yn dair ar ddeg, ac Edmwnd Tudur, a fu farw dri mis cyn geni ei fab; magwyd ef gan ei ewythr Siasbar Tudur ac yna ar aelwyd Wiliam Herbert hyd 1469; yn 1471 ffodd i Lydaw a threulio’r rhan fwyaf o’r pedair blynedd ar ddeg nesaf dan nawdd y Dug François II; enillodd ei dras Gymreig o Duduriaid Môn gefnogaeth iddo yng Nghymru, a chariodd y ddraig goch yn ei orymdaith i Lundain wedi Bosworth.Being loyal to the royals rewards ambitious Welshman (Raglan Castle) ↗Cadw, cadw.gov.wales (Saesneg)Syr Wiliam Herbert a gododd y rhan fwyaf o’r castell sy’n sefyll heddiw, gan ychwanegu porthdy newydd a dau gwrt mawr o ystafelloedd at waith ei dad; canmolodd y bardd Dafydd Llwyd ei ‘gant o ystafelloedd’ yn llawn gwledd; magwyd y Harri Tudur ifanc yn Rhaglan; yn 1468 fe’i gwnaed yn iarll Penfro am gipio Harlech, y cyntaf o uchelwyr Cymru i ddod yn un o arglwyddi Lloegr; wedi’i ddal yn Edgecote yn 1469 a’i ddienyddio drannoeth, fe’i claddwyd yn Nhyndyrn.

Y Mab Darogan#
Deuai Harri o Duduriaid Môn, ac ni anghofiodd y Cymry hynny. Galwodd ei gefnogwyr a beirdd Cymru ef yn Fab Darogan.FfynonellauMab Darogan ↗Wikipedia (Saesneg)Y Mab Darogan yw gwaredwr cerddi brud y Cymry; aeth y gobaith at Owain Lawgoch yn y bedwaredd ganrif ar ddeg; galwyd Owain Glyndŵr yn Fab Darogan yn ei ddydd ei hun; hawliodd cefnogwyr Harri Tudur a beirdd Cymru mai ef oedd y Mab Darogan cyn Bosworth yn 1485, a galwodd ei fab cyntaf yn Arthur.Henry VII of England ↗Wikipedia (Saesneg)Ganed ar 28 Ionawr 1457 yng nghastell Penfro, unig blentyn Margaret Beaufort, a oedd yn dair ar ddeg, ac Edmwnd Tudur, a fu farw dri mis cyn geni ei fab; magwyd ef gan ei ewythr Siasbar Tudur ac yna ar aelwyd Wiliam Herbert hyd 1469; yn 1471 ffodd i Lydaw a threulio’r rhan fwyaf o’r pedair blynedd ar ddeg nesaf dan nawdd y Dug François II; enillodd ei dras Gymreig o Duduriaid Môn gefnogaeth iddo yng Nghymru, a chariodd y ddraig goch yn ei orymdaith i Lundain wedi Bosworth.
Pan ddaeth i’r orsedd yn 1485 cariodd y ddraig goch i Lundain, a galwodd ei fab cyntaf yn Arthur.FfynonellauHenry VII of England ↗Wikipedia (Saesneg)Ganed ar 28 Ionawr 1457 yng nghastell Penfro, unig blentyn Margaret Beaufort, a oedd yn dair ar ddeg, ac Edmwnd Tudur, a fu farw dri mis cyn geni ei fab; magwyd ef gan ei ewythr Siasbar Tudur ac yna ar aelwyd Wiliam Herbert hyd 1469; yn 1471 ffodd i Lydaw a threulio’r rhan fwyaf o’r pedair blynedd ar ddeg nesaf dan nawdd y Dug François II; enillodd ei dras Gymreig o Duduriaid Môn gefnogaeth iddo yng Nghymru, a chariodd y ddraig goch yn ei orymdaith i Lundain wedi Bosworth.Mab Darogan ↗Wikipedia (Saesneg)Y Mab Darogan yw gwaredwr cerddi brud y Cymry; aeth y gobaith at Owain Lawgoch yn y bedwaredd ganrif ar ddeg; galwyd Owain Glyndŵr yn Fab Darogan yn ei ddydd ei hun; hawliodd cefnogwyr Harri Tudur a beirdd Cymru mai ef oedd y Mab Darogan cyn Bosworth yn 1485, a galwodd ei fab cyntaf yn Arthur.
Edmwnd a Margaret#
Priododd Edmwnd Tudur â Margaret Beaufort ar 1 Tachwedd 1455, pan oedd hi’n ddeuddeg oed.FfynhonnellLady Margaret Beaufort ↗Wikipedia (Saesneg)Priododd Edmwnd Tudur ar 1 Tachwedd 1455, yn ddeuddeg oed; bu farw Edmwnd yng Nghaerfyrddin ar 3 Tachwedd 1456; galwodd ei chyffeswr John Fisher eni ei mab yn wyrth mewn un ‘of so little a personage’; priododd Henry Stafford ar 3 Ionawr 1458; sefydlodd Goleg Crist, Caergrawnt, yn 1505, a dilynodd Coleg Sant Ioan yn 1511. Bu farw yng nghastell Caerfyrddin ar 3 Tachwedd 1456, yn chwech ar hugain oed.FfynonellauHenry VII of England ↗Wikipedia (Saesneg)Daliwyd Edmwnd Tudur, 26 oed, wrth ymladd dros Harri VI yn ne Cymru a bu farw’n fuan wedyn yng nghastell Caerfyrddin, dri mis cyn geni Harri; addawodd Siasbar Tudur warchod Margaret, gweddw Edmwnd; cymerodd William Herbert warchodaeth Margaret Beaufort a’r Harri ifanc; bu Harri’n byw ar aelwyd Herbert hyd 1469; pan adferodd Warwick Harri VI yn 1470 dychwelodd Siasbar o alltudiaeth a dod â Harri i’r llys.Lady Margaret Beaufort ↗Wikipedia (Saesneg)Priododd Edmwnd Tudur ar 1 Tachwedd 1455, yn ddeuddeg oed; bu farw Edmwnd yng Nghaerfyrddin ar 3 Tachwedd 1456; galwodd ei chyffeswr John Fisher eni ei mab yn wyrth mewn un ‘of so little a personage’; priododd Henry Stafford ar 3 Ionawr 1458; sefydlodd Goleg Crist, Caergrawnt, yn 1505, a dilynodd Coleg Sant Ioan yn 1511.
Siasbar yn cadw ei air#
Addawodd Siasbar Tudur warchod gweddw ei frawd.FfynhonnellHenry VII of England ↗Wikipedia (Saesneg)Daliwyd Edmwnd Tudur, 26 oed, wrth ymladd dros Harri VI yn ne Cymru a bu farw’n fuan wedyn yng nghastell Caerfyrddin, dri mis cyn geni Harri; addawodd Siasbar Tudur warchod Margaret, gweddw Edmwnd; cymerodd William Herbert warchodaeth Margaret Beaufort a’r Harri ifanc; bu Harri’n byw ar aelwyd Herbert hyd 1469; pan adferodd Warwick Harri VI yn 1470 dychwelodd Siasbar o alltudiaeth a dod â Harri i’r llys. Roedd castell Penfro wedi dod iddo gyda’i iarllaeth yn 1452, yn rhodd gan ei hanner brawd Harri VI.FfynhonnellPembroke Castle ↗Wikipedia (Saesneg)Mae’r gorthwr crwn o’r drydedd ganrif ar ddeg yn 23 metr (75 tr) o uchder, â muriau hyd at 6 metr (20 tr) o drwch yn y gwaelod; ogof galchfaen naturiol fawr dan y castell yw Ogof Wogan, efallai’n dŷ cychod neu’n ffordd allan i’r afon; rhoddwyd y castell a’r iarllaeth i Siasbar Tudur gan ei hanner brawd Harri VI yn 1452; yno y ganed y darpar Harri VII i Margaret Beaufort yn 1457; cipiodd Cromwell ef yn 1648 wedi gwarchae o saith wythnos; prynodd Syr Ivor Philipps ef yn 1928 ac adfer ei furiau, ei byrth a’i dyrau.
‘Of so little a personage’#
Galwodd cyffeswr Margaret, John Fisher, eni ei mab yn wyrth yn ddiweddarach, gan mor fychan oedd hi, ‘of so little a personage’.FfynhonnellLady Margaret Beaufort ↗Wikipedia (Saesneg)Priododd Edmwnd Tudur ar 1 Tachwedd 1455, yn ddeuddeg oed; bu farw Edmwnd yng Nghaerfyrddin ar 3 Tachwedd 1456; galwodd ei chyffeswr John Fisher eni ei mab yn wyrth mewn un ‘of so little a personage’; priododd Henry Stafford ar 3 Ionawr 1458; sefydlodd Goleg Crist, Caergrawnt, yn 1505, a dilynodd Coleg Sant Ioan yn 1511. Harri fyddai ei hunig blentyn.FfynhonnellHenry VII of England ↗Wikipedia (Saesneg)Ganed ar 28 Ionawr 1457 yng nghastell Penfro, unig blentyn Margaret Beaufort, a oedd yn dair ar ddeg, ac Edmwnd Tudur, a fu farw dri mis cyn geni ei fab; magwyd ef gan ei ewythr Siasbar Tudur ac yna ar aelwyd Wiliam Herbert hyd 1469; yn 1471 ffodd i Lydaw a threulio’r rhan fwyaf o’r pedair blynedd ar ddeg nesaf dan nawdd y Dug François II; enillodd ei dras Gymreig o Duduriaid Môn gefnogaeth iddo yng Nghymru, a chariodd y ddraig goch yn ei orymdaith i Lundain wedi Bosworth. Priododd eto, â Henry Stafford, ar 3 Ionawr 1458.FfynhonnellLady Margaret Beaufort ↗Wikipedia (Saesneg)Priododd Edmwnd Tudur ar 1 Tachwedd 1455, yn ddeuddeg oed; bu farw Edmwnd yng Nghaerfyrddin ar 3 Tachwedd 1456; galwodd ei chyffeswr John Fisher eni ei mab yn wyrth mewn un ‘of so little a personage’; priododd Henry Stafford ar 3 Ionawr 1458; sefydlodd Goleg Crist, Caergrawnt, yn 1505, a dilynodd Coleg Sant Ioan yn 1511.
Y gorthwr mawr#
Coronir y castell lle ganed Harri gan orthwr crwn o’r drydedd ganrif ar ddeg, 23 metr o uchder, â muriau hyd at 6 metr o drwch yn y gwaelod.FfynhonnellPembroke Castle ↗Wikipedia (Saesneg)Mae’r gorthwr crwn o’r drydedd ganrif ar ddeg yn 23 metr (75 tr) o uchder, â muriau hyd at 6 metr (20 tr) o drwch yn y gwaelod; ogof galchfaen naturiol fawr dan y castell yw Ogof Wogan, efallai’n dŷ cychod neu’n ffordd allan i’r afon; rhoddwyd y castell a’r iarllaeth i Siasbar Tudur gan ei hanner brawd Harri VI yn 1452; yno y ganed y darpar Harri VII i Margaret Beaufort yn 1457; cipiodd Cromwell ef yn 1648 wedi gwarchae o saith wythnos; prynodd Syr Ivor Philipps ef yn 1928 ac adfer ei furiau, ei byrth a’i dyrau. Dan y castell mae Ogof Wogan, ogof naturiol fawr yn y garreg galch, efallai’n dŷ cychod ar un adeg neu’n ffordd allan i’r afon.FfynhonnellPembroke Castle ↗Wikipedia (Saesneg)Mae’r gorthwr crwn o’r drydedd ganrif ar ddeg yn 23 metr (75 tr) o uchder, â muriau hyd at 6 metr (20 tr) o drwch yn y gwaelod; ogof galchfaen naturiol fawr dan y castell yw Ogof Wogan, efallai’n dŷ cychod neu’n ffordd allan i’r afon; rhoddwyd y castell a’r iarllaeth i Siasbar Tudur gan ei hanner brawd Harri VI yn 1452; yno y ganed y darpar Harri VII i Margaret Beaufort yn 1457; cipiodd Cromwell ef yn 1648 wedi gwarchae o saith wythnos; prynodd Syr Ivor Philipps ef yn 1928 ac adfer ei furiau, ei byrth a’i dyrau.
Penfro#
Mae enw Cymraeg y dref, Penfro, yn deillio o’r un tarddiad â hen gantref Penfro, gyda pen yn golygu ‘pen’ neu ‘diwedd’.FfynhonnellPembroke, Pembrokeshire ↗Wikipedia (Saesneg)Penfro, yn rhannu ei tharddiad â chantref Penfro, pen yn golygu ‘pen’ neu ‘ben draw’; sefydlwyd y castell gan y Normaniaid yn 1093, a Gerallt de Windsor oedd y cwnstabl cyntaf a gofnodwyd; sefydlwyd Priordy Monkton yn 1098 gan Arnulf de Montgomery a’i roi i’r Benedictiaid; mae tystiolaeth o siarteri bwrdeistref yn mynd yn ôl i 1168 o leiaf; rhoddwyd melin lanw ar y bont gyntaf dros afon Penfro i’r Marchogion Templar yn 1199; wedi estyniad olaf y castell tua 1254 estynnwyd y dref a’i hamgáu â muriau; ganed Harri VII (1457–1509) yn y castell; poblogaeth 7,552 yn 2011. Sefydlodd y Normaniaid y castell yn 1093, a Gerald de Windsor oedd ei gwnstabl cyntaf a gofnodwyd.FfynhonnellPembroke, Pembrokeshire ↗Wikipedia (Saesneg)Penfro, yn rhannu ei tharddiad â chantref Penfro, pen yn golygu ‘pen’ neu ‘ben draw’; sefydlwyd y castell gan y Normaniaid yn 1093, a Gerallt de Windsor oedd y cwnstabl cyntaf a gofnodwyd; sefydlwyd Priordy Monkton yn 1098 gan Arnulf de Montgomery a’i roi i’r Benedictiaid; mae tystiolaeth o siarteri bwrdeistref yn mynd yn ôl i 1168 o leiaf; rhoddwyd melin lanw ar y bont gyntaf dros afon Penfro i’r Marchogion Templar yn 1199; wedi estyniad olaf y castell tua 1254 estynnwyd y dref a’i hamgáu â muriau; ganed Harri VII (1457–1509) yn y castell; poblogaeth 7,552 yn 2011. Sefydlwyd Priordy Monkton yn 1098, ac wedi estyniad mawr olaf y castell, tua 1254, ehangwyd y dref a chodi muriau o’i hamgylch.FfynhonnellPembroke, Pembrokeshire ↗Wikipedia (Saesneg)Penfro, yn rhannu ei tharddiad â chantref Penfro, pen yn golygu ‘pen’ neu ‘ben draw’; sefydlwyd y castell gan y Normaniaid yn 1093, a Gerallt de Windsor oedd y cwnstabl cyntaf a gofnodwyd; sefydlwyd Priordy Monkton yn 1098 gan Arnulf de Montgomery a’i roi i’r Benedictiaid; mae tystiolaeth o siarteri bwrdeistref yn mynd yn ôl i 1168 o leiaf; rhoddwyd melin lanw ar y bont gyntaf dros afon Penfro i’r Marchogion Templar yn 1199; wedi estyniad olaf y castell tua 1254 estynnwyd y dref a’i hamgáu â muriau; ganed Harri VII (1457–1509) yn y castell; poblogaeth 7,552 yn 2011.
Bachgendod gyda’r Herbertiaid#
Cymerodd William Herbert warchodaeth Margaret Beaufort a’r Harri ifanc, a bu’r bachgen yn byw ar aelwyd Herbert hyd 1469.FfynhonnellHenry VII of England ↗Wikipedia (Saesneg)Daliwyd Edmwnd Tudur, 26 oed, wrth ymladd dros Harri VI yn ne Cymru a bu farw’n fuan wedyn yng nghastell Caerfyrddin, dri mis cyn geni Harri; addawodd Siasbar Tudur warchod Margaret, gweddw Edmwnd; cymerodd William Herbert warchodaeth Margaret Beaufort a’r Harri ifanc; bu Harri’n byw ar aelwyd Herbert hyd 1469; pan adferodd Warwick Harri VI yn 1470 dychwelodd Siasbar o alltudiaeth a dod â Harri i’r llys. Pan adferwyd Harri VI yn 1470, dychwelodd Siasbar o alltudiaeth a dod â Harri i’r llys.FfynhonnellHenry VII of England ↗Wikipedia (Saesneg)Daliwyd Edmwnd Tudur, 26 oed, wrth ymladd dros Harri VI yn ne Cymru a bu farw’n fuan wedyn yng nghastell Caerfyrddin, dri mis cyn geni Harri; addawodd Siasbar Tudur warchod Margaret, gweddw Edmwnd; cymerodd William Herbert warchodaeth Margaret Beaufort a’r Harri ifanc; bu Harri’n byw ar aelwyd Herbert hyd 1469; pan adferodd Warwick Harri VI yn 1470 dychwelodd Siasbar o alltudiaeth a dod â Harri i’r llys.
Y brenin a ddaeth#
Drwy ei daid Owain Tudur, hanai Harri o hen deuluoedd brenhinol Cymru. Cryfhawyd y cwlwm gan ei briodas ar 18 Ionawr 1486 ag Elisabeth o Efrog, a hithau’n disgyn o Lywelyn ap Iorwerth ac o’r Mortimeriaid.FfynhonnellHenry VII (1457–1509), king of England ↗Thomas Jones Pierce, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned yng nghastell Penfro ar 28 Ionawr 1457, mab Edmwnd Tudur, a fu farw cyn ei eni, a Margaret Beaufort, a nai Siasbar Tudur; disgynnai drwy ei daid Owain Tudur o hen deuluoedd brenhinol Cymru, a chryfhawyd y cysylltiad gan ei briodas ar 18 Ionawr 1486 ag Elisabeth o Efrog, a oedd hithau’n ddisgynnydd i Lywelyn ap Iorwerth ac i’r Mortimeriaid; treuliodd ei flynyddoedd cynnar yng Nghymru, yn bennaf dan ofal Siasbar; wedi 1471 ffodd ef a Siasbar i Lydaw, hyd y glanio yn Aberdaugleddau ar 7 Awst 1485 a’r ymdaith i’r Amwythig a arweiniodd at fuddugoliaeth Bosworth ar 22 Awst; teimlid bellach fod Cymru wedi adennill ei hen annibyniaeth fel y rhagfynegwyd yng nghanu brud y beirdd; ni anghofiodd ei gysylltiadau Cymreig na’i ddyled i wŷr De Cymru, ac roedd gwŷr llys o Gymry’n niferus iawn; rhyddhaodd cyfres o siarteri lawer o Gymry o hen arferion a chyfyngiadau cosbol; bu farw yn Richmond ar 21 Ebrill 1509. Nid anghofiodd ei gysylltiadau Cymreig na’i ddyled i wŷr de Cymru. Roedd gwŷr llys Cymreig yn niferus iawn, a rhyddhaodd cyfres o siarteri lawer o Gymry rhag hen arferion a chyfyngiadau penyd.FfynhonnellHenry VII (1457–1509), king of England ↗Thomas Jones Pierce, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned yng nghastell Penfro ar 28 Ionawr 1457, mab Edmwnd Tudur, a fu farw cyn ei eni, a Margaret Beaufort, a nai Siasbar Tudur; disgynnai drwy ei daid Owain Tudur o hen deuluoedd brenhinol Cymru, a chryfhawyd y cysylltiad gan ei briodas ar 18 Ionawr 1486 ag Elisabeth o Efrog, a oedd hithau’n ddisgynnydd i Lywelyn ap Iorwerth ac i’r Mortimeriaid; treuliodd ei flynyddoedd cynnar yng Nghymru, yn bennaf dan ofal Siasbar; wedi 1471 ffodd ef a Siasbar i Lydaw, hyd y glanio yn Aberdaugleddau ar 7 Awst 1485 a’r ymdaith i’r Amwythig a arweiniodd at fuddugoliaeth Bosworth ar 22 Awst; teimlid bellach fod Cymru wedi adennill ei hen annibyniaeth fel y rhagfynegwyd yng nghanu brud y beirdd; ni anghofiodd ei gysylltiadau Cymreig na’i ddyled i wŷr De Cymru, ac roedd gwŷr llys o Gymry’n niferus iawn; rhyddhaodd cyfres o siarteri lawer o Gymry o hen arferion a chyfyngiadau cosbol; bu farw yn Richmond ar 21 Ebrill 1509. Bu farw yn Richmond ar 21 Ebrill 1509.FfynhonnellHenry VII (1457–1509), king of England ↗Thomas Jones Pierce, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned yng nghastell Penfro ar 28 Ionawr 1457, mab Edmwnd Tudur, a fu farw cyn ei eni, a Margaret Beaufort, a nai Siasbar Tudur; disgynnai drwy ei daid Owain Tudur o hen deuluoedd brenhinol Cymru, a chryfhawyd y cysylltiad gan ei briodas ar 18 Ionawr 1486 ag Elisabeth o Efrog, a oedd hithau’n ddisgynnydd i Lywelyn ap Iorwerth ac i’r Mortimeriaid; treuliodd ei flynyddoedd cynnar yng Nghymru, yn bennaf dan ofal Siasbar; wedi 1471 ffodd ef a Siasbar i Lydaw, hyd y glanio yn Aberdaugleddau ar 7 Awst 1485 a’r ymdaith i’r Amwythig a arweiniodd at fuddugoliaeth Bosworth ar 22 Awst; teimlid bellach fod Cymru wedi adennill ei hen annibyniaeth fel y rhagfynegwyd yng nghanu brud y beirdd; ni anghofiodd ei gysylltiadau Cymreig na’i ddyled i wŷr De Cymru, ac roedd gwŷr llys o Gymry’n niferus iawn; rhyddhaodd cyfres o siarteri lawer o Gymry o hen arferion a chyfyngiadau cosbol; bu farw yn Richmond ar 21 Ebrill 1509.
Colegau ei fam#
Sefydlodd Margaret Goleg Crist, Caergrawnt, yn 1505, a dilynodd Coleg Sant Ioan yn 1511.FfynhonnellLady Margaret Beaufort ↗Wikipedia (Saesneg)Priododd Edmwnd Tudur ar 1 Tachwedd 1455, yn ddeuddeg oed; bu farw Edmwnd yng Nghaerfyrddin ar 3 Tachwedd 1456; galwodd ei chyffeswr John Fisher eni ei mab yn wyrth mewn un ‘of so little a personage’; priododd Henry Stafford ar 3 Ionawr 1458; sefydlodd Goleg Crist, Caergrawnt, yn 1505, a dilynodd Coleg Sant Ioan yn 1511.
Y castell wedyn#
Cipiodd Cromwell gastell Penfro yn 1648 wedi gwarchae o saith wythnos. Yn 1928 prynodd Syr Ivor Philipps ef ac adfer ei furiau, ei byrth a’i dyrau.FfynhonnellPembroke Castle ↗Wikipedia (Saesneg)Mae’r gorthwr crwn o’r drydedd ganrif ar ddeg yn 23 metr (75 tr) o uchder, â muriau hyd at 6 metr (20 tr) o drwch yn y gwaelod; ogof galchfaen naturiol fawr dan y castell yw Ogof Wogan, efallai’n dŷ cychod neu’n ffordd allan i’r afon; rhoddwyd y castell a’r iarllaeth i Siasbar Tudur gan ei hanner brawd Harri VI yn 1452; yno y ganed y darpar Harri VII i Margaret Beaufort yn 1457; cipiodd Cromwell ef yn 1648 wedi gwarchae o saith wythnos; prynodd Syr Ivor Philipps ef yn 1928 ac adfer ei furiau, ei byrth a’i dyrau.





