Hanes Cymru / Llinell amser / Oes y Tywysogion

1157

Y cyrch yng Nghoed Eulo

Mae Harri II yn ymosod ar Wynedd. Mae meibion Owain Gwynedd yn ymosod ar fyddin y brenin yn y coed yn Eulo, a phrin y mae Harri’n dianc â’i fywyd.

Llun: Byddin Harri wedi’i dal mewn bwlch yng Nghymru yn Ewlo, fel y’i tynnwyd gan Frank Gillett. · Edward Frank Gillett, Parth cyhoeddus · Wikimedia Commons

Gwrando ar y dudalen hon 1 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft

Yng Ngorffennaf 1157 ymdeithiodd Harri II i Wynedd gyda byddin fawr. Yng nghoed Ewlo, roedd meibion Owain Gwynedd yn aros.

PrydGorffennaf 1157
BleEwlo, yn Sir y Fflint heddiw
Arweinwyr CymruDafydd a Chynan, meibion Owain Gwynedd

I mewn i’r coed#

Anfonodd Harri lu ysgafnach drwy goed Penarlâg. Ymosododd Dafydd a Chynan arno. Ymhlith y meirw roedd Eustace fitz John, cwnstabl Caer.

Y faner a syrthiodd#

Gollyngodd Harri o Essex faner y brenin, a thybiodd rhai fod y brenin ei hun wedi’i ladd. Gwelai llawer o groniclwyr y dydd yn fethiant i Harri. Trechwyd llynges y brenin ym Môn hefyd.

Ei gofio#

Dadorchuddiwyd plac i’r frwydr yn Ewlo yn 2008.

Adfeilion Castell Ewloe, a godwyd gan dywysogion Cymru, yng nghoed Wepre
Adfeilion Castell Ewloe, a godwyd gan dywysogion Cymru, yng nghoed Wepre · Llun: Rept0n1x, CC BY-SA 2.0, Wikimedia Commons · Mwy yn yr oriel

Ffynonellau a darllen pellach

Wicipedia ↗

Y bobl

c. 1100–1170

Owain Gwynedd

Brenin Gwynedd, Tywysog cyntaf y Cymry (wedi’i gofnodi)

Brenin Gwynedd a mab Gruffudd ap Cynan, a drodd Harri’r Ail yn ôl yn 1165 ac a fu’r cyntaf i’w alw ei hun yn Dywysog y Cymry.

Owain Gwynedd

Brwydrau a dogfennau’r cyfnod

Cyn ac wedyn

  1. Owain Gwynedd

    Mae Gruffudd ap Cynan yn marw a’i fab Owain yn dod yn frenin. Mewn 33 mlynedd mae’n gwneud Gwynedd yn brif rym Cymru.

    Owain Gwynedd
  2. Yr Arglwydd Rhys

    Mae Rhys ap Gruffudd, mab Gwenllian, yn dod yn rheolwr Deheubarth, ac yntau’n dal yn ei ugeiniau cynnar.

    Yr Arglwydd Rhys
  3. Ystrad Fflur

    Daw’r Arglwydd Rhys yn noddwr Ystrad Fflur. Daw’r abaty’n gladdfa tywysogion ac yn gartref i groniclau Cymraeg.

    Ystrad Fflur
  4. Troi Harri’r Ail yn ôl

    Mae Owain Gwynedd yn arwain cynghrair prin o reolwyr Cymru yn erbyn ymosodiad Seisnig enfawr. Mae stormydd ar y Berwyn a chyrchoedd y Cymry yn gorfodi Harri’r Ail i encilio.

    Troi Harri’r Ail yn ôl

Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf