Hanes Cymru / Llinell amser / Y Gymru Ddiwydiannol

1904

Y siec filiwn punt gyntaf

Llofnodir y siec gyntaf yn y byd am filiwn o bunnoedd ar lawr masnachu’r Gyfnewidfa Lo yng Nghaerdydd, am fargen mewn glo Cymreig.

Llun: Y Gyfnewidfa Lo, Sgwâr Mount Stuart · John Lord, CC BY-SA 2.0 · Wikimedia Commons

Gwrando ar y dudalen hon 1 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft

Yn 1904 talwyd am fargen mewn glo Cymreig yn y Gyfnewidfa Lo yng Nghaerdydd â siec am filiwn o bunnoedd, y gyntaf i’w chofnodi yn unman yn y byd.

Blwyddyn1904
BleY Gyfnewidfa Lo, Sgwâr Mount Stuart, Caerdydd
Swm£1,000,000
Yr adeiladGan Seward a Thomas, 1884–86, rhestredig Gradd II*

Lle pennwyd pris glo’r byd#

Ar lawr masnachu’r Gyfnewidfa y pennid pris glo’r byd ar un adeg. Gwasgai hyd at 200 o ddynion ar y llawr ar anterth canol dydd, a deuai tua 10,000 o bobl drwy’r adeilad mewn diwrnod.

Porthladd i gyfateb#

Anfonodd Caerdydd tua 2 filiwn tunnell o lo allan yn 1862 a 10.7 miliwn yn 1913. Cyn 1914 roedd yn trin mwy o gargo na Llundain na Lerpwl.

Dociau Alexandra, Caerdydd, 1907
Dociau Alexandra, Caerdydd, 1907 · Llun: Martin Ridley Collection, Public domain, Wikimedia Commons

Yn 1910 roedd tua 250 o longau tramp yn eiddo i berchnogion yn y dref.

Stryd Bute yn y dociau, Caerdydd, tua 1905
Stryd Bute yn y dociau, Caerdydd, tua 1905 · Llun: Martin Ridley Collection, Public domain, Wikimedia Commons

Cyn ac wedyn

  1. Gwrthryfel Cymru

    Dan arweiniad Lloyd George, mae cynghorau sir Cymru yn gwrthod gweithredu Deddf Addysg 1902.

    Gwrthryfel Cymru
  2. Diwygiad 1904

    Mae Evan Roberts yn arwain diwygiad crefyddol sy’n llenwi capeli ledled Cymru ac yn lledu dramor.

    Diwygiad 1904
  3. Cymru’n curo’r Crysau Duon

    Mae Cymru’n ennill o 3–0 ar Barc yr Arfau, a daw Caerdydd yn ddinas yr un flwyddyn.

    Cymru’n curo’r Crysau Duon
  4. Caerdydd yn dod yn ddinas

    Gwneir Caerdydd, a dyfodd yn gyfoethog ar lo, yn ddinas. Cyn hir mae ei chanolfan ddinesig wen ym Mharc Cathays yn un o’r gorau ym Mhrydain.

    Caerdydd yn dod yn ddinas

Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf