Hanes Cymru / Llinell amser / Cymru’r Ugeinfed Ganrif

1938

Deiseb yr iaith

Mae deiseb genedlaethol sy’n gofyn am statws cyfartal i’r Gymraeg yn y gyfraith yn casglu dros chwarter miliwn o enwau.

Llun: Undeb Cymru Fydd yn dathlu ei phen-blwydd yn un ar hugain, wedi’i dynnu gan Geoff Charles · Geoff Charles, CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Gwrando ar y dudalen hon 1 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft

Yn Eisteddfod Genedlaethol 1938 lansiwyd deiseb genedlaethol dros y Gymraeg. Casglodd dros 250,000 o enwau, a chefnogodd 30 o’r 36 aelod seneddol dros Gymru hi.

LansiwydYr Eisteddfod Genedlaethol, 1938
EnwauDros 250,000
Aelodau seneddol o’i phlaid30 o’r 36 dros Gymru
Arweiniodd atDdeddf Llysoedd Cymru, 22 Hydref 1942

Deddf Llysoedd Cymru#

Bedair blynedd yn ddiweddarach diddymodd Deddf Llysoedd Cymru gymal iaith Deddf 1535. Câi’r Gymraeg ei defnyddio mewn unrhyw lys yng Nghymru gan unrhyw barti neu dyst a gredai y byddai fel arall dan anfantais.

Caniataodd y Ddeddf hefyd i lwon gael eu tyngu yn Gymraeg.

Ffynonellau a darllen pellach

Wicipedia ↗

Cyn ac wedyn

  1. 18 Poems

    Mae Dylan Thomas o Abertawe, yn ugain oed, yn cyhoeddi ei lyfr cyntaf, 18 Poems.

    18 Poems
  2. Tân yn Llŷn

    Mae Saunders Lewis, Lewis Valentine a D. J. Williams yn rhoi ysgol fomio’r Awyrlu yn Llŷn ar dân, ac yn cael eu carcharu.

    Tân yn Llŷn
  3. Y faciwîs yn cyrraedd

    Anfonir miloedd o blant o ddinasoedd Lloegr i ddiogelwch pentrefi Cymru. Mae llawer yn dysgu Cymraeg, ac mae rhai’n aros am byth.

    Y faciwîs yn cyrraedd
  4. Clirio Epynt

    Mae’r teulu olaf yn gadael Mynydd Epynt, a gymerwyd gan y Swyddfa Ryfel yn faes tanio. Bu’n rhaid i 219 o bobl o 54 o gartrefi fynd, a chyda hwy Gapel y Babell, ysgol Cilieni a chymuned Gymraeg gyfan. Mae’r gynnau’n dechrau tanio drannoeth.

    Clirio Epynt

Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf